໓. ນນ຺ທກເປຕວຕ຺ຖຸ

໖໕໘. ຣາຊາ ປິງ຺ຄລໂກ ນາມ, ສຸຣຏ຺ຐານໍ ອຘິປຕິ ອຫຸ;

ໂມຣິຍານໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສຸຣຏ຺ຐໍ ປຸນຣາຄມາ.

໖໕໙. ອຸຓ຺ເຫ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ [ມຊ຺ຌນ຺ຕິເກ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ກາເລ, ຣາຊາ ປງ຺ກໍ [ວງ຺ກໍ (ກ.)] ອຸປາຄມິ;

ອທ຺ທສ ມຄ຺ຄໍ ຣມຓີຍໍ, ເປຕານໍ ຕໍ ວຓ຺ຓຸປຖໍ [ວຓ຺ຓນາປຖໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

໖໖໐. ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ຕຍີ ຣາຊາ –

‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ຣມຓີໂຍ, ເຂໂມ ໂສວຕ຺ຖິໂກ ສິໂວ;

ອິມິນາ ສາຣຖິ ຍາມ, ສຸຣຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຕິເກ ອິໂຕ’’.

໖໖໑. ເຕນ ປາຍາສິ ໂສຣຏ຺ໂຐ, ເສນາຍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ;

ອຸພ຺ພິຄ຺ຄຣູໂປ ປຸຣິໂສ, ໂສຣຏ຺ຐໍ ເອຕທພ຺ຣວິ.

໖໖໒. ‘‘ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນມ຺ຫາ, ຠິໍສນໍ ໂລມຫໍສນໍ;

ປຸຣໂຕ ທິສ຺ສຕິ ມຄ຺ໂຄ, ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ນ ທິສ຺ສຕິ.

໖໖໓. ‘‘ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນມ຺ຫາ, ຍມປຸຣິສານ ສນ຺ຕິເກ;

ອມານຸໂສ ວາຍຕິ ຄນ຺ໂຘ, ໂຆໂສ ສຸຍ຺ຍຕິ [ສູຍຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ທາຣຸໂຓ’’.

໖໖໔. ສໍວິຄ຺ໂຄ ຣາຊາ ໂສຣຏ຺ໂຐ, ສາຣຖິໍ ເອຕທພ຺ຣວິ;

‘‘ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນມ຺ຫາ, ຠິໍສນໍ ໂລມຫໍສນໍ;

ປຸຣໂຕ ທິສ຺ສຕິ ມຄ຺ໂຄ, ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ນ ທິສ຺ສຕິ.

໖໖໕. ‘‘ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນມ຺ຫາ, ຍມປຸຣິສານ ສນ຺ຕິເກ;

ອມານຸໂສ ວາຍຕິ ຄນ຺ໂຘ, ໂຆໂສ ສຸຍ຺ຍຕິ ທາຣຸໂຓ’’.

໖໖໖. ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໍ ສມາຣຸຍ຺ຫ, ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈຕຸທ຺ທິສ຺ສາ (ກ.)];

ອທ຺ທສ ນິຄ຺ໂຣຘໍ ຣມຓີຍໍ [ຣຸກ຺ຂໍ ນິຄ຺ໂຣຘໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ປາທປໍ ຉາຍາສມ຺ປນ຺ນໍ;

ນີລພ຺ຠວຓ຺ຓສທິສໍ, ເມຆວຓ຺ຓສິຣີນິຠໍ.

໖໖໗. ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ຕຍີ ຣາຊາ, ‘‘ກິໍ ເອໂສ ທິສ຺ສຕິ ພ຺ຣຫາ;

ນີລພ຺ຠວຓ຺ຓສທິໂສ, ເມຆວຓ຺ຓສິຣີນິໂຠ’’.

໖໖໘. ‘‘ນິຄ຺ໂຣໂຘ ໂສ ມຫາຣາຊ, ປາທໂປ ຉາຍາສມ຺ປນ຺ໂນ;

ນີລພ຺ຠວຓ຺ຓສທິໂສ, ເມຆວຓ຺ຓສິຣີນິໂຠ’’.

໖໖໙. ເຕນ ປາຍາສິ ໂສຣຏ຺ໂຐ, ເຍນ ໂສ ທິສ຺ສເຕ ພ຺ຣຫາ;

ນີລພ຺ຠວຓ຺ຓສທິໂສ, ເມຆວຓ຺ຓສິຣີນິໂຠ.

