໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຸຎ຺ຎເມວ ໂສ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອາຍຕຄ຺ຄໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ;

ທານຎ຺ຈ ສມຈຣິຍຎ຺ຈ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາວເຍ.

‘‘ເອເຕ ຘມ຺ເມ ຠາວຍິຕ຺ວາ, ຕໂຍ ສຸຂສມຸທ຺ທເຍ;

ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ສຸຂໍ ໂລກໍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຈກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂູນິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ມໍສຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ຈກ຺ຂູນີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ເອຕານິ ຕີຓິ ຈກ຺ຂູນິ, ອກ຺ຂາສິ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ມໍສຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ, ມຄ຺ໂຄ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ;

ຍໂຕ ຎາຓໍ ອຸທປາທິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຏິລາຠາ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເສຂສ຺ສ ສິກ຺ຂມານສ຺ສ, ອຸຊຸມຄ຺ຄານຸສາຣິໂນ;

ຂຍສ຺ມິໍ ປຐມໍ ຎາຓໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎາ ອນນ຺ຕຣາ.

‘‘ຕໂຕ ອຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຎາຓໍ ເວ ໂຫຕິ ຕາທິໂນ;

ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ, ຠວສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາ.

‘‘ສ ເວ [ສເຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕິປເທ ຣໂຕ;

ຘາເຣຕິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ເຊຕ຺ວາ ມາຣໍ ສວາຫິນິ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອທ຺ຘາສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ, ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອທ຺ຘາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອກ຺ເຂຍ຺ຍສຎ຺ຎິໂນ ສຕ຺ຕາ, ອກ຺ເຂຍ຺ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ອກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ອປຣິຎ຺ຎາຍ, ໂຍຄມາຍນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸໂນ.

‘‘ອກ຺ເຂຍ຺ຍຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ອກ຺ຂາຕາຣໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ;

ຜຸຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ ມນສາ, ສນ຺ຕິປທມນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ສ ເວ [ສເຈ (ກ.)] ອກ຺ເຂຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕິປເທ ຣໂຕ;

ສງ຺ຂາຍເສວີ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກຕ຺ວາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈ;

ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກຕ຺ວາ, ຍຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

‘‘ອກຕ຺ວາ ກຸສລໍ ກມ຺ມໍ, ກຕ຺ວານາກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ນິຣຍໍ ໂສປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສຸຈຣິຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຈຣິຕານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍສຸຈຣິຕໍ, ວຈີສຸຈຣິຕໍ, ມໂນສຸຈຣິຕໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຫິຕ຺ວາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈ;

ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຫິຕ຺ວາ, ຍຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ໂທສສໍຫິຕໍ.

‘‘ອກຕ຺ວາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ, ກຕ຺ວານ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ, ສຄ຺ຄໍ ໂສ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂສເຈຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສເຈຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍໂສເຈຍ຺ຍໍ, ວຈີໂສເຈຍ຺ຍໍ, ມໂນໂສເຈຍ຺ຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ໂສເຈຍ຺ຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍສຸຈິໍ ວຈີສຸຈິໍ [ວາຈາສຸຈິໍ (ກ.)], ເຈໂຕສຸຈິມນາສວໍ;

ສຸຈິໍ ໂສເຈຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ອາຫຸ ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນ’’ນ຺ຕິ [ອາຫຸ ນິນ຺ຫາຕປາປກນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໒) ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ].

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ໂມເນຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມເນຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ມໂນໂມເນຍ຺ຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ໂມເນຍ຺ຍານີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍມຸນິໍ ວຈີມຸນິໍ, ມໂນມຸນິມນາສວໍ;

ມຸນິໍ ໂມເນຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ອາຫຸ ນິນ຺ຫາຕປາປກ’’ນ຺ຕິ [ອາຫຸ ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໓)].

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມຣາຄສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາໂຄ ອປ຺ປຫີໂນ, ໂທໂສ ອປ຺ປຫີໂນ, ໂມໂຫ ອປ຺ປຫີໂນ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ພທ຺ໂຘ [ພນ຺ໂທ (ພຫູສຸ)] ມາຣສ຺ສ ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ [ຍຖາ ກາມກຣຓີໂຍ ຈ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ປາປິມໂຕ’. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາໂຄ ປຫີໂນ, ໂທໂສ ປຫີໂນ, ໂມໂຫ ປຫີໂນ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອພທ຺ໂຘ ມາຣສ຺ສ ໂອມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ ນ ຍຖາ ກາມກຣຓີໂຍ [ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ຈ (ສ຺ຍາ.)] ປາປິມໂຕ’’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍສ຺ສ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຕໍ ຠາວິຕຕ຺ຕຎ຺ຎຕຣໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຠູຕໍ ຕຖາຄຕໍ;

ພຸທ຺ຘໍ ເວຣຠຍາຕີຕໍ, ອາຫຸ ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍຣາຄສຸຕ຺ຕໍ

໖໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ຣາໂຄ ອປ຺ປຫີໂນ, ໂທໂສ ອປ຺ປຫີໂນ, ໂມໂຫ ອປ຺ປຫີໂນ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ‘ອຕຣິ [ອຕິຓ຺ໂຓ (ກ. ສີ. ກ.)] ສມຸທ຺ທໍ ສອູມິໍ ສວີຈິໍ ສາວຏ຺ຏໍ ສຄຫໍ ສຣກ຺ຂສໍ’. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ຣາໂຄ ປຫີໂນ, ໂທໂສ ປຫີໂນ, ໂມໂຫ ປຫີໂນ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອຕຣິ ສມຸທ຺ທໍ ສອູມິໍ ສວີຈິໍ ສາວຏ຺ຏໍ ສຄຫໍ ສຣກ຺ຂສໍ, ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ [ປາຣຄໂຕ (ສີ. ອຏ຺ຐ. ສ຺ຍາ.)] ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍສ຺ສ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ໂສມໍ ສມຸທ຺ທໍ ສຄຫໍ ສຣກ຺ຂສໍ, ສອູມິຠຍໍ ທຸຕ຺ຕຣໍ ອຈ຺ຈຕາຣິ.

‘‘ສງ຺ຄາຕິໂຄ ມຈ຺ຈຸຊໂຫ ນິຣູປຘິ, ປຫາສິ ທຸກ຺ຂໍ ອປຸນພ຺ຠວາຍ;

ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ໂສ ນ ປມາຓເມຕິ, ອໂມຫຍິ ມຈ຺ຈຸຣາຊນ຺ຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປຸຎ຺ຎໍ ຈກ຺ຂຸ ອຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ [ອຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍາ (ສ຺ຍາ.)], ອທ຺ຘາ ຈ ຈຣິຕໍ ທຸເວ ໂສຈິ [ສຸຈິ (ສ຺ຍາ.)];

ມຸໂນ [ມຸເນ (ສ຺ຍາ.)] ອຖ ຣາຄທຸເວ, ປຸນ ວຄ຺ຄມາຫຸ ທຸຕິຍມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ.