໓. ປຸຓ຺ຓກມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ

໑໒. ອເນຊໍ ມູລທສ຺ສາວິໍ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ;

ກິໍນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ.

ອເນຊໍ ມູລທສ຺ສາວິນ຺ຕິ ເອຊາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ ສາ ເອຊາ ຕຓ຺ຫາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘ ອເນໂຊ. ເອຊາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອເນໂຊ. ຠຄວາ ລາເຠປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ອລາເຠປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ຍເສປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ອຍເສປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ປສໍສາຍປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ນິນ຺ທາຍປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ສຸເຂປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ເຂປິ ນ ອິຎ຺ຊຕິ ນ ຈລຕິ ນ ເວຘຕິ ນປ຺ປເວຘຕີຕິ – ອເນຊໍ. ມູລທສ຺ສາວິນ຺ຕິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ ເຫຕຸທສ຺ສາວີ ນິທານທສ຺ສາວີ ສມ຺ຠວທສ຺ສາວີ ປຠວທສ຺ສາວີ ສມຸຏ຺ຐານທສ຺ສາວີ ອາຫາຣທສ຺ສາວີ ອາຣມ຺ມຓທສ຺ສາວີ ປຈ຺ຈຍທສ຺ສາວີ ສມຸທຍທສ຺ສາວີ.

ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ, ໂທໂສ ອກຸສລມູລໍ, ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – [ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໓.໑໑໒] ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທານານິ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂລໂຠ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ໂທໂສ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ, ໂມໂຫ ນິທານໍ ກມ຺ມານໍ ສມຸທຍາຍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ ນິຣເຍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍາ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ’’. ອິມານິ ຕີຓິ ອກຸສລມູລານີຕິ ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ…ເປ… ສມຸທຍທສ຺ສາວີ. ຕີຓິ ກຸສລມູລານິ – ອໂລໂຠ ກຸສລມູລໍ, ອໂທໂສ ກຸສລມູລໍ, ອໂມໂຫ ກຸສລມູລໍ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຕີຓິມານິ…ເປ… ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ ອໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ ເທເວ ຈ ມນຸສ຺ເສ ຈ ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ’’. ອິມານິ ຕີຓິ ກຸສລມູລານີຕິ ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ…ເປ… ສມຸທຍທສ຺ສາວີ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ອກຸສລຠາຄິຍາ ອກຸສລປກ຺ຂິກາ ສພ຺ເພ ເຕ ອວິຊ຺ຊາມູລກາ ອວິຊ຺ຊາສໂມສຣຓາ ອວິຊ຺ຊາສມຸຄ຺ຆາຕາ’’. ສພ຺ເພ ເຕ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ…ເປ… ສມຸທຍທສ຺ສາວີ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລຠາຄິຍາ ກຸສລປກ຺ຂິກາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອປ຺ປມາທມູລກາ ອປ຺ປມາທສໂມສຣຓາ. ອປ຺ປມາໂທ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ…ເປ… ສມຸທຍທສ຺ສາວີ.

ອຖ ວາ, ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ມູລໍ ສງ຺ຂາຣານໍ, ສງ຺ຂາຣາ ມູລໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ມູລໍ ນາມຣູປສ຺ສ, ນາມຣູປໍ ມູລໍ ສຬາຍຕນສ຺ສ, ສຬາຍຕນໍ ມູລໍ ຜສ຺ສສ຺ສ, ຜສ຺ໂສ ມູລໍ ເວທນາຍ, ເວທນາ ມູລໍ ຕຓ຺ຫາຍ, ຕຓ຺ຫາ ມູລໍ ອຸປາທານສ຺ສ, ອຸປາທານໍ ມູລໍ ຠວສ຺ສ, ຠໂວ ມູລໍ ຊາຕິຍາ, ຊາຕິ ມູລໍ ຊຣາມຣຓສ຺ສາ’’ຕິ – ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ…ເປ… ສມຸທຍທສ຺ສາວີ.

ອຖ ວາ, ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ‘‘ຈກ຺ຂຸ ມູລໍ ຈກ຺ຂຸໂຣຄານໍ, ໂສຕໍ ມູລໍ ໂສຕໂຣຄານໍ, ຆານໍ ມູລໍ ຆານໂຣຄານໍ, ຊິວ຺ຫາ ມູລໍ ຊິວ຺ຫາໂຣຄານໍ, ກາໂຍ ມູລໍ ກາຍໂຣຄານໍ, ມໂນ ມູລໍ ເຈຕສິການໍ ທຸກ຺ຂານ’’ນ຺ຕິ – ຠຄວາ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ມູລທສ຺ສາວີ ເຫຕຸທສ຺ສາວີ ນິທານທສ຺ສາວີ ສມ຺ຠວທສ຺ສາວີ ປຠວທສ຺ສາວີ ສມຸຏ຺ຐານທສ຺ສາວີ ອາຫາຣທສ຺ສາວີ ອາຣມ຺ມຓທສ຺ສາວີ ປຈ຺ຈຍທສ຺ສາວີ ສມຸທຍທສ຺ສາວີຕິ – ອເນຊໍ ມູລທສ຺ສາວີ.

ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກຕິ ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ…ເປ… ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ.

ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫນ ອຕ຺ຖິໂກ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, [ປຎ຺ຫຕ຺ຖິກາມ຺ຫ ອາຄຕາ (ພຫູສຸ) ປສ຺ສ ມຫານິ. ໑໙໒] ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ປຎ຺ຫໍ ໂສຕຸກາໂມ ອາຄໂຕມ຺ຫີຕິ – ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ. ອຖ ວາ, ປຎ຺ຫຕ຺ຖິການໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາມານໍ ປຎ຺ຫໍ ໂສຕຸກາມານໍ ອາຄມນໍ ອຠິກ຺ກມນໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ປຍິຣຸປາສນໍ ອຕ຺ຖີຕິ – ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ. ອຖ ວາ, ປຎ຺ຫາຄໂມ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຖິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ປຫຸ ຕ຺ວມສິ ອລມຕ຺ໂຕ. ມຍາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖຕຸໍ ວິສຊ຺ເຊຕຸໍ ວຫສ຺ເສຕໍ ຠາຣນ຺ຕິ [ວິສຊ຺ເຊຕຸໍ ສນ຺ທສ຺ເສຕຸໍ ຠຓິຕຸນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.) ວຫສ຺ສຸ + ເອຕໍ] – ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ.

ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາຕິ ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອາສິຕາ ອລ຺ລີນາ ອຸປຄຕາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາ. ອິສໂຍຕິ ອິສິນາມກາ ເຍ ເກຈິ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອາຊີວກາ ນິຄຓ຺ຐາ ຊຏິລາ ຕາປສາ. ມນຸຊາຕິ ມນຸສ຺ສາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ – ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ.

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ເຍ ເກຈິ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ໂຠວາທິກາ. ເທວຕານນ຺ຕິ ອາຊີວກສາວການໍ ອາຊີວກາ ເທວຕາ, ນິຄຓ຺ຐສາວການໍ ນິຄຓ຺ຐາ ເທວຕາ, ຊຏິລສາວການໍ ຊຏິລາ ເທວຕາ, ປຣິພ຺ພາຊກສາວການໍ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເທວຕາ, ອວິຣຸທ຺ຘກສາວການໍ ອວິຣຸທ຺ຘກາ [ອວຣຸທ຺ຘກສາວການໍ ອວຣຸທ຺ຘກາ (ສ຺ຍາ.)] ເທວຕາ, ຫຕ຺ຖິວຕິການໍ ຫຕ຺ຖີ ເທວຕາ, ອສ຺ສວຕິການໍ ອສ຺ສາ ເທວຕາ, ໂຄວຕິການໍ ຄາໂວ ເທວຕາ, ກຸກ຺ກຸຣວຕິການໍ ກຸກ຺ກຸຣາ ເທວຕາ, ກາກວຕິການໍ ກາກາ ເທວຕາ, ວາສຸເທວວຕິການໍ ວາສຸເທໂວ ເທວຕາ, ພລເທວວຕິການໍ ພລເທໂວ ເທວຕາ, ປຸຓ຺ຓຠທ຺ທວຕິການໍ ປຸຓ຺ຓຠທ຺ໂທ ເທວຕາ, ມຓິຠທ຺ທວຕິການໍ ມຓິຠທ຺ໂທ ເທວຕາ, ອຄ຺ຄິວຕິການໍ ອຄ຺ຄິ ເທວຕາ, ນາຄວຕິການໍ ນາຄາ ເທວຕາ, ສຸປຓ຺ຓວຕິການໍ ສຸປຓ຺ຓາ ເທວຕາ, ຍກ຺ຂວຕິການໍ ຍກ຺ຂາ ເທວຕາ, ອສຸຣວຕິການໍ ອສຸຣາ ເທວຕາ, ຄນ຺ຘພ຺ພວຕິການໍ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເທວຕາ, ມຫາຣາຊວຕິການໍ ມຫາຣາຊາໂນ ເທວຕາ, ຈນ຺ທວຕິການໍ ຈນ຺ໂທ ເທວຕາ, ສູຣິຍວຕິການໍ ສູຣິໂຍ ເທວຕາ, ອິນ຺ທວຕິການໍ ອິນ຺ໂທ ເທວຕາ, ພ຺ຣຫ຺ມວຕິການໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ ເທວຕາ, ເທວວຕິການໍ ເທໂວ ເທວຕາ, ທິສາວຕິການໍ ທິສາ ເທວຕາ, ເຍ ເຍສໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ເຕ ເຕສໍ ເທວຕາຕິ – ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ.