໖໗໐. ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ, ຣາຊາ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປາຄມິ;

ນິສີທິ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊ຺ຊໂນ;

ປູຣໍ ປານີຍສຣກໍ, ປູເວ ວິຕ຺ເຕ ຈ ອທ຺ທສ.

໖໗໑. ປຸຣິໂສ ຈ ເທວວຓ຺ຓີ, ສພ຺ພາຠຣຓຠູສິໂຕ;

ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ, ໂສຣຏ຺ຐໍ ເອຕທພ຺ຣວິ.

໖໗໒. ‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ເຕ ມຫາຣາຊ, ອໂຖ ເຕ ອທຸຣາຄຕໍ;

ປິວຕຸ ເທໂວ ປານີຍໍ, ປູເວ ຂາທ ອຣິນ຺ທມ’’.

໖໗໓. ປິວິຕ຺ວາ ຣາຊາ ປານີຍໍ, ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊ຺ຊໂນ;

ປູເວ ຂາທິຕ຺ວາ ປິຕ຺ວາ ຈ, ໂສຣຏ຺ໂຐ ເອຕທພ຺ຣວິ.

໖໗໔. ‘‘ເທວຕາ ນຸສິ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ອທຸ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ອຊານນ຺ຕາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ, ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ມຍ’’ນ຺ຕິ.

໖໗໕. ‘‘ນາມ຺ຫິ ເທໂວ ນ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ນາປິ [ນມ຺ຫິ (ກ.)] ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ເປໂຕ ອຫໍ ມຫາຣາຊ, ສຸຣຏ຺ຐາ ອິຘ ມາຄໂຕ’’ຕິ.

໖໗໖. ‘‘ກິໍສີໂລ ກິໍສມາຈາໂຣ, ສຸຣຏ຺ຐສ຺ມິໍ ປຸເຣ ຕຸວໍ;

ເກນ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ອານຸຠາໂວ ອຍໍ ຕວາ’’ຕິ.

໖໗໗. ‘‘ຕໍ ສຸໂຓຫິ ມຫາຣາຊ, ອຣິນ຺ທມ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈ ປຸໂຣຫິໂຕ.

໖໗໘. ‘‘ສຸຣຏ຺ຐສ຺ມິໍ ອຫໍ ເທວ, ປຸຣິໂສ ປາປເຈຕໂສ;

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ ທຸສ຺ສີໂລ, ກທຣິໂຍ ປຣິຠາສໂກ.

໖໗໙. ‘‘‘ທທນ຺ຕານໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ, ວາຣຍິສ຺ສໍ ພຫຸຊ຺ຊນໍ;

ອຎ຺ເຎສໍ ທທມານານໍ, ອນ຺ຕຣາຍກໂຣ ອຫໍ.

໖໘໐. ‘‘‘ວິປາໂກ ນຕ຺ຖິ ທານສ຺ສ, ສໍຍມສ຺ສ ກຸໂຕ ຜລໍ;

ນຕ຺ຖິ ອາຈຣິໂຍ ນາມ, ອທນ຺ຕໍ ໂກ ທເມສ຺ສຕິ.

໖໘໑. ‘‘‘ສມຕຸລ຺ຍານິ ຠູຕານິ, ກຸໂຕ [ກຸເລ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິໂກ;

ນຕ຺ຖິ ພລໍ ວີຣິຍໍ ວາ, ກຸໂຕ ອຸຏ຺ຐານໂປຣິສໍ.

໖໘໒. ‘‘‘ນຕ຺ຖິ ທານຜລໍ ນາມ, ນ ວິໂສເຘຕິ ເວຣິນໍ;

ລທ຺ເຘຍ຺ຍໍ ລຠເຕ ມຈ຺ໂຈ, ນິຍຕິປຣິຓາມຊໍ [ປຣິຓາມຊາ (ສີ. ກ.)].

໖໘໓. ‘‘‘ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ປິຕາ ຠາຕາ, ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ ອິໂຕ ປຣໍ;

ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ສຸນິຫິຕໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໖໘໔. ‘‘‘ໂຍປິ ຫເນຍ຺ຍ ປຸຣິສໍ, ປຣສ຺ສ ຉິນ຺ທເຕ [ປຸຣິສສ຺ສ ຉິນ຺ເທ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສິຣໍ;

ນ ໂກຈິ ກຎ຺ຈິ ຫນຕິ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິວຣມນ຺ຕເຣ.

