໑໐. ເວວຈນຫາຣວິຠງ຺ໂຄ

໓໗. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ເວວຈໂນ ຫາໂຣ? ‘‘ເວວຈນານິ ພຫູນີ’’ຕິ. ຍຖາ ເອກໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ເວວຈເນຫິ ນິທ຺ທິສຕິ. ຍຖາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອາສາ ຈ ປິຫາ ອຠິນນ຺ທນາ ຈ, ອເນກຘາຕູສຸ ສຣາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ອຎ຺ຎາຓມູລປ຺ປຠວາ ປຊປ຺ປິຕາ, ສພ຺ພາ ມຍາ ພ຺ຍນ຺ຕິກຕາ ສມູລິກາ’’ຕິ.

ອາສາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍາ ຠວິສ຺ສສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອາສີສນາ [ອາສິໍສນາ (ສີ.)] ອວສ຺ສໍ ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ ອາສາສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປິຫາ ນາມ ຍາ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ [ວຕ຺ຕມານກສ຺ສ (ສີ.)] ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຖນາ, ເສຍ຺ຍຕຣໍ ວາ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອທິໂສ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປິຫາສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິປຏິປາລນາ ອຠິນນ຺ທນາ ນາມ, ປິຍໍ ວາ ຎາຕິໍ ອຠິນນ຺ທຕິ, ປິຍໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ອຠິນນ຺ທຕິ, ອປ຺ປຏິກູລໂຕ ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ.

ອເນກຘາຕູຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ໂສຕຘາຕຸ ສທ຺ທຘາຕຸ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຆານຘາຕຸ ຄນ຺ຘຘາຕຸ ຆານວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຊິວ຺ຫາຘາຕຸ ຣສຘາຕຸ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ກາຍຘາຕຸ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ມໂນຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ.

ສຣາຕິ ເກຈິ ຣູປາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ສທ຺ທາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ຄນ຺ຘາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ຣສາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ຘມ຺ມາຘິມຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ ຍານິ ຈ ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ ຍານິ ຈ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ ຍານິ ຈ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ, ອິມານິ ຈຕຸວີສປທານິ ຕຓ຺ຫາປກ຺ໂຂ, ຕຓ຺ຫາຍ ເອຕໍ ເວວຈນໍ. ຍາ ຉ ອຸເປກ຺ຂາ ເຄຫສິຕາ, ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປກ຺ໂຂ.

໓໘. ສາເຍວ ປຕ຺ຖນາກາເຣນ ຘມ຺ມນນ຺ທີ ຘມ຺ມເປມໍ ຘມ຺ມຊ຺ໂຌສານນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ເອຕໍ ເວວຈນໍ. ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕໍ ເວວຈນໍ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ມໂນຘາຕຸ ມນາຍຕນໍ ວິຊານນາຕິ ມນສ຺ເສຕໍ ເວວຈນໍ. ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ອຘິປຎ຺ຎາ ສິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຎາຓໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຕີຣຓາ ວິປສ຺ສນາ ຘມ຺ເມ ຎາຓໍ ອຕ຺ເຖ ຎາຓໍ ອນ຺ວເຍ ຎາຓໍ ຂເຍ ຎາຓໍ ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓໍ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈກ຺ຂຸ ວິຊ຺ຊາ ພຸທ຺ຘິ ຠູຣິ ເມຘາ ອາໂລໂກ, ຍໍ ວາ ປນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຎ຺ຎໍປິ ເອວໍ ຊາຕິຍໍ, ປຎ຺ຎາຍ ເອຕໍ ເວວຈນໍ. ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ, ສພ຺ພາ ປຎ຺ຎາ. ອປິ ຈ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘາ, ອາຣມ຺ຠຏ຺ເຐນ ວີຣິຍໍ, ອປິລາປນຏ຺ເຐນ ສຕິ, ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມາຘິ, ປຊານນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາ.

ຍຖາ ຈ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ພລນິປ຺ຜຕ຺ຕິຄໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຘິຄຕປ຺ປຏິສມ຺ຠິໂທ ຈຕຸໂຍຄວິປ຺ປຫີໂນ ອຄຕິຄມນວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຏສລ຺ໂລ ນິຣູຬ຺ຫວໂຓ ມທ຺ທິຕກຓ຺ຑໂກ ນິພ຺ພາປິຕປຣິຍຸຏ຺ຐາໂນ [ນິພ຺ພາຫິຕ … (ກ.)] ພນ຺ຘນາຕີໂຕ ຄນ຺ຖວິນິເວຐໂນ ອຊ຺ຌາສຍວີຕິວຕ຺ໂຕ ຠິນ຺ນນ຺ຘກາໂຣ ຈກ຺ຂຸມາ ໂລກຘມ຺ມສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສງ຺ເຂປຄໂຕ ພນ຺ຘນາຕິວຕ຺ໂຕ ຐປິຕສງ຺ຄາໂມ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ອຸກ຺ກາຘໂຣ ອາໂລກກໂຣ ປຊ຺ໂຊຕກໂຣ ຕໂມນຸໂທ ຣຓຎ຺ຊໂຫ ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓ ອປ຺ປເມຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ ອາຠໍກໂຣ ປຠໍກໂຣ ຘມ຺ໂມຠາສປຊ຺ໂຊຕກໂຣຕິ ຈ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕຕິ ຈ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ເອຕໍ ເວວຈນໍ.

ຍຖາ ຈ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ [ໂອປນຍິໂກ (ສີ.)] ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫິ. ຍທິທໍ ມທນິມ຺ມທໂນ ປິປາສວິນໂຍ ອາລຍສມຸຄ຺ຆາໂຏ ວຏ຺ຏູປຈ຺ເຉໂທ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອຕິທຸລ຺ລໂຠ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ອສງ຺ຂຕໍ ອນຕໍ [ອສງ຺ຂຕໍ ນນ຺ຕ … (ສີ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໔.໔໐໙] ອນາສວຎ຺ຈ, ສຈ຺ຈຎ຺ຈ ປາຣໍ ນິປຸຓໍ ສຸທຸທ຺ທສໍ;

ອຊຊ຺ຊຣໍ ຘຸວໍ ອປໂລກິຕໍ [ອປໂລກິຍໍ (ສີ. ກ.)], ອນິທສ຺ສນໍ ນິປ຺ປປຎ຺ຈ ສນ຺ຕໍ.

‘‘ອມຕໍ ປຓີຕຎ຺ຈ ສິວຎ຺ຈ ເຂມໍ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ອຈ຺ຉຣິຍຎ຺ຈ ອພ຺ຠຸຕໍ;

ອນີຕິກໍ ອນີຕິກຘມ຺ມໍ [ນີຕິກຘມ຺ມເມວ ວາ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໔.໔໐໙], ນິພ຺ພານເມຕໍ ສຸຄເຕນ ເທສິຕໍ.

‘‘ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອນຸປທ຺ທວຎ຺ຈ, ອກຕໍ ອໂສກຎ຺ຈ ອໂຖ ວິໂສກໍ;

ອນູປສຄ຺ຄໍນຸປສຄ຺ຄຘມ຺ມໍ, ນິພ຺ພານເມຕໍ ສຸຄເຕນ ເທສິຕໍ.

‘‘ຄມ຺ຠີຣຎ຺ເຈວ ທຸປ຺ປສ຺ສໍ, ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ຈ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ອສມໍ ອປ຺ປຏິສມໍ, ເຊຏ຺ຐໍ ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ເລຓຎ຺ຈ ຕາຓໍ ອຣຓໍ ອນງ຺ຄຓໍ, ອກາຈ ເມຕໍ ວິມລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ທີໂປ ສຸຂໍ ອປ຺ປມາຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ, ອກິຎ຺ຈນໍ ອປ຺ປປຎ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິຍາ ເອຕໍ ເວວຈນໍ.

ຍຖາ ຈ ສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ, ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ສຕ຺ຕານໍ ສາໂຣ ສຕ຺ຕານໍ ມຓ຺ໂຑ ສຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ຘາໂຣ ສຕ຺ຕານໍ ເອສິກາ [ເອສິໂກ (ກ.)] ສຕ຺ຕານໍ ສຸຣຠິປສູນໍ ປຸຊ຺ໂຊ ເທວານຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສານຎ຺ຈາຕິ ສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິຍາ ເອຕໍ ເວວຈນໍ.

ຍຖາ ຈ ສີລານຸສ຺ສຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຍານິ ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ ອຈ຺ຉິທ຺ທານິ ອສພລານິ ອກມ຺ມາສານິ ອຣິຍານິ ອຣິຍກນ຺ຕານິ ຠຸຊິສ຺ສານິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ ອປຣາມຏ຺ຐານິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ, ອລງ຺ກາໂຣ ຈ ສີລໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ໂຄປໂສຠຓຕາຍ, ນິຘານຎ຺ຈ ສີລໍ ສພ຺ພໂທຠຄ຺ຄສມຕິກ຺ກມນຏ຺ເຐນ, ສິປ຺ປຎ຺ຈ ສີລໍ ອກ຺ຂຓເວຘິຕາຍ, ເວລາ ຈ ສີລໍ ອນຕິກ຺ກມນຏ຺ເຐນ, ຘຎ຺ຎຎ຺ຈ ສີລໍ ທລິທ຺ໂທປຈ຺ເຉທນຏ຺ເຐນ [ທຬິທ຺ໂທ… (ສີ.)], ອາທາໂສ ຈ ສີລໍ ຘມ຺ມໂວໂລກນຕາຍ, ປາສາໂທ ຈ ສີລໍ ໂວໂລກນຏ຺ເຐນ, ສພ຺ພຠູມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ຈ ສີລໍ ອມຕປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ສີລານຸສ຺ສຕິຍາ ເອຕໍ ເວວຈນໍ.

ຍຖາ ຈ ຈາຄານຸສ຺ສຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕຕິ ຈາຄານຸສ຺ສຕິຍາ ເອຕໍ ເວວຈນໍ. ເຕນາຫ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາຍໂນ ‘‘ເວວຈນານິ ພຫູນີ’’ຕິ.

ນິຍຸຕ຺ໂຕ ເວວຈໂນ ຫາໂຣ.