໓. ປຖວີວຄ຺ໂຄ

໑. ປຖວີອງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໑. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ປຖວິຍາ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຖວີ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐານິ ກປ຺ປູຣາຄຣຸຕຄຣຈນ຺ທນກຸງ຺ກຸມາທີນິ ອາກິຣນ຺ເຕປິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫປຸພ຺ພຣຸຫິຣເສທເມທເຂຬສິງ຺ຆາຓິກລສິກ- ມຸຕ຺ຕກຣີສາທີນິ ອາກິຣນ຺ເຕປິ ຕາທິສາ ເຍວ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ລາຠາລາເຠ ຍສາຍເສ ນິນ຺ທາປສໍສາຍ ສຸຂທຸກ຺ເຂ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕາທິນາ ເຍວ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວິຍາ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວີ ມຓ຺ຑນວິຠູສນາປຄຕາ ສກຄນ຺ຘປຣິຠາວິຕາ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ວິຠູສນາປຄເຕນ ສກສີລຄນ຺ຘປຣິຠາວິເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວິຍາ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວີ ນິຣນ຺ຕຣາ ອຂຓ຺ຑຈ຺ຉິທ຺ທາ ອສຸສິຣາ ພຫລາ ຆນາ ວິຕ຺ຖິຓ຺ຓາ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ນິຣນ຺ຕຣມຂຓ຺ຑຈ຺ຉິທ຺ທມສຸສິຣພຫລຆນວິຕ຺ຖິຓ຺ຓສີເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວິຍາ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວີ ຄາມນິຄມນຄຣຊນປທຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕນທີຕຬາກໂປກ຺ຂຣຓີມິຄປກ຺ຂິມນຸຊນຣນາຣິຄຓໍ ຘາເຣນ຺ຕີປິ ອກິລາສຸ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ໂອວທນ຺ເຕນປິ ອນຸສາສນ຺ເຕນປິ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ເຕນປິ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕນປິ ສມາທເປນ຺ເຕນປິ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕນປິ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕນປິ ຘມ຺ມເທສນາສຸ ອກິລາສຸນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວິຍາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວີ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕນ ປຖວິສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປຖວິຍາ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ອຸປາສິກາຍ ຈູຬສຸຠທ຺ທາຍ ສກສມເຓ ປຣິກິຕ຺ຕຍມານາຍ –

‘‘‘ເອກຎ຺ເຈ ພາຫໍ ວາສິຍາ, ຕຈ຺ເຉ ກຸປິຕມານສາ [ກຸປິຕມານໂສ (ກ.)];

ເອກຎ຺ເຈພາຫໍ ຄນ຺ເຘນ, ອາລິມ຺ເປຍ຺ຍ ປໂມທິຕາ [ປໂມທິໂຕ (ກ.)].

‘‘‘ອມຸສ຺ມິໍ ປຏິໂຆ ນຕ຺ຖິ, ຣາໂຄ ອສ຺ມິໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ປຖວີສມຈິຕ຺ຕາ ເຕ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມາ’’’ຕິ.

ປຖວີອງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ປຐໂມ.

໒. ອາປງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໒. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ອາປສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອາໂປ ສຸສຓ຺ຐິຕມກມ຺ປິຕມລຸຬິຕສຠາວປຣິສຸທ຺ໂຘ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ກຸຫນລປນເນມິຕ຺ຕກນິປ຺ເປສິກຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ສຸສຓ຺ຐິຕມກມ຺ປິຕມລຸຬິຕສຠາວປຣິສຸທ຺ຘາຈາເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາປສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາໂປ ສີຕລສຠາວສຓ຺ຐິໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍສມ຺ປນ຺ເນນ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາປສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາໂປ ອສຸຈິໍ ສຸຈິໍ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ຄາເມ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ອຸປຊ຺ຌາເຍ ອຸປຊ຺ຌາຍມຕ຺ເຕສຸ ອາຈຣິເຍ ອາຈຣິຍມຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຘິກຣເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ ອນວເສສກາຣິນາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາປສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາໂປ ພຫຸຊນປຕ຺ຖິໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອປ຺ປິຈ຺ຉສນ຺ຕຸຏ຺ຐປວິວິຕ຺ຕປຏິສລ຺ລາເນນ ສຕຕໍ ສພ຺ພໂລກມຠິປຕ຺ຖິເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາປສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາໂປ ນ ກສ຺ສຈິ ອຫິຕມຸປທຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ປຣຠຓ຺ຑນກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຣິຕ຺ຕຊ຺ຌານອຣຕິຊນນໍ ກາຍວຈີຈິຕ຺ເຕຫິ ປາປກໍ ນ ກຣຓີຍໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາປສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ, ເທວາຕິເທເວນ ກຓ຺ຫຊາຕເກ –

