໕. ປຎ຺ຈມວຄ຺ໂຄ

໑. ອຄ຺ຄປ຺ປສາທສຸຕ຺ຕໍ

໙໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອປທາ ວາ ທ຺ວິປທາ ວາ ຈຕຸປ຺ປທາ ວາ ພຫຸປ຺ປທາ [ພຫຸປທາ (ກ.)] ວາ ຣູປິໂນ ວາ ອຣູປິໂນ ວາ ສຎ຺ຎິໂນ ວາ ອສຎ຺ຎິໂນ ວາ ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎິໂນ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນາ, ອຄ຺ເຄ ເຕ ປສນ຺ນາ. ອຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ ປສນ຺ນານໍ ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ ວາ ອສງ຺ຂຕາ ວາ, ວິຣາໂຄ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ຍທິທໍ ມທນິມ຺ມທໂນ ປິປາສວິນໂຍ ອາລຍສມຸຄ຺ຆາໂຕ ວຏ຺ຏຸປຈ຺ເຉໂທ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຣາເຄ ຘມ຺ເມ ປສນ຺ນາ, ອຄ຺ເຄ ເຕ ປສນ຺ນາ. ອຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ ປສນ຺ນານໍ ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາ, ຕຖາຄຕສາວກສງ຺ໂຆ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ເຆ ປສນ຺ນາ, ອຄ຺ເຄ ເຕ ປສນ຺ນາ. ອຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ ປສນ຺ນານໍ ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອຄ຺ຄໂຕ ເວ ປສນ຺ນານໍ, ອຄ຺ຄໍ ຘມ຺ມໍ ວິຊານຕໍ;

ອຄ຺ເຄ ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນານໍ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ອນຸຕ຺ຕເຣ.

‘‘ອຄ຺ເຄ ຘມ຺ເມ ປສນ຺ນານໍ, ວິຣາຄູປສເມ ສຸເຂ;

ອຄ຺ເຄ ສງ຺ເຆ ປສນ຺ນານໍ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ເຕ ອນຸຕ຺ຕເຣ.

‘‘ອຄ຺ຄສ຺ມິໍ ທານໍ ທທຕໍ, ອຄ຺ຄໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ;

ອຄ຺ຄໍ ອາຍຸ ຈ ວຓ຺ໂຓ ຈ, ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ສຸຂໍ ພລໍ.

‘‘ອຄ຺ຄສ຺ສ ທາຕາ ເມຘາວີ, ອຄ຺ຄຘມ຺ມສມາຫິໂຕ;

ເທວຠູໂຕ ມນຸສ຺ໂສ ວາ, ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ປໂມທຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຊີວິກສຸຕ຺ຕໍ

໙໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ອນ຺ຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊີວິການໍ ຍທິທໍ ປິຓ຺ໂຑລ຺ຍໍ. ອຠິສາໂປຍໍ [ອຠິສາປາຍໍ (ສີ.), ອຠິລາປາຍໍ (ສ຺ຍາ. ປີ.), ອຠິສປາຍໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ໂລກສ຺ມິໍ – ‘ປິຓ຺ໂຑໂລ ວິຈຣສິ ປຕ຺ຕປາຓີ’ຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ ອຸເປນ຺ຕິ ອຕ຺ຖວສິກາ, ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ; ເນວ ຣາຊາຠິນີຕາ, ນ ໂຈຣາຠິນີຕາ, ນ ອິຓຏ຺ຏາ, ນ ຠຍຏ຺ຏາ, ນ ອາຊີວິກາປກຕາ. ອປິ ຈ ໂຂ ‘ໂອຕິຓ຺ຓມ຺ຫາ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ຓາ ທຸກ຺ຂປເຣຕາ, ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ. ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ກາເມສຸ ຕິພ຺ພສາຣາໂຄ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ ອສມາຫິໂຕ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉວາລາຕໍ ອຸຠໂຕປທິຕ຺ຕໍ ມຊ຺ເຌ ຄູຖຄຕໍ ເນວ ຄາເມ ກຏ຺ຐຕ຺ຖໍ ຜຣຕິ ນ ອຣຎ຺ເຎः ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ ຄິຫິໂຠຄາ ປຣິຫີໂນ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ນ ປຣິປູເຣຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຄິຫິໂຠຄາ ປຣິຫີໂນ, ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ທຸພ຺ຠໂຄ;

ປຣິຘໍສມາໂນ ປກິເຣຕິ, ຉວາລາຕໍວ ນສ຺ສຕິ.

