໔. ປຖວິຈລນປຎ຺ໂຫ

໔. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ [ອຏ຺ຐິເມ ອານນ຺ທ (ອ. ນິ. ໘.໗໐)], ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍາ’ຕິ. ອເສສວຈນໍ ອິທໍ, ນິສ຺ເສສວຈນໍ ອິທໍ, ນິປ຺ປຣິຍາຍວຈນໍ ອິທໍ, ນຕ຺ຖຎ຺ໂຎ ນວໂມ ເຫຕຸ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຎ຺ໂຎ ນວໂມ ເຫຕຸ ຠເວຍ຺ຍ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍ, ຕມ຺ປິ ເຫຕຸໍ ຠຄວາ ກເຖຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ນຕ຺ຖຎ຺ໂຎ ນວໂມ ເຫຕຸ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍ, ຕສ຺ມາ ອນາຈິກ຺ຂິໂຕ ຠຄວຕາ, ອຍຎ຺ຈ ນວໂມ ເຫຕຸ ທິສ຺ສຕິ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍ, ຍໍ ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາຕິ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຏ຺ເຐວ ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍ, ເຕນ ຫິ ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ. ຍທິ ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ, ເຕນ ຫິ ອຏ຺ເຐວ ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍາຕິ ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ. ອຍມ຺ປິ ອຸຠໂຕ ໂກຏິໂກ ປຎ຺ໂຫ ສຸຂຸໂມ ທຸນ຺ນິເວຐິໂຍ ອນ຺ຘກຣໂຓ ເຈວ ຄມ຺ຠີໂຣ ຈ, ໂສ ຕວານຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ເນໂສ ອຎ຺ເຎນ ອິຕ຺ຕຣປຎ຺ເຎນ ສກ຺ກາ ວິສຊ຺ເຊຕຸໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕວາທິເສນ ພຸທ຺ຘິມຕາ’’ຕິ.

‘‘ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ມຫໂຕ ຠູມິຈາລສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຍາ’ຕິ. ຍໍ ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ, ຕຎ຺ຈ ປນ ອກາລິກໍ ກທາຈຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຄຓິຕໍ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂລເກ ຕໂຍ ເຍວ ເມຆາ ຄຓີຍນ຺ຕິ ວສ຺ສິໂກ ເຫມນ຺ຕິໂກ ປາວຸສໂກຕິ. ຍທິ ເຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ເມໂຆ ປວສ຺ສຕິ, ນ ໂສ ເມໂຆ ຄຓີຍຕິ ສມ຺ມເຕຫິ ເມເຆຫິ, ອກາລເມໂຆຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ, ອກາລິກໍ ເອຕໍ ກທາຈຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕໍ ຄຓີຍຕິ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ.

‘‘ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຫິມວນ຺ຕາ ປພ຺ພຕາ ປຎ຺ຈ ນທິສຕານິ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕສໍ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ນທິສຕານໍ ທເສວ ນທິໂຍ ນທິຄຓນາຍ ຄຓີຍນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖີທໍ, ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາ ອຈິຣວຕີ ສຣຠູ ມຫີ ສິນ຺ຘຸ ສຣສ຺ສຕີ ເວຕ຺ຣວຕີ ວີຕໍສາ ຈນ຺ທຠາຄາຕິ, ອວເສສາ ນທິໂຍ ນທິຄຓນາຍ ອຄຓິຕາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ນ ຕາ ນທິໂຍ ຘຸວສລິລາ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ, ອກາລິກໍ ເອຕໍ ກທາຈຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕໍ ຄຓີຍຕິ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ.

‘‘ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ໂຎ ສຕມ຺ປິ ທ຺ວິສຕມ຺ປິ ຕິສຕມ຺ປິ ອມຈ຺ຈາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຉ ເຍວ ຊນາ ອມຈ຺ຈຄຓນາຍ ຄຓີຍນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖີທໍ, ເສນາປຕິ ປຸໂຣຫິໂຕ ອກ຺ຂທສ຺ໂສ ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ຉຕ຺ຕຄ຺ຄາຫໂກ ຂຄ຺ຄຄ຺ຄາຫໂກ. ເອເຕ ເຍວ ອມຈ຺ຈຄຓນາຍ ຄຓີຍນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຣາຊຄຸເຓຫິ, ອວເສສາ ອຄຓິຕາ, ສພ຺ເພ ອມຈ຺ຈາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ, ອກາລິກໍ ເອຕໍ ກທາຈຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕໍ ຄຓີຍຕິ ອຏ຺ຐຫິ ເຫຕູຫິ.