‘‘‘ວຣຎ຺ເຈ ເມ ອໂທ ສກ຺ກ, ສພ຺ພຠູຕານມິສ຺ສຣ;

ນ ມໂນ ວາ ສຣີຣໍ ວາ, ມໍ-ກເຕ ສກ຺ກ ກສ຺ສຈິ;

ກທາຈິ ອຸປຫຎ຺ເຎຖ, ເອຕໍ ສກ຺ກ ວຣໍ ວເຣ’’’ຕິ.

ອາປງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ທຸຕິໂຍ.

໓. ເຕຊງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໓. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ເຕຊສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ເຕໂຊ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ຑຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ເຍ ເຕ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ວາ ພາຫິຣາ ວາ ກິເລສາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ຑຫິຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕຊສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕໂຊ ນິທ຺ທໂຍ ອກາຣຸຓິໂກ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພກິເລເສສຸ ກາຣຸຎ຺ຎານຸທ຺ທຍາ ນ ກາຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕຊສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕໂຊ ສີຕໍ ປຏິຫນຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ວີຣິຍສນ຺ຕາປເຕຊໍ ອຠິຊເນຕ຺ວາ ກິເລສາ ປຏິຫນ຺ຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕຊສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕໂຊ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ອຸຓ຺ຫມຠິຊເນຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕນ ເຕໂຊສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕຊສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕໂຊ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ [ວິຘມຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອາໂລກໍ ທສ຺ສຍຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ຎາຓາໂລກໍ ທສ຺ສຍິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕຊສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ ສກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ໂອວທນ຺ເຕນ –

‘ເຕໂຊສມໍ [ມ. ນິ. ໒.໑໑໙], ຣາຫຸລ, ຠາວນໍ ຠາເວຫິ, ເຕໂຊສມໍ ຫິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ຠາວນໍ ຠາວຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ? ມນາປາມນາປາ ຜສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຐສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

ເຕຊງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ຕຕິໂຍ.

໔. ວາຍຸງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໔. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ວາຍຸສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸ ສຸປຸປ຺ຜິຕວນສຓ຺ຑນ຺ຕຣໍ ອຠິວາຍຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ວິມຸຕ຺ຕິວຣກຸສຸມປຸປ຺ຜິຕາຣມ຺ມຓວນນ຺ຕເຣ ຣມິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸ ຘຣຓີຣຸຫປາທປຄເຓ ມຖຍຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ວນນ຺ຕຣຄເຕນ ສງ຺ຂາເຣ ວິຈິນນ຺ເຕນ ກິເລສາ ມຖຍິຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸ ອາກາເສ ຈຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸ ມານສໍ ສຎ຺ຈາຣຍິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸ ຄນ຺ຘໍ ອນຸຠວຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ສີລວຣສຸຣຠິຄນ຺ໂຘ [ສີລສຸຣຠິຄນ຺ໂທ (ສີ. ປີ.)] ອນຸຠວິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸ ນິຣາລໂຍ ອນິເກຕວາສີ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ນິຣາລຍມນິເກຕມສນ຺ຖເວນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິມຸຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ວາຍຸສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ ສຸຕ຺ຕນິປາເຕ –

‘‘‘ສນ຺ຖວາໂຕ ຠຍໍ ຊາຕໍ, ນິເກຕາ ຊາຍເຕ ຣໂຊ;

ອນິເກຕມສນ຺ຖວໍ, ເອຕໍ ເວ ມຸນິທສ຺ສນ’’’ນ຺ຕິ.

ວາຍຸງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ປພ຺ພຕງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໕. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ປພ຺ພຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພໂຕ ອຈໂລ ອກມ຺ປິໂຕ [ອກມ຺ປິໂຍ (ສີ. ປີ.)] ອສມ຺ປເວຘີ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສມ຺ມານເນ ວິມານເນ ສກ຺ກາເຣ ອສກ຺ກາເຣ ຄຣຸກາເຣ ອຄຣຸກາເຣ ຍເສ ອຍເສ ນິນ຺ທາຍ ປສໍສາຍ ສຸເຂ ທຸກ຺ເຂ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຣຊນີເຍສຸ ນ ຣຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ທຸສ຺ສນີເຍສຸ ນ ທຸສ຺ສິຕພ຺ພໍ, ມຸຍ຺ຫນີເຍສຸ ນ ມຸຍ຺ຫິຕພ຺ພໍ, ນ ກມ຺ປິຕພ຺ພໍ ນ ຈລິຕພ຺ພໍ, ປພ຺ພເຕນ ວິຍ ອຈເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ –

‘‘‘ເສໂລ ຍຖາ ເອກຆໂນ [ເອກຄ຺ຆໂນ (ກ.) ຘ. ປ. ໘໑ ຘມ຺ມປເທ], ວາເຕນ ນ ສມີຣຕິ;

ເອວໍ ນິນ຺ທາປສໍສາສຸ, ນ ສມິຎ຺ຊນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພໂຕ ຖທ຺ໂຘ ນ ເກນຈິ ສໍສຏ຺ໂຐ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ຖທ຺ເຘນ ອສໍສຏ຺ເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ເກນຈິ ສໍສຄ຺ໂຄ ກຣຓີໂຍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ –

‘‘‘ອສໍສຏ຺ຐໍ ຄຫຏ຺ເຐຫິ, ອນາຄາເຣຫິ ຈູຠຍໍ;

ອໂນກສາຣິມປ຺ປິຈ຺ຉໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພເຕ ພີຊໍ ນ ວິຣູຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສກມານເສ ກິເລສາ ນ ວິຣູຫາເປຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຖເຣນ ສຸຠູຕິນາ –

‘‘‘ຣາຄູປສໍຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຍທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕ ມມ;

ສຍໍວ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂາມິ [ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)], ເອກຄ຺ໂຄ [ເອກໂກ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຕໍ ທເມມຫໍ.

‘‘‘ຣຊ຺ຊເສ [ຣຊ຺ຊສິ (ສີ.), ຣຎ຺ຊສິ (ປີ.)] ຣຊນີເຍ ຈ, ທຸສ຺ສນີເຍ ຈ ທຸສ຺ສເສ;

ມຸຍ຺ຫເສ [ມຸຍ຺ຫສິ (ສີ.)] ໂມຫນີເຍ ຈ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວໍ.

‘‘‘ວິສຸທ຺ຘານໍ ອຍໍ ວາໂສ, ນິມ຺ມລານໍ ຕປສ຺ສິນໍ;

ມາ ໂຂ ວິສຸທ຺ຘໍ ທູເສສິ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວ’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພໂຕ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ຎາຓຈ຺ຈຸຄ຺ຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ –

‘‘‘ປມາທໍ ອປ຺ປມາເທນ, ຍທາ ນຸທຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ປຎ຺ຎາປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ, ອໂສໂກ ໂສກິນິໍ ປຊໍ;

ປພ຺ພຕຏ຺ໂຐວ ຠູມຏ຺ເຐ [ຠຸມ຺ມຏ຺ເຐ (ສີ. ປີ.)], ຘີໂຣ ພາເລ ອເວກ຺ຂຕີ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພໂຕ ອນຸນ຺ນໂຕ ອໂນນໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອຸນ຺ນຕາວນຕິ ນ ກຣຓີຍາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ອຸປາສິກາຍ ຈູຬສຸຠທ຺ທາຍ ສກສມເຓ ປຣິກິຕ຺ຕຍມານາຍ –

‘‘‘ລາເຠນ ອຸນ຺ນໂຕ ໂລໂກ, ອລາເຠນ ຈ ໂອນໂຕ;

ລາຠາລາເຠນ ເອກຕ຺ຖາ [ເອກຏ຺ຐາ (ສີ. ປີ.)], ຕາທິສາ ສມຓາ ມມາ’’’ຕິ.

ປພ຺ພຕງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂມ.

