໔. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ອມ຺ພສກ຺ກຣເປຕວຕ຺ຖຸ

໕໑໗. ເວສາລີ ນາມ ນຄຣຕ຺ຖິ ວຊ຺ຊີນໍ, ຕຕ຺ຖ ອຫຸ ລິຈ຺ຉວິ ອມ຺ພສກ຺ກໂຣ [ອມ຺ພສກ຺ຂໂຣ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ອປ຺ປສກ຺ກໂຣ (ກ.)];

ທິສ຺ວານ ເປຕໍ ນຄຣສ຺ສ ພາຫິຣໍ, ຕຕ຺ເຖວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ຖ ຕໍ ກາຣຓຕ຺ຖິໂກ.

໕໑໘. ‘‘ເສຍ຺ຍາ ນິສຊ຺ຊາ ນຍິມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອຠິກ຺ກໂມ ນຕ຺ຖິ ປຏິກ຺ກໂມ ຈ;

ອສິຕປີຕຂາຍິຕວຕ຺ຖໂຠຄາ, ປຣິຈາຣິກາ [ປຣິຈາຣຓາ (ສີ. ປີ.)] ສາປິ ອິມສ຺ສ ນຕ຺ຖິ.

໕໑໙. ‘‘ເຍ ຎາຕກາ ທິຏ຺ຐສຸຕາ ສຸຫຊ຺ຊາ, ອນຸກມ຺ປກາ ຍສ຺ສ ອເຫສຸໍ ປຸພ຺ເພ;

ທຏ຺ຐຸມ຺ປິ ເຕ ທານິ ນ ຕໍ ລຠນ຺ຕິ, ວິຣາຊິຕຕ຺ໂຕ [ວິຣາຘິຕຕ຺ໂຕ (ສີ. ປີ.)] ຫິ ຊເນນ ເຕນ.

໕໒໐. ‘‘ນ ໂອຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ, ຊຫນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ ວິກລໍ ວິທິຕ຺ວາ;

ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຣິວາຣຍນ຺ຕິ, ພຫູ ມິຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ.

໕໒໑. ‘‘ນິຫີນຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂຠເຄຫິ ກິຈ຺ໂຉ, ສມ຺ມກ຺ຂິໂຕ ສມ຺ປຣິຠິນ຺ນຄຕ຺ໂຕ;

ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູວ ປລິມ຺ປມາໂນ, ອຊ຺ຊ ສຸເວ ຊີວິຕສ຺ສູປໂຣໂຘ.

໕໒໒. ‘‘ເອຕາທິສໍ ອຸຕ຺ຕມກິຈ຺ຉປ຺ປຕ຺ຕໍ, ອຸຕ຺ຕາສິຕໍ ປຸຈິມນ຺ທສ຺ສ ສູເລ;

‘ອຖ ຕ຺ວໍ ເກນ ວຓ຺ເຓນ ວເທສິ ຍກ຺ຂ, ຊີວ ໂຠ ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’’ຕິ.

໕໒໓. ‘‘ສາໂລຫິໂຕ ເອສ ອໂຫສິ ມຍ຺ຫໍ, ອຫໍ ສຣາມິ ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ;

ທິສ຺ວາ ຈ ເມ ກາຣຸຎ຺ຎມໂຫສິ ຣາຊ, ມາ ປາປຘມ຺ໂມ ນິຣຍໍ ປຕາຍໍ [ປຕິ + ອຍໍ = ປຕາຍໍ].

໕໒໔. ‘‘ອິໂຕ ຈຸໂຕ ລິຈ຺ຉວິ ເອສ ໂປໂສ, ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ນິຣຍໍ ໂຆຣຣູປໍ;

ອຸປປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣີ, ມຫາຠິຕາປໍ ກຏຸກໍ ຠຍານກໍ.

໕໒໕. ‘‘ອເນກຠາເຄນ ຄຸເຓນ ເສຍ຺ໂຍ, ອຍເມວ ສູໂລ ນິຣເຍນ ເຕນ;

ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ກຏຸກໍ ຠຍານກໍ, ເອກນ຺ຕຕິພ຺ພໍ ນິຣຍໍ ປຕາຍໍ [ປເຕ + ອຍໍ = ປຕາຍໍ].