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກຕິ ຍຎ຺ຎໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ [ມາລາຄນ຺ຘໍ ວິເລປນໍ (ສ຺ຍາ.) ອິຕິວຸ. ໗໕] ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສູຕິ ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເທນ຺ຕິ ຍຊນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ປຸຖູຕິ ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ, ຍຎ຺ຎຍາຊກາ [ຍຎ຺ຎຍຊກາ (ສ຺ຍາ.)] ວາ ເອເຕ ປຸຖູ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ. ກຖໍ ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ? ພຫຸການໍ ເອເຕ ຍຎ຺ຎາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລໍ ຄນ຺ຘໍ ວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ – ເອວໍ ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ.

ກຖໍ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ? ພຫຸກາ ເອເຕ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ເວສ຺ສາ ຈ ສຸທ຺ທາ ຈ ຄຫຏ຺ຐາ ຈ ປພ຺ພຊິຕາ ຈ ເທວາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຈ – ເອວໍ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ.

ກຖໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ? ພຫຸກາ ເອເຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ປຸຖູ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈກາ [… ວຓິພ຺ພກສາວກາ (ສ຺ຍາ.) ອິຕິວຸ. ໗໕] – ເອວໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ. ອິຘ ໂລເກຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ – ປຸຖູຘ ໂລເກ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາຕິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອທິຏ຺ຐໂຊຕນາ ປຸຈ຺ຉາ, ທິຏ຺ຐສໍສນ຺ທນາ ປຸຈ຺ຉາ, ວິມຕິຈ຺ເຉທນາ ປຸຈ຺ຉາ. ກຕມາ ອທິຏ຺ຐໂຊຕນາ ປຸຈ຺ຉາ? ປກຕິຍາ ລກ຺ຂຓໍ ອຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ ອທິຏ຺ຐໍ ອຕຸລິຕໍ ອຕີຣິຕໍ ອວິຠູຕໍ ອວິຠາວິຕໍ, ຕສ຺ສ ຎາຓາຍ ທສ຺ສນາຍ ຕຸລນາຍ ຕີຣຓາຍ ວິຠູຕຕ຺ຖາຍ ວິຠາວນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ອຍໍ ອທິຏ຺ຐໂຊຕນາ ປຸຈ຺ຉາ.

ກຕມາ ທິຏ຺ຐສໍສນ຺ທນາ ປຸຈ຺ຉາ? ປກຕິຍາ ລກ຺ຂຓໍ ຎາຕໍ ໂຫຕິ ທິຏ຺ຐໍ ຕຸລິຕໍ ຕີຣິຕໍ ວິຠູຕໍ ວິຠາວິຕໍ. ອຎ຺ເຎຫິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐສໍສນ຺ທນາ ປຸຈ຺ຉາ.

ກຕມາ ວິມຕິຈ຺ເຉທນາ ປຸຈ຺ຉາ? ປກຕິຍາ ສໍສຍປກ຺ຂນ຺ໂທ [ສໍສຍປກ຺ຂນ຺ໂນ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ ວິມຕິປກ຺ຂນ຺ໂທ ທ຺ເວຬ຺ຫກຊາໂຕ – ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ! ໂສ ວິມຕິຈ຺ເຉທນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ອຍໍ ວິມຕິຈ຺ເຉທນາ ປຸຈ຺ຉາ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ.

ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ, ອມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ, ນິມ຺ມິຕປຸຈ຺ຉາ. ກຕມາ ມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ? ມນຸສ຺ສາ ພຸທ຺ຘໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸປາສກາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸປາສິກາໂຍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຣາຊາໂນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຂຕ຺ຕິຍາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເວສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສຸທ຺ທາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຄຫຏ຺ຐາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປພ຺ພຊິຕາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ອຍໍ ມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ.

ກຕມາ ອມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ? ອມນຸສ຺ສາ ພຸທ຺ຘໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນາຄາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສຸປຓ຺ຓາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍກ຺ຂາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອສຸຣາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຫາຣາຊາໂນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິນ຺ທາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເທວຕາໂຍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ອຍໍ ອມນຸສ຺ສປຸຈ຺ຉາ.

ກຕມາ ນິມ຺ມິຕປຸຈ຺ຉາ? ຍໍ ຠຄວາ ຣູປໍ ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ ພຸທ຺ຘໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ; ຠຄວາ ວິສຊ຺ເຊຕິ [ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ (ກ.)] – ອຍໍ ນິມ຺ມິຕປຸຈ຺ຉາ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ.

ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ປຣຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ອຸຠຍຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ປຣມຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອນວຊ຺ຊຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ນິກ຺ກິເລສຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ, ໂວທານຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອຕີຕປຸຈ຺ຉາ, ອນາຄຕປຸຈ຺ຉາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາ, ພຫິທ຺ຘາປຸຈ຺ຉາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ກຸສລປຸຈ຺ຉາ, ອກຸສລປຸຈ຺ຉາ, ອພ຺ຍາກຕປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ຂນ຺ຘປຸຈ຺ຉາ, ຘາຕຸປຸຈ຺ຉາ, ອາຍຕນປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ສຕິປຏ຺ຐານປຸຈ຺ຉາ, ສມ຺ມປ຺ປຘານປຸຈ຺ຉາ, ອິທ຺ຘິປາທປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຈ຺ຉາ, ພລປຸຈ຺ຉາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປຸຈ຺ຉາ. ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ – ມຄ຺ຄປຸຈ຺ຉາ, ຜລປຸຈ຺ຉາ, ນິພ຺ພານປຸຈ຺ຉາ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍາຈາມິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມິ ຕໍ ປສາເທມິ ຕໍ ‘‘ກຖຍສ຺ສຸ ເມ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ – ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂາຫິ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣາຫິ ວິຠຊາຫິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ອເນຊໍ ມູລທສ຺ສາວິໍ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ;

ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໑໓. ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ອາສີສມານາ ປຸຓ຺ຓກ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ [ອິຕ຺ຖຕໍ (ສ຺ຍາ.), ອິຕ຺ຖຠາວໍ (ກ.)] ;

ຊຣໍ ສິຕາ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ.

ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ເຍ ເກຈີຕິ. ອິສໂຍຕິ ອິສິນາມກາ ເຍ ເກຈິ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອາຊີວກາ ນິຄຓ຺ຐາ ຊຏິລາ ຕາປສາ. ມນຸຊາຕິ ມນຸສ຺ສາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ – ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາ ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ.

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ເຍ ເກຈິ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ເກຈິ ໂຠວາທິກາ. ເທວຕານນ຺ຕິ ອາຊີວກສາວການໍ ອາຊີວກາ ເທວຕາ…ເປ… ທິສາວຕິການໍ ທິສາ ເທວຕາ. ເຍ ເຍສໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ, ເຕ ເຕສໍ ເທວຕາຕິ – ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ.

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກຕິ. ຍຎ຺ຎໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສູຕິ ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ປຸຖູຕິ ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ, ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ…ເປ… ເອວໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ. ອິຘ ໂລເກຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ – ປຸຖູຘ ໂລເກ.

ອາສີສມານາ ປຸຓ຺ຓກ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອາສີສມານາຕິ ຣູປປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ສທ຺ທປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຄນ຺ຘປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຣສປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ທາຣປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຘນປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຍສປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ອິສ຺ສຣິຍປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຣາຊິເກສຸ (ສ຺ຍາ.)] ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ, ຕາວຕິໍເສສຸ ເທເວສຸ ຍາເມສຸ ເທເວສຸ ຕຸສິເຕສຸ ເທເວສຸ ນິມ຺ມານຣຕີສຸ ເທເວສຸ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີສຸ ເທເວສຸ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາ ອິຈ຺ຉມານາ ສາທິຍມານາ ປຕ຺ຖຍມານາ ປິຫຍມານາ ອຠິຊປ຺ປມານາຕິ ອາສີສມານາ.

ປຸຓ຺ຓກ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອາສີສມານາ ເອຕ຺ຖ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອາສີສມານາ…ເປ… ເອຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ອາສີສມານາ ອິຈ຺ຉມານາ ສາທິຍມານາ ປຕ຺ຖຍມານາ ປິຫຍມານາ ອຠິຊປ຺ປມານາຕິ ອາສີສມານາ – ປຸຓ຺ຓກ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

ຊຣໍ ສິຕາ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສູຕິ ຊຣານິສ຺ສິຕາ ພ຺ຍາຘິນິສ຺ສິຕາ ມຣຓນິສ຺ສິຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ຊາຕິນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ຊຣານິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ຊຣານິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ພ຺ຍາຘິນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ພ຺ຍາຘິນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ມຣຓນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ມຣຓນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ຄຕິນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ຄຕິນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ອຸປປຕ຺ຕິນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ອຸປປຕ຺ຕິນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ປຏິສນ຺ຘິນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ປຏິສນ຺ຘິນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ຠວນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ຠວນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ສໍສາຣນິສ຺ສິຕາ. ຍເທວ ເຕ ສໍສາຣນິສ຺ສິຕາ ຕເທວ ເຕ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕາ ອລ຺ລີນາ ອຸປຄຕາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ – ຊຣໍ ສິຕາ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ອາສີສມານາ ປຸຓ຺ຓກ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ;

ຊຣໍ ສິຕາ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສູ’’ຕິ.

