໑໐. ໂກກາລິກສຸຕ຺ຕໍ

ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປາປິຈ຺ຉາ, ຠນ຺ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ, ປາປິການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ໂກກາລິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ! ປສາເທຫິ, ໂກກາລິກ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ. ເປສລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສທ຺ຘາຍິໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ, ອຖ ໂຂ ປາປິຈ຺ຉາວ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ, ປາປິການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ໂກກາລິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ! ປສາເທຫິ, ໂກກາລິກ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ. ເປສລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຈິຣປ຺ປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂກກາລິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສາສປມຕ຺ຕີຫິ ປິຬກາຫິ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ຜຸໂຏ [ຜຸຏ຺ໂຐ (ສ຺ຍາ.)] ອໂຫສິ; ສາສປມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຄ຺ຄມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ມຸຄ຺ຄມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ກຬາຍມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ກຬາຍມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂກລມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ໂກລມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອາມລກມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ອາມລກມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເພຬຸວສລາຏຸກມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ເພຬຸວສລາຏຸກມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ພິລ຺ລມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ; ພິລ຺ລມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຠິຊ຺ຊິໍສຸ; ປຸພ຺ພຎ຺ຈ ໂລຫິຕຎ຺ຈ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຕເນວາພາເຘນ ກາລມກາສິ. ກາລງ຺ກໂຕ ຈ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ.

ອຖ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ, ຐິໂຕ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກກາລິໂກ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ; ກາລງ຺ກໂຕ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ; ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ, ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວທີຆໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປທຸເມ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ທີຆໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ປທຸເມ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ; ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານິ ອິຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ. ‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມາ [ອຸປມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ; ຕໂຕ ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ເອກເມກໍ ຕິລໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ຂິປ຺ປຕຣໍ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນຕ຺ເວວ ເອໂກ ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອພ຺ພຸທາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ນິຣພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ນິຣພ຺ພຸທາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ອພໂພ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອພພາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ອຫໂຫ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຫຫາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ອຏໂຏ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຏຏາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ກຸມຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ກຸມຸທາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ໂສຄນ຺ຘິໂກ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ໂສຄນ຺ຘິກາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ອຸປ຺ປລໂກ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຸປ຺ປລກາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ປຸຓ຺ຑຣີໂກ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ປຸຓ຺ຑຣີກາ ນິຣຍາ ເອວເມໂກ ປທຸໂມ ນິຣໂຍ. ປທຸມໍ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິຣຍໍ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

໖໖໒. ‘‘ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຊາຕສ຺ສ, ກຸຐາຣີ [ກຸຘາຣີ (ກ.)] ຊາຍເຕ ມຸເຂ;

ຍາຍ ຉິນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ພາໂລ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ຠຓໍ.

໖໖໓. ‘‘ໂຍ ນິນ຺ທິຍໍ ປສໍສຕິ, ຕໍ ວາ ນິນ຺ທຕິ ໂຍ ປສໍສິໂຍ;

ວິຈິນາຕິ ມຸເຂນ ໂສ ກລິໍ, ກລິນາ ເຕນ ສຸຂໍ ນ ວິນ຺ທຕິ.

໖໖໔. ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອຍໍ ກລິ, ໂຍ ອກ຺ເຂສຸ ຘນປຣາຊໂຍ;

ສພ຺ພສ຺ສາປິ ສຫາປິ ອຕ຺ຕນາ, ອຍເມວ ມຫຕ຺ຕໂຣ [ມຫນ຺ຕກໂຣ (ສີ.)] ກລິ;

ໂຍ ສຸຄເຕສຸ ມນໍ ປໂທສເຍ.

໖໖໕. ‘‘ສຕໍ ສຫສ຺ສານໍ ນິຣພ຺ພຸທານໍ, ຉຕ຺ຕິໍສຕິ ປຎ຺ຈ ຈ ອພ຺ພຸທານິ [ອພ຺ພຸທານໍ (ກ.)];

ຍມຣິຍຄຣຫີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ, ວາຈໍ ມນຎ຺ຈ ປຓິຘາຍ ປາປກໍ.