໕໒໖. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ມເມໂສ, ທຸກ຺ຂູປນີໂຕ ວິຊເຫຍ຺ຍ ປາຓໍ;

ຕສ຺ມາ ອຫໍ ສນ຺ຕິເກ ນ ຠຓາມິ, ມາ ເມ ກໂຕ ຊີວິຕສ຺ສູປໂຣໂຘ’’.

໕໒໗. ‘‘ອຎ຺ຎາໂຕ ເອໂສ [ອຊ຺ຌິໂຕ ເອສ (ກ.)] ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອິຈ຺ຉາມເສ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ຕຸວໍ;

ໂອກາສກມ຺ມໍ ສເຈ ໂນ ກໂຣສິ, ປຸຈ຺ຉາມ ຕໍ ໂນ ນ ຈ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

໕໒໘. ‘‘ອທ຺ຘາ ປຏິຎ຺ຎາ ເມ ຕທາ ອຫຸ [ປຏິຎ຺ຎາຕເມຕໍ ຕທາຫຸ (ກ.), ປຏິຎ຺ຎາ ນ ເມເຕ ຕທາ ອຫຸ (?)], ນາຈິກ຺ຂນາ ອປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕິ;

ອກາມາ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວໂຈຕິ ກຕ຺ວາ, ປຸຈ຺ຉສ຺ສຸ ມໍ ກາມໍ ຍຖາ ວິສຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ [ວິສຍໍ (ກ.)].

໕໒໙. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈຫໍ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິສ຺ສາມິ [ປສ຺ສາມິ (ກ.)], ສພ຺ພມ຺ປິ ຕາຫໍ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ;

ທິສ຺ວາວ ຕໍ ໂນປິ ເຈ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ, ກເຣຍ຺ຍາສິ [ກໂຣຫິ (ກຕ຺ຖຈິ)] ເມ ຍກ຺ຂ ນິຍສ຺ສກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

໕໓໐. ‘‘ສຈ຺ຈປ຺ປຏິຎ຺ຎາ ຕວ ເມສາ ໂຫຕຸ, ສຸຕ຺ວານ ຘມ຺ມໍ ລຠ ສຸປ຺ປສາທໍ;

ອຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ, ຍໍ ເຕ ສຸຕໍ ອສຸຕຎ຺ຈາປິ ຘມ຺ມໍ;

ສພ຺ພມ຺ປິ ອກ຺ຂິສ຺ສໍ [ສພ຺ພໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສໍ (ສີ.)] ຍຖາ ປຊານນ຺ຕິ.

໕໓໑. ‘‘ເສເຕນ ອສ຺ເສນ ອລງ຺ກເຕນ, ອຸປຍາສິ ສູລາວຸຕກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຍານໍ ອິທໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ກິສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

໕໓໒. ‘‘ເວສາລິຍາ ນຄຣສ຺ສ [ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ມຊ຺ເຌ, ຈິກ຺ຂລ຺ລມຄ຺ເຄ ນຣກໍ ອໂຫສິ;

ໂຄສີສເມກາຫໍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ເສຕໍ [ເສຕຸໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຄເຫຕ຺ວາ ນຣກສ຺ມິໍ ນິກ຺ຂິປິໍ.

໕໓໓. ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ປາທານິ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ມຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ອຕິກ຺ກມິມ຺ຫາ;

ຍານໍ ອິທໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

໕໓໔. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕິ, ຄນ຺ໂຘ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປວາຍຕິ;

ຍກ຺ຂິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕສິ ມຫານຸຠາໂວ, ນຄ຺ໂຄ ຈາສິ ກິສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

໕໓໕. ‘‘ອກ຺ໂກຘໂນ ນິຈ຺ຈປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສຓ຺ຫາຫິ ວາຈາຫິ ຊນໍ ອຸເປມິ;

ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ທິພ຺ໂພ ເມ ວຓ຺ໂຓ ສຕຕໍ ປຠາສຕິ.

໕໓໖. ‘‘ຍສຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຐິຕານໍ, ທິສ຺ວານ ມນ຺ເຕມິ [ທິສ຺ວາ ສມນ຺ເຕມິ (ກ.)] ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ;

ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ທິພ຺ໂພ ເມ ຄນ຺ໂຘ ສຕຕໍ ປວາຍຕິ.