‘‘ສຸຍ຺ຍຕິ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເອຕຣຫິ ຊິນສາສເນ ກຕາຘິກາຣານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂເວທນີຍກມ຺ມໍ, ກິຕ຺ຕິ ຈ ເຍສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຕາ ເທວມນຸສ຺ເສສູ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍ຺ຍຕິ ເອຕຣຫິ ຊິນສາສເນ ກຕາຘິກາຣານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂເວທນີຍກມ຺ມໍ, ກິຕ຺ຕິ ຈ ເຍສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຕາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສຕ຺ຕ ຊນາຕິ’’. ‘‘ເກ ຈ ເຕ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ? ‘‘ສຸມໂນ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ມາລາກາໂຣ, ເອກສາຏໂກ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປຸຓ຺ໂຓ ຈ ຠຕໂກ, ມລ຺ລິກາ ຈ ເທວີ, ໂຄປາລມາຕາ ຈ ເທວີ, ສຸປ຺ປິຍາ ຈ ອຸປາສິກາ, ປຸຓ຺ຓາ ຈ ທາສີຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂເວທນີຍາ ສຕ຺ຕາ, ກິຕ຺ຕິ ຈ ອິເມສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຕາ ເທວມນຸສ຺ເສສູ’’ຕິ.

‘‘ອປເຣປິ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ນຸ ໂຂ ອຕີເຕ ມານຸສເກເນວ ສຣີຣເທເຫນ ຕິທສຠວນໍ ຄຕາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍ຺ຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເກ ຈ ເຕ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ? ‘‘ຄຸຕ຺ຕິໂລ ຈ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ສາຘີໂນ ຈ ຣາຊາ, ນິມິ ຈ ຣາຊາ, ມນ຺ຘາຕາ ຈ ຣາຊາຕິ ອິເມ ຈຕຸໂຣ ຊນາ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ, ເຕເນວ ມານຸສເກນ ສຣີຣເທເຫນ ຕິທສຠວນໍ ຄຕາ’’ຕິ. ‘‘ສຸຈິຣມ຺ປິ ກຕໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ? ສຸຕປຸພ຺ພໍ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ອຕີເຕ ວາ ອທ຺ຘາເນ ວຕ຺ຕມາເນ ວາ ອທ຺ຘາເນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທາເນ ທີຍມາເນ ສກິໍ ວາ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ມຫາຣາຊ, ອາຄໂມ ອຘິຄໂມ ປຣິຍຕ຺ຕິ ສວນໍ ສິກ຺ຂາພລໍ ສຸສ຺ສູສາ ປຣິປຸຈ຺ຉາ ອາຈຣິຍຸປາສນໍ, ມຍາປິ ນ ສຸຕປຸພ຺ພໍ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທາເນ ທີຍມາເນ ສກິໍ ວາ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ’ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ຣາຊວສຠສ຺ສ ທານວຣໍ. ຠຄວໂຕ ຈ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠຄວໂຕ ຈ ສກ຺ຍມຸນິໂນຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອນ຺ຕເຣ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖປິ ເມ ສວນໍ ນຕ຺ຖິ ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທາເນ ທີຍມາເນ ສກິໍ ວາ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ’ຕິ. ນ, ມຫາຣາຊ, ຕາວຕເກນ ວີຣິເຍນ ຕາວຕເກນ ປຣກ຺ກເມນ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປຕິ, ຄຸຓຠາຣຠຣິຕາ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພໂສເຈຍ຺ຍກິຣິຍຄຸຓຠາຣຠຣິຕາ ຘາເຣຕຸໍ ນ ວິສຫນ຺ຕີ ມຫາປຖວີ ຈລຕິ ກມ຺ປຕິ ປເວຘຕິ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ສກຏສ຺ສ ອຕິຠາຣຠຣິຕສ຺ສ ນາຠິໂຍ ຈ ເນມິໂຍ ຈ ຜລນ຺ຕິ ອກ຺ໂຂ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພໂສເຈຍ຺ຍກິຣິຍຄຸຓຠາຣຠຣິຕາ ມຫາປຖວີ ຘາເຣຕຸໍ ນ ວິສຫນ຺ຕີ ຈລຕິ ກມ຺ປຕິ ປເວຘຕິ.