໑໔. ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ;

ອຕາຣຸໍ [ອຕາຣຸໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ.

ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ…ເປ….

ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ. ກຈ຺ຈິສູຕິ ສໍສຍປຸຈ຺ຉາ ວິມຕິປຸຈ຺ຉາ ທ຺ເວຬ຺ຫກປຸຈ຺ຉາ ອເນກໍສປຸຈ຺ຉາ – ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ – ກຈ຺ຈິສຸ. ເຕຕິ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ. ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ຍຎ຺ໂຎເຍວ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຎ຺ຎປໂຖ. ຍຖາ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ອຣິຍປໂຖ ເທວມຄ຺ໂຄ ເທວປໂຖ ພ຺ຣຫ຺ມມຄ຺ໂຄ ພ຺ຣຫ຺ມປໂຖ, ເອວເມວ ຍຎ຺ໂຎເຍວ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຎ຺ຎປໂຖ. ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິໂນ ສາຕຈ຺ຈກາຣິໂນ ອຏ຺ຐິຕກາຣິໂນ ອໂນລີນວຸຕ຺ຕິໂນ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຈ຺ຉນ຺ທາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາຕິ – ເຕປິ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ. ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິໂນ…ເປ… ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ. ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິໂນ…ເປ… ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ. ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເທນ຺ຕິ ຍຊນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ…ເປ… ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິໂນ …ເປ… ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ – ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ.

ອຕາຣຸໍ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ຊຣາມຣຓໍ ອຕຣິໍສຸ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ ປຕຣິໍສຸ ສມຕິກ຺ກມິໍສຸ ວີຕິວຕ຺ຕິໍສຸ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ ມາຣິສາຕິ – ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍາຈາມິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມິ ຕໍ ປສາເທມິ ຕໍ ກຖຍສ຺ສຸ ເມຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ – ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂາຫິ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣາຫິ ວິຠຊາຫິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູຘ ໂລເກ, ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ;

ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ, ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໑໕. ອາສີສນ຺ຕິ [ອາສິໍສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ໂຖມຍນ຺ຕິ, ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ຊຸຫນ຺ຕິ; [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠໍ, ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ;

ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ.

ອາສີສນ຺ຕິ ໂຖມຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ຊຸຫນ຺ຕີຕິ. ອາສີສນ຺ຕີຕິ ຣູປປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ສທ຺ທປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຄນ຺ຘປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຣສປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ທາຣປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຘນປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຍສປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ອິສ຺ສຣິຍປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ…ເປ… ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ເທເວສຸ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອາສີສນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສາທິຍນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕີຕິ – ອາສີສນ຺ຕິ.

ໂຖມຍນ຺ຕີຕິ ຍຎ຺ຎໍ ວາ ໂຖເມນ຺ຕິ ຜລໍ ວາ ໂຖເມນ຺ຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ວາ ໂຖເມນ຺ຕິ. ກຖໍ ຍຎ຺ຎໍ ໂຖເມນ຺ຕິ? ສຸຈິໍ ທິນ຺ນໍ [ວິຍໍ ທິນ຺ນໍ (ສ຺ຍາ.)], ມນາປໍ ທິນ຺ນໍ, ປຓີຕໍ ທິນ຺ນໍ, ກາເລນ ທິນ຺ນໍ, ກປ຺ປິຍໍ ທິນ຺ນໍ, ວິເຈຍ຺ຍ ທິນ຺ນໍ, ອນວຊ຺ຊໍ ທິນ຺ນໍ, ອຠິຓ຺ຫໍ ທິນ຺ນໍ ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທິຕນ຺ຕິ – ໂຖເມນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ປສໍສນ຺ຕິ. ເອວໍ ຍຎ຺ຎໍ ໂຖເມນ຺ຕິ.

ກຖໍ ຜລໍ ໂຖເມນ຺ຕິ? ອິໂຕ ນິທານໍ ຣູປປຏິລາໂຠ ຠວິສ຺ສຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຠວິສ຺ສຕີຕິ – ໂຖເມນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ປສໍສນ຺ຕິ. ເອວໍ ຜລໍ ໂຖເມນ຺ຕິ.

ກຖໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ໂຖເມນ຺ຕິ? ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນາ ໂຄຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ອຊ຺ຌາຍກາ ມນ຺ຕຘຣາ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓາ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວຍາຕິ, ວີຕຣາຄາ ວາ ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂທສາ ວາ ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂມຫາ ວາ ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນາ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາຕິ – ໂຖເມນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ປສໍສນ຺ຕິ. ເອວໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ໂຖເມນ຺ຕີຕິ – ອາສີສນ຺ຕິ ໂຖມຍນ຺ຕິ.

ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ຣູປປຏິລາຠໍ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ສທ຺ທປຏິລາຠໍ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ຄນ຺ຘປຏິລາຠໍ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ຣສປຏິລາຠໍ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ – ອາສີສນ຺ຕິ ໂຖມຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ. ຊຸຫນ຺ຕີຕິ ຊຸຫນ຺ຕິ ເທນ຺ຕິ ຍຊນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍນ຺ຕິ – ອາສີສນ຺ຕິ ໂຖມຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ຊຸຫນ຺ຕິ ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ.

ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠນ຺ຕິ ຣູປປຏິລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ກາເມ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ສທ຺ທປຏິລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ກາເມ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ກາເມ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ – ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠໍ.

ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ເຕຕິ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຍາຊໂຍຄາຕິ ຍາຊໂຍເຄສຸ ຍຸຕ຺ຕາ ປຍຸຕ຺ຕາ ອາຍຸຕ຺ຕາ ສມາຍຸຕ຺ຕາ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາຕິ – ເຕ ຍາຊໂຍຄາ, ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາຕິ ຠວຣາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂຍ ຠເວສຸ ຠວຈ຺ຉນ຺ໂທ ຠວຣາໂຄ ຠວນນ຺ທີ ຠວຕຓ຺ຫາ ຠວສິເນໂຫ ຠວປຣິຬາໂຫ ຠວມຸຈ຺ຉາ ຠວຊ຺ໂຌສານໍ. ຠວຣາເຄນ ຠເວສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ – ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ.

ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ນາຕຣິໍສຸ ນ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ ນ ປຕຣິໍສຸ ນ ສມຕິກ຺ກມິໍສຸ ນ ວີຕິວຕ຺ຕິໍສຸ, ຊາຕິຊຣາມຣຓາ ອນິກ຺ຂນ຺ຕາ ອນິສ຺ສຏາ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອສມຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອວີຕິວຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕຊາຕິຊຣາມຣເຓ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສໍສາຣປເຖ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຊາຕິຍາ ອນຸຄຕາ ຊຣາຍ ອນຸສຏາ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕາ ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫຕາ ອຕາຓາ ອເລຓາ ອສຣຓາ ອສຣຓີຠູຕາຕິ; ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອາສີສນ຺ຕິ ໂຖມຍນ຺ຕິ, ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ຊຸຫນ຺ຕິ; [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠໍ, ເຕ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ;

ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

໑໖. ເຕ ເຈ ນາຕຣິໍສຸ ຍາຊໂຍຄາ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ຍຎ຺ເຎຫິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ.

ເຕ ເຈ ນາຕຣິໍສຸ ຍາຊໂຍຄາຕິ ເຕ ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ຍາຊໂຍຄາ ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ນາຕຣິໍສຸ ນ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ ນ ປຕຣິໍສຸ ນ ສມຕິກ຺ກມິໍສຸ ນ ວີຕິວຕ຺ຕິໍສຸ, ຊາຕິຊຣາມຣຓາ ອນິກ຺ຂນ຺ຕາ ອນິສ຺ສຏາ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອສມຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອວີຕິວຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕຊາຕິຊຣາມຣເຓ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສໍສາຣປເຖ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຊາຕິຍາ ອນຸຄຕາ ຊຣາຍ ອນຸສຏາ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕາ ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫຕາ ອຕາຓາ ອເລຓາ ອສຣຓາ ອສຣຓີຠູຕາຕິ – ເຕ ເຈ ນາຕຣິໍສຸ ຍາຊໂຍຄາ.

ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ…ເປ… ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ.

ຍຎ຺ເຎຫິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ. ຍຎ຺ເຎຫີຕິ ຍຎ຺ເຎຫິ ປຫູເຕຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ວິວິເຘຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ປຸຖູຫິ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ ມາຣິສາຕິ – ຍຎ຺ເຎຫິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ.

ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ອຖ ໂກ ເອໂສ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອຕຣິ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຕຣິ ສມຕິກ຺ກມິ ວີຕິວຕ຺ຕຍິ [ວີຕິວຕ຺ຕິ (ກ.)]. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕ຺ຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ ມາຣິສາຕິ – ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ.

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຍາຈາມິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມິ ຕໍ ປສາເທມິ ຕໍ ກຖຍສ຺ສຸ ເມຕນ຺ຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ – ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂາຫິ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣາຫິ ວິຠຊາຫິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕໍ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ –

‘‘ເຕ ເຈ ນາຕຣິໍສຸ ຍາຊໂຍຄາ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓໂກ]

ຍຎ຺ເຎຫິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ, ອຕາຣິ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ.

໑໗. ສງ຺ຂາຍ ໂລກສ຺ມິ [ໂລກສ຺ມິໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປໂຣປຣານິ, [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ຍສ຺ສິຎ຺ຊິຕໍ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ;

ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ອຕາຣິ ໂສ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ.