໖໘໕. ‘‘‘ອຈ຺ເຉຊ຺ຊາເຠຊ຺ໂຊ ຫິ [ເຠຊ຺ໂຊ (ສີ.), ອເຠຊ຺ໂຊ (ສ຺ຍາ.), ເຠຊ຺ຊາສິ (ກ.)] ຊີໂວ, ອຏ຺ຐໍໂສ ຄຸຬປຣິມຓ຺ຑໂລ;

ໂຍຊນານໍ ສຕໍ ປຎ຺ຈ, ໂກ ຊີວໍ ເຉຕ຺ຕຸມຣຫຕິ.

໖໘໖. ‘‘‘ຍຖາ ສຸຕ຺ຕຄຸເຬ ຂິຕ຺ເຕ, ນິພ຺ເພເຐນ຺ຕໍ ປລາຍຕິ;

ເອວເມວ ຈ ໂສ ຊີໂວ, ນິພ຺ເພເຐນ຺ໂຕ ປລາຍຕິ.

໖໘໗. ‘‘‘ຍຖາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ, ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ປວິສຕິ;

ເອວເມວ ຈ ໂສ ຊີໂວ, ອຎ຺ຎໍ ໂພນ຺ທິໍ ປວິສຕິ.

໖໘໘. ‘‘‘ຍຖາ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ, ອຎ຺ຎໍ ເຄຫໍ ປວິສຕິ;

ເອວເມວ ຈ ໂສ ຊີໂວ, ອຎ຺ຎໍ ໂພນ຺ທິໍ ປວິສຕິ.

໖໘໙. ‘‘‘ຈຸລ຺ລາສີຕິ [ຈຸຬາສີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ມຫາກປ຺ປິໂນ [ມຫາກປ຺ປຸໂນ (ສີ.)], ສຕສຫສ຺ສານິ ຫິ;

ເຍ ພາລາ ເຍ ຈ ປຓ຺ຑິຕາ, ສໍສາຣໍ ເຂປຍິຕ຺ວານ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສເຣ.

໖໙໐. ‘‘‘ມິຕານິ ສຸຂທຸກ຺ຂານິ, ໂທເຓຫິ ປິຏເກຫິ ຈ;

ຊິໂນ ສພ຺ພໍ ປຊານາຕິ’, ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ອິຕຣາ ປຊາ.

໖໙໑. ‘‘ເອວໍທິຏ຺ຐິ ປຸເຣ ອາສິໍ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫປາຣຸໂຕ;

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ ທຸສ຺ສີໂລ, ກທຣິໂຍ ປຣິຠາສໂກ.

໖໙໒. ‘‘ໂອຣໍ ເມ ຉຫິ ມາເສຫິ, ກາລງ຺ກິຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕິ;

ເອກນ຺ຕກຏຸກໍ ໂຆຣໍ, ນິຣຍໍ ປປຕິສ຺ສຫໍ.

໖໙໓. [ເປ. ວ. ໗໐] ‘‘ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓໍ ຈຕຸທ຺ວາຣໍ, ວິຠຕ຺ຕໍ ຠາຄໂສ ມິຕໍ;

ອໂຍປາກາຣປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຍສາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕໍ.

໖໙໔. [ເປ. ວ. ໗໑] ‘‘ຕສ຺ສ ອໂຍມຍາ ຠູມິ, ຊລິຕາ ເຕຊສາ ຍຸຕາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພທາ.

໖໙໕. ‘‘ວສ຺ສານິ ສຕສຫສ຺ສານິ, ໂຆໂສ ສຸຍ຺ຍຕິ ຕາວເທ;

ລກ຺ໂຂ ເອໂສ ມຫາຣາຊ, ສຕຠາຄວສ຺ສໂກຏິໂຍ.

໖໙໖. ‘‘ໂກຏິສຕສຫສ຺ສານິ, ນິຣເຍ ປຈ຺ຈເຣ ຊນາ;

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີ ຈ ທຸສ຺ສີລາ, ເຍ ຈ ອຣິຍູປວາທິໂນ.

໖໙໗. ‘‘ຕຕ຺ຖາຫໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ, ທຸກ຺ຂໍ ເວທິສ຺ສ ເວທນໍ;

ຜລໍ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ໂສຈາມຫໍ ຠຸສໍ.

໖໙໘. ‘‘ຕໍ ສຸໂຓຫິ ມຫາຣາຊ, ອຣິນ຺ທມ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ຘີຕາ ມຍ຺ຫໍ ມຫາຣາຊ, ອຸຕ຺ຕຣາ ຠທ຺ທມຕ຺ຖຸ ເຕ.