໕໓໗. ‘‘ສຫາຍານໍ ຕິຕ຺ຖສ຺ມິໍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕານໍ, ຖເລ ຄເຫຕ຺ວາ ນິທຫິສ຺ສ ທຸສ຺ສໍ;

ຂິຑ຺ຑຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ, ເຕນມ຺ຫິ ນຄ຺ໂຄ ກສິຣາ ຈ ວຸຕ຺ຕີ’’ຕິ.

໕໓໘. ‘‘ໂຍ ກີຬມາໂນ ປກໂຣຕິ ປາປໍ, ຕສ຺ເສທິສໍ ກມ຺ມວິປາກມາຫຸ;

ອກີຬມາໂນ ປນ ໂຍ ກໂຣຕິ, ກິໍ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກມາຫູ’’ຕິ.

໕໓໙. ‘‘ເຍ ທຸຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ປມນາ ມນຸສ຺ສາ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ສງ຺ກິລິຏ຺ຐາ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ອສໍສຍໍ ເຕ ນິຣຍໍ ອຸເປນ຺ຕິ.

໕໔໐. ‘‘ອປເຣ ປນ ສຸຄຕິມາສມານາ, ທາເນ ຣຕາ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕຠາວາ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ອສໍສຍໍ ເຕ ສຸຄຕິໍ ອຸເປນ຺ຕີ’’ຕິ.

໕໔໑. ‘‘ຕໍ ກິນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍມຫໍ ອເວຈ຺ຈ, ກລ຺ຍາຓປາປສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ;

ກິໍ ວາຫໍ ທິສ຺ວາ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ, ໂກ ວາປິ ມໍ ສທ຺ທຫາເປຍ຺ຍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ.

໕໔໒. ‘‘ທິສ຺ວາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ອຠິສທ຺ທຫສ຺ສຸ, ກລ຺ຍາຓປາປສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ;

ກລ຺ຍາຓປາເປ ອຸຠເຍ ອສນ຺ເຕ, ສິຍາ ນຸ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ.

໕໔໓. ‘‘ໂນ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມານິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມຈ຺ຈາ, ກລ຺ຍາຓປາປານິ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ນາເຫສຸໍ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ, ຫີນາ ປຓີຕາ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ.

໕໔໔. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ ມຈ຺ຈາ, ກລ຺ຍາຓປາປານິ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ, ຫີນາ ປຓີຕາ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ.

໕໔໕. ‘‘ທ຺ວຍຊ຺ຊ ກມ຺ມານໍ ວິປາກມາຫຸ, ສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ເວທນີຍໍ;

ຕາ ເທວຕາໂຍ ປຣິຈາຣຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈນ຺ຕິ ພາລາ ທ຺ວຍຕໍ ອປສ຺ສິໂນ.

໕໔໖. ‘‘ນ ມຕ຺ຖິ ກມ຺ມານິ ສຍໍກຕານິ, ທຕ຺ວາປິ ເມ ນຕ຺ຖິ ໂຍ [ໂສ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ອາທິເສຍ຺ຍ;

ອຈ຺ຉາທນໍ ສຍນມຖນ຺ນປານໍ, ເຕນມ຺ຫິ ນຄ຺ໂຄ ກສິຣາ ຈ ວຸຕ຺ຕີ’’ຕິ.

໕໔໗. ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ ກາຣຓໍ ກິຎ຺ຈິ ຍກ຺ຂ, ອຈ຺ຉາທນໍ ເຍນ ຕຸວໍ ລເຠຖ;

ອາຈິກ຺ຂ ເມ ຕ຺ວໍ ຍທຕ຺ຖິ ເຫຕຸ, ສທ຺ຘາຍິກໍ [ສທ຺ຘາຍິຕໍ (ສີ. ປີ.)] ເຫຕຸວໂຈ ສຸໂຓມາ’’ຕິ.

໕໔໘. ‘‘ກປ຺ປິຕໂກ [ກປ຺ປິນໂກ (ສີ.)] ນາມ ອິຘຕ຺ຖິ ຠິກ຺ຂຸ, ຌາຍີ ສຸສີໂລ ອຣຫາ ວິມຸຕ຺ໂຕ;

ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສໍວຸຕປາຕິໂມກ຺ໂຂ, ສີຕິຠູໂຕ ອຸຕ຺ຕມທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕ.

