໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທິຏ຺ຐາ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ.

‘‘ຕໍ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວທາມິ. ທິຏ຺ຐາ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອປິ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍເທວ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວາຫໍ ວທາມິ.

‘‘ມິຈ຺ຉາ ມນໍ ປຓິຘາຍ, ມິຈ຺ຉາ ວາຈຎ຺ຈ ຠາສິຍ [ມິຈາ ວາຈໍ ອຠາສິຍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)];

ມິຈ຺ຉາ ກມ຺ມານິ ກຕ຺ວານ, ກາເຍນ ອິຘ ປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ອປ຺ປສ຺ສຸຕາປຸຎ຺ຎກໂຣ [ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕປຸຎ຺ຎກໂຣ (ສີ.), ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ອປຸຎ຺ຎກໂຣ (ສ຺ຍາ. ປີ.)], ອປ຺ປສ຺ມິໍ ອິຘ ຊີວິເຕ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ນິຣຍໍ ໂສປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທິຏ຺ຐາ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ.

‘‘ຕໍ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວທາມິ. ທິຏ຺ຐາ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອປິ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍເທວ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວາຫໍ ວທາມິ.

‘‘ສມ຺ມາ ມນໍ ປຓິຘາຍ, ສມ຺ມາ ວາຈຎ຺ຈ ຠາສິຍ [ສມ຺ມາ ວາຈໍ ອຠາສິຍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)];

ສມ຺ມາ ກມ຺ມານິ ກຕ຺ວານ, ກາເຍນ ອິຘ ປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ປຸຎ຺ຎກໂຣ, ອປ຺ປສ຺ມິໍ ອິຘ ຊີວິເຕ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ, ສຄ຺ຄໍ ໂສ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ນິສ຺ສຣຓິຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຣຓິຍາ [ນິສ຺ສາຣຓີຍາ (ອ. ນິ. ໕.໒໐໐)] ຘາຕຸໂຍ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ກາມານເມຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ຣູປານເມຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍທິທໍ ອາຣຸປ຺ປໍ, ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ນິໂຣໂຘ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ນິສ຺ສຣຓິຍາ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາມນິສ຺ສຣຓໍ ຎຕ຺ວາ, ຣູປານຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມຖໍ, ຜຸສໍ ອາຕາປິ ສພ຺ພທາ.

‘‘ສ ເວ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ຍໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິມຸຈ຺ຈຕິ;

ອຠິຎ຺ຎາໂວສິໂຕ ສນ຺ໂຕ, ສ ເວ ໂຍຄາຕິໂຄ ມຸນີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ສນ຺ຕຕຣສຸຕ຺ຕໍ

໗໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຣູເປຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣູປາ [ອາຣຸປ຺ປາ (ສີ.)] ສນ຺ຕຕຣາ, ອຣູເປຫິ ນິໂຣໂຘ ສນ຺ຕຕໂຣ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເຍ ຈ ຣູປູປຄາ ສຕ຺ຕາ, ເຍ ຈ ອຣູປຏ຺ຐາຍິໂນ [ອາຣຸປ຺ປຏ຺ຐາຍິໂນ (ສີ.)];

ນິໂຣຘໍ ອປ຺ປຊານນ຺ຕາ, ອາຄນ຺ຕາໂຣ ປຸນພ຺ຠວໍ.

‘‘ເຍ ຈ ຣູເປ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ອຣູເປສຸ ອສຓ຺ຐິຕາ;

ນິໂຣເຘ ເຍ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ຊນາ ມຈ຺ຈຸຫາຍິໂນ.

‘‘ກາເຍນ ອມຕໍ ຘາຕຸໍ, ຜຸສຍິຕ຺ວາ ນິຣູປຘິໍ;

ອຸປຘິປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ, ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອນາສໂວ;

ເທເສຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອໂສກໍ ວິຣຊໍ ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໗໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຕິຊາໂຕ, ອນຸຊາໂຕ, ອວຊາໂຕຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອຕິຊາໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ໂຫນ຺ຕິ ນ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ນ ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ນ ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາ; ປາຓາຕິປາຕາ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ, ອທິນ຺ນາທານາ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ, ມຸສາວາທາ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ, ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ. ປຸຕ຺ໂຕ ຈ ເນສໍ ໂຫຕິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ, ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອຕິຊາໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອນຸຊາໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ໂຫນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ, ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ປຸຕ຺ໂຕປິ ເນສໍ ໂຫຕິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ, ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອນຸຊາໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອວຊາໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ໂຫນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ, ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ປຸຕ຺ໂຕ ຈ ເນສໍ ໂຫຕິ ນ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ນ ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ນ ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ; ປາຓາຕິປາຕາ ອປ຺ປຏິວິຣໂຕ, ອທິນ຺ນາທານາ ອປ຺ປຏິວິຣໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ອປ຺ປຏິວິຣໂຕ, ມຸສາວາທາ ອປ຺ປຏິວິຣໂຕ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ອປ຺ປຏິວິຣໂຕ, ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຕ຺ໂຕ ອວຊາໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຸຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອຕິຊາຕໍ ອນຸຊາຕໍ, ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ;

ອວຊາຕໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂຍ ໂຫຕິ ກຸລຄນ຺ຘໂນ.