‘‘ກາສາວກຓ຺ຐາ ພຫໂວ, ປາປຘມ຺ມາ ອສຎ຺ຎຕາ;

ປາປາ ປາເປຫິ ກມ຺ເມຫິ, ນິຣຍໍ ເຕ ອຸປປຊ຺ຊເຣ.

‘‘ເສຍ຺ໂຍ ອໂຍຄຸໂຬ ຠຸຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິສິຂູປໂມ;

ຍຎ຺ເຈ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸສ຺ສີໂລ, ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑມສຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓສຸຕ຺ຕໍ

໙໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ເຓ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ໂຘ ອສ຺ສ ປາເທ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ, ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ກາເມສຸ ຕິພ຺ພສາຣາໂຄ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ ອສມາຫິໂຕ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ; ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຣກາວ ມຍ຺ຫໍ, ອຫຎ຺ຈ ຕສ຺ສ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຘມ຺ມຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ປສ຺ສຕິ. ຘມ຺ມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ມໍ ປສ຺ສຕິ [ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ (ສ຺ຍາ.)].

‘‘ໂຍຊນສເຕ ເຈປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ກາເມສຸ ນ ຕິພ຺ພສາຣາໂຄ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ສມ຺ປຊາໂນ ສມາຫິໂຕ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສໍວຸຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ; ອຖ ໂຂ ໂສ ສນ຺ຕິເກວ ມຍ຺ຫໍ, ອຫຎ຺ຈ ຕສ຺ສ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຘມ຺ມໍ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ; ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ມໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອນຸພນ຺ໂຘປິ ເຈ ອສ຺ສ, ມຫິຈ຺ໂຉ ຈ ວິຆາຕວາ;

ເອຊານຸໂຄ ອເນຊສ຺ສ, ນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ອນິພ຺ພຸໂຕ;

ຄິທ຺ໂຘ ໂສ ວີຕເຄຘສ຺ສ, ປສ຺ສ ຍາວຎ຺ຈ ອາຣກາ.

‘‘ໂຍ ຈ ຘມ຺ມມຠິຎ຺ຎາຍ, ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ຣຫໂທວ ນິວາເຕ ຈ, ອເນໂຊ ວູປສມ຺ມຕິ.

‘‘ອເນໂຊ ໂສ ອເນຊສ຺ສ, ນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຈ ນິພ຺ພຸໂຕ;

ອຄິທ຺ໂຘ ວີຕເຄຘສ຺ສ, ປສ຺ສ ຍາວຎ຺ຈ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຄ຺ຄິສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄີ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຣາຄຄ຺ຄິ, ໂທສຄ຺ຄິ, ໂມຫຄ຺ຄິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອຄ຺ຄີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຣາຄຄ຺ຄິ ທຫຕິ ມຈ຺ເຈ, ຣຕ຺ເຕ ກາເມສຸ ມຸຈ຺ຉິເຕ;

ໂທສຄ຺ຄິ ປນ ພ຺ຍາປນ຺ເນ, ນເຣ ປາຓາຕິປາຕິໂນ.

‘‘ໂມຫຄ຺ຄິ ປນ ສມ຺ມູຬ຺ເຫ, ອຣິຍຘມ຺ເມ ອໂກວິເທ;

ເອເຕ ອຄ຺ຄີ ອຊານນ຺ຕາ, ສກ຺ກາຍາຠິຣຕາ ປຊາ.

‘‘ເຕ ວຑ຺ຒຍນ຺ຕິ ນິຣຍໍ, ຕິຣຈ຺ຉານຎ຺ຈ ໂຍນິໂຍ;

ອສຸຣໍ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ, ອມຸຕ຺ຕາ ມາຣພນ຺ຘນາ.

‘‘ເຍ ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ຍຸຕ຺ຕາ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ເຕ ນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ ຣາຄຄ຺ຄິໍ, ນິຈ຺ຈໍ ອສຸຠສຎ຺ຎິໂນ.

