ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ໂຕ

ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑໒໑. ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ,ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສໍ;

ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສູຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ສພ຺ເພສູຕິ. ຠູເຕສູຕິ ຠູຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ ຈ ຖາວຣາ ຈ. ຕສາຕິ ເຍສໍ ຕສິຕຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຫີນາ, ເຍສຎ຺ຈ ຠຍເຠຣວາ ອປ຺ປຫີນາ. ກິໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ? ເຕ ຕສນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕິ ປຣິຕສນ຺ຕິ ຠາສນ຺ຕິ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ. ຖາວຣາຕິ ເຍສໍ ຕສິຕຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ, ເຍສຎ຺ຈ ຠຍເຠຣວາ ປຫີນາ. ກິໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຖາວຣາ? ເຕ ນ ຕສນ຺ຕິ ນ ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕິ ນ ປຣິຕສນ຺ຕິ ນ ຠາຍນ຺ຕິ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຖາວຣາ. ທຓ຺ຑນ຺ຕິ ຕໂຍ ທຓ຺ຑາ – ກາຍທຓ຺ໂຑ ວຈີທຓ຺ໂຑ ມໂນທຓ຺ໂຑ. ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍທຓ຺ໂຑ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຓ຺ໂຑ, ຕິວິຘໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຓ຺ໂຑ. ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑນ຺ຕິ ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ທຓ຺ຑໍ ນິຘາຍ ນິທຫິຕ຺ວາ.

ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສນ຺ຕິ ເອກເມກມ຺ປິ ສຕ຺ຕໍ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ ອນ຺ທຸຍາ [ອຣຸຍາ (ສ຺ຍາ.), ອທ຺ທຸຍາ (ກ.)] ວາ ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ອວິເຫຐຍນ຺ໂຕ, ສພ຺ເພປິ ສຕ຺ເຕ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ ອນ຺ທຸຍາ ວາ ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ອວິເຫຐຍນ຺ໂຕຕິ – ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສໍ.

ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍນ຺ຕິ. ນາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ; ປຸຕ຺ຕາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ຕາ – ອຕ຺ຣໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ເຂຕ຺ຕໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ທິນ຺ນໂກ ປຸຕ຺ໂຕ, ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຸຕ຺ໂຕ. ສຫາຍນ຺ຕິ ສຫາຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຍຫິ ສຫ ອາຄມນໍ ຜາສຸ, ຄມນໍ ຜາສຸ, ຄມນາຄມນໍ ຜາສຸ, ຐານໍ ຜາສຸ, ນິສຊ຺ຊນໍ ຜາສຸ, ສຍນໍ [ນິປຊ຺ຊນໍ (ສ຺ຍາ.)] ຜາສຸ, ອາລປນໍ ຜາສຸ, ສລ຺ລປນໍ ຜາສຸ, ອຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ, ສມຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ. ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ນ ສາທິເຍຍ຺ຍ ນ ປຕ຺ຖເຍຍ຺ຍ ນ ປິຫເຍຍ຺ຍ ນາຠິຊປ຺ເປຍ຺ຍ, ກຸໂຕ ມິຕ຺ຕໍ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ຕໍ ວາ ສຫາຍໍ ວາ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ [ອິຈ຺ຉິສ຺ສຕິ (ສ຺ຍາ.) ເອວມີທິເສສຸ ປເທສຸ ອນາຄຕວິຠຕ຺ຕິຍາ] ສາທິເຍຍ຺ຍ ປຕ຺ຖເຍຍ຺ຍ ປິຫເຍຍ຺ຍ ອຠິຊປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ – ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍໍ.

ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປຕິ. ເອໂກຕິ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ, ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ, ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ [ຕຓ຺ຫາປຫານຏ຺ເຐນ (ສ຺ຍາ.) ມຫານິ. ໑໙໑] ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ, ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ, ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ? ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຎາຕິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສນ຺ນິຘິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ເຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ – ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານິ. ໂສ ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ອຠິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ເຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ – ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອວໍ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາປຘານໍ ປທຫນ຺ໂຕ ມາຣໍ ສເສນກໍ ນມຸຈິໍ ກຓ຺ຫໍ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸໍ ວິຘເມຕ຺ວາ ຈ ຕຓ຺ຫາຊາລິນິໍ ວິສຣິຕໍ ວິສຕ຺ຕິກໍ ປຊຫິ ວິໂນເທສິ ພ຺ຍນ຺ຕີອກາສິ ອນຠາວໍຄເມສິ.

‘‘ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ, ທີຆມທ຺ຘານ ສໍສຣໍ;

ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ, ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ຕຓ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ;

ວີຕຕຓ຺ໂຫ ອນາທາໂນ, ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິພ຺ພເຊ’’ຕິ.

ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ? ຣາຄສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ໂທສສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ໂມຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ. ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ? ເອກາຍນມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ.

‘‘ເອກາຍນໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ, ມຄ຺ຄໍ ປຊານາຕິ ຫິຕານຸກມ຺ປີ;

ເອເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຕຣິໍສຸ ປຸພ຺ເພ, ຕຣິສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ຈ ຕຣນ຺ຕິ ໂອຆ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ? ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ. ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ວີມໍສາ ວິປສ຺ສນາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ມຄ຺ຄປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຎາຓປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິເມ ອາສວາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຫາຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ຠາເວຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ…ເປ… ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ.

ອຖ ວາ, ຍໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຜສ຺ສິຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ເຕນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາເຓນ ພຸຊ຺ຌິ ອນຸພຸຊ຺ຌິ ປຏິພຸຊ຺ຌິ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິ ອຘິຄຈ຺ຉິ ຜສ຺ເສສິ ສຈ຺ຉາກາສີຕິ ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ – ເອໂກ.

ຈເຣຕິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ – ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາ, ອາຍຕນຈຣິຍາ, ສຕິຈຣິຍາ, ສມາຘິຈຣິຍາ, ຎາຓຈຣິຍາ, ມຄ຺ຄຈຣິຍາ, ປຕ຺ຕິຈຣິຍາ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາ. ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ. ອາຍຕນຈຣິຍາຕິ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣສຸ ອາຍຕເນສຸ. ສຕິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ. ສມາຘິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ຌາເນສຸ. ຎາຓຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ. ມຄ຺ຄຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອຣິຍມຄ຺ເຄສຸ. ປຕ຺ຕິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ສາມຎ຺ຎຜເລສຸ. ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາຕິ ຕຖາຄເຕສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ ປເທສໂຕ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ ປເທສໂຕ ສາວເກສຸ. ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາ ຈ ປຓິຘິສມ຺ປນ຺ນານໍ, ອາຍຕນຈຣິຍາ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານໍ, ສຕິຈຣິຍາ ຈ ອປ຺ປມາທວິຫາຣີນໍ, ສມາຘິຈຣິຍາ ຈ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ, ຎາຓຈຣິຍາ ຈ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນານໍ, ມຄ຺ຄຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນານໍ, ປຕ຺ຕິຈຣິຍາ ຈ ອຘິຄຕຜລານໍ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາ ຈ ຕຖາຄຕານໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ ປເທສໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປເທສໂຕ ສາວການໍ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ. ອປຣາປິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ – ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຈຣຕິ, ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວີຣິເຍນ ຈຣຕິ, ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ສຕິຍາ ຈຣຕິ, ອວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສມາຘິນາ ຈຣຕິ, ປຊານນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ຈຣຕິ, ວິຊານນ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ. ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອາຍາເປນ຺ຕີຕິ – ອາຍຕນຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ. ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ວິເສສມຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ – ວິເສສຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ.

ອປຣາປິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ – ທສ຺ສນຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ, ອຠິໂຣປນຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ປຣິຄ຺ຄຫຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາວາຈາຍ, ສມຸຏ຺ຐານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ໂວທານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ປຄ຺ຄຫຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ອຸປຏ຺ຐານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິຍາ, ອວິກ຺ເຂປຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ.

ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປຕິ ຍຖາ ຂຄ຺ຄສ຺ສ ນາມ ວິສາຓໍ ເອກໍ ໂຫຕິ ອທຸຕິຍໍ, ເອວເມວ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕກ຺ກປ຺ໂປ ຕສ຺ສທິໂສ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ. ຍຖາ ອຕິໂລຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂລຓກປ຺ໂປ, ອຕິຕິຕ຺ຕກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິຕ຺ຕກປ຺ໂປ, ອຕິມຘຸຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຘຸຣກປ຺ໂປ, ອຕິອຸຓ຺ຫໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຄ຺ຄິກປ຺ໂປ, ອຕິສີຕລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຫິມກປ຺ໂປ, ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມຸທ຺ທກປ຺ໂປ, ມຫາຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສາວໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຕ຺ຖຸກປ຺ໂປຕິ; ເອວເມວ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຕ຺ຖ ຕກ຺ກປ຺ໂປ ຕສ຺ສທິໂສ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ມຸຕ຺ຕພນ຺ຘໂນ ສມ຺ມາ ໂລເກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ເຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ – ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ, ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສໍ;

ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໒. ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາ,ສ຺ເນຫນ຺ວຍໍ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕິ;

ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາຕິ. ສໍສຄ຺ຄາຕິ ທ຺ເວ ສໍສຄ຺ຄາ – ທສ຺ສນສໍສຄ຺ໂຄ ຈ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ ຈ. ກຕໂມ ທສ຺ສນສໍສຄ຺ໂຄ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ກຸມາຣິໍ ວາ ອຠິຣູປໍ ທສ຺ສນີຍໍ ປາສາທິກໍ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ທິສ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ – ເກສາ ວາ ໂສຠນາ [ໂສຠຓາ (ສ຺ຍາ.)] ມຸຂໍ ວາ ໂສຠນໍ ອກ຺ຂີ ວາ ໂສຠນາ ກຓ຺ຓາ ວາ ໂສຠນາ ນາສາ ວາ ໂສຠນາ ໂອຏ຺ຐາ ວາ ໂສຠນາ ທນ຺ຕາ ວາ ໂສຠນາ ມຸຂໍ ວາ ໂສຠນໍ ຄີວາ ວາ ໂສຠນາ ຖນາ ວາ ໂສຠນາ ອຸຣໍ ວາ ໂສຠນໍ ອຸທຣໍ ວາ ໂສຠນໍ ກຏິ ວາ ໂສຠນາ ອູຣູ ວາ ໂສຠນາ ຊງ຺ຆາ ວາ ໂສຠນາ ຫຕ຺ຖາ ວາ ໂສຠນາ ປາທາ ວາ ໂສຠນາ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ວາ ໂສຠນາ ນຂາ ວາ ໂສຠນາຕິ. ທິສ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຠິປຕ຺ເຖຕິ ອນຸປ຺ປາເທຕິ [ອນຸສ຺ສຣຕິ (ກ.)] ອນຸພນ຺ຘຕິ ຣາຄພນ຺ຘນໍ – ອຍໍ ທສ຺ສນສໍສຄ຺ໂຄ.

ກຕໂມ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຸຓາຕິ – ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ກຸມາຣີ ວາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ. ສຸຕ຺ວາ ສຸຓິຕ຺ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຠິປຕ຺ເຖຕິ ອນຸປ຺ປາເທຕິ ອນຸພນ຺ຘຕິ ຣາຄພນ຺ຘນໍ – ອຍໍ ສວນສໍສຄ຺ໂຄ.

ສ຺ເນຫາຕິ ທ຺ເວ ສ຺ເນຫາ – ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ ຈ. ກຕໂມ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ? ຍາວຕາ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ສີມກຕໍ [ສີມກຕໍ ມຣິຍາທິກຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ໂອຘິກຕໍ ປຣິຍນ຺ຕິກຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ມມາຍິຕໍ – ‘‘ອິທໍ ມມ, ເອຕໍ ມມ, ເອຕ຺ຕກໍ ມມ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ມມ’’. ຣູປາ ສທ຺ທາ ຄນ຺ຘາ ຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອຕ຺ຖຣຓາ ປາວຸຣຓາ ທາສິທາສາ ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາ ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ຊນປໂທ ຈ ໂກໂສ ຈ ໂກຏ຺ຐາຄາຣຎ຺ຈ, ເກວລມ຺ປິ ມຫາປຖວິໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ມມາຍຕິ, ຍາວຕາ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ – ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ.

ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ? ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາທິຏ຺ຐິ. ຍາ ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິວິສູກາຍິກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ ຄາໂຫ ປຏິຄ຺ຄາໂຫ [ປຕິຏ຺ຐາໂຫ (ກ.)] ອຠິນິເວໂສ ປຣາມາໂສ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ ມິຈ຺ຉາປໂຖ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ວິປຣິຍາສຄ຺ຄາໂຫ ວິປຣີຕຄ຺ຄາໂຫ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາໂຫ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ ອຍາຖາວກສ຺ມິໍ ຍາຖາວກນ຺ຕິ ຄາໂຫ, ຍາວຕາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ.

ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາຕິ ທສ຺ສນສໍສຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ສວນສໍສຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ ຈ ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຊາຍນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຕຸຠວນ຺ຕີຕິ – ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາ.