‘‘ເອເຕ ໂຂ ປຸຕ຺ຕາ ໂລກສ຺ມິໍ, ເຍ ຠວນ຺ຕິ ອຸປາສກາ;

ສທ຺ຘາ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ນາ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉຣາ;

ຈນ຺ໂທ ອພ຺ຠຆນາ ມຸຕ຺ໂຕ, ປຣິສາສຸ ວິໂຣຈເຣ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອວຸຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໗໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອວຸຏ຺ຐິກສໂມ, ປເທສວສ຺ສີ, ສພ຺ພຕ຺ຖາຠິວສ຺ສີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອວຸຏ຺ຐິກສໂມ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ນ ທາຕາ ໂຫຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການໍ [… ວຓິພ຺ພກຍາຈການໍ (ສີ.)] ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອວຸຏ຺ຐິກສໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປເທສວສ຺ສີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອກຈ຺ຈານໍ ທາຕາ (ໂຫຕິ) [( ) ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ], ເອກຈ຺ຈານໍ ນ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປເທສວສ຺ສີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພຕ຺ຖາຠິວສ຺ສີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ເພສໍວ ເທຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພຕ຺ຖາຠິວສ຺ສີ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ນ ສມເຓ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ, ນ ກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພເກ;

ລທ຺ຘານ ສໍວິຠາເຊຕິ, ອນ຺ນໍ ປານຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ;

ຕໍ ເວ ອວຸຏ຺ຐິກສໂມຕິ, ອາຫຸ ນໍ ປຸຣິສາຘມໍ.

‘‘ເອກຈ຺ຈານໍ ນ ທທາຕິ, ເອກຈ຺ຈານໍ ປເວຈ຺ຉຕິ;

ຕໍ ເວ ປເທສວສ຺ສີຕິ, ອາຫຸ ເມຘາວິໂນ ຊນາ.

‘‘ສຸຠິກ຺ຂວາໂຈ ປຸຣິໂສ, ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປໂກ;

ອາໂມທມາໂນ ປກິເຣຕິ, ເທຖ ເທຖາຕິ ຠາສຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ເມໂຆ ຖນຍິຕ຺ວາ, ຄຊ຺ຊຍິຕ຺ວາ ປວສ຺ສຕິ;

ຖລໍ ນິນ຺ນຎ຺ຈ ປູເຣຕິ, ອຠິສນ຺ທນ຺ໂຕວ [ອຠິສນ຺ເທນ຺ໂຕວ (?)] ວາຣິນາ.

‘‘ເອວເມວ ອິເຘກຈ຺ໂຈ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ ຕາທິໂສ;

ຘມ຺ເມນ ສໍຫຣິຕ຺ວານ, ອຸຏ຺ຐານາຘິຄຕໍ ຘນໍ;

ຕປ຺ເປຕິ ອນ຺ນປາເນນ, ສມ຺ມາ ປຕ຺ເຕ ວນິພ຺ພເກ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຸຂປຕ຺ຖນາສຸຕ຺ຕໍ

໗໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຂານິ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ປສໍສາ ເມ ອາຄຈ຺ຉຕູຕິ [ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ (ສ຺ຍາ.)] ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ, ໂຠຄາ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕູຕິ ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສຸຂານິ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສີລໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ເມຘາວີ, ປຕ຺ຖຍາໂນ ຕໂຍ ສຸເຂ;

ປສໍສໍ ວິຕ຺ຕລາຠຎ຺ຈ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທນໍ.

‘‘ອກໂຣນ຺ໂຕປິ ເຈ ປາປໍ, ກໂຣນ຺ຕມຸປເສວຕິ;

ສງ຺ກິໂຍ ໂຫຕິ ປາປສ຺ມິໍ, ອວຓ຺ໂຓ ຈສ຺ສ ຣູຫຕິ.

‘‘ຍາທິສໍ ກຸຣຸເຕ ມິຕ຺ຕໍ, ຍາທິສໍ ຈູປເສວຕິ;

ສ ເວ ຕາທິສໂກ ໂຫຕິ, ສຫວາໂສ ຫິ [ສຫວາໂສປິ (ສີ. ກ.)] ຕາທິໂສ.

‘‘ເສວມາໂນ ເສວມານໍ, ສມ຺ຜຸຏ຺ໂຐ ສມ຺ຜຸສໍ ປຣໍ;

ສໂຣ ທິທ຺ໂຘ ກລາປໍວ, ອລິຕ຺ຕມຸປລິມ຺ປຕິ;

ອຸປເລປຠຍາ [ອຸປລິມ຺ປຠຍາ (ກ.)] ຘີໂຣ, ເນວ ປາປສຂາ ສິຍາ.

‘‘ປູຕິມຈ຺ຉໍ ກຸສຄ຺ເຄນ, ໂຍ ນໂຣ ອຸປນຍ຺ຫຕິ;

ກຸສາປິ ປູຕິ ວາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ພາລູປເສວນາ.

‘‘ຕຄຣຎ຺ຈ ປລາເສນ, ໂຍ ນໂຣ ອຸປນຍ຺ຫຕິ;

ປຕ຺ຕາປິ ສຸຣຠິ ວາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ຘີຣູປເສວນາ.

‘‘ຕສ຺ມາ ປຕ຺ຕປຸຏສ຺ເສວ [ປລາສປຸຏສ຺ເສວ (ປີ. ກ.)], ຎຕ຺ວາ ສມ຺ປາກມຕ຺ຕໂນ;

ອສນ຺ເຕ ນຸປເສເວຍ຺ຍ, ສນ຺ເຕ ເສເວຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອສນ຺ໂຕ ນິຣຍໍ ເນນ຺ຕິ, ສນ຺ໂຕ ປາເປນ຺ຕິ ສຸຄ຺ຄຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຠິທຸຣສຸຕ຺ຕໍ

໗໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຠິທຸຣາຍໍ [ຠິນ຺ທນ຺ຕາຍໍ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ກາໂຍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ, ສພ຺ເພ ອຸປຘີ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກາຍຎ຺ຈ ຠິທຸຣໍ [ຠິນ຺ທນ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ຎຕ຺ວາ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ວິຣາຄຸນໍ [ວິຣາຄິກໍ (ກ. ສີ.), ປຠງ຺ຄຸຓໍ (ສ຺ຍາ.)];

ອຸປຘີສຸ ຠຍໍ ທິສ຺ວາ, ຊາຕິມຣຓມຈ຺ຈຄາ;

ສມ຺ປຕ຺ວາ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ, ກາລໍ ກງ຺ຂຕິ ຠາວິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຘາຕຸໂສສໍສນ຺ທນສຸຕ຺ຕໍ

໗໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຘາຕຸໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ. ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ, ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ.

‘‘ອຕີຕມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານໍ ຘາຕຸໂສວ ສຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິໍສຸ ສມິໍສຸ. ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິໍສຸ ສມິໍສຸ, ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິໍສຸ ສມິໍສຸ.

‘‘ອນາຄຕມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານໍ ຘາຕຸໂສວ ສຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສເມສ຺ສນ຺ຕິ. ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສເມສ຺ສນ຺ຕິ, ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສເມສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນໍ ອທ຺ຘານໍ ຘາຕຸໂສວ ສຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ. ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ, ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ສຕ຺ຕາ ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິເກຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສໍສຄ຺ຄາ ວນໂຖ ຊາໂຕ, ອສໍສຄ຺ເຄນ ຉິຊ຺ຊຕິ;

ປຣິຕ຺ຕໍ ທາຣຸມາຣຸຍ຺ຫ, ຍຖາ ສີເທ ມຫຓ຺ຓເວ.

‘‘ເອວໍ ກຸສີຕມາຄມ຺ມ, ສາຘຸຊີວີປິ ສີທຕິ;

ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຣິວຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ກຸສີຕໍ ຫີນວີຣິຍໍ.

‘‘ປວິວິຕ຺ເຕຫິ ອຣິເຍຫິ, ປຫິຕຕ຺ເຕຫິ ຌາຍິຠິ;

ນິຈ຺ຈໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍຫິ, ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສຫາວເສ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ປຣິຫານສຸຕ຺ຕໍ

໗໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ກມ຺ມາຣາໂມ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຣໂຕ, ກມ຺ມາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ຠສ຺ສາຣາໂມ ໂຫຕິ, ຠສ຺ສຣໂຕ, ຠສ຺ສາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ນິທ຺ທາຣາໂມ ໂຫຕິ, ນິທ຺ທາຣໂຕ, ນິທ຺ທາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ນ ກມ຺ມາຣາໂມ ໂຫຕິ, ນ ກມ຺ມຣໂຕ, ນ ກມ຺ມາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ນ ຠສ຺ສາຣາໂມ ໂຫຕິ, ນ ຠສ຺ສຣໂຕ, ນ ຠສ຺ສາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ນ ນິທ຺ທາຣາໂມ ໂຫຕິ, ນ ນິທ຺ທາຣໂຕ, ນ ນິທ຺ທາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ເສຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ກມ຺ມາຣາໂມ ຠສ຺ສາຣາໂມ [ຠສ຺ສຣໂຕ (ສພ຺ພຖ)], ນິທ຺ທາຣາໂມ ຈ ອຸທ຺ຘໂຕ;

ອຠພ຺ໂພ ຕາທິໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ຜຸຏ຺ຐຸໍ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ອປ຺ປກິຈ຺ຈສ຺ສ, ອປ຺ປມິທ຺ໂຘ ອນຸທ຺ຘໂຕ;

ຠພ຺ໂພ ໂສ ຕາທິໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ຜຸຏ຺ຐຸໍ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ຕຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐີ ນິສ຺ສຣຓໍ ຣູປໍ, ປຸຕ຺ໂຕ ອວຸຏ຺ຐິເກນ ຈ;

ສຸຂາ ຈ ຠິທຸໂຣ [ຠິນ຺ທນາ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຘາຕຸ, ປຣິຫາເນນ ເຕ ທສາຕິ.