໖໖໖. ‘‘ອຠູຕວາທີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ, ໂຍ ວາປິ ກຕ຺ວາ ນ ກໂຣມິຈາຫ;

ອຸໂຠປິ ເຕ ເປຈ຺ຈ ສມາ ຠວນ຺ຕິ, ນິຫີນກມ຺ມາ ມນຸຊາ ປຣຕ຺ຖ.

໖໖໗. ‘‘ໂຍ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ທຸສ຺ສຕິ, ສຸທ຺ຘສ຺ສ ໂປສສ຺ສ ອນງ຺ຄຓສ຺ສ;

ຕເມວ ພາລໍ ປຈ຺ເຈຕິ ປາປໍ, ສຸຂຸໂມ ຣໂຊ ປຏິວາຕໍວ ຂິຕ຺ໂຕ.

໖໖໘. ‘‘ໂຍ ໂລຠຄຸເຓ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ວຈສາ ປຣິຠາສຕິ ອຎ຺ເຎ;

ອສທ຺ໂຘ ກທຣິໂຍ ອວທຎ຺ຎູ, ມຈ຺ຉຣິ ເປສຸຓິຍໍ [ເປສຸຓິຍສ຺ມິໍ (ພຫູສຸ)] ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ.

໖໖໙. ‘‘ມຸຂທຸຄ຺ຄ ວິຠູຕ ອນຣິຍ, ຠູນຫຸ [ຠຸນຫຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປາປກ ທຸກ຺ກຏກາຣິ;

ປຸຣິສນ຺ຕ ກລີ ອວຊາຕ, ມາ ພຫຸຠາຓິຘ ເນຣຍິໂກສິ.

໖໗໐. ‘‘ຣຊມາກິຣສີ ອຫິຕາຍ, ສນ຺ເຕ ຄຣຫສິ ກິພ຺ພິສກາຣີ;

ພຫູນິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈຣິຕ຺ວາ, ຄຈ຺ຉສິ ໂຂ ປປຕໍ ຈິຣຣຕ຺ຕໍ.

໖໗໑. ‘‘ນ ຫິ ນສ຺ສຕິ ກສ຺ສຈິ ກມ຺ມໍ, ເອຕິ ຫຕໍ ລຠເຕວ ສຸວາມິ;

ທຸກ຺ຂໍ ມນ຺ໂທ ປຣໂລເກ, ອຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ ກິພ຺ພິສກາຣີ.

໖໗໒. ‘‘ອໂຍສງ຺ກຸສມາຫຕຏ຺ຐານໍ, ຕິຓ຺ຫຘາຣມຍສູລມຸເປຕິ;

ອຖ ຕຕ຺ຕອໂຍຄຸຬສນ຺ນິຠໍ, ໂຠຊນມຕ຺ຖິ ຕຖາ ປຕິຣູປໍ.

໖໗໓. ‘‘ນ ຫິ ວຄ຺ຄຸ ວທນ຺ຕິ ວທນ຺ຕາ, ນາຠິຊວນ຺ຕິ ນ ຕາຓມຸເປນ຺ຕິ;

ອງ຺ຄາເຣ ສນ຺ຖເຕ ສຍນ຺ຕິ [ເສນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຄິນິສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ປວິສນ຺ຕິ.

໖໗໔. ‘‘ຊາເລນ ຈ ໂອນຫິຍານ, ຕຕ຺ຖ ຫນນ຺ຕິ ອໂຍມຍກຸເຏຠິ [ອໂຍມຍກູເຏຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)];

ອນ຺ຘໍວ ຕິມິສມາຍນ຺ຕິ, ຕໍ ວິຕຕຎ຺ຫິ ຍຖາ ມຫິກາໂຍ.