ສ຺ເນຫນ຺ວຍໍ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕີຕິ. ສ຺ເນໂຫຕິ ທ຺ເວ ສ຺ເນຫາ – ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ. ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕີຕິ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ປາຓມ຺ປິ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນມ຺ປິ ອາທິຍຕິ, ສນ຺ຘິມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ນິລ຺ໂລປມ຺ປິ [ວິໂລປມ຺ປິ (ສ຺ຍາ.) ປສ຺ສ ມຫານິ. ໑໗໐] ຫຣຕິ, ເອກາຄາຣິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ປຣິປນ຺ເຖປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຣທາຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຸສາປິ ຠຓຕິ. ຕເມນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສນ຺ຕິ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ໂຈໂຣ ອາຄຸຈາຣີ. ອິມສ຺ສ ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕໍ ທຓ຺ຑໍ ປເຓຫີ’’ຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາ ຕໍ ປຣິຠາສຕິ. ໂສ ປຣິຠາສປຈ຺ຈຍາປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ [ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສໍ (ສ຺ຍາ.)] ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ເອຕ຺ຕເກນປິ ຣາຊາ ນ ຕຸສ຺ສຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາ ພນ຺ຘາເປຕິ – ອນ຺ທຸພນ຺ຘເນນ ວາ ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘເນນ ວາ ສງ຺ຂລິກພນ຺ຘເນນ ວາ ເວຕ຺ຕພນ຺ຘເນນ ວາ ລຕາພນ຺ຘເນນ ວາ ປກ຺ເຂປພນ຺ຘເນນ ວາ ປຣິກ຺ເຂປພນ຺ຘເນນ ວາ ຄາມພນ຺ຘເນນ ວາ ນິຄມພນ຺ຘເນນ ວາ ຣຏ຺ຐພນ຺ຘເນນ ວາ ຊນປທພນ຺ຘເນນ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ສວຈນີຍມ຺ປິ ກໂຣຕິ – ‘‘ນ ເຕ ລພ຺ຠາ ອິໂຕ ປກ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ພນ຺ຘນປຈ຺ຈຍາປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ເອຕ຺ຕເກນປິ ຣາຊາ ນ ຕຸສ຺ສຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາ ຕສ຺ເສວ [ຕສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ຘນໍ ອາຫຣາເປຕິ – ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ສຕສຫສ຺ສໍ ວາ. ໂສ ຘນຊານິປຈ຺ຈຍາປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ເອຕ຺ຕເກນປິ ຣາຊາ ນ ຕຸສ຺ສຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ [ວິວິຘານິ ກມ຺ມກຣຓານິ (ກ.)] ກາຣາເປຕິ – ກສາຫິປິ ຕາເຬຕິ, ເວຕ຺ເຕຫິປິ ຕາເຬຕິ, ອຑ຺ຒທຓ຺ເຑຫິປິ ຕາເຬຕິ, ຫຕ຺ຖມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ຫຕ຺ຖປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ກຓ຺ຓມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ກຓ຺ຓນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ພິລງ຺ຄຖາລິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ຣາຫຸມຸຂມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ໂຊຕິມາລິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ຫຕ຺ຖປຊ຺ໂຊຕິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ເອຣກວຕ຺ຕິກມ຺ປິ [ເອຣກວຏ຺ຏິກມ຺ປິ (ສ຺ຍາ. ກ.) ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໑.໑໖໙] ກໂຣຕິ, ຈີຣກວາສິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ເອເຓຍ຺ຍກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ພຬິສມໍສິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ກຫາປຓິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກມ຺ປິ [ຂາຣາປຏິຈ຺ຉິກມ຺ປິ (ກ.)] ກໂຣຕິ, ປລິຆປຣິວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ປລາລປີຐກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ເຕນປິ ເຕເລນ ໂອສິຎ຺ຈຕິ, ສຸນເຂຫິປິ ຂາທາເປຕິ, ຊີວນ຺ຕມ຺ປິ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາເສຕິ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕິ. ໂສ ກມ຺ມກາຣຓປຈ຺ຈຍາປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ. ຣາຊາ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ທຓ຺ຑານໍ ອິສ຺ສໂຣ.

ໂສ ສເກນ ກມ຺ເມນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນໍ ນາມ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ [ກາເຣນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.) ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໓.໒໖໗] – ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເມນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ທຸຕິເຍ ຫຕ຺ເຖ ຄເມນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ປາເທ ຄເມນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ທຸຕິເຍ ປາເທ ຄເມນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຂິລໍ ມຊ຺ເຌ ອຸຣສ຺ມິໍ ຄເມນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ [ຕິປ຺ປາ (ສ຺ຍາ.)] ຂຣາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວເທຕິ; ນ ຈ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ສໍເວເສຕ຺ວາ [ສໍເວສິຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ. ກ.) ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໓.໒໖໗] ກຸຐາຣີຫິ [ກຸຘາຣີຫິ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ອໂຘສິຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາສີຫິ ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ຣເຖ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອາທິຕ຺ຕາຍ ປຖວິຍາ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ [ສຎ຺ໂຊຕິຠູຕາຍ (ສ຺ຍາ.)] ສາເຣນ຺ຕິປິ ປຈ຺ຈາສາເຣນ຺ຕິປິ. ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ມຫນ຺ຕໍ ອງ຺ຄາຣປພ຺ພຕໍ ອາທິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ສໂຊຕິຠູຕໍ ອາໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂອໂຣເປນ຺ຕິປິ. ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ອໂຘສິຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຕາຍ ໂລຫກຸມ຺ຠິຍາ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ ອາທິຕ຺ຕາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ເຜຓຸທ຺ເທຫກໍ ປຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ເຜຓຸທ຺ເທຫກໍ ປຈ຺ຈມາໂນ ສກິມ຺ປິ ອຸທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສກິມ຺ປິ ອໂຘ ຄຈ຺ຉຕິ, ສກິມ຺ປິ ຕິຣິຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ຂຣາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວເທຕິ; ນ ຈ ຕາວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕິ. ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ຕເມນໍ ນິຣຍປາລາ ມຫານິຣເຍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ປນ ມຫານິຣໂຍ –

ຈຕຸກ຺ກຓ຺ໂຓ ຈຕຸທ຺ວາໂຣ, ວິຠຕ຺ໂຕ ຠາຄໂສ ມິໂຕ;

ອໂຍປາກາຣປຣິຍນ຺ໂຕ, ອຍສາ ປຏິກຸຊ຺ຊິໂຕ.

ຕສ຺ສ ອໂຍມຍາ ຠູມິ, ຊລິຕາ ເຕຊສາ ຍຸຕາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພທາ.

ກທຣິຍາຕປນາ [ກທຣິຍາ ຕາປນາ (ກ.) ມຫານິ. ໑໗໐] ໂຆຣາ, ອຈ຺ຈິມນ຺ໂຕ ທຸຣາສທາ;

ໂລມຫໍສນຣູປາ ຈ, ເຠສ຺ມາ ປຏິຠຍາ ທຸຂາ.

ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍາ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉິມາຍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ປຈ຺ຉິມາຍ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍາ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ປຸຣິມາຍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ທກ຺ຂິຓາຍ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍາ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ອຸຕ຺ຕຣາຍ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍາ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ທກ຺ຂິຓາຍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ເຫຏ຺ຐໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຍ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຠຍານໂກ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ຉທນສ຺ມິໍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ຉທນມ຺ຫາ ສມຸຏ຺ຐາຍ, ອຈ຺ຈິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຠຍານໂກ;

ຑຫນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມນ຺ເຕ, ຠູມິຍໍ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ.

ອໂຍກປາລມາທິຕ຺ຕໍ, ສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ຊລິຕໍ ຍຖາ;

ເອວໍ ອວີຈິນິຣໂຍ, ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິ ປສ຺ສໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ມຫາລຸທ຺ທາ, ມຫາກິພ຺ພິສກາຣິໂນ;

ອຈ຺ຈນ຺ຕປາປກມ຺ມນ຺ຕາ, ປຈ຺ຈນ຺ຕິ ນ ຈ ມິຍ຺ຍເຣ [ມີຍເຣ (ກ.)].

ຊາຕເວທສໂມ ກາໂຍ, ເຕສໍ ນິຣຍວາສິນໍ;

ປສ຺ສ ກມ຺ມານໍ ທຬ຺ຫຕ຺ຕໍ, ນ ຠສ຺ມາ ໂຫຕິ ນປິ ມສິ.

ປຸຣຕ຺ຖິເມນປິ ຘາວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຘາວນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມໍ;

ອຸຕ຺ຕເຣນປິ ຘາວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຘາວນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓໍ.

ຍໍ ຍໍ ທິສໍ ປຘາວນ຺ຕິ, ຕໍ ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ປິຘີຍຕິ;

ອຠິນິກ຺ຂມິຕາສາ ເຕ, ສຕ຺ຕາ ໂມກ຺ຂຄເວສິໂນ.

ນ ເຕ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ, ລຠນ຺ຕິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ;

ເຕສຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມນ຺ຕໍ, ອວິປກ຺ກໍ ກຕໍ ພຫຸນ຺ຕິ.

ເອຕໍ ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸໂຕ ຊາຕໍ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຊາຕໍ.

ຍານິ ຈ ເນຣຍິການິ ທຸກ຺ຂານິ ຍານິ ຈ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິການິ ທຸກ຺ຂານິ ຍານິ ຈ ເປຕ຺ຕິວິສຍິການິ ທຸກ຺ຂານິ ຍານິ ຈ ມານຸສິການິ ທຸກ຺ຂານິ, ຕານິ ກຸໂຕ ຊາຕານິ ກຸໂຕ ສຎ຺ຊາຕານິ ກຸໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ກຸໂຕ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ກຸໂຕ ປາຕຸຠູຕານິ? ຕສ຺ສ ສ຺ເນຫປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິປຈ຺ຈຍາ ຈ ຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ນນ຺ທິຣາຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຊາຍນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຕຸຠວນ຺ຕີຕິ – ສ຺ເນຫນ຺ວຍໍ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕິ.

ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ. ສ຺ເນໂຫຕິ ທ຺ເວ ສ຺ເນຫາ – ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ. ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ຕຓ຺ຫາສ຺ເນໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິສ຺ເນໂຫ ຈ ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນ ທກ຺ຂມາໂນ ໂອໂລກຍມາໂນ ນິຊ຺ຌາຍມາໂນ ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນຕິ – ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາ, ສ຺ເນຫນ຺ວຍໍ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕິ;

ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໓. ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ [ປຏິພນ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ (ກ.)] ;

ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ [ສນ຺ຘເວ (ກ.)] ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ. ມິຕ຺ຕາຕິ ທ຺ເວ ມິຕ຺ຕາ – ອຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ ຈ ອນາຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ [ປພ຺ພຊິຕມິຕ຺ໂຕ (ກ.) ເອວມຸປຣິປິ] ຈ. ກຕໂມ ອຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຸທ຺ທທໍ ທທາຕິ, ທຸຈ຺ຈຊໍ ຈຊຕິ, ທຸກ຺ກຣໍ ກໂຣຕິ, ທຸກ຺ຂມໍ ຂມຕິ, ຄຸຍ຺ຫມສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ຄຸຍ຺ຫມສ຺ສ ປຣິຄູຫຕິ [ປຣິຄຸຍ຺ຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ອາປທາສຸ ນ ວິຊຫຕິ, ຊີວິຕມ຺ປິສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຂີເຓ ນາຕິມຎ຺ຎຕິ – ອຍໍ ອຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ.

ກຕໂມ ອນາຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ ຈ ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ຈ ອຏ຺ຐາເນ ນິໂຍເຊຕິ ອຘິສີເລ ສມາທເປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຠາວນານຸໂຍເຄ ສມາທເປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ…ເປ… ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ… ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ… ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ… ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ… ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນານຸໂຍເຄ ສມາທເປຕິ – ອຍໍ ອນາຄາຣິກມິຕ຺ໂຕ.

ສຸຫຊ຺ຊາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຍຫິ ສຫ ອາຄມນໍ ຜາສຸ ຄມນໍ ຜາສຸ ຐານໍ ຜາສຸ ນິສຊ຺ຊນໍ [ນິສຊ຺ຊາ (ກ.)] ຜາສຸ ສຍນໍ ຜາສຸ ອາລປນໍ ຜາສຸ ສລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ອຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ສມຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ. ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖນ຺ຕິ ມິຕ຺ເຕ ຈ ສຸຫຊ຺ເຊ ຈ ສນ຺ທິຏ຺ເຐ ຈ ສມ຺ຠຕ຺ເຕ ຈ ສຫາເຍ ຈ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ອນຸເປກ຺ຂມາໂນ ອນຸຄຓ຺ຫມາໂນ ອຕ຺ຕຕ຺ຖມ຺ປິ ປຣຕ຺ຖມ຺ປິ ອຸຠຍຕ຺ຖມ຺ປິ ຫາເປຕິ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ຫາເປຕິ, ສມ຺ປຣາຍິກມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ຫາເປຕິ, ປຣມຕ຺ຖມ຺ປິ ຫາເປຕິ ປຫາເປຕິ ປຣິຫາເປຕິ ປຣິຘໍເສຕິ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ [ປຣິສຊ຺ເຊຕິ (ສ຺ຍາ.)] ອນ຺ຕຣຘາເປຕີຕິ – ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ.

ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ວາ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ວາ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ກຖໍ ອຕ຺ຕານໍ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ຕຸມ຺ເຫ ເມ ພຫູປກາຣາ, ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ລຠາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ. ຍມ຺ປິ [ເຍປິ (ກ.) ເອວໍ ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໕໑] ເມ ອຎ຺ເຎ ທາຕຸໍ ວາ ກາຕຸໍ ວາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ຕຸມ຺ເຫ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ. ຍມ຺ປິ ເມ ໂປຣາຓໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິກໍ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ເມ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ. ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຫໍ ຎາຍາມິ – ອສຸກສ຺ສ ກຸລຸປໂກ, ອສຸກາຍ ກຸລຸປໂກຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ກຖໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຫູປກາໂຣ, ຕຸມ຺ເຫ ມໍ ອາຄມ຺ມ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ; ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸທ຺ເທສໍ ເທມິ, ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ເທມິ, ອຸໂປສຖໍ ອາຈິກ຺ຂາມິ, ນວກມ຺ມໍ ອຘິຏ຺ຐາມິ. ອຖ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ມໍ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ [ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ອຎ຺ເຎ ສກ຺ກໂຣຖ ຄຣຸໍ ກໂຣຖ ມາເນຖ ປູເຊຖາຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸຈ຺ຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຣໍ ນີຈໍ ຐເປນ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ – ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ.

ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ. ຠຍນ຺ຕິ ຊາຕິຠຍໍ ຊຣາຠຍໍ ພ຺ຍາຘິຠຍໍ ມຣຓຠຍໍ ຣາຊຠຍໍ ໂຈຣຠຍໍ ອຄ຺ຄິຠຍໍ ອຸທກຠຍໍ ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍໍ ປຣານຸວາທຠຍໍ ທຓ຺ຑຠຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ ອູມິຠຍໍ ກຸມ຺ຠິລຠຍໍ ອາວຏ຺ຏຠຍໍ ສຸສຸມາຣຠຍໍ [ສຸໍສຸມາຣຠຍໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາຊີວິກຠຍໍ ອສິໂລກຠຍໍ ປຣິສສາຣຊ຺ຊຠຍໍ ມທນຠຍໍ ຠຍານກໍ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ ໂລມຫໍໂສ ເຈຕໂສ ອຸພ຺ເພໂຄ ອຸຕ຺ຣາໂສ. ສນ຺ຖເວຕິ ທ຺ເວ ສນ຺ຖວາ – ຕຓ຺ຫາສນ຺ຖໂວ ຈ ທິຏ຺ຐິສນ຺ຖໂວ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສນ຺ຖໂວ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສນ຺ຖໂວ. ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນ ທກ຺ຂມາໂນ ໂອໂລກຍມາໂນ ນິຊ຺ຌາຍມາໂນ ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນຕິ – ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ;

ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໔. ວໍໂສ ວິສາໂລວ ຍຖາ ວິສຕ຺ໂຕ,ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ;

ວໍສກ຺ກຬີໂຣວ [ວໍເສ ກຬີໂຣວ (ກ.)] ອສຊ຺ຊມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ວໍໂສ ວິສາໂລວ ຍຖາ ວິສຕ຺ໂຕຕິ ວໍໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ເວຬຸຄຸມ຺ໂພ. ຍຖາ ເວຬຸຄຸມ຺ພສ຺ມິໍ ໂປຣາຓກາ ວໍສາ ສຕ຺ຕາ [ເວຬຸຄຸມ຺ພສ຺ມິໍ ກຓ຺ຏກາ ຊຏິຕາ ສໍສິພ຺ພິຕາ (ສ຺ຍາ.)] ວິສຕ຺ຕາ ອາສຕ຺ຕາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາ, ເອວເມວ ວິສຕ຺ຕິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ ອນຸນໂຍ ອນຸໂຣໂຘ ນນ຺ທີ ນນ຺ທິຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສາຣາໂຄ ອິຈ຺ຉາ ມຸຈ຺ຉາ ອຊ຺ໂຌສານໍ ເຄໂຘ ປລິເຄໂຘ ສງ຺ໂຄ ປງ຺ໂກ ເອຊາ ມາຍາ ຊນິກາ ສຎ຺ຊນນີ ສິພ຺ພິນີ ຊາລິນີ ສຣິຕາ ວິສຕ຺ຕິກາ ສຸຕ຺ຕໍ ວິສຏາ ອາຍູຫນີ ທຸຕິຍາ ປຓິຘິ ຠວເນຕ຺ຕິ ວນໍ ວນໂຖ ສນ຺ຖໂວ ສິເນໂຫ ອເປກ຺ຂາ ປຏິພນ຺ຘຸ ອາສາ ອາສີສນາ ອາສີສິຕຕ຺ຕໍ ຣູປາສາ ສທ຺ທາສາ ຄນ຺ຘາສາ ຣສາສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາສາ ລາຠາສາ ຘນາສາ ປຸຕ຺ຕາສາ ຊີວິຕາສາ ຊປ຺ປາ ປຊປ຺ປາ ອຠິຊປ຺ປາ ຊປ຺ປນາ ຊປ຺ປິຕຕ຺ຕໍ ໂລລຸປ຺ປໍ ໂລລຸປ຺ປາຍນາ ໂລລຸປ຺ປາຍິຕຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຎ຺ຊິກຕາ ສາຘຸກມ຺ຍຕາ ອຘມ຺ມຣາໂຄ ວິສມໂລໂຠ ນິກນ຺ຕິ ນິກາມນາ ປຕ຺ຖນາ ປິຫນາ ສມ຺ປຕ຺ຖນາ ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ ຣູປຕຓ຺ຫາ ອຣູປຕຓ຺ຫາ ນິໂຣຘຕຓ຺ຫາ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ໂອໂຆ ໂຍໂຄ ຄນ຺ໂຖ ອຸປາທານໍ ອາວຣຓໍ ນີວຣຓໍ ຉທນໍ ພນ຺ຘນໍ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ອນຸສໂຍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ລຕາ ເວວິຈ຺ຉໍ ທຸກ຺ຂມູລໍ ທຸກ຺ຂນິທານໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຠໂວ ມາຣປາໂສ ມາຣພຬິສໍ ມາຣວິສໂຍ ມາຣນິວາໂສ ມາຣພນ຺ຘນໍ ຕຓ຺ຫານທີ ຕຓ຺ຫາຊາລໍ ຕຓ຺ຫາຄທ຺ທຸລໍ ຕຓ຺ຫາສມຸທ຺ໂທ ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ.

