ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ຂຸທ຺ທກນິກາເຍ

ເຖຣຄາຖາປາຬິ

ນິທານຄາຖາ

ສີຫານໍວ ນທນ຺ຕານໍ, ທາຐີນໍ ຄິຣິຄພ຺ຠເຣ;

ສຸຓາຖ ຠາວິຕຕ຺ຕານໍ, ຄາຖາ ອຕ຺ຖູປນາຍິກາ [ອຕ຺ຕູປນາຍິກາ (ສີ. ກ.)].

ຍຖານາມາ ຍຖາໂຄຕ຺ຕາ, ຍຖາຘມ຺ມວິຫາຣິໂນ;

ຍຖາຘິມຸຕ຺ຕາ ສປ຺ປຎ຺ຎາ, ວິຫຣິໍສຸ ອຕນ຺ທິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສິຕ຺ວາ, ຜຸສິຕ຺ວາ ອຈ຺ຈຸຕໍ ປທໍ;

ກຕນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕາ, ອິມມຕ຺ຖມຠາສິສຸໍ.

໑. ເອກກນິປາໂຕ

໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸຠູຕິຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑. ‘‘ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ, ວສ຺ສ ເທວ ຍຖາສຸຂໍ;

ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ອາຕາປີ ວິຫຣາມິ ວສ຺ສ ເທວາ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ [ອິຕ຺ຖໍ ສຸມໍ (ກ. ອຏ຺ຐ.)] ອາຍສ຺ມາ ສຸຠູຕິຕ຺ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໒. ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒. ‘‘ອຸປສນ຺ໂຕ ອຸປຣໂຕ, ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕ;

ຘຸນາຕິ ປາປເກ ຘມ຺ເມ, ທຸມປຕ຺ຕໍວ ມາລຸໂຕ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ [ມຫາໂກຏ຺ຐິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໓. ກງ຺ຂາເຣວຕຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໓. ‘‘ປຎ຺ຎໍ ອິມໍ ປສ຺ສ ຕຖາຄຕານໍ, ອຄ຺ຄິ ຍຖາ ປຊ຺ຊລິໂຕ ນິສີເຖ;

ອາໂລກທາ ຈກ຺ຂຸທທາ ຠວນ຺ຕິ, ເຍ ອາຄຕານໍ ວິນຍນ຺ຕິ ກງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ກງ຺ຂາເຣວໂຕ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໔. ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໔. ‘‘ສມ຺ຠິເຣວ ສມາເສຖ, ປຓ຺ຑິເຕຫຕ຺ຖທສ຺ສິຠິ;

ອຕ຺ຖໍ ມຫນ຺ຕໍ ຄມ຺ຠີຣໍ, ທຸທ຺ທສໍ ນິປຸຓໍ ອຓຸໍ;

ຘີຣາ ສມຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຈກ຺ຂຓາ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ [ມນ຺ຕານິປຸຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໕. ທພ຺ພຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໕. ‘‘ໂຍ ທຸທ຺ທມິໂຍ ທເມນ ທນ຺ໂຕ, ທພ຺ໂພ ສນ຺ຕຸສິໂຕ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ;

ວິຊິຕາວີ ອເປຕເຠຣໂວ ຫິ, ທພ຺ໂພ ໂສ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໖. ສີຕວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໖. ‘‘ໂຍ ສີຕວນໍ ອຸປຄາ ຠິກ຺ຂຸ, ເອໂກ ສນ຺ຕຸສິໂຕ ສມາຫິຕຕ຺ໂຕ;

ວິຊິຕາວີ ອເປຕໂລມຫໍໂສ, ຣກ຺ຂໍ ກາຍຄຕາສຕິໍ ຘິຕິມາ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ສີຕວນິໂຍ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໗. ຠລ຺ລິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໗. ‘‘ໂຍປານຸທີ ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສ ເສນໍ, ນຬເສຕຸໍວ ສຸທຸພ຺ພລໍ ມໂຫໂຆ;

