໗. ນນ຺ທມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ

໔໖. ສນ຺ຕິ ໂລເກ ມຸນໂຍ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ຊນາ ວທນ຺ຕິ ຕຍິທໍ ກຖໍສຸ;

ຎາຓູປປນ຺ນໍ ມຸນິ ໂນ ວທນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ເວ ຊີວິເຕນູປປນ຺ນໍ [ຊີວິເກນູປປນ຺ນໍ (ສ຺ຍາ.)] .

ສນ຺ຕິ ໂລເກ ມຸນໂຍຕິ. ສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຕິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກ. ມຸນໂຍຕິ ມຸນິນາມກາ ອາຊີວກາ ນິຄຓ຺ຐາ ຊຏິລາ ຕາປສາ. (ເທວາ ໂລເກ ມຸນໂຍຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕ ມຸນໂຍ) [( ) ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກ] ຕິ. ສນ຺ຕິ ໂລເກ ມຸນໂຍ. ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ…ເປ…. ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ…ເປ…. ນນ຺ໂທຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນາມໍ…ເປ… ອຠິລາໂປຕິ – ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ.

ຊນາ ວທນ຺ຕິ ຕຍິທໍ ກຖໍສູຕິ. ຊນາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ເວສ຺ສາ ຈ ສຸທ຺ທາ ຈ ຄຫຏ຺ຐາ ຈ ປພ຺ພຊິຕາ ຈ ເທວາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຈ. ວທນ຺ຕີຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ຕຍິທໍ ກຖໍສູຕິ ສໍສຍປຸຈ຺ຉາ ວິມຕິປຸຈ຺ຉາ ທ຺ເວຬ຺ຫກປຸຈ຺ຉາ ອເນກໍສປຸຈ຺ຉາ ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ – ຊນາ ວທນ຺ຕິ ຕຍິທໍ ກຖໍສຸ.

ຎາຓູປປນ຺ນໍ ມຸນິ ໂນ ວທນ຺ຕີຕິ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິຎາເຓນ ວາ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ວາ ອຸເປຕໍ ສມຸເປຕໍ ອຸປາຄຕໍ ສມຸປາຄຕໍ ອຸປປນ຺ນໍ ສມຸປປນ຺ນໍ ສມນ຺ນາຄຕໍ ມຸນິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຎາຓູປປນ຺ນໍ ມຸນິ ໂນ ວທນ຺ຕິ.

ອຸທາຫຸ ເວ ຊີວິເຕນູປປນ຺ນນ຺ຕິ ອຸທາຫຸ ອເນກວິວິຘອຕິປຣມທຸກ຺ກຣກາຣິກລູຂຊີວິຕານຸໂຍເຄນ ອຸເປຕໍ ສມຸເປຕໍ ອຸປາຄຕໍ ສມຸປາຄຕໍ ອຸປປນ຺ນໍ ສມຸປປນ຺ນໍ ສມນ຺ນາຄຕໍ ມຸນິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອຸທາຫຸ ເວ ຊີວິເຕນູປປນ຺ນໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ສນ຺ຕິ ໂລເກ ມຸນໂຍ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ຊນາ ວທນ຺ຕິ ຕຍິທໍ ກຖໍສຸ;

ຎາຓູປປນ຺ນໍ ມຸນິ ໂນ ວທນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ເວ ຊີວິເຕນູປປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ.

໔໗. ນ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ສຸຕິຍາ ນ ຎາເຓນ,

ມຸນີຘ ນນ຺ທ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ;

ວິເສນິກຕ຺ວາ [ວິເສນິໍກຕ຺ວາ (ກ.) ມຫານິ. ໖໘] ອນີຆາ ນິຣາສາ, ຈຣນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມິ.