໕໔໙. ‘‘ສຂິໂລ ວທຎ຺ຎູ ສຸວໂຈ ສຸມຸໂຂ, ສ຺ວາຄໂມ ສຸປ຺ປຏິມຸຕ຺ຕໂກ ຈ;

ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ອຣຓວິຫາຣີ, ເທວມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ.

໕໕໐. ‘‘ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ມຸຕ຺ໂຕ ວິສລ຺ໂລ ອມໂມ ອວງ຺ໂກ;

ນິຣູປຘີ ສພ຺ພປປຎ຺ຈຂີໂຓ, ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຊຸຕິມາ.

໕໕໑. ‘‘ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕ ທິສ຺ວາປິ ນ ຈ ສຸຊາໂນ, ມຸນີຕິ ນໍ ວຊ຺ຊິສຸ ໂວຫຣນ຺ຕິ;

ຊານນ຺ຕິ ຕໍ ຍກ຺ຂຠູຕາ ອເນຊໍ, ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມໍ ວິຈຣນ຺ຕໍ ໂລເກ.

໕໕໒. ‘‘ຕສ຺ສ ຕຸວໍ ເອກຍຸຄໍ ທຸເວ ວາ, ມມຸທ຺ທິສິຕ຺ວານ ສເຈ ທເທຖ;

ປຏິຄ຺ຄຫີຕານິ ຈ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ມມຎ຺ຈ ປສ຺ເສຖ ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສ’’ນ຺ຕິ.

໕໕໓. ‘‘ກສ຺ມິໍ ປເທເສ ສມຓໍ ວສນ຺ຕໍ, ຄນ຺ຕ຺ວານ ປສ຺ເສມຸ ມຍໍ ອິທານິ;

ໂຍ ມຊ຺ຊ [ສ ມຊ຺ຊ (ສີ.)] ກງ຺ຂໍ ວິຈິກິຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ, ທິຏ຺ຐີວິສູການິ ວິໂນທເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໕໕໔. ‘‘ເອໂສ ນິສິນ຺ໂນ ກປິນຈ຺ຈນາຍໍ, ປຣິວາຣິໂຕ ເທວຕາຫິ ພຫູຫິ;

ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ຠາສຕິ ສຈ຺ຈນາໂມ, ສກສ຺ມິມາເຈຣເກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໕໕໕. ‘‘ຕຖາຫໍ [ຍຖາຫໍ (ກ.)] ກສ຺ສາມິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິທານິ, ອຈ຺ຉາທຍິສ຺ສໍ ສມຓໍ ຍຸເຄນ;

ປຏິຄ຺ຄຫິຕານິ ຈ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ຕຸວຎ຺ຈ ປສ຺ເສມຸ ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສ’’ນ຺ຕິ.

໕໕໖. ‘‘ມາ ອກ຺ຂເຓ ປພ຺ພຊິຕໍ ອຸປາຄມິ, ສາຘຸ ໂວ ລິຈ຺ຉວິ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຕໂຕ ຈ ກາເລ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ຕຕ຺ເຖວ ປສ຺ສາຫິ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ.

໕໕໗. ຕຖາຕິ ວຕ຺ວາ ອຄມາສິ ຕຕ຺ຖ, ປຣິວາຣິໂຕ ທາສຄເຓນ ລິຈ຺ຉວິ;

ໂສ ຕໍ ນຄຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ວາສູປຄຈ຺ຉິຕ຺ຖ ສເກ ນິເວສເນ.

໕໕໘. ຕໂຕ ຈ ກາເລ ຄິຫິກິຈ຺ຈານິ ກຕ຺ວາ, ນ຺ຫຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ຂຓໍ ລຠິຕ຺ວາ;

ວິເຈຍ຺ຍ ເປຬາໂຕ ຈ ຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ, ຄາຫາປຍີ ທາສຄເຓນ ລິຈ຺ຉວິ.

໕໕໙. ໂສ ຕໍ ປເທສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ຕໍ ອທ຺ທສ ສມຓໍ ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ;

ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຄຈຣໂຕ ນິວຕ຺ຕໍ, ສີຕິຠູຕໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ.