ວິຊິຕາວີ ອເປຕເຠຣໂວ ຫິ, ທນ຺ໂຕ ໂສ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ຠລ຺ລິໂຍ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໘. ວີຣຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໘. ‘‘ໂຍ ທຸທ຺ທມິໂຍ ທເມນ ທນ຺ໂຕ, ວີໂຣ ສນ຺ຕຸສິໂຕ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ;

ວິຊິຕາວີ ອເປຕໂລມຫໍໂສ, ວີໂຣ ໂສ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ວີໂຣ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໙. ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໙. ‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ນ ທຸຣາຄຕໍ [ນາປຄຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ນຍິທໍ ທຸມນ຺ຕິຕໍ ມມ;

ສໍວິຠຕ຺ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຍໍ ເສຏ຺ຐໍ ຕທຸປາຄມິ’’ນ຺ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ [ປິລິນ຺ທິວຈ຺ໂຉ (ສີ.)] ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

໑໐. ປຸຓ຺ຓມາສຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໐. ‘‘ວິຫຣິ ອເປກ຺ຂໍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ, ໂຍ ເວທຄູ ສມິໂຕ ຍຕຕ຺ໂຕ;

ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນູປລິຕ຺ໂຕ, ໂລກສ຺ສ ຊຎ຺ຎາ ອຸທຍພ຺ພຍຎ຺ຈາ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓມາໂສ ເຖໂຣ ຄາຖໍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

ວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຸຠູຕິ ໂກຏ຺ຐິໂກ ເຖໂຣ, ກງ຺ຂາເຣວຕສມ຺ມໂຕ;

ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ທພ຺ໂພ ຈ, ສີຕວນິໂຍ ຈ ຠລ຺ລິໂຍ;

ວີໂຣ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຈ, ປຸຓ຺ຓມາໂສ ຕໂມນຸໂທຕິ.

໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ຈູຬວຈ຺ຉຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໑. ‘‘ປາໂມຊ຺ຊພຫຸໂລ ຠິກ຺ຂຸ, ຘມ຺ເມ ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິເຕ;

ອຘິຄຈ຺ເຉ ປທໍ ສນ຺ຕໍ, ສງ຺ຂາຣູປສມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

… ຈູຬວຈ຺ໂຉ [ຈູລຄວຈ຺ໂຉ (ສີ.)] ເຖໂຣ….

໒. ມຫາວຈ຺ຉຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໒. ‘‘ປຎ຺ຎາພລີ ສີລວຕູປປນ຺ໂນ, ສມາຫິໂຕ ຌານຣໂຕ ສຕີມາ;

ຍທຕ຺ຖິຍໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ, ກງ຺ເຂຖ ກາລໍ ອິຘ ວີຕຣາໂຄ’’ຕິ.

… ມຫາວຈ຺ໂຉ [ມຫາຄວຈ຺ໂຉ (ສີ.)] ເຖໂຣ….

໓. ວນວຈ຺ຉຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໓. ‘‘ນີລພ຺ຠວຓ຺ຓາ ຣຸຈິຣາ, ສີຕວາຣີ ສຸຈິນ຺ຘຣາ;

ອິນ຺ທໂຄປກສຎ຺ຉນ຺ນາ, ເຕ ເສລາ ຣມຍນ຺ຕິ ມ’’ນ຺ຕິ.

… ວນວຈ຺ໂຉ ເຖໂຣ….

໔. ສິວກສາມເຓຣຄາຖາ

໑໔. ‘‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ມໍ ອວຈ, ອິໂຕ ຄຈ຺ຉາມ ສີວກ;

ຄາເມ ເມ ວສຕິ ກາໂຍ, ອຣຎ຺ຎໍ ເມ ຄໂຕ ມໂນ;

ເສມານໂກປິ ຄຈ຺ຉາມິ, ນຕ຺ຖິ ສງ຺ໂຄ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ.

… ສິວໂກ ສາມເຓໂຣ….

໕. ກຸຓ຺ຑຘານຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໕. ‘‘ປຎ຺ຈ ຉິນ຺ເທ ປຎ຺ຈ ຊເຫ, ປຎ຺ຈ ຈຸຕ຺ຕຣິ ຠາວເຍ;

ປຎ຺ຈສງ຺ຄາຕິໂຄ ຠິກ຺ຂຸ, ໂອຆຕິຓ຺ໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

… ກຸຓ຺ຑຘາໂນ ເຖໂຣ….