ນ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ສຸຕິຍາ ນ ຎາເຓນາຕິ. ນ ທິຏ຺ຐິຍາຕິ ນ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິຍາ. ນ ສຸຕິຍາຕິ ນ ສຸຕສຸທ຺ຘິຍາ. ນ ຎາເຓນາຕິ ນປິ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຎາເຓນ ນປິ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ນປິ ມິຈ຺ຉາຎາເຓນາຕິ – ນ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ສຸຕິຍາ ນ ຎາເຓນ.

ມຸນີຘ ນນ຺ທ ກຸສລາ ວທນ຺ຕີຕິ. ກຸສລາຕິ ເຍ ເຕ ຂນ຺ຘກຸສລາ ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ສຕິປຏ຺ຐານກຸສລາ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຸສລາ ອິທ຺ຘິປາທກຸສລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຸສລາ ພລກຸສລາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຸສລາ ມຄ຺ຄກຸສລາ ຜລກຸສລາ ນິພ຺ພານກຸສລາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ສຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຎາເຓນ ວາ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ວາ ມິຈ຺ຉາຎາເຓນ ວາ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ອຸເປຕໍ ສມຸເປຕໍ ອຸປາຄຕໍ ສມຸປາຄຕໍ ອຸປປນ຺ນໍ ສມຸປປນ຺ນໍ ສມນ຺ນາຄຕໍ ມຸນິໍ ນ ວທນ຺ຕິ ນ ກເຖນ຺ຕິ ນ ຠຓນ຺ຕິ ນ ທີປຍນ຺ຕິ ນ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ມຸນີຘ ນນ຺ທ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ.

ວິເສນິກຕ຺ວາ ອນີຆາ ນິຣາສາ, ຈຣນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ເສນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ມາຣເສນາ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມາຣເສນາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມາຣເສນາ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມາຣເສນາ, ຣາໂຄ ມາຣເສນາ, ໂທໂສ ມາຣເສນາ, ໂມໂຫ ມາຣເສນາ, ໂກໂຘ…ເປ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ອິສ຺ສາ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ມາຍາ… ສາເຐຍ຺ຍໍ… ຖມ຺ໂຠ… ສາຣມ຺ໂຠ… ມາໂນ… ອຕິມາໂນ… ມໂທ… ປມາໂທ… ສພ຺ເພ ກິເລສາ ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ ສພ຺ເພ ທຣຖາ ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ມາຣເສນາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ, ທຸຕິຍາ ອຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕຕິຍາ ຂຸປ຺ປິປາສາ ເຕ, ຈຕຸຕ຺ຖີ ຕຓ຺ຫາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈມໍ ຖິນມິທ຺ຘໍ ເຕ, ຉຏ຺ຐາ ຠີຣູ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ສຕ຺ຕມີ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເຕ, ມກ຺ໂຂ ຖມ຺ໂຠ ເຕ ອຏ຺ຐໂມ;

ລາໂຠ ສິໂລໂກ ສກ຺ກາໂຣ, ມິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ຈ ໂຍ ຍໂສ.

‘‘ໂຍ ຈຕ຺ຕານໍ ສມຸກ຺ກໍເສ, ປເຣ ຈ ອວຊານາຕິ;

ເອສາ ນມຸຈິ ເຕ ເສນາ [ເອສາ ເຕ ນມຸຈິ ເສນາ (ສ຺ຍາ. ກ.) ສຸ. ນິ. ໔໔໑], ກຓ຺ຫສ຺ສາຠິປ຺ປຫາຣິນີ;