ສງ຺ຂາຍ ໂລກສ຺ມິ ປໂຣປຣານີຕິ ສງ຺ຂາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ປໂຣປຣານີຕິ ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສກຕ຺ຕຠາໂວ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣຕ຺ຕຠາໂວ ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສກຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ; ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉ ພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ. ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມນຸສ຺ສໂລໂກ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເທວໂລໂກ; ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປຘາຕຸ ອຣູປຘາຕຸ; ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ ຣູປຘາຕຸ, ປຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣູປຘາຕຸ. ສງ຺ຂາຍ ໂລກສ຺ມິ ປໂຣປຣານີຕິ ປໂຣປຣານິ ອນິຈ຺ຈໂຕ ສງ຺ຂາຍ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ…ເປ… ນິສ຺ສຣຓໂຕ ສງ຺ຂາຍ ຊານິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາຕິ – ສງ຺ຂາຍ ໂລກສ຺ມິ ປໂຣປຣານິ. ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາຕິ. ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນາເມນ ອາລປຕິ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ…ເປ… ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ.

ຍສ຺ສິຎ຺ຊິຕໍ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ອິຎ຺ຊິຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫິຎ຺ຊິຕໍ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຊິຕໍ ມານິຎ຺ຊິຕໍ ກິເລສິຎ຺ຊິຕໍ ກາມິຎ຺ຊິຕໍ. ຍສ຺ສິເມ ອິຎ຺ຊິຕາ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ. ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກຕ຺ຖຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ວາ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກຕິ – ຍສ຺ສິຎ຺ຊິຕໍ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ.

ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ອຕາຣິ ໂສ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີຕິ. ສນ຺ໂຕຕິ ຣາຄສ຺ສ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ, ໂທສສ຺ສ…ເປ… ໂມຫສ຺ສ… ໂກຘສ຺ສ… ອຸປນາຫສ຺ສ… ມກ຺ຂສ຺ສ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ສມິຕຕ຺ຕາ ວູປສມິຕຕ຺ຕາ ວິຊ຺ຌາຕຕ຺ຕາ [ນິຊ຺ຌາຕຕ຺ຕາ (ກ.) ມຫານິ. ໑໘] ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ວິຄຕຕ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ອຸປສນ຺ໂຕ ວູປສນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘຕິ ສນ຺ໂຕ; ວິຘູໂມຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວິຘູມິຕໍ ວິຘມິຕໍ ໂສສິຕໍ ວິໂສສິຕໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກຕໍ [ພ຺ຍນ຺ຕິກຕໍ (ກ.)], ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ…ເປ… ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວິຘູມິຕໍ ວິຘມິຕໍ ໂສສິຕໍ ວິໂສສິຕໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກຕໍ, ຣາໂຄ… ໂທໂສ… ໂມໂຫ ວິຘູມິໂຕ ວິຘມິໂຕ ໂສສິໂຕ ວິໂສສິໂຕ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຕ, ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ອິສ຺ສາ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ມາຍາ… ສາເຐຍ຺ຍໍ… ຖມ຺ໂຠ… ສາຣມ຺ໂຠ… ມາໂນ… ອຕິມາໂນ… ມໂທ… ປມາໂທ… ສພ຺ເພ ກິເລສາ ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ ສພ຺ເພ ທຣຖາ ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ວິຘູມິຕາ ວິຘມິຕາ ໂສສິຕາ ວິໂສສິຕາ ພ຺ຍນ຺ຕີກຕາ. ອຖ ວາ, ໂກໂຘ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘູໂມ –

ມາໂນ ຫິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຂາຣິຠາໂຣ, ໂກໂຘ ຘູໂມ ຠສ຺ມນິ [ຄມ຺ມນິ (ສ຺ຍາ.)] ໂມສວຊ຺ຊໍ;

ຊິວ຺ຫາ ສຸຊາ ຫທຍໍ [ຕປ຺ປຣສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ໂຊຕິຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕາ ສຸທນ຺ໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ໂຊຕິ.

ອປິ ຈ, ທສຫາກາເຣຫິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ – ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣຕີຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣິສ຺ສຕີຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ປິຍສ຺ສ ເມ ມນາປສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ອຈຣິ, ອນຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ, ອນຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ອປ຺ປິຍສ຺ສ ເມ ອມນາປສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຈຣິ, ອຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ, ອຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ອຏ຺ຐາເນ ວາ ປນ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ. ໂຍ ເອວຣູໂປ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຆາໂຕ ປຏິຆາໂຕ ປຏິຆໍ ປຏິວິໂຣໂຘ ໂກໂປ ປໂກໂປ ສມ຺ປໂກໂປ ໂທໂສ ປໂທໂສ ສມ຺ປໂທໂສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ມໂນປໂທໂສ ໂກໂຘ ກຸຊ຺ຌນາ ກຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕໍ ໂທໂສ ທຸສ຺ສນາ ທຸສ຺ສິຕຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊນາ ພ຺ຍາປຊ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວິໂຣໂຘ ປຏິວິໂຣໂຘ ຈຓ຺ຑິກ຺ກໍ ອສຸໂຣໂປ [ອສ຺ສຸໂຣໂປ (ສ຺ຍາ.)] ອນຕ຺ຕມນຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂກໂຘ.