‘‘ໂທສຄ຺ຄິໍ ປນ ເມຕ຺ຕາຍ, ນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ ນຣຸຕ຺ຕມາ;

ໂມຫຄ຺ຄິໍ ປນ ປຎ຺ຎາຍ, ຍາຍໍ ນິພ຺ເພຘຄາມິນີ.

‘‘ເຕ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ນິປກາ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວມຕນ຺ທິຕາ;

ອເສສໍ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິ, ອເສສໍ ທຸກ຺ຂມຈ຺ຈຄຸໍ.

‘‘ອຣິຍທ຺ທສາ ເວທຄຸໂນ, ສມ຺ມທຎ຺ຎາຍ ປຓ຺ຑິຕາ;

ຊາຕິກ຺ຂຍມຠິຎ຺ຎາຍ, ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຸນພ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອຸປປຣິກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໙໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕຖາ ຕຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ ຍຖາ ຍຖາສ຺ສ [ຍຖາ ຍຖາ (ພຫູສຸ)] ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ຈສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອວິສຏໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອສຓ຺ຐິຕໍ ອນຸປາທາຍ ນ ປຣິຕສ຺ເສຍ຺ຍ. ພຫິທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອວິສເຏ ສຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອສຓ຺ຐິເຕ ອນຸປາທາຍ ອປຣິຕສ຺ສໂຕ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓທຸກ຺ຂສມຸທຍສມ຺ຠໂວ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສຕ຺ຕສງ຺ຄປ຺ປຫີນສ຺ສ, ເນຕ຺ຕິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ວິກ຺ຂີໂຓ ຊາຕິສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ກາມູປປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໙໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມູປປຕ຺ຕິໂຍ [ກາມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຍ (ສີ.)]. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກາມາ, ນິມ຺ມານຣຕິໂນ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ກາມູປປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກາມາ ຈ, ເຍ ເທວາ ວສວຕ຺ຕິໂນ;

ນິມ຺ມານຣຕິໂນ ເທວາ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ກາມໂຠຄິໂນ;

ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ, ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕເຣ.

‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ກາມໂຠເຄສຸ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ສພ຺ເພ ປຣິຈ຺ຈເຊ ກາເມ, ເຍ ທິພ຺ພາ ເຍ ຈ ມານຸສາ.

‘‘ປິຍຣູປສາຕຄຘິຕໍ, ເຉຕ຺ວາ ໂສຕໍ ທຸຣຈ຺ຈຍໍ;

ອເສສໍ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິ, ອເສສໍ ທຸກ຺ຂມຈ຺ຈຄຸໍ.

‘‘ອຣິຍທ຺ທສາ ເວທຄຸໂນ, ສມ຺ມທຎ຺ຎາຍ ປຓ຺ຑິຕາ;

ຊາຕິກ຺ຂຍມຠິຎ຺ຎາຍ, ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຸນພ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກາມໂຍຄສຸຕ຺ຕໍ

໙໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ກາມໂຍຄຍຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວໂຍຄຍຸຕ຺ໂຕ ອາຄາມີ ໂຫຕິ ອາຄນ຺ຕາ [ອາຄນ຺ຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ກາມໂຍຄວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວໂຍຄຍຸຕ຺ໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ກາມໂຍຄວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວໂຍຄວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອຣຫາ ໂຫຕິ, ຂີຓາສໂວ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາມໂຍເຄນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ, ຠວໂຍເຄນ ຈູຠຍໍ;

ສຕ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສໍສາຣໍ, ຊາຕິມຣຓຄາມິໂນ.

‘‘ເຍ ຈ ກາເມ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ອປ຺ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍໍ;

ຠວໂຍເຄນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ, ອນາຄາມີຕິ ວຸຈ຺ຈເຣ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ຉິນ຺ນສໍສຍາ, ຂີຓມານປຸນພ຺ຠວາ;

ເຕ ເວ ປາຣງ຺ຄຕາ ໂລເກ, ເຍ ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

ກລ຺ຍາຓສີລສຸຕ຺ຕໍ

໙໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ກລ຺ຍາຓສີໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ‘ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓສີໂລ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓສີໂລ ໂຫຕິ. ອິຕິ ກລ຺ຍາຓສີໂລ.