໖. ເພລຏ຺ຐສີສຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໖. ‘‘ຍຖາປິ ຠທ຺ໂທ ອາຊຎ຺ໂຎ, ນງ຺ຄລາວຕ຺ຕນີ ສິຂີ;

ຄຈ຺ຉຕິ ອປ຺ປກສິເຣນ, ເອວໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ມມ;

ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອປ຺ປກສິເຣນ, ສຸເຂ ລທ຺ເຘ ນິຣາມິເສ’’ຕິ.

… ເພລຏ຺ຐສີໂສ ເຖໂຣ….

໗. ທາສກຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໗. ‘‘ມິທ຺ຘີ ຍທາ ໂຫຕິ ມຫຄ຺ຆໂສ ຈ, ນິທ຺ທາຍິຕາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕສາຍີ;

ມຫາວຣາໂຫວ ນິວາປປຸຏ຺ໂຐ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄພ຺ຠມຸເປຕິ ມນ຺ໂທ’’ຕິ.

… ທາສໂກ ເຖໂຣ….

໘. ສິງ຺ຄາລປິຕຸຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໘. ‘‘ອຫຸ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທາຍາໂທ, ຠິກ຺ຂຸ ເຠສກຬາວເນ;

ເກວລໍ ອຏ຺ຐິສຎ຺ຎາຍ, ອຜຣີ ປຖວິໍ [ປຐວິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອິມໍ;

ມຎ຺ເຎຫໍ ກາມຣາຄໍ ໂສ, ຂິປ຺ປເມວ ປຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ [ປຫີຍຠິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ)].

… ສິງ຺ຄາລປິຕາ [ສີຄາລປິຕາ (ສີ.)] ເຖໂຣ….

໙. ກຸລຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໑໙. [ຘ. ປ. ໘໐, ໑໔໕ ຘມ຺ມປເທປິ] ‘‘ອຸທກໍ ຫິ ນຍນ຺ຕິ ເນຕ຺ຕິກາ, ອຸສຸກາຣາ ນມຍນ຺ຕິ [ທມຍນ຺ຕິ (ກ.)] ເຕຊນໍ;

ທາຣຸໍ ນມຍນ຺ຕິ ຕຈ຺ຉກາ, ອຕ຺ຕານໍ ທມຍນ຺ຕິ ສຸພ຺ພຕາ’’ຕິ.

… ກຸໂລ [ກຸຓ຺ຑໂລ (ສີ.), ກຸໂຬ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເຖໂຣ….

໑໐. ອຊິຕຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໐. ‘‘ມຣເຓ ເມ ຠຍໍ ນຕ຺ຖິ, ນິກນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ຊີວິເຕ;

ສນ຺ເທຫໍ ນິກ຺ຂິປິສ຺ສາມິ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ’’ຕິ [ປຕິສ຺ສໂຕຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

… ອຊິໂຕ ເຖໂຣ ….

ວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຈູຬວຈ຺ໂຉ ມຫາວຈ຺ໂຉ, ວນວຈ຺ໂຉ ຈ ສີວໂກ;

ກຸຓ຺ຑຘາໂນ ຈ ເພລຏ຺ຐິ, ທາສໂກ ຈ ຕໂຕປຣິ;

ສິງ຺ຄາລປິຕິໂກ ເຖໂຣ, ກຸໂລ ຈ ອຊິໂຕ ທສາຕິ.

໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໑. ‘‘ນາຫໍ ຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ, ສຕ຺ຖາ ໂນ ອມຕສ຺ສ ໂກວິໂທ;

ຍຕ຺ຖ ຠຍໍ ນາວຕິຏ຺ຐຕິ, ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ວຊນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ.

… ນິຄ຺ໂຣໂຘ ເຖໂຣ….