ອປິ ຈ, ໂກຘສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ກ.) ມຫານິ. ໘໕] ກາລໍ ໂກໂຘ ຈິຕ຺ຕາວິລກຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ມຸຂກຸລານວິກຸລາໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ມຸຂກຸລານວິກຸລານມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຫນຸສຎ຺ໂຈປໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຫນຸສຎ຺ໂຈປນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຜຣຸສວາຈໍ ນິຈ຺ຉາຣໂຓ [ຜຣຸສວາຈນິຈ຺ຉາຣໂຓ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຜຣຸສວາຈໍ ນິຈ຺ຉາຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທິສາວິທິສານຸວິໂລກໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທິສາວິທິສານຸວິໂລກນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖປຣາມສໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖປຣາມສນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອພ຺ຠຸກ຺ກິຣໂຓ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອພ຺ຠຸກ຺ກິຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອຠິນິປາຕໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອຠິນິປາຕນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຉິນ຺ນວິຈ຺ຉິນ຺ນກຣໂຓ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຉິນ຺ນວິຈ຺ຉິນ຺ນກຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ສມ຺ຠຎ຺ຊນປລິຠຎ຺ຊໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ສມ຺ຠຎ຺ຊນປລິຠຎ຺ຊນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ອງ຺ຄມງ຺ຄອປກຑ຺ຒໂນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ອງ຺ຄມງ຺ຄອປກຑ຺ຒນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຊີວິຕາໂວໂຣປໂນ [ຊີວິຕປນາສໂນ (ສ຺ຍາ.) ມຫານິ. ໘໕] ໂຫຕິ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຊີວິຕາໂວໂຣປນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ສພ຺ພຈາຄປຣິຈ຺ຈາຄາຍ ສຓ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ໂກໂຘ ປຣໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຆາເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ຆາເຕຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂກໂຘ ປຣມຸສ຺ສທຄໂຕ ປຣມເວປຸລ຺ລປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ໂສ ໂຫຕິ ໂກໂຘ ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ – ວິຘູໂມ.

ໂກຘສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ວິຘູໂມ, ໂກຘວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ວິຘູໂມ, ໂກຘເຫຕຸສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ວິຘູໂມ, ໂກຘເຫຕຸສ຺ສ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ວິຘູໂມ. ອນີໂຆຕິ ຣາໂຄ ນີໂຆ, ໂທໂສ ນີໂຆ, ໂມໂຫ ນີໂຆ, ໂກໂຘ ນີໂຆ, ອຸປນາໂຫ ນີໂຆ…ເປ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ນີຆາ. ຍສ຺ເສເຕ ນີຆາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນີໂຆ.

ນິຣາໂສຕິ ອາສາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ຍສ຺ເສສາ ອາສາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິຣາໂສ. ຊາຕີຕິ ຍາ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ຊາຕິ ສຎ຺ຊາຕິ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຂນ຺ຘານໍ ປາຕຸຠາໂວ ອາຍຕນານໍ ປຏິລາໂຠ. ຊຣາຕິ ຍາ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ຊຣາ ຊີຣຓຕາ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ ປາລິຈ຺ຈໍ ວລິຕ຺ຕຈຕາ ອາຍຸໂນ ສໍຫານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກ. ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ອຕາຣິ ໂສ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ໂຍ ສນ຺ໂຕ ຈ ວິຘູໂມ ຈ ອນີໂຆ ຈ ນິຣາໂສ ຈ, ໂສ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອຕຣິ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຕຣິ ສມຕິກ຺ກມິ ວີຕິວຕ຺ຕຍີຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ອຕາຣິ ໂສ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສງ຺ຂາຍ ໂລກສ຺ມິ ປໂຣປຣານິ, [ປຸຓ຺ຓກາຕິ ຠຄວາ]

ຍສ຺ສິຎ຺ຊິຕໍ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ;

ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ອຕາຣິ ໂສ ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ສຫຄາຖາປຣິໂຍສານາ…ເປ… ປຎ຺ຊລິໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສມາໂນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມີ’’ຕິ.

ປຸຓ຺ຓກມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ຕຕິໂຍ.