໕໖໐. ຕເມນມໂວຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ອປ຺ປາພາຘໍ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉິ;

‘‘ເວສາລິຍໍ ລິຈ຺ຉວິຫໍ ຠທນ຺ເຕ, ຊານນ຺ຕິ ມໍ ລິຈ຺ຉວິ ອມ຺ພສກ຺ກໂຣ.

໕໖໑. ‘‘ອິມານິ ເມ ອຏ຺ຐ ຍຸຄາ ສຸຠານິ [ຍຸຄານິ ຠນ຺ເຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ປຏິຄຓ຺ຫ ຠນ຺ເຕ ປທທາມິ ຕຸຍ຺ຫໍ;

ເຕເນວ ອຕ຺ເຖນ ອິຘາຄໂຕສ຺ມິ, ຍຖາ ອຫໍ ອຕ຺ຕມໂນ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໖໒. ‘‘ທູຣໂຕວ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ, ນິເວສນໍ ເຕ ປຣິວຊ຺ຊຍນ຺ຕິ;

ປຕ຺ຕານິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ເຕ [ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕວ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ນິເວສເນ, ສງ຺ຆາຏິໂຍ ຈາປິ ວິທາລຍນ຺ຕິ [ວິປາຏຍນ຺ຕິ (ສີ.), ວິປາຕຍນ຺ຕິ (ກ.)].

໕໖໓. ‘‘ອຖາປເຣ ປາທກຸຐາຣິກາຫິ, ອວໍສິຣາ ສມຓາ ປາຕຍນ຺ຕິ;

ເອຕາທິສໍ ປພ຺ພຊິຕາ ວິເຫສໍ, ຕຍາ ກຕໍ ສມຓາ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

໕໖໔. ‘‘ຕິເຓນ ເຕລມ຺ປິ ນ ຕ຺ວໍ ອທາສິ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ນ ປາວທາສິ;

ອນ຺ຘສ຺ສ ທຓ຺ຑໍ ສຍມາທິຍາສິ, ເອຕາທິໂສ ກທຣິໂຍ ອສໍວຸໂຕ ຕຸວໍ;

ອຖ ຕ຺ວໍ ເກນ ວຓ຺ເຓນ ກິເມວ ທິສ຺ວາ,

ອມ຺ເຫຫິ ສຫ ສໍວິຠາຄໍ ກໂຣສີ’’ຕິ.

໕໖໕. ‘‘ປຈ຺ເຈມິ ຠນ຺ເຕ ຍໍ ຕ຺ວໍ ວເທສິ, ວິເຫສຍິໍ ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຈ;

ຂິຑ຺ຑຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ, ເອຕມ຺ປິ ເມ ທຸກ຺ກຏເມວ ຠນ຺ເຕ.

໕໖໖. ‘‘ຂິຑ຺ຑາຍ ຍກ຺ໂຂ ປສວິຕ຺ວາ ປາປໍ, ເວເທຕິ ທຸກ຺ຂໍ ອສມຕ຺ຕໂຠຄີ;

ທຫໂຣ ຍຸວາ ນຄ຺ຄນິຍສ຺ສ ຠາຄີ, ກິໍ ສຸ ຕໂຕ ທຸກ຺ຂຕຣສ຺ສ ໂຫຕິ.

໕໖໗. ‘‘ຕໍ ທິສ຺ວາ ສໍເວຄມລຕ຺ຖໍ ຠນ຺ເຕ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວາປິ [ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕາຫໍ (ສີ.), ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຈາຫໍ (ປີ.)] ທທາມິ ທານໍ;

ປຏິຄຓ຺ຫ ຠນ຺ເຕ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ, ຍກ຺ຂສ຺ສິມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ທກ຺ຂິຓາໂຍ’’ຕິ.

໕໖໘. ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ທານໍ ພຫຸຘາ ປສຕ຺ຖໍ, ທທໂຕ ຈ ເຕ ອກ຺ຂຍຘມ຺ມມຕ຺ຖຸ;

ປຏິຄຓ຺ຫາມິ ເຕ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ, ຍກ຺ຂສ຺ສິມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ທກ຺ຂິຓາໂຍ’’ຕິ.

