໕. ລກ຺ຂຓຫາຣວິຠງ຺ໂຄ

໒໓. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ? ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ເອກຘມ຺ເມ’’ຕິ, ອຍໍ ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ. ກິໍ ລກ຺ຂຍຕິ? ເຍ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ເຕ ອວສິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ. ຍຖາ ກິໍ ຠເວ? ຍຖາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຈກ຺ຂຸໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວຏ຺ຐິຕໍ ອິຕ຺ຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ປຠງ຺ຄຸ ປຣໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ພ຺ຍສນໍ ຈລນໍ [ຈລໍ (ສີ.)] ກຸກ຺ກຸຬໍ ສງ຺ຂາຣໍ [ສສງ຺ຂາຣໍ (ກ.)] ວຘກໍ ອມິຕ຺ຕມຊ຺ເຌ. ອິມສ຺ມິໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ເຕ ອວສິຏ຺ຐານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານິ ຠວນ຺ຕິ. ເກນ ກາຣເຓນ? ສພ຺ພານິ ຫິ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ວຘກຏ຺ເຐນ ເອກລກ຺ຂຓານິ. ຍຖາ ຈາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຕີເຕ, ຣາຘ, ຣູເປ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຫິ, ອນາຄຕໍ ຣູປໍ ມາ ອຠິນນ຺ທິ [ອຠິນນ຺ທ (ກ.)], ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ຈາຄາຍ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ປຏິປຊ຺ຊ. ອິມສ຺ມິໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ວຸຕ຺ເຕ ອວສິຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ. ເກນ ກາຣເຓນ? ສພ຺ເພ ຫິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຍມໂກວາທສຸຕ຺ເຕ [ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໓.໘໔] ວຘກຏ຺ເຐນ ເອກລກ຺ຂຓາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຈາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເຍສຎ຺ຈ [ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໒໙໓] ສຸສມາຣທ຺ຘາ, ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕາສຕິ;

ອກິຈ຺ຈໍ ເຕ ນ ເສວນ຺ຕິ, ກິຈ຺ເຈ ສາຕຈ຺ຈກາຣິໂນ’’.

ອິຕິ ກາຍຄຕາຍ ສຕິຍາ ວຸຕ຺ຕາຍ ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ເວທນາຄຕາ ສຕິ ຈິຕ຺ຕຄຕາ ຘມ຺ມຄຕາ ຈ. ຕຖາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ ມຸຕໍ ວາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ຠວຕິ ວິຎ຺ຎາຕໍ. ຍຖາ ຈາຫ ຠຄວາ –

ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາຫິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ‘‘ອາຕາປີ’’ຕິ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ‘‘ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ‘‘ສຕິມາ’’ຕິ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ‘‘ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ເອວໍ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເກນ ກາຣເຓນ, ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ.

໒໔. ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈຕູສຸ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວິຍມາເນສຸ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈຕູສຸ ອິທ຺ຘິປາເທສຸ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ປຎ຺ຈ ພລານິ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈສຸ ພເລສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕສຸ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ເພວ [ສພ຺ເພ ຈ (ສີ. ກ.)] ໂພຘງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ ໂພຘິປກ຺ຂິຍາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເກນ ກາຣເຓນ, ສພ຺ເພ ຫິ ໂພຘງ຺ຄມາ ໂພຘິປກ຺ຂິຍາ ເນຍ຺ຍານິກລກ຺ຂເຓນ ເອກລກ຺ຂຓາ, ເຕ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ເອວໍ ອກຸສລາປິ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ປຫານໍ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ວິປລ຺ລາສາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອາຫາຣາ ຈສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸປາທາເນຫິ ອນຸປາທາໂນ ຠວຕິ, ໂຍເຄຫິ ຈ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຠວຕິ, ຄນ຺ເຖຫິ ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຠວຕິ, ອາສເວຫິ ຈ ອນາສໂວ ຠວຕິ, ໂອເຆຫິ ຈ ນິຕ຺ຖິຓ຺ໂຓ ຠວຕິ, ສລ຺ເລຫິ ຈ ວິສລ຺ໂລ ຠວຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ ຈສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຄຕິຄມເນຫິ ນ ອຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອກຸສລາປິ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ປຫານໍ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເທສິຕໍ, ເທສິຕາ ຕຕ຺ເຖວ ຣູປຘາຕຸ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປຎ຺ຈາຍຕນໍ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ສຸຂາ ເວທນາ ເທສິຕາ, ເທສິຕໍ ຕຕ຺ຖ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ ຈ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ເທສິຕາ, ເທສິຕໍ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ເທສິຕາ, ເທສິຕໍ ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສພ຺ໂພ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ. ເກນ ກາຣເຓນ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຫິ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸເສຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ສຣາຄສໂທສສໂມຫສໍກິເລສປກ຺ເຂນ ຫາຕພ຺ໂພ, ວີຕຣາຄວີຕໂທສວີຕໂມຫອຣິຍຘມ຺ເມຫິ ຫາຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ລກ຺ຂຓໂຕ ຈ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຈ ຈຸຕູປປາຕໂຕ ຈ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ເຕ ອວສິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາຍໂນ ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ເອກຘມ຺ເມ’’ຕິ.

ນິຍຸຕ຺ໂຕ ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ.