໓. ຕິກນິປາໂຕ

໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ມູລສຸຕ຺ຕໍ

໕໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລມູລານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ, ໂທໂສ ອກຸສລມູລໍ, ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອກຸສລມູລານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ໂລໂຠ ໂທໂສ ຈ ໂມໂຫ ຈ, ປຸຣິສໍ ປາປເຈຕສໍ;

ຫິໍສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາ, ຕຈສາຣໍວ ສມ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຘາຕຸສຸຕ຺ຕໍ

໕໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕຸໂຍ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ຣູປຘາຕຸ, ອຣູປຘາຕຸ, ນິໂຣຘຘາຕຸ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຣູປຘາຕຸໍ [ຣູປຘາຕຸ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ປຣິຎ຺ຎາຍ, ອຣູເປສຸ ອສຓ຺ຐິຕາ;

ນິໂຣເຘ ເຍ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ຊນາ ມຈ຺ຈຸຫາຍິໂນ.

‘‘ກາເຍນ ອມຕໍ ຘາຕຸໍ, ຜຸສຍິຕ຺ວາ [ຜຸສ຺ສຍິຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.), ຜສ຺ສຍິຕ຺ວາ (ປີ.)] ນິຣູປຘິໍ;

ອຸປຘິປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ, ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອນາສໂວ;

ເທເສຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອໂສກໍ ວິຣຊໍ ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມເວທນາສຸຕ຺ຕໍ

໕໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ –

ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສມາຫິໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກ;

ເວທນາ ຈ ປຊານາຕິ, ເວທນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຂຍຄາມິນໍ;

ເວທນານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍເວທນາສຸຕ຺ຕໍ

໕໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ; ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອຣິໂຍ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ [ອຈ຺ເຉຊ຺ຊິ (ສີ. ປີ.), ອຈ຺ຉິຊ຺ຊິ (ກ.)], ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ [ວາວຕ຺ຕຍິ (ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ [ທກ຺ຂິ (ສີ. ປີ. ກ.), ອທກ຺ຂິ (ສ຺ຍາ.)], ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ.

‘‘ສ ເວ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ຍໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິມຸຈ຺ຈຕິ;

ອຠິຎ຺ຎາໂວສິໂຕ ສນ຺ໂຕ, ສ ເວ ໂຍຄາຕິໂຄ ມຸນີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມເອສນາສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອສນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ກາເມສນາ, ຠເວສນາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເອສນາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສມາຫິໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກ;

ເອສນາ ຈ ປຊານາຕິ, ເອສນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຂຍຄາມິນໍ;

ເອສນານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍເອສນາສຸຕ຺ຕໍ

໕໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອສນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ກາເມສນາ, ຠເວສນາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເອສນາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາເມສນາ ຠເວສນາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍສນາ ສຫ;

ອິຕິ ສຈ຺ຈປຣາມາໂສ, ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ສມຸສ຺ສຍາ.

‘‘ສພ຺ພຣາຄວິຣຕ຺ຕສ຺ສ, ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໂນ;

ເອສນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ, ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ສມູຫຕາ;

ເອສນານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຣາໂສ ອກຖໍກຖີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມອາສວສຸຕ຺ຕໍ

໕໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາມາສໂວ, ຠວາສໂວ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອາສວາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສມາຫິໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກ;

ອາສເວ ຈ ປຊານາຕິ, ອາສວານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຂຍຄາມິນໍ;

ອາສວານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍອາສວສຸຕ຺ຕໍ

໕໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາມາສໂວ, ຠວາສໂວ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອາສວາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍສ຺ສ ກາມາສໂວ ຂີໂຓ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຠວາສໂວ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ນິຣູປຘິ;

ຘາເຣຕິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ເຊຕ຺ວາ ມາຣໍ ສວາຫິນິ’’ນ຺ຕິ [ສວາຫນນ຺ຕິ (ພຫູສຸ)].

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຕຓ຺ຫາສຸຕ຺ຕໍ

໕໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຓ຺ຫາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ກາມຕຓ຺ຫາ, ຠວຕຓ຺ຫາ, ວິຠວຕຓ຺ຫາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຕຓ຺ຫາໂຍເຄນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ, ຣຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວາຠເວ;

ເຕ ໂຍຄຍຸຕ຺ຕາ ມາຣສ຺ສ, ອໂຍຄກ຺ເຂມິໂນ ຊນາ;

ສຕ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສໍສາຣໍ, ຊາຕີມຣຓຄາມິໂນ.

‘‘ເຍ ຈ ຕຓ຺ຫໍ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ວີຕຕຓ຺ຫາ [ນິກ຺ກຓ຺ຫາ ຈ (ສີ. ກ.)] ຠວາຠເວ;

ເຕ ເວ [ເຕ ຈ (ສີ. ປີ. ກ.)] ປາຣງ຺ຄຕາ [ປາຣຄຕາ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ.)] ໂລເກ, ເຍ ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ມາຣເຘຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໕໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈຕິ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສີລໍ ສມາຘິ ປຎ຺ຎາ ຈ, ຍສ຺ສ ເອເຕ ສຸຠາວິຕາ;

ອຕິກ຺ກມ຺ມ ມາຣເຘຍ຺ຍໍ, ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ມູລຘາຕຸ ອຖ ເວທນາ ທຸເວ, ເອສນາ ຈ ທຸເວ ອາສວາ ທຸເວ;

ຕຓ຺ຫາໂຕ ຈ ອຖ [ຕຓ຺ຫາໂຕ ອຖ (ສ຺ຍາ.)] ມາຣເຘຍ຺ຍໂຕ, ວຄ຺ຄມາຫຸ ປຐມນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ.

໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຸຎ຺ຎເມວ ໂສ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອາຍຕຄ຺ຄໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ;

ທານຎ຺ຈ ສມຈຣິຍຎ຺ຈ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາວເຍ.

‘‘ເອເຕ ຘມ຺ເມ ຠາວຍິຕ຺ວາ, ຕໂຍ ສຸຂສມຸທ຺ທເຍ;

ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ສຸຂໍ ໂລກໍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຈກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂູນິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ມໍສຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ຈກ຺ຂູນີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ເອຕານິ ຕີຓິ ຈກ຺ຂູນິ, ອກ຺ຂາສິ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ, ມຄ຺ໂຄ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ;

ຍໂຕ ຎາຓໍ ອຸທປາທິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຏິລາຠາ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເສຂສ຺ສ ສິກ຺ຂມານສ຺ສ, ອຸຊຸມຄ຺ຄານຸສາຣິໂນ;

ຂຍສ຺ມິໍ ປຐມໍ ຎາຓໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎາ ອນນ຺ຕຣາ.

‘‘ຕໂຕ ອຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຎາຓໍ ເວ ໂຫຕິ ຕາທິໂນ;

ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ, ຠວສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາ.

‘‘ສ ເວ [ສເຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕິປເທ ຣໂຕ;

ຘາເຣຕິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ເຊຕ຺ວາ ມາຣໍ ສວາຫິນິ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອທ຺ຘາສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ, ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອທ຺ຘາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອກ຺ເຂຍ຺ຍສຎ຺ຎິໂນ ສຕ຺ຕາ, ອກ຺ເຂຍ຺ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ອກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ອປຣິຎ຺ຎາຍ, ໂຍຄມາຍນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸໂນ.

‘‘ອກ຺ເຂຍ຺ຍຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ອກ຺ຂາຕາຣໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ;

ຜຸຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ ມນສາ, ສນ຺ຕິປທມນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ສ ເວ [ສເຈ (ກ.)] ອກ຺ເຂຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕິປເທ ຣໂຕ;

ສງ຺ຂາຍເສວີ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກຕ຺ວາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈ;

ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກຕ຺ວາ, ຍຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

‘‘ອກຕ຺ວາ ກຸສລໍ ກມ຺ມໍ, ກຕ຺ວານາກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ນິຣຍໍ ໂສປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສຸຈຣິຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຈຣິຕານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍສຸຈຣິຕໍ, ວຈີສຸຈຣິຕໍ, ມໂນສຸຈຣິຕໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຫິຕ຺ວາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈ;

ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຫິຕ຺ວາ, ຍຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

‘‘ອກຕ຺ວາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ, ກຕ຺ວານ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ, ສຄ຺ຄໍ ໂສ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂສເຈຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສເຈຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍໂສເຈຍ຺ຍໍ, ວຈີໂສເຈຍ຺ຍໍ, ມໂນໂສເຈຍ຺ຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ໂສເຈຍ຺ຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍສຸຈິໍ ວຈີສຸຈິໍ [ວາຈາສຸຈິໍ (ກ.)], ເຈໂຕສຸຈິມນາສວໍ;

ສຸຈິໍ ໂສເຈຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ອາຫຸ ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນ’’ນ຺ຕິ [ອາຫຸ ນິນ຺ຫາຕປາປກນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໒) ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ].

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ໂມເນຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມເນຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ມໂນໂມເນຍ຺ຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ໂມເນຍ຺ຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍມຸນິໍ ວຈີມຸນິໍ, ມໂນມຸນິມນາສວໍ;

ມຸນິໍ ໂມເນຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ອາຫຸ ນິນ຺ຫາຕປາປກ’’ນ຺ຕິ [ອາຫຸ ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໓)].