ວິສຕ຺ຕິກາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ວິສຕ຺ຕິກາ? ວິສາລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ ວິສຕາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສຏາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສມາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສກ຺ກຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສໍຫຣຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສໍວາທິກາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສມູລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສຜລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສປຣິໂຠຄາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສາລາ ວາ ປນ ຕຓ຺ຫາ ຣູເປ ສທ຺ເທ ຄນ຺ເຘ ຣເສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ກຸເລ ຄເຓ ອາວາເສ ລາເຠ ຍເສ ປສໍສາຍ ສຸເຂ ຈີວເຣ ປິຓ຺ຑປາເຕ ເສນາສເນ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣ ກາມຘາຕຸຍາ ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ກາມຠເວ ຣູປຠເວ ອຣູປຠເວ ສຎ຺ຎາຠເວ ອສຎ຺ຎາຠເວ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠເວ ເອກໂວກາຣຠເວ ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອຕີເຕ ອນາຄເຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວິສຕາ ວິຕ຺ຖຕາຕິ – ວິສຕ຺ຕິກາຕິ – ວໍໂສ ວິສາໂລວ ຍຖາ ວິສຕ຺ໂຕ.

ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາຕິ. ປຸຕ຺ຕາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ຕາ – ອຕ຺ຣໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ເຂຕ຺ຕໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ທິນ຺ນໂກ ປຸຕ຺ໂຕ, ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຸຕ຺ໂຕ. ທາຣາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠຣິຍາໂຍ. ອເປກ຺ຂາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລນ຺ຕິ – ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ.

ວໍສກ຺ກຬີໂຣວ ອສຊ຺ຊມາໂນຕິ ວໍໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ເວຬຸຄຸມ຺ໂພ. ຍຖາ ເວຬຸຄຸມ຺ພສ຺ມິໍ ຕຣຸຓກາ ກຬີຣກາ [ຕຣຸຓກຬີຣາ (ສ຺ຍາ.)] ອສຕ຺ຕາ ອລຄ຺ຄາ ອຄຘິຕາ [ອປລິເວຏ຺ຐິຕາ (ສ຺ຍາ.)] ອປລິພຸທ຺ຘາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ນິສ຺ສຏາ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ ເອວເມວ. ສຊ຺ຊາຕິ ທ຺ເວ ສຊ຺ຊນາ – ຕຓ຺ຫາສຊ຺ຊນາ ຈ ທິຏ຺ຐິສຊ຺ຊນາ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສຊ຺ຊນາ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສຊ຺ຊນາ. ຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕຓ຺ຫາສຊ຺ຊນາ ປຫີນາ, ທິຏ຺ຐິສຊ຺ຊນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ. ຕຓ຺ຫາສຊ຺ຊນາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິສຊ຺ຊນາຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຣູເປ ນ ສຊ຺ຊຕິ ສທ຺ເທ ນ ສຊ຺ຊຕິ ຄນ຺ເຘ ນ ສຊ຺ຊຕິ ຣເສ ນ ສຊ຺ຊຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ນ ສຊ຺ຊຕິ ກຸເລ…ເປ… ຄເຓ… ອາວາເສ… ລາເຠ… ຍເສ… ປສໍສາຍ… ສຸເຂ… ຈີວເຣ… ປິຓ຺ຑປາເຕ… ເສນາສເນ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣ… ກາມຘາຕຸຍາ… ຣູປຘາຕຸຍາ… ອຣູປຘາຕຸຍາ… ກາມຠເວ… ຣູປຠເວ… ອຣູປຠເວ… ສຎ຺ຎາຠເວ… ອສຎ຺ຎາຠເວ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠເວ… ເອກໂວກາຣຠເວ… ຈຕຸໂວກາຣຠເວ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ… ອຕີເຕ… ອນາຄເຕ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສຊ຺ຊຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ພຊ຺ຌຕິ ນ ປລິພຊ຺ຌຕິ ນ ມຸຈ຺ຉຕິ; ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ວໍສກ຺ກຬີໂຣວ ອສຊ຺ຊມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ວໍໂສ ວິສາໂລວ ຍຖາ ວິສຕ຺ໂຕ, ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ;

ວໍສກ຺ກຬີໂຣວ ອສຊ຺ຊມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໕. ມິໂຄ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຍຖາ ອພທ຺ໂຘ [ອພນ຺ໂຘ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂຄຈຣາຍ;

ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ມິໂຄ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຍຖາ ອພທ຺ໂຘ, ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂຄຈຣາຍາຕິ. ມິໂຄຕິ ທ຺ເວ ມິຄາ – ເອຓິມິໂຄ ຈ ປສທມິໂຄ ຈ. ຍຖາ ອາຣຎ຺ຎິໂກ [ອາຣຎ຺ຎໂກ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ມິໂຄ ອຣຎ຺ເຎ ປວເນ ຈຣມາໂນ [ອຣຎ຺ເຎ ວສມາໂນ (ສ຺ຍາ.)] ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຕິຏ຺ຐຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ນິສີທຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ມິໂຄ ອຣຎ຺ເຎ ປວເນ ຈຣມາໂນ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຕິຏ຺ຐຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ນິສີທຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນາປາຖຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ລຸທ຺ທສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ [ປຣໍ (ກ.) ມ. ນິ. ໑.໒໗໑] ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ’, ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກໍ. ໂສ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຕິຏ຺ຐຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ນິສີທຕິ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນາປາຖຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິມໂຕ’’ຕິ – ມິໂຄ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຍຖາ ອພທ຺ໂຘ, ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂຄຈຣາຍ.

ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ. ວິຎ຺ຎູຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຎ຺ຎວາ ພຸທ຺ຘິມາ ຎາຓີ ວິຠາວີ ເມຘາວີ. ນໂຣຕິ ສຕ຺ໂຕ ມາຓໂວ ໂປໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊີໂວ ຊາຄຸ ຊນ຺ຕຸ ອິນ຺ທຄຸ ມນຸໂຊ. ເສຣີຕິ ທ຺ເວ ເສຣີ – ຘມ຺ໂມປິ ເສຣີ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເສຣີ. ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ເສຣີ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຣີ. ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສຣີ? ໂຍ ອິມິນາ ເສຣິນາ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສຣີ. ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ຘມ຺ມໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ທກ຺ຂມາໂນ ໂອໂລກຍມາໂນ ນິຊ຺ຌາຍມາໂນ ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນຕິ – ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ມິໂຄ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຍຖາ ອພທ຺ໂຘ, ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂຄຈຣາຍ;

ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໖. ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ,ວາເສ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍ;

ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ວາເສ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍາຕິ ສຫາຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຍຫິ ສຫ ອາຄມນໍ ຜາສຸ ຄມນໍ ຜາສຸ ຄມນາຄມນໍ ຜາສຸ ຐານໍ ຜາສຸ ນິສຊ຺ຊນໍ ຜາສຸ ສຍນໍ ຜາສຸ ອາລປນໍ ຜາສຸ ສລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ອຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ສມຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ. ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ວາເສ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍາຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ ວາເສປິ ຐາເນປິ ຄມເນປິ ຈາຣິກາຍປິ ອຕ຺ຕຕ຺ຖມນ຺ຕນາ ປຣຕ຺ຖມນ຺ຕນາ ອຸຠຍຕ຺ຖມນ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຕ຺ຖມນ຺ຕນາ ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖມນ຺ຕນາ ປຣມຕ຺ຖມນ຺ຕນາ [ອຸຠຍຕ຺ຖມນ຺ຕນາ (ກ.)] ຕິ – ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ວາເສ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍ.

ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເອຕໍ ວຕ຺ຖຸ ພາລານໍ ອສປ຺ປຸຣິສານໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ຕິຕ຺ຖຍສາວການໍ, ຍທິທໍ – ຠຓ຺ຑຸກາສາຍວຕ຺ຖວສນຕາ. ອຠິຊ຺ຌິຕໍ ເອຕໍ ວຕ຺ຖຸ ປຓ຺ຑິຕານໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ພຸທ຺ຘສາວການໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ, ຍທິທໍ – ຠຓ຺ຑຸກາສາຍວຕ຺ຖວສນຕາ. ເສຣີຕິ ທ຺ເວ ເສຣີ – ຘມ຺ໂມປິ ເສຣີ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເສຣີ. ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ເສຣີ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ …ເປ… ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ – ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຣີ. ກຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສຣີ? ໂຍ ອິມິນາ ເສຣິນາ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສຣີ. ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ເສຣິຕໍ ຘມ຺ມໍ ເປກ຺ຂມາໂນ ທກ຺ຂມາໂນ ໂອໂລກຍມາໂນ ນິຊ຺ຌາຍມາໂນ ອຸປປຣິກ຺ຂມາໂນຕິ – ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ວາເສ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍ;

ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໗. ຂິຑ຺ຑາ [ຂິຏ຺ຏາ (ກ.)] ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ,ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິປຸລໍ ໂຫຕິ ເປມໍ;

ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ [ວິປ຺ປໂຍຄມ຺ປິ (ກ.)] ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ຂິຑ຺ຑາ ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌຕິ. ຂິຑ຺ຑາຕິ ທ຺ເວ ຂິຑ຺ຑາ – ກາຍິກາ ຈ ຂິຑ຺ຑາ ວາຈສິກາ ຈ ຂິຑ຺ຑາ. ກຕມາ ກາຍິກາ ຂິຑ຺ຑາ? ຫຕ຺ຖີຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອສ຺ເສຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຣເຖຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຘນູຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຖຣູຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐປເທຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ທສປເທຫິປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອາກາເສປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬນ຺ຕິ. ອຍໍ ກາຍິກາ ຂິຑ຺ຑາ.

ກຕມາ ວາຈສິກາ ຂິຑ຺ຑາ? ມຸຂເຠຣິກໍ ມຸຂາລມ຺ພຣໍ ມຸຂຑິຓ຺ຑິມກໍ [ມຸຂເທຓ຺ຑິມກໍ (ສ຺ຍາ.), ມຸຂທິນ຺ທິມກໍ (ກ.)] ມຸຂຈລິມກໍ ມຸຂເກຣກໍ [ມຸຂເຠຣຸກໍ (ສ຺ຍາ.)] ມຸຂທທ຺ທຣິກໍ ນາຏກໍ ລາສໍ ຄີຕໍ ທວກມ຺ມໍ. ອຍໍ ວາຈສິກາ ຂິຑ຺ຑາ.

ຣຕີຕິ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາຘິວຈນເມຕໍ ຣຕີຕິ. ສຫາຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຍຫິ ສຫ ອາຄມນໍ ຜາສຸ ຄມນໍ ຜາສຸ ຄມນາຄມນໍ ຜາສຸ ຐານໍ ຜາສຸ ນິສຊ຺ຊນໍ ຜາສຸ ສຍນໍ ຜາສຸ ອາລປນໍ ຜາສຸ ສລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ອຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ ສມຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ. ຂິຑ຺ຑາ ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌຕິ ຂິຑ຺ຑາ ຈ ຣຕິ ຈ ສຫາຍມຊ຺ເຌ ໂຫຕີຕິ – ຂິຑ຺ຑາ ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ.

ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິປຸລໍ ໂຫຕິ ເປມນ຺ຕິ. ປຸຕ຺ຕາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ຕາ – ອຕ຺ຣໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ເຂຕ຺ຕໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ທິນ຺ນໂກ ປຸຕ຺ໂຕ, ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຸຕ຺ໂຕ. ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິປຸລໍ ໂຫຕິໍ ເປມນ຺ຕິ ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ເປມນ຺ຕິ – ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິປຸລໍ ໂຫຕິ ເປມໍ.

ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນຕິ ທ຺ເວ ປິຍາ – ສຕ຺ຕາ ວາ ສງ຺ຂາຣາ ວາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕາ ປິຍາ? ອິຘ ຍສ຺ສ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຖກາມາ ຫິຕກາມາ ຜາສຸກາມາ ໂຍຄກ຺ເຂມກາມາ ມາຕາ ວາ ປິຕາ ວາ ຠາຕາ ວາ ຠຄິນີ ວາ ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ຘີຕາ ວາ ມິຕ຺ຕາ ວາ ອມຈ຺ຈາ ວາ ຎາຕີ ວາ ສາໂລຫິຕາ ວາ, ອິເມ ສຕ຺ຕາ ປິຍາ.

ກຕເມ ສງ຺ຂາຣາ ປິຍາ? ມນາປິກາ ຣູປາ ມນາປິກາ ສທ຺ທາ ມນາປິກາ ຄນ຺ຘາ ມນາປິກາ ຣສາ ມນາປິກາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ, ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ປິຍາ. ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນຕິ ປິຍານໍ ວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ ອຏ຺ຏິຍມາໂນ ຫຣາຍມາໂນຕິ – ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ –

‘‘ຂິຑ຺ຑາ ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິປຸລໍ ໂຫຕິ ເປມໍ;

ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

໑໒໘. ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕິ,ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນ;

ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ ອຉມ຺ຠີ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕີຕິ. ຈາຕຸທ຺ທິໂສຕິ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ [ອພ຺ຍາປຊ຺ເຌນ (ສ຺ຍາ.) ປສ຺ສ ທີ. ນິ. ໓.໓໐໘] ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ…ເປ… ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕີຕິ ເມຕ຺ຕາຍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ເຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ [ອປ຺ປຏິກຸລາ (ພຫູສຸ)] ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ອນຸທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ອນຸທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ອນຸທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ອນຸທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ເຫຏ຺ຐິມາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ທິສາສຸ ວິທິສາສຸ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ; ກຣຸຓາຍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ມຸທິຕາຍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ເຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ເຍ ທິສາສຸ ວິທິສາສຸ ສຕ຺ຕາ ເຕ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕີຕິ – ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕິ.

ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນາຕິ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕເຣນ ຈີວເຣນ, ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ນ ຈ ຈີວຣເຫຕຸ ອເນສນໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ [ອປ຺ປຏິຣູປໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາປຊ຺ຊຕິ. ອລທ຺ຘາ ຈ ຈີວຣໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ, ລທ຺ຘາ ຈ ຈີວຣໍ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ຌາປສນ຺ໂນ [ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ (ສ຺ຍາ.)] ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕາຍ ຈ ປນ ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ໂຍ ຫິ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ໂຂ ອນລໂສ ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂປຣາເຓ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎ ອຣິຍວໍເສ ຐິໂຕ. ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕເຣນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ…ເປ…

ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕເຣນ ເສນາສເນນ…ເປ… ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕເຣນ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ, ອິຕຣີຕຣຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ນ ຈ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣເຫຕຸ ອເນສນໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອລທ຺ຘາ ຈ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ລທ຺ຘາ ຈ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕາຍ ຈ ອິຕຣີຕຣຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ໂຍ ຫິ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ໂຂ ອນລໂສ ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂປຣາເຓ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎ ອຣິຍວໍເສ ຐິໂຕຕິ – ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນ.

ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ ອຉມ຺ຠີຕິ. ປຣິສ຺ສຍາຕິ ທ຺ເວ ປຣິສ຺ສຍາ – ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ ຈ. ກຕເມ ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ? ສີຫາ ພ຺ຍຄ຺ຆາ ທີປີ ອຈ຺ຉາ ຕຣຈ຺ຉາ ໂກກາ ມຫິໍສາ [ໂຄມຫິສາ (ສ຺ຍາ.) ມຫານິ. ໕] ຫຕ຺ຖີ ອຫີ ວິຈ຺ຉິກາ ສຕປທີ, ໂຈຣາ ວາ ອສ຺ສຸ ມານວາ ວາ ກຕກມ຺ມາ ວາ ອກຕກມ຺ມາ ວາ, ຈກ຺ຂຸໂຣໂຄ ໂສຕໂຣໂຄ ຆານໂຣໂຄ ຊິວ຺ຫາໂຣໂຄ ກາຍໂຣໂຄ ສີສໂຣໂຄ ກຓ຺ຓໂຣໂຄ ມຸຂໂຣໂຄ ທນ຺ຕໂຣໂຄ ກາໂສ ສາໂສ ປິນາໂສ ຑາໂຫ ຊໂຣ ກຸຈ຺ຉິໂຣໂຄ ມຸຈ຺ຉາ ປກ຺ຂນ຺ທິກາ ສູລາ ວິສູຈິກາ ກຸຏ຺ຐໍ ຄຓ຺ໂຑ ກິລາໂສ ໂສໂສ ອປມາໂຣ ທທ຺ທຸ ກຓ຺ຑຸ ກຈ຺ຉຸ ຣຂສາ ວິຕຈ຺ຉິກາ ໂລຫິຕປິຕ຺ຕໍ ມຘຸເມໂຫ ອໍສາ ປິຬກາ ຠຄນ຺ທລາ, ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ອາພາຘາ ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານາ ອາພາຘາ ວາຕສມຸຏ຺ຐານາ ອາພາຘາ ສນ຺ນິປາຕິກາ ອາພາຘາ ອຸຕຸປຣິຓາມຊາ ອາພາຘາ ວິສມປຣິຫາຣຊາ ອາພາຘາ ໂອປກ຺ກມິກາ ອາພາຘາ ກມ຺ມວິປາກຊາ ອາພາຘາ, ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ຊິຆຈ຺ຉາ ປິປາສາ ອຸຈ຺ຈາໂຣ ປສ຺ສາໂວ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສາ ອິຕິ ວາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ.

ກຕເມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ? ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ຣາໂຄ ໂທໂສ ໂມໂຫ ໂກໂຘ ອຸປນາໂຫ ມກ຺ໂຂ ປຬາໂສ ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍໍ ຖມ຺ໂຠ ສາຣມ຺ໂຠ ມາໂນ ອຕິມາໂນ ມໂທ ປມາໂທ, ສພ຺ເພ ກິເລສາ ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ ສພ຺ເພ ທຣຖາ ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ.

ປຣິສ຺ສຍາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ປຣິສ຺ສຍາ? ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ, ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ, ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ ປຣິສ຺ສຍາ. ກຖໍ ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຫນ຺ຕິ ປຣິສຫນ຺ຕິ ອຠິຠວນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ ມທ຺ທນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ກຖໍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມສໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ? ສມ຺ມາປຏິປທາຍ ອນຸໂລມປຏິປທາຍ ອປຈ຺ຈນີກປຏິປທາຍ ອນ຺ວຕ຺ຖປຏິປທາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທາຍ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາຍ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄສ຺ສ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ… ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ… ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ… ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ… ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ… ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ – ອິເມສໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ກຖໍ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ຕຕ຺ເຖເຕ [ຕຕ຺ຣ ເຕ (ກ.)] ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວສນ຺ນິສ຺ສຍາ. ຍຖາ ພິເລ ພິລາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ທເກ ທກາສຍາ [ອຸທເກ ອຸທກາສຍາ (ສ຺ຍາ.)] ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ວເນ ວນາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ຣຸກ຺ເຂ ຣຸກ຺ຂາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ; ເອວເມວ ຕຕ຺ເຖເຕ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວສນ຺ນິສ຺ສຍາຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ສານ຺ເຕວາສິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສານ຺ເຕວາສິໂກ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍຎ຺ໂຎຊນີຍາ [ສຎ຺ໂຎຊນິກາ (ກ.)], ຕ຺ຍສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວສນ຺ຕິ ອນ຺ວາສ຺ສວນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສານ຺ເຕວາສິໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ສມຸທາຈເຣນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສາຈຣິຍໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນີຍາ, ຕ຺ຍສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວສນ຺ຕິ ອນ຺ວາສ຺ສວນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສານ຺ເຕວາສິໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ສມຸທາຈເຣນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສາຈຣິຍໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສານ຺ເຕວາສິໂກ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມລາ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາວຘກາ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ໂລໂຠ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມໂລ [ອນ຺ຕຣາມລໍ (ສ຺ຍາ. ກ.) ປສ຺ສ ອິຕິວຸ. ໘໘] ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາວຘໂກ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ, ໂທໂສ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ໂມໂຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມໂລ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາວຘໂກ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາມລາ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາວຘກາ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ’’ຕິ.

ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂລໂຠ, ໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

ລຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ລຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂລໂຠ ສຫເຕ ນຣໍ.

ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂທໂສ, ໂທໂສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

ທຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ທຸຏ຺ໂຐ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂທໂສ ສຫເຕ ນຣໍ.

ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂມໂຫ, ໂມໂຫ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.