໖໙໙. ‘‘ກໂຣຕິ ຠທ຺ທກໍ ກມ຺ມໍ, ສີເລສຸໂປສເຖ ຣຕາ;

ສຎ຺ຎຕາ ສໍວິຠາຄີ ຈ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉຣາ.

໗໐໐. ‘‘ອຂຓ຺ຑກາຣີ ສິກ຺ຂາຍ, ສຸຓ຺ຫາ ປຣກຸເລສຸ ຈ;

ອຸປາສິກາ ສກ຺ຍມຸນິໂນ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສິຣີມໂຕ.

໗໐໑. ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ;

ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ສຕິມາ, ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ສຸສໍວຸໂຕ.

໗໐໒. ‘‘ສປທານໍ ຈຣມາໂນ, ອຄມາ ຕໍ ນິເວສນໍ;

‘ຕມທ຺ທສ ມຫາຣາຊ, ອຸຕ຺ຕຣາ ຠທ຺ທມຕ຺ຖຸ ເຕ’.

໗໐໓. ‘‘ປູຣໍ ປານີຍສຣກໍ, ປູເວ ວິຕ຺ເຕ ຈ ສາ ອທາ;

‘ປິຕາ ເມ ກາລງ຺ກໂຕ, ຠນ຺ເຕ ຕສ຺ເສຕໍ ອຸປກປ຺ປຕຸ’.

໗໐໔. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ວິປາໂກ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ຠຸຎ຺ຊາມິ ກາມກາມີຫໍ, ຣາຊາ ເວສ຺ສວໂຓ ຍຖາ.

໗໐໕. ‘‘ຕໍ ສຸໂຓຫິ ມຫາຣາຊ, ອຣິນ຺ທມ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ພຸທ຺ໂຘ ອຄ຺ໂຄ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ, ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຣິນ຺ທມ.

໗໐໖. ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ, ຜຸສນ຺ຕິ ອມຕໍ ປທໍ;

ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ, ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຣິນ຺ທມ.

໗໐໗. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຏິປນ຺ນາ [ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຜເລ ຐິຕາ;

ເອສ ສງ຺ໂຆ ອຸຊຸຠູໂຕ, ປຎ຺ຎາສີລສມາຫິໂຕ;

ຕໍ ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ, ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຣິນ຺ທມ.

໗໐໘. ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມສ຺ສຸ ຂິປ຺ປໍ, ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍສ຺ສຸ;

ອມຊ຺ຊໂປ ມາ ຈ ມຸສາ ອຠາຓີ, ສເກນ ທາເຣນ ຈ ໂຫຫິ ຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ.

໗໐໙. ‘‘ອຕ຺ຖກາໂມສິ ເມ ຍກ຺ຂ, ຫິຕກາໂມສິ ເທວເຕ;

ກໂຣມິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ, ຕ຺ວໍສິ ອາຈຣິໂຍ ມມ.

໗໑໐. ‘‘ອຸເປມິ ສຣຓໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຘມ຺ມຎ຺ຈາປິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ສງ຺ຆຎ຺ຈ ນຣເທວສ຺ສ, ຄຈ຺ຉາມິ ສຣຓໍ ອຫໍ.

໗໑໑. ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມາມິ ຂິປ຺ປໍ, ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍາມິ;

ອມຊ຺ຊໂປ ໂນ ຈ ມຸສາ ຠຓາມິ, ສເກນ ທາເຣນ ຈ ໂຫມິ ຕຸຏ຺ໂຐ.

໗໑໒. ‘‘ໂອຜຸຓາມິ [ໂອປຸຓາມິ (ສີ.), ໂອຜຸນາມິ (ສ຺ຍາ. ກ.), ໂອປຸນາມິ (?)] ມຫາວາເຕ, ນທິຍາ ສີຆຄາມິຍາ;

ວມາມິ ປາປິກໍ ທິຏ຺ຐິໍ, ພຸທ຺ຘານໍ ສາສເນ ຣໂຕ’’.

໗໑໓. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ໂສຣຏ຺ໂຐ, ວິຣມິຕ຺ວາ ປາປທສ຺ສນາ [ປາປທສ຺ສນໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)];

ນໂມ ຠຄວໂຕ ກຕ຺ວາ, ປາໂມກ຺ໂຂ ຣຖມາຣຸຫີຕິ.

ນນ຺ທກເປຕວຕ຺ຖຸ ຕຕິຍໍ.