໕໖໙. ຕໂຕ ຫິ ໂສ ອາຈມຍິຕ຺ວາ ລິຈ຺ຉວິ, ເຖຣສ຺ສ ທຕ຺ວານ ຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ;

‘ປຏິຄ຺ຄຫິຕານິ ຈ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ຍກ຺ຂຎ຺ຈ ປສ຺ເສຖ ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສໍ’.

໕໗໐. ຕມທ຺ທສາ ຈນ຺ທນສາຣລິຕ຺ຕໍ, ອາຊຎ຺ຎມາຣູຬ຺ຫມຸຬາຣວຓ຺ຓໍ;

ອລງ຺ກຕໍ ສາຘຸນິວຕ຺ຖທຸສ຺ສໍ, ປຣິວາຣິຕໍ ຍກ຺ຂມຫິທ຺ຘິປຕ຺ຕໍ.

໕໗໑. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕມນາ ອຸທຄ຺ໂຄ, ປຫຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຈ ສຸຠຄ຺ຄຣູໂປ;

ກມ຺ມຎ຺ຈ ທິສ຺ວານ ມຫາວິປາກໍ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຈກ຺ຂຸນາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ.

໕໗໒. ຕເມນມໂວຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ທສ຺ສາມິ ທານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ;

ນ ຈາປິ ເມ ກິຎ຺ຈິ ອເທຍ຺ຍມຕ຺ຖິ, ຕຸວຎ຺ຈ ເມ ຍກ຺ຂ ພຫູປກາໂຣ’’ຕິ.

໕໗໓. ‘‘ຕຸວຎ຺ຈ ເມ ລິຈ຺ຉວິ ເອກເທສໍ, ອທາສິ ທານານິ ອໂມຆເມຕໍ;

ສ຺ວາຫໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຕຍາວ ສກ຺ຂິໍ, ອມານຸໂສ ມານຸສເກນ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ.

໕໗໔. ‘‘ຄຕີ ຈ ພນ຺ຘູ ຈ ປຣາຍຓຎ຺ຈ [ປຣາຍນຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ມິຕ຺ໂຕ ມມາສິ ອຖ ເທວຕາ ເມ [ເທວຕາສິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)];

ຍາຈາມິ ຕໍ [ຍາຈາມຫໍ (ສີ.)] ປຎ຺ຊລິໂກ ຠວິຕ຺ວາ, ອິຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍກ຺ຂ ປຸນາປິ ທຏ຺ຐຸ’’ນ຺ຕິ.

໕໗໕. ‘‘ສເຈ ຕຸວໍ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສສິ, ກທຣິຍຣູໂປ ວິປ຺ປຏິປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ;

ຕ຺ວໍ ເນວ ມໍ ລຈ຺ຉສິ [ເຕເນວ ມໍ ນ ລຈ຺ຉສີ (ສີ.), ເຕເນວ ມໍ ລິຈ຺ຉວິ (ສ຺ຍາ.), ເຕເນວ ມໍ ລຈ຺ຉສິ (ກ.)] ທສ຺ສນາຍ, ທິສ຺ວາ ຈ ຕໍ ໂນປິ ຈ ອາລປິສ຺ສໍ.

໕໗໖. ‘‘ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ ຠວິສ຺ສສິ ຘມ຺ມຄາຣໂວ, ທາເນ ຣໂຕ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕຠາໂວ;

ໂອປານຠູໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ, ເອວໍ ມມໍ ລຈ຺ຉສິ ທສ຺ສນາຍ.

໕໗໗. ‘‘ທິສ຺ວາ ຈ ຕໍ ອາລປິສ຺ສໍ ຠທນ຺ເຕ, ອິມຎ຺ຈ ສູລໂຕ ລຫຸໍ ປມຸຎ຺ຈ;

ຍໂຕ ນິທານໍ ອກຣິມ຺ຫ ສກ຺ຂິໍ, ມຎ຺ຎາມິ ສູລາວຸຕກສ຺ສ ກາຣຓາ.

໕໗໘. ‘‘ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອກຣິມ຺ຫ ສກ຺ຂິໍ, ອຍຎ຺ຈ ສູລໂຕ [ສູລາວຸໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ລຫຸໍ ປມຸຕ຺ໂຕ;

ສກ຺ກຈ຺ຈ ຘມ຺ມານິ ສມາຈຣນ຺ໂຕ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ໂສ ນິຣຍາ ຈ ຕມ຺ຫາ;

ກມ຺ມໍ ສິຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເວທນີຍໍ.