ນ ນໍ ອສູໂຣ ຊິນາຕິ, ເຊຕ຺ວາ ຈ ລຠເຕ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ຍໂຕ ຈຕູຫິ ອຣິຍມຄ຺ເຄຫິ ສພ຺ພາ ຈ ມາຣເສນາ ສພ຺ເພ ຈ ປຏິເສນິກຣາ [ວິເສນິໍກຕ຺ວາ (ກ.) ມຫານິ. ໖໘] ກິເລສາ ຊິຕາ ຈ ປຣາຊິຕາ ຈ ຠຄ຺ຄາ ວິປ຺ປລຸຄ຺ຄາ [ວິປ຺ປລຸຄ຺ຄຕາ (ສ຺ຍາ.) ປສ຺ສ ມຫານິ. ໒໘] ປຣມ຺ມຸຂາ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວິເສນິກຕ຺ວາ. ອນີຆາຕິ ຣາໂຄ ນີໂຆ, ໂທໂສ ນີໂຆ, ໂມໂຫ ນີໂຆ, ໂກໂຘ ນີໂຆ, ອຸປນາໂຫ ນີໂຆ…ເປ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ນີຆາ. ເຍສໍ ເອເຕ ນີຆາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ ເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອນີຆາ. ນິຣາສາຕິ ອາສາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອວິຊ຺ຊາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ເຍສໍ ເອສາ ອາສາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ, ເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ນິຣາສາ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ. ວິເສນິກຕ຺ວາ ອນີຆາ ນິຣາສາ, ຈຣນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ເຍ ເຕ ວິເສນິກຕ຺ວາວ ອນີຆາ ຈ ນິຣາສາ ຈ ຈຣນ຺ຕິ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິຣິຍນ຺ຕິ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ ປາເລນ຺ຕິ ຍເປນ຺ຕິ ຍາເປນ຺ຕິ, ເຕ ໂລເກ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ວິເສນິກຕ຺ວາ ອນີຆາ ນິຣາສາ, ຈຣນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ສຸຕິຍາ ນ ຎາເຓນ, ມຸນີຘ ນນ຺ທ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ;

ວິເສນິກຕ຺ວາ ອນີຆາ ນິຣາສາ, ຈຣນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ມຸນໂຍຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

໔໘. ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ ເຕ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາ, ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ.

ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ເຍ ເກຈີຕິ. ສມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ນາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ໂຠວາທິກາຕິ – ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ. ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ…ເປ…. ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ…ເປ…. ນນ຺ໂທຕິ. ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນາມໍ…ເປ… ອຠິລາໂປຕິ – ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ.

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສຸເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ສີເລນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ວເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສີລພ຺ພເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອເນກວິຘໂກຕູຫລມງ຺ຄເລນ [ອເນກວິຘວຕ຺ຕ ກຸຕູຫລມງ຺ຄເລນ (ສ຺ຍາ.)] ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາຕິ. ກຈ຺ຈິສ຺ສູຕິ ສໍສຍປຸຈ຺ຉາ ວິມຕິປຸຈ຺ຉາ ທ຺ເວຬ຺ຫກປຸຈ຺ຉາ ອເນກໍສປຸຈ຺ຉາ, ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ – ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ. ເຕຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ ເຕ ຠຄວາ. ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ. ຍຕາຕິ ຍຕ຺ຕາ ປຏິຍຕ຺ຕາ [ຍຕາ ປຏິຍຕາ (ສ຺ຍາ.)] ຄຸຕ຺ຕາ ໂຄປິຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ສໍວຸຕາ. ຈຣນ຺ຕາຕິ ຈຣນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕາ ອິຣິຍນ຺ຕາ ວຕ຺ເຕນ຺ຕາ ປາເລນ຺ຕາ ຍເປນ຺ຕາ ຍາເປນ຺ຕາຕິ – ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ ເຕ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາ.

ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອຕຣິໍສຸ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ ປຕຣິໍສຸ ສມຕິກ຺ກມິໍສຸ ວີຕິວຕ຺ຕິໍສຸ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ – ມາຣິສາຕິ – ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍາຈາມິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມິ ຕໍ, ກຖຍສ຺ສຸ ເມຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ. ຠຄວາຕິ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂາຫິ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣາຫິ ວິຠຊາຫິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

‘‘ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ ເຕ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາ,

ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໙. ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ກິຎ຺ຈາປິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕິ, ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ.

ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ເຍ ເກຈີຕິ. ສມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ນາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ໂຠວາທິກາຕິ – ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ. ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາຕິ. ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນາເມນ ອາລປຕິ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ.

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສຸເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ…ເປ… ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ສີເລນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ວເຕນປິ ສຸທ຺ຘິໍ…ເປ… ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສີລພ຺ພເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອເນກວິຘໂກຕູຫລມງ຺ຄເລນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ກິຎ຺ຈາປິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕີຕິ. ກິຎ຺ຈາປີຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ – ກິຎ຺ຈາປີຕິ. ເຕຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ. ຍຕາຕິ ຍຕ຺ຕາ ປຏິຍຕ຺ຕາ ຄຸຕ຺ຕາ ໂຄປິຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ສໍວຸຕາ. ຈຣນ຺ຕີຕິ ຈຣນ຺ຕິ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິຣິຍນ຺ຕິ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ ປາເລນ຺ຕິ ຍເປນ຺ຕິ ຍາເປນ຺ຕີຕິ – ກິຎ຺ຈາປິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕິ.

ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ນ ຕຣິໍສຸ ນ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ ນ ປຕຣິໍສຸ ນ ສມຕິກ຺ກມິໍສຸ ນ ວີຕິວຕ຺ຕິໍສຸ, ຊາຕິຊຣາມຣຓາ ອນິກ຺ຂນ຺ຕາ ອນິສ຺ສຏາ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອສມຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອວີຕິວຕ຺ຕາ, ອນ຺ໂຕຊາຕິຊຣາມຣເຓ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕສໍສາຣປເຖ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ຊາຕິຍາ ອນຸຄຕາ, ຊຣາຍ ອນຸສຏາ, ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕາ, ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫຕາ ອຕາຓາ ອເລຓາ ອສຣຓາ ອສຣຓີຠູຕາຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ກິຎ຺ຈາປິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕິ, ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

໕໐. ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ເຕ ເຈ ມຸນີ ພ຺ຣູສິ ອໂນຆຕິຓ຺ເຓ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ;

ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ.

ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ເຍ ເກຈີຕິ. ສມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ນາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ໂຠວາທິກາຕິ – ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ. ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ…ເປ… ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ.

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສຸເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ…ເປ… ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ສີເລນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ; ວເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ…ເປ… ໂວຫຣນ຺ຕິ; ສີລພ຺ພເຕນາປິ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ເຕ ເຈ ມຸນີ ພ຺ຣູສິ ອໂນຆຕິຓ຺ເຓຕິ. ເຕ ເຈຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກ. ມຸນີຕິ ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ…ເປ… ສງ຺ຄຊາລມຕິຈ຺ຈ ໂສ ມຸນິ. ພ຺ຣູສິ ອໂນຆຕິຓ຺ເຓຕິ ກາໂມຆໍ ຠໂວຆໍ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ອຕິຓ຺ເຓ ອນຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອສມຕິກ຺ກນ຺ເຕ ອວີຕິວຕ຺ເຕ ອນ຺ໂຕຊາຕິຊຣາມຣເຓ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ເຕ ອນ຺ໂຕສໍສາຣປເຖ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ເຕ ຊາຕິຍາ ອນຸຄເຕ ຊຣາຍ ອນຸສເຏ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູເຕ ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫເຕ ອຕາເຓ ອເລເຓ ອສຣເຓ ອສຣຓີຠູເຕ. ພ຺ຣູສີຕິ ພ຺ຣູສິ ອາຈິກ຺ຂສິ ເທເສສິ ປຎ຺ຎເປສິ ປຏ຺ຐເປສິ ວິວຣສິ ວິຠຊສິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣສິ ປກາເສສີຕິ – ເຕ ເຈ ມຸນີ ພ຺ຣູສິ ອໂນຆຕິຓ຺ເຓ.

ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ອຖ ໂກ ເອໂສ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອຕຣິ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຕຣິ ສມຕິກ຺ກມິ ວີຕິວຕ຺ຕຍິ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ ມາຣິສາຕິ – ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍາຈາມິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມິ ຕໍ ປສາເທມິ ຕໍ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂາຫິ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣາຫິ ວິຠຊາຫິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ]

ທິຏ຺ຐສ຺ສຸເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ສີລພ຺ພເຕນາປິ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ, ອເນກຣູເປນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ເຕ ເຈ ມຸນີ ພ຺ຣູສິ ອໂນຆຕິຓ຺ເຓ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ;

ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໕໑. ນາຫໍ ສພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ]

ຊາຕິຊຣາຍ ນິວຸຕາຕິ ພ຺ຣູມິ;

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ [ອນາສວາ ເຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ;

ເຕ ເວ ນຣາ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມິ.

ນາຫໍ ສພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ ຊາຕິຊຣາຍ ນິວຸຕາຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ນາຫໍ, ນນ຺ທ, ສພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຊາຕິຊຣາຍ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ ວທາມິ. ອຕ຺ຖິ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຍສໍ ຊາຕິ ຈ ຊຣາມຣຓຎ຺ຈ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ນາຫໍ ສພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ ຊາຕິຊຣາຍ ນິວຸຕາຕິ ພ຺ຣູມິ.

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ເຍ ສພ຺ພາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ. ເຍ ສພ຺ພາ ສຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ…ເປ… ເຍ ສພ຺ພາ ມຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ, ເຍ ສພ຺ພາ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ເຍ ສພ຺ພາ ສີລສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ, ເຍ ສພ຺ພາ ວຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ, ເຍ ສພ຺ພາ ສີລພ຺ພຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ອເນກວິຘໂກຕູຫລມງ຺ຄເລນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາ ເສ, ເຕ ເວ ນຣາ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມີຕິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ – ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ, ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ. ກຕມາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ? ຕຓ຺ຫໍ ຊານາຕິ [ປຊານາຕິ (ສ຺ຍາ.) ປຣິຊານາຕິ (ກ.) ມຫານິ. ໑໓] ‘‘ອຍໍ ຣູປຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຣສຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ອຍໍ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ຕີເຣຕິ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ…ເປ… ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຕີເຣຕິ – ອຍໍ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຓ຺ຫາຍ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ປຊຫຖ. ເອວໍ ສາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ’’. ອຍໍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ. ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ອິມາຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ອນາສວາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ – ກາມາສໂວ, ຠວາສໂວ, ທິຏ຺ຐາສໂວ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ. ເຍສໍ ອິເມ ອາສວາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ, ເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອນາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ – ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາ.

ເຕ ເວ ນຣາ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ເຍ ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາ, ເຕ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ສພ຺ພສໍສາຣປຖໍ ຕິຓ຺ຓາ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາ ນິຕ຺ຕິຓ຺ຓາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕາ ວີຕິວຕ຺ຕາຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ ເຕ ເວ ນຣາ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນາຫໍ ສພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາເສ, [ນນ຺ທາຕິ ຠຄວາ]

ຊາຕິຊຣາຍ ນິວຸຕາຕິ ພ຺ຣູມິ;

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ;

ເຕ ເວ ນຣາ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

໕໒. ເອຕາຠິນນ຺ທາມິ ວໂຈ ມເຫສິໂນ, ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກໍ;

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ;

ອຫມ຺ປິ ເຕ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມິ.

ເອຕາຠິນນ຺ທາມິ ວໂຈ ມເຫສິໂນຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສາສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທາມິ ອຠິນນ຺ທາມິ ໂມທາມິ ອນຸໂມທາມິ ອິຈ຺ຉາມິ ສາທິຍາມິ ປຕ຺ຖຍາມິ ປິຫຍາມິ ອຠິຊປ຺ປາມິ. ມເຫສິໂນຕິ ກິໍ ມເຫສິ ຠຄວາ? ມຫນ຺ຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ເອສີ ຄເວສີ ປຣິເຍສີຕິ ມເຫສິ…ເປ… ກຫໍ ນຣາສໂຠຕິ ມເຫສີຕິ – ເອຕາຠິນນ຺ທາມິ ວໂຈ ມເຫສິໂນ.

ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກນ຺ຕິ. ສຸກິຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ສຸອາຈິກ຺ຂິຕໍ [ສ຺ວາຈິກ຺ຂິຕໍ (ກ.)] ສຸເທສິຕໍ ສຸປຎ຺ຎປິຕໍ ສຸປຏ຺ຐປິຕໍ ສຸວິວຏໍ ສຸວິຠຕ຺ຕໍ ສຸອຸຕ຺ຕານີກຕໍ ສຸປກາສິຕໍ. ໂຄຕມນູປຘີກນ຺ຕິ ອຸປຘີ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສາ ຈ ຂນ຺ຘາ ຈ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ຈ. ອຸປຘິປ຺ປຫານໍ ອຸປຘິວູປສມໍ ອຸປຘິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ ອຸປຘິປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ອມຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ – ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກໍ.

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ເຍ ສພ຺ພາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ. ເຍ ສພ຺ພາ ສຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ…ເປ… ເຍ ສພ຺ພາ ມຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ… ເຍ ສພ຺ພາ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕສຸທ຺ຘິໂຍ… ເຍ ສພ຺ພາ ສີລສຸທ຺ຘິໂຍ… ເຍ ສພ຺ພາ ວຕສຸທ຺ຘິໂຍ… ເຍ ສພ຺ພາ ສີລພ຺ພຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ, ອຫມ຺ປິ ເຕ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມີຕິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ – ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ [ຕິຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ (ສ຺ຍາ.)], ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ. ກຕມາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ? ຕຓ຺ຫໍ ຊານາຕິ – ອຍໍ ຣູປຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຣສຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ອຍໍ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ຕີເຣຕິ [ຕິເຣຕິ (ສ຺ຍາ.)] ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ອີຕິໂຕ ອຸປທ຺ທວໂຕ ຠຍໂຕ ອຸປສຄ຺ຄໂຕ ຈລໂຕ ປຠງ຺ຄຸໂຕ ອທ຺ຘຸວໂຕ ອຕາຓໂຕ ອເລຓໂຕ ອສຣຓໂຕ ອສຣຓີຠູຕໂຕ ຣິຕ຺ຕໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ອາທີນວໂຕ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ ອສາຣກໂຕ ອຆມູລໂຕ ວຘກໂຕ ວິຠວໂຕ ສາສວໂຕ ສງ຺ຂຕໂຕ ມາຣາມິສໂຕ ຊາຕິຘມ຺ມໂຕ ຊຣາຘມ຺ມໂຕ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໂຕ ມຣຓຘມ຺ມໂຕ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມໂຕ ສໍກິເລສຘມ຺ມໂຕ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຕີເຣຕິ – ອຍໍ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ – ອຍໍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ.

ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ອິມາຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ອນາສວາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ – ກາມາສໂວ, ຠວາສໂວ, ທິຏ຺ຐາສໂວ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ. ເຍສໍ ອິເມ ອາສວາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ, ເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອນາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ. ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ, ອຫມ຺ປິ ເຕ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ. ພ຺ຣູມີຕິ ເຍ ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາ, ອຫມ຺ປິ ເຕ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ຓາ ສພ຺ພສໍສາຣປຖໍ ຕິຓ຺ຓາ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາ ນິຕ຺ຕິຓ຺ຓາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕາ ວີຕິວຕ຺ຕາຕິ ພ຺ຣູມິ ວທາມິຕິ – ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ, ອຫມ຺ປິ ເຕ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ເອຕາຠິນນ຺ທາມິ ວໂຈ ມເຫສິໂນ, ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກໍ;

ເຍ ສີຘ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ອເນກຣູປມ຺ປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນາສວາເສ;

ອຫມ຺ປິ ເຕ ໂອຆຕິຓ຺ຓາຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ນນ຺ທມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ສຕ຺ຕໂມ.