໖໗໕. ‘‘ອຖ ໂລຫມຍໍ ປນ ກຸມ຺ຠິໍ, ຄິນິສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ປວິສນ຺ຕິ;

ປຈ຺ຈນ຺ຕິ ຫິ ຕາສຸ ຈິຣຣຕ຺ຕໍ, ອຄ຺ຄິນິສມາສຸ [ຄິນິສ຺ສມາສຸ (ກ.)] ສມຸປ຺ປິລວາເຕ.

໖໗໖. ‘‘ອຖ ປຸພ຺ພໂລຫິຕມິສ຺ເສ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ປຈ຺ຈຕິ ກິພ຺ພິສກາຣີ;

ຍໍ ຍໍ ທິສກໍ [ທິສຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອຘິເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ກິລິສ຺ສຕິ ສມ຺ຜຸສມາໂນ.

໖໗໗. ‘‘ປຸຬວາວສເຖ ສລິລສ຺ມິໍ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ປຈ຺ຈຕິ ກິພ຺ພິສກາຣີ;

ຄນ຺ຕຸໍ ນ ຫິ ຕີຣມປຕ຺ຖິ, ສພ຺ພສມາ ຫິ ສມນ຺ຕກປລ຺ລາ.

໖໗໘. ‘‘ອສິປຕ຺ຕວນໍ ປນ ຕິຓ຺ຫໍ, ຕໍ ປວິສນ຺ຕິ ສມຸຈ຺ຉິທຄຕ຺ຕາ;

ຊິວ຺ຫໍ ພລິເສນ ຄເຫຕ຺ວາ, ອາຣຊຍາຣຊຍາ ວິຫນນ຺ຕິ.

໖໗໙. ‘‘ອຖ ເວຕຣຓິໍ ປນ ທຸຄ຺ຄໍ, ຕິຓ຺ຫຘາຣຂຸຣຘາຣມຸເປນ຺ຕິ;

ຕຕ຺ຖ ມນ຺ທາ ປປຕນ຺ຕິ, ປາປກຣາ ປາປານິ ກຣິຕ຺ວາ.

໖໘໐. ‘‘ຂາທນ຺ຕິ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຣຸທນ຺ເຕ, ສາມາ ສພລາ ກາໂກລຄຓາ ຈ;

ໂສຓາ ສິງ຺ຄາລາ [ສິຄາລາ (ສີ. ປີ.)] ປຏິຄິທ຺ຘາ [ປຏິຄິຊ຺ຌາ (ສ຺ຍາ. ປີ.)], ກຸລລາ ວາຍສາ ຈ [ກຸລລາ ຈ ວາຍສາ (?)] ວິຕຸທນ຺ຕິ.

໖໘໑. ‘‘ກິຈ຺ຉາ ວຕຍໍ ອິຘ ວຸຕ຺ຕິ, ຍໍ ຊໂນ ຜຸສຕິ [ປສ຺ສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ກິພ຺ພິສກາຣີ;

ຕສ຺ມາ ອິຘ ຊີວິຕເສເສ, ກິຈ຺ຈກໂຣ ສິຍາ ນໂຣ ນ ຈປ຺ປມຊ຺ເຊ.

໖໘໒. ‘‘ເຕ ຄຓິຕາ ວິທູຫິ ຕິລວາຫາ, ເຍ ປທຸເມ ນິຣເຍ ອຸປນີຕາ;

ນຫຸຕານິ ຫິ ໂກຏິໂຍ ປຎ຺ຈ ຠວນ຺ຕິ, ທ຺ວາທສ ໂກຏິສຕານິ ປຸນຎ຺ຎາ [ປນຍ຺ເຍ (ກ.)].

໖໘໓. ‘‘ຍາວ ທຸຂາ [ທຸກ຺ຂາ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ທຸກ຺ຂ (ປີ. ກ.)] ນິຣຍາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖປິ ຕາວ ຈິຣໍ ວສິຕພ຺ພໍ;

ຕສ຺ມາ ສຸຈິເປສລສາຘຸຄຸເຓສຸ, ວາຈໍ ມນໍ ສຕຕໍ [ປກຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ປຣິຣກ຺ເຂ’’ຕິ.

ໂກກາລິກສຸຕ຺ຕໍ ທສມໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.