‘‘ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຄຄນໍ ອນິລຊລເວຄສຎ຺ຉາທິຕໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຊລຠາຣຠຣິຕໍ ອຕິວາເຕນ ຜຸຏິຕຕ຺ຕາ ນທຕິ ຣວຕິ ຄຬຄຬາຍຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ມຫາປຖວີ ຣຎ຺ໂຎ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ທານພລວິປຸລອຸສ຺ສນ຺ນຠາຣຠຣິຕາ ຘາເຣຕຸໍ ນ ວິສຫນ຺ຕີ ຈລຕິ ກມ຺ປຕິ ປເວຘຕິ. ນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ໂຎ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຣາຄວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ໂທສວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ໂມຫວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ມານວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ກິເລສວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ວິຕກ຺ກວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຣຕິວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຖ ໂຂ ທານວເສນ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕຕິ ‘ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຍາຈກາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ຍາຈກາ ຍຖາກາມໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມນາ ຠເວຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ທານໍ ປຕິ ມານສໍ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ. ຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ທສສຸ ຐາເນສຸ ມານສໍ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ ທເມ ສເມ ຂນ຺ຕິຍໍ ສໍວເຣ ຍເມ ນິຍເມ ອກ຺ໂກເຘ ອວິຫິໍສາຍໍ ສຈ຺ເຈ ໂສເຈຍ຺ເຍ. ຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ກາເມສນາ ປຫີນາ, ຠເວສນາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາຍ ເຍວ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ, ຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕຣກ຺ຂາ [ປຣຣກ຺ຂາຍ (ສີ. ປີ.)] ປຫີນາ, ສພ຺ພສຕ຺ຕຣກ຺ຂາຍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ ‘ກິນ຺ຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ສມຄ຺ຄາ ອສ຺ສຸ ອໂຣຄາ ສຘນາ ທີຆາຍຸກາ’ຕິ ພຫຸລໍ ເຍວ ມານສໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ທທມາໂນ ຈ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຣາຊາ ຕໍ ທານໍ ນ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ຘນເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ປຏິທານເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ອຸປລາປນເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ອາຍຸເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ວຓ຺ຓເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ສຸຂເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ພລເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ຍສເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ປຸຕ຺ຕເຫຕຸ ເທຕິ, ນ ຘີຕຸເຫຕຸ ເທຕິ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓເຫຕຸ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓຣຕນສ຺ສ ກາຣຓາ ເອວຣູເປ ອຕຸລວິປຸລານຸຕ຺ຕເຣ ທານວເຣ ອທາສິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຈ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘‘ຊາລິໍ ກຓ຺ຫາຊິນໍ ຘີຕໍ, ມທ຺ທິເທວິໍ ປຕິພ຺ພຕໍ;

ຈຊມາໂນ ນ ຈິນ຺ເຕສິໍ, ໂພຘິຍາ ເຍວ ກາຣຓາ’ຕິ.

‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ, ມຫາຣາຊ, ຣາຊາ ອກ຺ໂກເຘນ ໂກຘໍ ຊິນາຕິ, ອສາຘຸໍ ສາຘຸນາ ຊິນາຕິ, ກທຣິຍໍ ທາເນນ ຊິນາຕິ, ອລິກວາທິນໍ ສຈ຺ເຈນ ຊິນາຕິ, ສພ຺ພໍ ອກຸສລໍ ກຸສເລນ ຊິນາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ທທມານສ຺ສ ຘມ຺ມານຸຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມສີສກສ຺ສ [ຘມ຺ມາສີສກສ຺ສ (ກ.)] ທານນິສ຺ສນ຺ທພລວ [ທານນິສ຺ສນ຺ທພລ (ສີ. ປີ.)] ວີຣິຍວິປຸລວິປ຺ຜາເຣນ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາວາຕາ ສຎ຺ຈລນ຺ຕິ ສຓິກໍ ສຓິກໍ ສກິໍ ສກິໍ ອາກຸລາກຸລາ ວາຍນ຺ຕິ ໂອນມນ຺ຕິ ອຸນ຺ນມນ຺ຕິ ວິນມນ຺ຕິ, ຉິນ຺ນປຕ຺ຕປາທປາ [ສີນ຺ນປ຺ປຕ຺ຕປາທປາ (ສີ.)] ປປຕນ຺ຕິ, ຄຸມ຺ພໍ ຄຸມ຺ພໍ ວລາຫກາ ຄຄເນ ສນ຺ຘາວນ຺ຕິ, ຣໂຊສຎ຺ຈິຕາ ວາຕາ ທາຣຸຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຄຄນໍ ອຸປ຺ປີຬິຕາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ສຫສາ ຘມຘມາຍນ຺ຕິ, ມຫາຠີໂມ ສທ຺ໂທ ນິຈ຺ຉຣຕິ, ເຕສຸ ວາເຕສຸ ກຸປິເຕສຸ ອຸທກໍ ສຓິກໍ ສຓິກໍ ຈລຕິ, ອຸທເກ ຈລິເຕ ຂຸພ຺ຠນ຺ຕິ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາ, ຍມກຍມກາ ອູມິໂຍ ຊາຍນ຺ຕິ, ຊລຈຣາ ສຕ຺ຕາ ຕສນ຺ຕິ, ຊລວີຈິ ຍຸຄນທ຺ໂຘ ວຕ຺ຕຕິ, ວີຈິນາໂທ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂຆຣາ ພຸພ຺ພຸຬາ [ປຸພ຺ພຸຬາ (ກ.)] ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຜຓມາລາ ຠວນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣຕິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ, ທິສາວິທິສໍ ຘາວຕິ ອຸທກໍ, ອຸທ຺ຘໍໂສຕປຏິໂສຕມຸຂາ ສນ຺ທນ຺ຕິ ສລິລຘາຣາ, ຕສນ຺ຕິ ອສຸຣາ ຄຣຸຬາ ນາຄາ ຍກ຺ຂາ, ອຸພ຺ພິຊ຺ຊນ຺ຕິ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ສາຄໂຣ ວິປຣິວຕ຺ຕຕີ’ຕິ, ຄມນປຖເມສນ຺ຕິ ຠີຕຈິຕ຺ຕາ, ຂຸຠິເຕ ລຸຬິເຕ ຊລຘາເຣ ປກມ຺ປຕິ ມຫາປຖວີ ສນຄາ ສສາຄຣາ, ປຣິວຕ຺ຕຕິ ສິເນຣຸຄິຣິ ກູຏເສລສິຂໂຣ ວິນມມາໂນ ໂຫຕິ, ວິມນາ ໂຫນ຺ຕິ ອຫິນກຸລພິຬາຣໂກຏ຺ຐຸກສູກຣມິຄປກ຺ຂິໂນ, ຣຸທນ຺ຕິ ຍກ຺ຂາ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ, ຫສນ຺ຕິ ຍກ຺ຂາ ມເຫສກ຺ຂາ ກມ຺ປມານາຍ ມຫາປຖວິຍາ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ມຫຕິ ມຫາປຣິໂຍເຄ ອຸທ຺ຘນຄເຕ ອຸທກສມ຺ປຸຓ຺ເຓ ອາກິຓ຺ຓຕຓ຺ຑຸເລ ເຫຏ຺ຐໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລມາໂນ ປຐມໍ ຕາວ ປຣິໂຍຄໍ ສນ຺ຕາເປຕິ, ປຣິໂຍໂຄ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ ອຸທກໍ ສນ຺ຕາເປຕິ, ອຸທກໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຑຸລໍ ສນ຺ຕາເປຕິ, ຕຓ຺ຑຸລໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ນິມຸຊ຺ຊຕິ, ພຸພ຺ພຸຬກຊາຕໍ ໂຫຕິ, ເຜຓມາລາ ອຸຕ຺ຕຣຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຣາຊາ ຍໍ ໂລເກ ທຸຈ຺ຈຊໍ, ຕໍ ຈຊິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ທຸຈ຺ຈຊໍ ຈຊນ຺ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ສຠາວນິສ຺ສນ຺ເທນ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາວາຕາ ຘາເຣຕຸໍ ນ ວິສຫນ຺ຕາ ປຣິກຸປ຺ປິໍສຸ [ປຣິກມ຺ປິໍສຸ (ກ.)], ມຫາວາເຕສຸ ປຣິກຸປິເຕສຸ [ປຣິຂຸພ຺ຠິເຕສຸ (ສ຺ຍາ.)] ອຸທກໍ ກມ຺ປິ, ອຸທເກ ກມ຺ປິເຕ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິ, ອິຕິ ຕທາ ມຫາວາຕາ ຈ ອຸທກຎ຺ຈ ມຫາປຖວີ ຈາຕິ ອິເມ ຕໂຍ ເອກມນາ ວິຍ ອເຫສຸໍ ມຫາທານນິສ຺ສນ຺ເທນ ວິປຸລພລວີຣິເຍນ ນຕ຺ເຖທິໂສ, ມຫາຣາຊ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ທານານຸຠາໂວ, ຍຖາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາທານານຸຠາໂວ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ມຫິຍາ ພຫຸວິຘາ ມຓໂຍ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖີທໍ, ອິນ຺ທນີໂລ ມຫານີໂລ ໂຊຕິຣໂສ ເວຬຸຣິໂຍ ອຸມ຺ມາປຸປ຺ໂຜ ສິຣີສປຸປ຺ໂຜ ມໂນຫໂຣ ສູຣິຍກນ຺ໂຕ ຈນ຺ທກນ຺ໂຕ ວຊິໂຣ ຂຊ຺ໂຊປນໂກ ຜຸສ຺ສຣາໂຄ ໂລຫິຕງ຺ໂຄ ມສາຣຄລ຺ໂລຕິ, ເອເຕ ສພ຺ເພ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມຓິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມຓິ, ມຫາຣາຊ, ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນໍ ໂອຠາເສຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມຫິຍາ ທານໍ ວິຊ຺ຊຕິ ອປິ ອສທິສທານໍ ປຣມໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາທານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ, ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ໂຎ ມຫາທາເນ ທີຍມາເນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິຕາ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ພຸທ຺ຘານໍ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ພຸທ຺ຘານໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອສໂມ ໂລເກນ ເອວໍຂນ຺ຕິ ເອວໍຈິຕ຺ໂຕ ເອວໍອຘິມຸຕ຺ຕິ ເອວໍອຘິປ຺ປາໂຍ, ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຣກ຺ກໂມ ທກ຺ຂາປິໂຕ, ປາຣມີ ຈ ຊິນານໍ ຠິຍ຺ໂຍ ໂອຠາສິຕາ, ຈຣິຍໍ ຈຣໂຕປິ ຕາວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສເທວເກ ໂລເກ ເສຏ຺ຐຠາໂວ ອນຸທສ຺ສິໂຕ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຖມິຕໍ ຊິນສາສນໍ, ໂຊຕິຕາ ຊິນປາຣມີ, ຉິນ຺ໂນ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວາທຄຓ຺ຐິ, ຠິນ຺ໂນ ປຣາປວາທກຸມ຺ໂຠ [ຄຸມ຺ໂພ ຕຍາ ວິທ຺ຘໍສິໂຕ (ສ຺ຍາ.)], ປຎ຺ໂຫ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕານີກໂຕ, ຄຫນໍ ອຄຫນໍ ກຕໍ, ສມ຺ມາ ລທ຺ຘໍ ຊິນປຸຕ຺ຕານໍ ນິພ຺ພາຫນໍ [ນິພ຺ພາຍນໍ (ກ.)], ເອວເມຕໍ ຄຓິວຣປວຣ ຕຖາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາມາ’’ຕິ.

ປຖວິຈລນປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.