໔. ຜຣຸສວາຈາຠາວປຎ຺ໂຫ

໔. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ເຖເຣນ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ‘ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ອາວຸໂສ ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’ຕິ. ປຸນ ຈ ຕຖາຄໂຕ ເຖຣສ຺ສ ສຸທິນ຺ນສ຺ສ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປຣາເຘ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ສມຸທາຈຣິ, ເຕນ ຈ ໂສ ເຖໂຣ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ມງ຺ກຸຈິຕ຺ຕວເສນ ຣຸນ຺ຘິຕຕ຺ຕາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ນາສກ຺ຂິ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ເຕນ ຫິ ຕຖາຄເຕນ ເຖຣສ຺ສ ສຸທິນ຺ນສ຺ສ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປຣາເຘ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ສມຸທາຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ. ຍທິ ຠຄວຕາ ເຖຣສ຺ສ ສຸທິນ຺ນສ຺ສ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປຣາເຘ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ສມຸທາຈິຓ຺ຓໍ, ເຕນ ຫິ ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ. ອຍມ຺ປິ ອຸຠໂຕ ໂກຏິໂກ ປຎ຺ໂຫ ຕວານຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂສ ຕຍາ ນິພ຺ພາຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຖເຣນ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ‘ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ອາວຸໂສ ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’ຕິ. ອາຍສ຺ມໂຕ ຈ ສຸທິນ຺ນສ຺ສ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປຣາເຘ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ໂມຆປຸຣິສວາເທນ ສມຸທາຈິຓ຺ຓໍ, ຕຎ຺ຈ ປນ ອທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ເຕນ ອສາຣມ຺ເຠນ ຍາຖາວລກ຺ຂເຓນ. ກິຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຍາຖາວລກ຺ຂຓໍ, ຍສ຺ສ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຈຕຸສຈ຺ຈາຠິສມໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສຕ຺ຕນໍ ໂມຆໍ ອຎ຺ຎໍ ກຍິຣມານໍ ອຎ຺ເຎນ ສມ຺ຠວຕິ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ໂມຆປຸຣິໂສ’ຕິ. ອິຕິ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸທິນ຺ນສ຺ສ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕາວວຈເນນ ສມຸທາຈິຓ຺ຓໍ, ໂນ ອຠູຕວາເທນາ’’ຕິ.

‘‘ສຠາວມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ອກ຺ໂກສນ຺ໂຕ ຠຓຕິ, ຕສ຺ສ ມຍໍ ກຫາປຓໍ ທຓ຺ຑໍ ຘາເຣມ, ອປຣາໂຘ ເຍວ ໂສ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ວິສຸໍ ໂວຫາຣໍ ອາຈຣນ຺ໂຕ ອກ຺ໂກສຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ມຫາຣາຊ, ສຸຕປຸພ຺ພໍ ຕຍາ ຂລິຕສ຺ສ ອຠິວາທນໍ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ວາ ສກ຺ກາຣໍ ວາ ອຸປາຍນານຸປ຺ປທານໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຂລິໂຕ, ໂສ ປຣິຠາສນາຣໂຫ ໂຫຕິ ຕຊ຺ຊນາຣໂຫ, ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄມ຺ປິສ຺ສ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ ຫນນ຺ຕິປິ ພນ຺ຘນ຺ຕິປິ ຆາເຕນ຺ຕິປິ ຌາເປນ຺ຕິປີ’’ຕິ [ຊາເປນ຺ຕິປີຕິ (ສີ. ປີ.)]. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ກິຣິຍາ ເຍວ ກຕາ, ໂນ ອກິຣິຍາ’’ຕິ.

‘‘ກິຣິຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກຸຣຸມາເນນ ປຕິຣູເປນ ກາຕພ຺ພໍ ອນຸຈ຺ຉວິເກນ, ສວເນນປິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ສເທວໂກ ໂລໂກ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ຫິຣິຍຕິ ຠິຍ຺ໂຍ ທສ຺ສເນນ ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ອຸປສງ຺ກມເນນ ປຍິຣຸປາສເນນາ’’ຕິ. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕິກິຈ຺ຉໂກ ອຠິສນ຺ເນ ກາເຍ ກຸປິເຕ ໂທເສ ສິເນຫນີຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເທຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຕິຓ຺ຫານິ ເລຂນີຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພກິເລສພ຺ຍາຘິວູປສມາຍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ເທຕິ, ຜຣຸສາປິ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ສຕ຺ເຕ ສິເນຫຍຕິ, ມຸທຸເກ ກໂຣຕິ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອຸຓ຺ຫມ຺ປິ ອຸທກໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິເນຫນີຍໍ ສິເນຫຍຕິ, ມຸທຸກໍ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຜຣຸສາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ອຕ຺ຖວຕີ ໂຫຕິ ກຣຸຓາສຫຄຕາ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປິຕຸວຈນໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກຣຸຓາສຫຄຕໍ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຜຣຸສາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ອຕ຺ຖວຕີ ໂຫຕິ ກຣຸຓາສຫຄຕາ. ຜຣຸສາປິ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ສຕ຺ຕານໍ ກິເລສປ຺ປຫານາ [ກິເລສປ຺ປຫານາຍ (ສີ.)] ໂຫຕິ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ທຸຄ຺ຄນ຺ຘມ຺ປິ ໂຄມຸຕ຺ຕໍ ປີຕໍ ວິຣສມ຺ປິ ອຄທໍ ຂາຍິຕໍ ສຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍາຘິໍ ຫນຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຜຣຸສາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ອຕ຺ຖວຕີ ກຣຸຓາສຫຄຕາ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ມຫນ຺ໂຕປິ ຕູລປຸຎ຺ໂຊ [ຕູລປິຈຸ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣສ຺ສ ກາເຍ ນິປຕິຕ຺ວາ ຣຸຊໍ ນ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຜຣຸສາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາຈາ ນ ກສ຺ສຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ສຸວິນິຈ຺ຉິໂຕ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຎ຺ໂຫ ພຫູຫິ ກາຣເຓຫິ, ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເອວເມຕໍ ຕຖາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ.

ຜຣຸສວາຈາຠາວປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.