໕໗໙. ‘‘ກປ຺ປິຕກຎ຺ຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ເຕເນວ [ເຕນ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສຫ ສໍວິຠຊິຕ຺ວາ ກາເລ;

ສຍໍ ມຸເຂນູປນິສຊ຺ຊ ປຸຈ຺ຉ, ໂສ ເຕ ອກ຺ຂິສ຺ສຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ.

໕໘໐. ‘‘ຕເມວ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ປຸຈ຺ຉສ຺ສຸ ອຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ;

ໂສ ເຕ ສຸຕໍ ອສຸຕຎ຺ຈາປິ ຘມ຺ມໍ,

ສພ຺ພມ຺ປິ ອກ຺ຂິສ຺ສຕິ ຍຖາ ປຊານ’’ນ຺ຕິ.

໕໘໑. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຣຫສ຺ສໍ ສມຸລ຺ລປິຕ຺ວາ, ສກ຺ຂິໍ ກຣິຕ຺ວານ ອມານຸເສນ;

ປກ຺ກາມິ ໂສ ລິຈ຺ຉວີນໍ ສກາສໍ, ອຖ ພ຺ຣວິ ປຣິສໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ.

໕໘໒. ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ມມ ເອກວາກ຺ຍໍ, ວຣໍ ວຣິສ຺ສໍ ລຠິສ຺ສາມິ ອຕ຺ຖໍ;

ສູລາວຸໂຕ ປຸຣິໂສ ລຸທ຺ທກມ຺ໂມ, ປຓີຫິຕທຓ຺ໂຑ [ປຓີຕນຓ຺ໂຑ (ກ.)] ອນຸສຕ຺ຕຣູໂປ [ອນຸປກ຺ກຣູໂປ (ກ.)].

໕໘໓. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ວີສຕິຣຕ຺ຕິມຕ຺ຕາ, ຍໂຕ ອາວຸໂຕ ເນວ ຊີວຕິ ນ ມໂຕ;

ຕາຫໍ ໂມຈຍິສ຺ສາມິ ທານິ, ຍຖາມຕິໍ ອນຸຊານາຕຸ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ.

໕໘໔. ‘‘ເອຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ລຫຸໍ ປມຸຎ຺ຈ, ໂກ ຕໍ ວເທຖ [ວເທຖາຕິ (ກ.), ວເທຖ ຈ (ສ຺ຍາ.)] ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕໍ;

ຍຖາ ປຊານາສິ ຕຖາ ກໂຣຫິ, ຍຖາມຕິໍ ອນຸຊານາຕິ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ.

໕໘໕. ໂສ ຕໍ ປເທສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ສູລາວຸຕໍ ໂມຈຍິ ຂິປ຺ປເມວ;

‘ມາ ຠາຍິ ສມ຺ມາ’ຕິ ຈ ຕໍ ອໂວຈ, ຕິກິຈ຺ຉການຎ຺ຈ ອຸປຏ຺ຐເປສິ.

໕໘໖. ‘‘ກປ຺ປິຕກຎ຺ຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ເຕເນວ ສຫ [ເຕນ ສມໍ (ສີ.), ເຕນ ສຫ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສໍວິຠຊິຕ຺ວາ ກາເລ;

ສຍໍ ມຸເຂນູປນິສຊ຺ຊ ລິຈ຺ຉວິ, ຕເຖວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ຖ ນໍ ກາຣຓຕ຺ຖິໂກ.

໕໘໗. ‘‘ສູລາວຸໂຕ ປຸຣິໂສ ລຸທ຺ທກມ຺ໂມ, ປຓີຕທຓ຺ໂຑ ອນຸສຕ຺ຕຣູໂປ;

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວີສຕິຣຕ຺ຕິມຕ຺ຕາ, ຍໂຕ ອາວຸໂຕ ເນວ ຊີວຕິ ນ ມໂຕ.

໕໘໘. ‘‘ໂສ ໂມຈິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍາ ອິທານິ, ເອຕສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ ວໂຈ ຫິ ຠນ຺ເຕ;