໒. ຈິຕ຺ຕກຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໒. ‘‘ນີລາ ສຸຄີວາ ສິຂິໂນ, ໂມຣາ ກາຣມ຺ຠິຍໍ [ກາຣໍວິຍໍ (ສີ.), ກາຣວິຍໍ (ສ຺ຍາ.)] ອຠິນທນ຺ຕິ;

ເຕ ສີຕວາຕກີຬິຕາ [ສີຕວາຕກທ຺ທິຕກລິຕາ (ສີ.), ສີຕວາຕກລິຕາ (ສ຺ຍາ.)], ສຸຕ຺ຕໍ ຌາຍໍ [ຌານໍ (ສ຺ຍາ.), ຌາຍິໍ (?)] ນິໂພເຘນ຺ຕີ’’ຕິ.

… ຈິຕ຺ຕໂກ ເຖໂຣ….

໓. ໂຄສາລຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໓. ‘‘ອຫໍ ໂຂ ເວຬຸຄຸມ຺ພສ຺ມິໍ, ຠຸຕ຺ວານ ມຘຸປາຍສໍ;

ປທກ຺ຂິຓໍ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ສານຸໍ ປຏິຄມິສ຺ສາມິ, ວິເວກມນຸພ຺ຣູຫຍ’’ນ຺ຕິ.

… ໂຄສາໂລ ເຖໂຣ….

໔. ສຸຄນ຺ຘຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໔. ‘‘ອນຸວສ຺ສິໂກ ປພ຺ພຊິໂຕ, ປສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

… ສຸຄນ຺ໂຘ ເຖໂຣ….

໕. ນນ຺ທິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໕. ‘‘ໂອຠາສຊາຕໍ ຜລຄໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ຍສ຺ສ ອຠິຓ຺ຫໂສ;

ຕາທິສໍ ຠິກ຺ຂຸມາສຊ຺ຊ, ກຓ຺ຫ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ.

… ນນ຺ທິໂຍ ເຖໂຣ….

໖. ອຠຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໖. ‘‘ສຸຕ຺ວາ ສຸຠາສິຕໍ ວາຈໍ, ພຸທ຺ຘສ຺ສາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸໂນ;

ປຈ຺ຈພ຺ຍຘິໍ ຫິ ນິປຸຓໍ, ວາລຄ຺ຄໍ ອຸສຸນາ ຍຖາ’’ຕິ.

… ອຠໂຍ ເຖໂຣ….

໗. ໂລມສກງ຺ຄິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໗. ‘‘ທພ຺ພໍ ກຸສໍ ໂປຏກິລໍ, ອຸສີຣໍ ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊໍ;

ອຸຣສາ ປນຸທິສ຺ສາມິ, ວິເວກມນຸພ຺ຣູຫຍ’’ນ຺ຕິ.

… ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ ເຖໂຣ….

໘. ຊມ຺ພຸຄາມິກປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໘. ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂນ ວຕ຺ຖປສຸໂຕ, ກຈ຺ຈິ ໂນ ຠູສນາຣໂຕ;

ກຈ຺ຈິ ສີລມຍໍ ຄນ຺ຘໍ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ວາຍສິ [ກຈ຺ຈິ ສີລມຍໍ ຄນ຺ຘໍ, ຕ຺ວໍ ວາສິ (ສ຺ຍາ.)] ເນຕຣາ ປຊາ’’ຕິ.

… ຊມ຺ພຸຄາມິກປຸຕ຺ໂຕ ເຖໂຣ….

໙. ຫາຣິຕຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໒໙. ‘‘ສມຸນ຺ນມຍມຕ຺ຕານໍ, ອຸສຸກາໂຣວ ເຕຊນໍ;

ຈິຕ຺ຕໍ ອຸຊຸໍ ກຣິຕ຺ວານ, ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທ ຫາຣິຕາ’’ຕິ.

… ຫາຣິໂຕ ເຖໂຣ….

໑໐. ອຸຕ຺ຕິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາ

໓໐. ‘‘ອາພາເຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ, ສຕິ ເມ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ອາພາໂຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ກາໂລ ເມ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

… ອຸຕ຺ຕິໂຍ ເຖໂຣ….

ວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.