‘‘ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ. ອິຕິ ກລ຺ຍາຓສີໂລ, ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ.

‘‘ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຕິ ກລ຺ຍາຓສີໂລ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ‘ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍສ຺ສ ກາເຍນ ວາຈາຍ, ມນສາ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ກຏໍ;

ຕໍ ເວ ກລ຺ຍາຓສີໂລຕິ, ອາຫຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ຫິຣີມນໍ [ຫິຣີມຕໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)].

‘‘ຍສ຺ສ ຘມ຺ມາ ສຸຠາວິຕາ, ສຕ຺ຕ [ປຕ຺ຕ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສມ຺ໂພຘິຄາມິໂນ;

ຕໍ ເວ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມຕິ, ອາຫຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນຸສ຺ສທໍ.

‘‘ໂຍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຊານາຕິ, ອິເຘວ ຂຍມຕ຺ຕໂນ;

ຕໍ ເວ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎຕິ, ອາຫຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາສວໍ.

‘‘ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ອນີຆໍ ຉິນ຺ນສໍສຍໍ;

ອສິຕໍ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ອາຫຸ ສພ຺ພປຫາຍິນ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທານສຸຕ຺ຕໍ

໙໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທ຺ເວມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທານານິ – ອາມິສທານຎ຺ຈ ຘມ຺ມທານຎ຺ຈ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທານານໍ ຍທິທໍ – ຘມ຺ມທານໍ.

‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວິຠາຄາ – ອາມິສສໍວິຠາໂຄ ຈ ຘມ຺ມສໍວິຠາໂຄ ຈ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສໍວິຠາຄານໍ ຍທິທໍ – ຘມ຺ມສໍວິຠາໂຄ.

‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸຄ຺ຄຫາ – ອາມິສານຸຄ຺ຄໂຫ ຈ ຘມ຺ມານຸຄ຺ຄໂຫ ຈ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນຸຄ຺ຄຫານໍ ຍທິທໍ – ຘມ຺ມານຸຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍມາຫຸ ທານໍ ປຣມໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ, ຍໍ ສໍວິຠາຄໍ ຠຄວາ ອວຓ຺ຓຍິ [ອວຓ຺ຓຍີ (ສີ.)];

ອຄ຺ຄມ຺ຫິ ເຂຕ຺ຕມ຺ຫິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ວິຎ຺ຎູ ປຊານໍ ໂກ ນ ຍເຊຖ ກາເລ.

‘‘ເຍ ເຈວ ຠາສນ຺ຕິ ສຸຓນ຺ຕິ ຈູຠຍໍ, ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສຸຄຕສ຺ສ ສາສເນ;

ເຕສໍ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ປຣໂມ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສຸຄຕສ຺ສ ສາສເນ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໙໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຘມ຺ເມນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນ.

‘‘ກຖຎ຺ຈາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມນ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ. ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອຍມສ຺ສ ປຐມາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ ໂຫຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອຍມສ຺ສ ທຸຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ ໂຫຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມສ຺ສ ຕຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ ໂຫຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມນ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ໂຍເວທິ [ໂຍເວທິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)], ສຄ຺ຄາປາຍຎ຺ຈ ປສ຺ສຕິ;

ອໂຖ [ອຖ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕ, ອຠິຎ຺ຎາໂວສິໂຕ ມຸນິ.

‘‘ເອຕາຫິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ, ເຕວິຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຕມຫໍ ວທາມິ ເຕວິຊ຺ຊໍ, ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ປຎ຺ຈໂມ ວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປສາທ ຊີວິຕ ສງ຺ຆາຏິ, ອຄ຺ຄິ ອຸປປຣິກ຺ຂຍາ;

ອຸປປຕ຺ຕິ [ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ (ສີ.)] ກາມ ກລ຺ຍາຓໍ, ທານໍ ຘມ຺ເມນ ເຕ ທສາຕິ.

ຕິກນິປາໂຕ ນິຏ຺ຐິໂຕ.