໖. ອາກາສງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໖. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ອາກາສສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອາກາໂສ ສພ຺ພໂສ ອຄຍ຺ໂຫ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພໂສ ກິເລເສຫິ ອຄຍ຺ເຫນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາສສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາໂສ ອິສິຕາປສຠູຕທິຊຄຓານຸສຎ຺ຈຣິໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ສງ຺ຂາເຣສຸ ມານສໍ ສຎ຺ຈາຣຍິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາສສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາໂສ ສນ຺ຕາສນີໂຍ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພຠວປຏິສນ຺ຘີສຸ ມານສໍ ອຸພ຺ເພຊຍິຕພ຺ພໍ, ອສ຺ສາໂທ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາສສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາໂສ ອນນ຺ໂຕ ອປ຺ປມາໂຓ ອປຣິເມຍ຺ໂຍ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອນນ຺ຕສີເລນ ອປຣິມິຕຎາເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາສສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາໂສ ອລຄ຺ໂຄ ອສຕ຺ໂຕ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອປລິພຸທ຺ໂຘ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ກຸເລ ຄເຓ ລາເຠ ອາວາເສ ປລິໂພເຘ ປຈ຺ຈເຍ ສພ຺ພກິເລເສສຸ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອລຄ຺ເຄນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອນາສຕ຺ເຕນ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອປລິພຸທ຺ເຘນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ອາກາສສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ ສກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ໂອວທນ຺ເຕນ – ‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຣາຫຸລ [ມ. ນິ. ໒.໑໑໙], ອາກາໂສ ນ ກຕ຺ຖຈິ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ອາກາສສມໍ ຠາວນໍ ຠາເວຫິ, ອາກາສສມໍ ຫິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ຠາວນໍ ຠາວຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ມນາປາມນາປາ ຜສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຐສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

ອາກາສງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ຈນ຺ທງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໗. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ຈນ຺ທສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ໂທ ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ອຸທຍນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອາຈາຣສີລຄຸຓວຕ຺ຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອາຄມາຘິຄເມ ປຏິສລ຺ລາເນ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາຍ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ຊາຄຣິຍານຸໂຍເຄ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ວຑ຺ຒິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ທສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ໂທ ອຸຬາຣາຘິປຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອຸຬາເຣນ ຉນ຺ທາຘິປຕິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ທສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ໂທ ນິສາຍ ຈຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ປວິວິຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ທສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ໂທ ວິມານເກຕຸ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສີລເກຕຸນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ທສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ໂທ ອາຍາຈິຕປຕ຺ຖິໂຕ ອຸເທຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອາຍາຈິຕປຕ຺ຖິເຕນ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພານິ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈນ຺ທສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍວເຣ ‘ຈນ຺ທູປມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມຖ, ອປກສ຺ເສວ ກາຍໍ ອປກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈນວກາ ກຸເລສຸ ອປ຺ປຄພ຺ຠາ’’’ຕິ [ອປ຺ປຄພ຺ພາຕິ (ກ.) ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໖].

ຈນ຺ທງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ສູຣິຍງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໘. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ສູຣິຍສ຺ສ [ສຸຣິຍສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ສພ຺ພໍ ອຸທກໍ ປຣິໂສເສຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພກິເລສາ ອນວເສສໍ ປຣິໂສເສຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ຕມນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສພ຺ພໍ ຣາຄຕມໍ ໂທສຕມໍ ໂມຫຕມໍ ມານຕມໍ ທິຏ຺ຐິຕມໍ ກິເລສຕມໍ ສພ຺ພໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕຕມໍ ວິຘມຍິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຈຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອຠິກ຺ຂຓໍ ໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ຣໍສິມາລີ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອາຣມ຺ມຓມາລິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ມຫາຊນກາຍໍ ສນ຺ຕາເປນ຺ໂຕ ຈຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອາຈາຣສີລຄຸຓວຕ຺ຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕິອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄສຕິປຏ຺ຐານສມ຺ມປ຺ປຘານອິທ຺ຘິປາເທຫິ ສເທວໂກ ໂລໂກ ສນ຺ຕາປຍິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ຣາຫຸຠຍາ ຠີໂຕ ຈຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ທຸຈ຺ຈຣິຕທຸຄ຺ຄຕິວິສມກນ຺ຕາຣວິປາກວິນິປາຕກິເລສຊາລຊຏິເຕ ທິຏ຺ຐິສງ຺ຆາຏປຏິມຸກ຺ເກ ກຸປຖປກ຺ຂນ຺ເທ ກຸມ຺ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ເນ [ກຸມຄ຺ຄປຏິປນ຺ເນ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສຕ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ມຫຕາ ສໍເວຄຠເຍນ ມານສໍ ສໍເວເຊຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ຉຏ຺ຐໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິໂຍ ກລ຺ຍາຓປາປເກ ທສ຺ເສຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄສຕິປຏ຺ຐານສມ຺ມປ຺ປຘານອິທ຺ຘິປາທໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສູຣິຍສ຺ສ ສຕ຺ຕມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຖເຣນ ວງ຺ຄີເສນ –

‘‘‘ຍຖາປິ ສູຣິໂຍ ອຸທຍນ຺ໂຕ, ຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ ປາຓິນໍ;

ສຸຈິຎ຺ຈ ອສຸຈິຎ຺ຈາປິ, ກລ຺ຍາຓຎ຺ຈາປິ ປາປກໍ.

‘‘‘ຕຖາ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຘໂຣ, ອວິຊ຺ຊາປິຫິຕໍ ຊນໍ;

ປຖໍ ທສ຺ເສຕິ ວິວິຘໍ, ອາທິຈ຺ໂຈວຸທຍໍ ຍຖາ’’’ຕິ.

ສູຣິຍງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ສກ຺ກງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໙. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ສກ຺ກສ຺ສ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ໂກ ເອກນ຺ຕສຸຂສມປ຺ປິໂຕ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ເອກນ຺ຕປວິເວກສຸຂາຠິຣເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ໂກ ເທເວ ທິສ຺ວາ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຫາສມຠິຊເນຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອລີນມຕນ຺ທິຕໍ ສນ຺ຕໍ ມານສໍ ປຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຫາສມຠິຊເນຕພ຺ພໍ, ອຸຏ຺ຐຫິຕພ຺ພໍ ຆຏິຕພ຺ພໍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກສ຺ສ ອນຠິຣຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອນຠິຣຕິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຖເຣນ ສຸຠູຕິນາ –

‘‘‘ສາສເນ ເຕ ມຫາວີຣ, ຍໂຕ ປພ຺ພຊິໂຕ ອຫໍ;

ນາຠິຊານາມິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ມານສໍ ກາມສໍຫິຕ’’’ນ຺ຕິ.

ສກ຺ກງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ນວໂມ.

໑໐. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໑໐. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ກຕມານິ ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຊນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ຈຕສ຺ສນ຺ນໍ ປຣິສານໍ ມານສໍ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ສມ຺ປຫໍເສຕພ຺ພໍ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ປຐມໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ວິຊິເຕ ໂຈຣາ ນ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາວິຕກ຺ກາ ນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ –

‘‘‘ວິຕກ຺ກູປສເມ ຈ ໂຍ ຣໂຕ, ອສຸຠໍ ຠາວຍເຕ [ຠາວຍຕີ (ສ຺ຍາ.) ຘ. ປ. ໓໕໐ ຘມ຺ມປເທ] ສທາ ສໂຕ;

ເອສ ໂຂ ພ຺ຍນ຺ຕິກາຫິຕິ, ເອສ ເຉຈ຺ຉຕິ ມາຣພນ຺ຘນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ທິວເສ ທິວເສ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ມຫາປຖວິໍ ອນຸຍາຍຕິ ກລ຺ຍາຓປາປການິ ວິຈິນມາໂນ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທິວເສ ທິວເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ອນຸປວຊ຺ຊສ຺ສ ທິວໂສ ວີຕິວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ຕຕິຍໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາຍວເຣ –

‘ກຖມ຺ຠູຕສ຺ສ ເມ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ວີຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ [ວີຕິປຕນ຺ຕີຕິ (ສີ. ປີ.)] ປພ຺ພຊິເຕນ ອຠິຓ຺ຫໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣພາຫິຣາຣກ຺ຂາ ສຸສໍວິຫິຕາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍຄິນາ ໂຍຄາວຈເຣນ ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ພາຫິຣານໍ ກິເລສານໍ ອາຣກ຺ຂາຍ ສຕິໂທວາຣິໂກ ຐເປຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອງ຺ຄໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ເທວາຕິເທເວນ –

‘ສຕິໂທວາຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘມຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕີ’’’ຕິ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ທສໂມ.

ປຖວີວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປຖວີ ອາໂປ ຈ ເຕໂຊ ຈ, ວາໂຍ ຈ ປພ຺ພເຕນ ຈ;

ອາກາໂສ ຈນ຺ທສູຣິໂຍ ຈ, ສກ຺ໂກ ຈ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນາຕິ.