໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕໍ

໓໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕຖາຄຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ທ຺ເວ ວິຕກ຺ກາ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ – ເຂໂມ ຈ ວິຕກ຺ໂກ, ປວິເວໂກ ຈ [ວິເວໂກ ຈ (ສ຺ຍາ.)]. ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຣາໂມ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາຣາໂມ (ກ.), ອພ຺ຍາພຊ຺ຌາຣາໂມ (?)], ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌຣໂຕ. ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຣາມໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌຣຕໍ ເອເສວ ວິຕກ຺ໂກ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣຕິ – ‘ອິມາຍາຫໍ ອິຣິຍາຍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ’ຕິ.

‘‘ປວິເວກາຣາໂມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປວິເວກຣໂຕ. ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ປວິເວກາຣາມໍ ປວິເວກຣຕໍ ເອເສວ ວິຕກ຺ໂກ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣຕິ – ‘ຍໍ ອກຸສລໍ ຕໍ ປຫີນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫປິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຣາມາ ວິຫຣຖ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌຣຕາ. ເຕສໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຣາມານໍ ວິຫຣຕໍ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌຣຕານໍ ເອເສວ ວິຕກ຺ໂກ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣິສ຺ສຕິ – ‘ອິມາຍ ມຍໍ ອິຣິຍາຍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ’ຕິ.

‘‘ປວິເວກາຣາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ ປວິເວກຣຕາ. ເຕສໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປວິເວກາຣາມານໍ ວິຫຣຕໍ ປວິເວກຣຕານໍ ເອເສວ ວິຕກ຺ໂກ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣິສ຺ສຕິ – ‘ກິໍ ອກຸສລໍ, ກິໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ກິໍ ປຊຫາມາ’’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຕຖາຄຕໍ ພຸທ຺ຘມສຍ຺ຫສາຫິນໍ, ທຸເວ ວິຕກ຺ກາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນໍ;

ເຂໂມ ວິຕກ຺ໂກ ປຐໂມ ອຸທີຣິໂຕ, ຕໂຕ ວິເວໂກ ທຸຕິໂຍ ປກາສິໂຕ.

‘‘ຕໂມນຸທໍ ປາຣຄຕໍ ມເຫສິໍ, ຕໍ ປຕ຺ຕິປຕ຺ຕໍ ວສິມໍ ອນາສວໍ;

ວິສນ຺ຕຣໍ [ເວສນ຺ຕຣໍ (ສີ. ກ.), ວິສ຺ສນ຺ຕຣໍ (ປີ.)] ຕຓ຺ຫກ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເວ ມຸນິໍ ອນ຺ຕິມເທຫຘາຣິໍ;

ມາຣຎ຺ຊຫໍ [ມາຣຊຫໍ (ສ຺ຍາ.), ມານຊຫໍ (ສີ. ກ.), ມານໍ ຊຫໍ (ປີ.)] ພ຺ຣູມິ ຊຣາຍ ປາຣຄຸໍ.

‘‘ເສເລ ຍຖາ ປພ຺ພຕມຸທ຺ຘນິຏ຺ຐິໂຕ, ຍຖາປິ ປສ຺ເສ ຊນຕໍ ສມນ຺ຕໂຕ;

ຕຖູປມໍ ຘມ຺ມມຍໍ ສຸເມໂຘ, ປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ;

ໂສກາວຕິຓ຺ຓໍ ຊນຕມເປຕໂສໂກ, ອເວກ຺ຂຕິ ຊາຕິຊຣາຠິຠູຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ເທສນາສຸຕ຺ຕໍ

໓໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທ຺ເວ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕິ. ກຕມາ ທ຺ເວ? ‘ປາປໍ ປາປກໂຕ ປສ຺ສຖາ’ຕິ – ອຍໍ ປຐມາ ຘມ຺ມເທສນາ; ‘ປາປໍ ປາປກໂຕ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຖ ວິຣຊ຺ຊຖ ວິມຸຈ຺ຈຖາ’ຕິ – ອຍໍ ທຸຕິຍາ ຘມ຺ມເທສນາ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອິມາ ທ຺ເວ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປິໂນ;

ປຣິຍາຍວຈນໍ ປສ຺ສ, ທ຺ເວ ຈ ຘມ຺ມາ ປກາສິຕາ.

‘‘ປາປກໍ ປສ຺ສຖ ເຈຕໍ [ເຈກໍ (ສີ. ປີ.), ເຉກາ (ສ຺ຍາ.)], ຕຕ຺ຖ ຈາປິ ວິຣຊ຺ຊຖ;

ຕໂຕ ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາເສ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ວເທວ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ; ວິຊ຺ຊາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ວເທວ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປ’’ນ຺ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍາ ກາຈິມາ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ, ອສ຺ມິໍ ໂລເກ ປຣມ຺ຫິ ຈ;

ອວິຊ຺ຊາມູລິກາ ສພ຺ພາ, ອິຈ຺ຉາໂລຠສມຸສ຺ສຍາ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຫຕິ ປາປິຈ຺ໂຉ, ອຫິຣີໂກ ອນາທໂຣ;

ຕໂຕ ປາປໍ ປສວຕິ, ອປາຍໍ ເຕນ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຉນ຺ທຎ຺ຈ ໂລຠຎ຺ຈ, ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ວິຣາຊຍໍ;

ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາທຍໍ ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ພາ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ ຊເຫ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຎ຺ຎາປຣິຫີນສຸຕ຺ຕໍ

໔໑. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສຸປຣິຫີນາ ເຍ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຫີນາ. ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ; ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ເຕ [ເຕ ຈ ໂຂ (?)], ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອປຣິຫີນາ ເຍ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປຣິຫີນາ. ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ; ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຫາເນນ, ປສ຺ສ ໂລກໍ ສເທວກໍ;

ນິວິຏ຺ຐໍ ນາມຣູປສ຺ມິໍ, ອິທໍ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ມຎ຺ຎຕິ.

‘‘ປຎ຺ຎາ ຫິ ເສຏ຺ຐາ ໂລກສ຺ມິໍ, ຍາຍໍ ນິພ຺ເພຘຄາມິນີ;

ຍາຍ ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ, ຊາຕິຠວປຣິກ຺ຂຍໍ.

‘‘ເຕສໍ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ຈ, ສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ ສຕີມຕໍ;

ປິຫຍນ຺ຕິ ຫາສປຎ຺ຎານໍ [ຫາສຸປຎ຺ຎານໍ (ສີ. ອຏ຺ຐ.)], ສຣີຣນ຺ຕິມຘາຣິນ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສຸກ຺ກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໔໒. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ໂລກໍ ປາເລນ຺ຕິ. ກຕເມ ທ຺ເວ? ຫິຣີ [ຫິຣິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຈ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ. ອິເມ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ສຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ໂລກໍ ນ ປາເລຍ຺ຍຸໍ, ນຍິຘ ປຎ຺ຎາເຍຖ ມາຕາຕິ ວາ ມາຕຸຈ຺ຉາຕິ ວາ ມາຕຸລານີຕິ ວາ ອາຈຣິຍຠຣິຍາຕິ ວາ ຄຣູນໍ ທາຣາຕິ ວາ. ສມ຺ເຠທໍ ໂລໂກ ອຄມິສ຺ສ ຍຖາ ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ໂສຓສິງ຺ຄາລາ [ໂສຓສິຄາລາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ທ຺ເວ ສຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ໂລກໍ ປາເລນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍຕິ ມາຕາຕິ ວາ ມາຕຸຈ຺ຉາຕິ ວາ ມາຕຸລານີຕິ ວາ ອາຈຣິຍຠຣິຍາຕິ ວາ ຄຣູນໍ ທາຣາຕິ ວາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເຍສໍ ເຈ ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ສພ຺ພທາ ຈ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ໂວກ຺ກນ຺ຕາ ສຸກ຺ກມູລາ ເຕ, ຊາຕິມຣຓຄາມິໂນ.

‘‘ເຍສຎ຺ຈ ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ສທາ ສມ຺ມາ ອຸປຏ຺ຐິຕາ;

ວິຣູຬ຺ຫພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ເຕ, ສນ຺ໂຕ ຂີຓປຸນພ຺ຠວາ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອຊາຕສຸຕ຺ຕໍ

໔໓. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕໍ. ໂນ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠວິສ຺ສ ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ນຍິຘ ຊາຕສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ກຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິ ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ກຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຊາຕໍ ຠູຕໍ ສມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ກຕໍ ສງ຺ຂຕມທ຺ຘຸວໍ;

ຊຣາມຣຓສງ຺ຆາຏໍ, ໂຣຄນີຬໍ [ໂຣຄນິຑ຺ຒໍ (ສີ.)] ປຠງ຺ຄຸຣໍ [ປຠງ຺ຄຸນໍ (ກ. ສີ. ກ.), ປຠງ຺ຄຸຓໍ (ສ຺ຍາ.)].

‘‘ອາຫາຣເນຕ຺ຕິປ຺ປຠວໍ, ນາລໍ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸໍ;

ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ສນ຺ຕໍ, ອຕກ຺ກາວຈຣໍ ຘຸວໍ.

‘‘ອຊາຕໍ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອໂສກໍ ວິຣຊໍ ປທໍ;

ນິໂຣໂຘ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ, ສງ຺ຂາຣູປສໂມ ສຸໂຂ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ນິພ຺ພານຘາຕຸສຸຕ຺ຕໍ

໔໔. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ພານຘາຕຸໂຍ. ກຕເມ ທ຺ເວ? ສອຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕຸ, ອນຸປາທິເສສາ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕຸ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ໂຫຕິ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ສ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕວ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເຍສໍ ອວິຆາຕຕ຺ຕາ [ອວິຄຕຕ຺ຕາ (ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ມນາປາມນາປໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຕສ຺ສ ໂຍ ຣາຄກ຺ຂໂຍ, ໂທສກ຺ຂໂຍ, ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ໂຫຕິ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ສ ອິເຘວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ [ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕິ (?)]. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ນິພ຺ພານຘາຕຸໂຍ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ທຸເວ ອິມາ ຈກ຺ຂຸມຕາ ປກາສິຕາ, ນິພ຺ພານຘາຕູ ອນິສ຺ສິເຕນ ຕາທິນາ;

ເອກາ ຫິ ຘາຕຸ ອິຘ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາ, ສອຸປາທິເສສາ ຠວເນຕ຺ຕິສງ຺ຂຍາ;

ອນຸປາທິເສສາ ປນ ສມ຺ປຣາຍິກາ, ຍມ຺ຫິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ຠວານິ ສພ຺ພໂສ.

‘‘ເຍ ເອຕທຎ຺ຎາຍ ປທໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ຠວເນຕ຺ຕິສງ຺ຂຍາ;

ເຕ ຘມ຺ມສາຣາຘິຄມາ ຂເຍ ຣຕາ, ປຫໍສຸ ເຕ ສພ຺ພຠວານິ ຕາທິໂນ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຏິສລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໔໕. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ປຏິສລ຺ລານາຣາມາ [ປຏິສລ຺ລານາຣາມາ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ ປຏິສລ຺ລານຣຕາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ຕາ, ອນິຣາກຕຊ຺ຌານາ, ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ, ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ. ປຏິສລ຺ລານາຣາມານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຕໍ ປຏິສລ຺ລານຣຕານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ ອນິຣາກຕມຊ຺ຌານານໍ ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ພ຺ຣູເຫຕານໍ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເຍ ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ນິປກາ, ສຕິມນ຺ໂຕ ຈ [ສຕິມນ຺ໂຕວ (ສີ. ກ.)] ຌາຍິໂນ;

ສມ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນ.

‘‘ອປ຺ປມາທຣຕາ ສນ຺ຕາ, ປມາເທ ຠຍທສ຺ສິໂນ;

ອຠພ຺ພາ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສິກ຺ຂານິສໍສສຸຕ຺ຕໍ

໔໖. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ສິກ຺ຂານິສໍສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣາ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ. ສິກ຺ຂານິສໍສານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຕໍ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣານໍ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣານໍ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓສິກ຺ຂໍ [ປຣິປຸຓ຺ຓເສຂໍ (ສີ.), ປຣິປຸຓ຺ຓເສກ຺ຂໍ (ສ຺ຍາ.)] ອປຫານຘມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສິໍ;

ຕໍ ເວ ມຸນິໍ ອນ຺ຕິມເທຫຘາຣິໍ, ມາຣຎ຺ຊຫໍ ພ຺ຣູມິ ຊຣາຍ ປາຣຄຸໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທາ ຌານຣຕາ ສມາຫິຕາ, ອາຕາປິໂນ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສິໂນ;

ມາຣໍ ສເສນໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂໂວ, ຠວຖ ຊາຕິມຣຓສ຺ສ ປາຣຄາ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຊາຄຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໔໗. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ຊາຄໂຣ ຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຫເຣຍ຺ຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ສມາຫິໂຕ ປມຸທິໂຕ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ຈ ຕຕ຺ຖ ກາລວິປສ຺ສີ ຈ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຊາຄຣສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ສມາຫິຕສ຺ສ ປມຸທິຕສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ກາລວິປສ຺ສິໂນ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຊາຄຣນ຺ຕາ ສຸຓາເຖຕໍ, ເຍ ສຸຕ຺ຕາ ເຕ ປພຸຊ຺ຌຖ;

ສຸຕ຺ຕາ ຊາຄຣິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຄຣໂຕ ຠຍໍ.

‘‘ໂຍ ຊາຄໂຣ ຈ ສຕິມາ ສມ຺ປຊາໂນ, ສມາຫິໂຕ ມຸທິໂຕ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ຈ;

ກາເລນ ໂສ ສມ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ປຣິວີມໍສມາໂນ, ເອໂກທິຠູໂຕ ວິຫເນ ຕມໍ ໂສ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫເວ ຊາຄຣິຍໍ ຠເຊຖ, ອາຕາປີ ຠິກ຺ຂຸ ນິປໂກ ຌານລາຠີ;

ສໍໂຍຊນໍ ຊາຕິຊຣາຍ ເຉຕ຺ວາ, ອິເຘວ ສມ຺ໂພຘິມນຸຕ຺ຕຣໍ ຜຸເສ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ອາປາຍິກສຸຕ຺ຕໍ

໔໘. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາປາຍິກາ ເນຣຍິກາ ອິທມປ຺ປຫາຍ. ກຕເມ ທ຺ເວ? ໂຍ ຈ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ, ໂຍ ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕໍ ອມູລເກນ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ອາປາຍິກາ ເນຣຍິກາ ອິທມປ຺ປຫາຍາ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອຠູຕວາທີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ, ໂຍ ວາປິ ກຕ຺ວາ ນ ກໂຣມິ ຈາຫ;

ອຸໂຠປິ ເຕ ເປຈ຺ຈ ສມາ ຠວນ຺ຕິ, ນິຫີນກມ຺ມາ ມນຸຊາ ປຣຕ຺ຖ.

‘‘ກາສາວກຓ຺ຐາ ພຫໂວ, ປາປຘມ຺ມາ ອສຎ຺ຎຕາ;

ປາປາ ປາເປຫິ ກມ຺ເມຫິ, ນິຣຍໍ ເຕ ອຸປປຊ຺ຊເຣ.

‘‘ເສຍ຺ໂຍ ອໂຍຄຸໂຬ ຠຸຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິສິຂູປໂມ;

ຍຎ຺ເຈ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸສ຺ສີໂລ, ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑມສຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທິຏ຺ຐິຄຕສຸຕ຺ຕໍ

໔໙. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ວຸຕ຺ຕມຣຫຕາຕິ ເມ ສຸຕໍ –

‘‘ທ຺ວີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຄເຕຫິ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ ເທວມນຸສ຺ສາ ໂອລີຍນ຺ຕິ ເອເກ, ອຕິຘາວນ຺ຕິ ເອເກ; ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຈ ປສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອລີຍນ຺ຕິ ເອເກ? ຠວາຣາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວມນຸສ຺ສາ ຠວຣຕາ ຠວສມ຺ມຸທິຕາ ເຕສໍ ຠວນິໂຣຘາຍ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນ ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອລີຍນ຺ຕິ ເອເກ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິຘາວນ຺ຕິ ເອເກ? ຠເວເນວ ໂຂ ປເນເກ ອຏ຺ຏີຍມານາ ຫຣາຍມານາ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາ ວິຠວໍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕິ – ຍໂຕ ກິຣ, ໂຠ, ອຍໍ ອຕ຺ຕາ [ສຕ຺ໂຕ (ສີ. ກ.)] ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ວິນສ຺ສຕິ ນ ໂຫຕິ ປຣໍ ມຣຓາ; ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ເອຕໍ ຍາຖາວນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິຘາວນ຺ຕິ ເອເກ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຠູຕໍ ຠູຕໂຕ ປສ຺ສຕິ; ຠູຕໍ ຠູຕໂຕ ທິສ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເຍ [ໂຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠູຕໍ ຠູຕໂຕ ທິສ຺ວາ, ຠູຕສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ຍຖາຠູເຕ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠວຕຓ຺ຫາ ປຣິກ຺ຂຍາ.

‘‘ສ ເວ [ສເຈ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຠູຕປຣິຎ຺ໂຎ, ໂສ ວີຕຕຓ຺ໂຫ ຠວາຠເວ;

ຠູຕສ຺ສ ວິຠວາ ຠິກ຺ຂຸ, ນາຄຈ຺ຉຕິ ປຸນພ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ທ຺ເວ ຕປນີຍາ, ສີເລນ ອປເຣ ທຸເວ;

ອໂນຕ຺ຕາປີ ກຸຫນາ ທ຺ເວ ຈ, ສໍເວຊນີເຍນ ເຕ ທສ.

ວິຕກ຺ກາ ເທສນາ ວິຊ຺ຊາ, ປຎ຺ຎາ ຘມ຺ເມນ ປຎ຺ຈມໍ;

ອຊາຕໍ ຘາຕຸສລ຺ລານໍ, ສິກ຺ຂາ ຊາຄຣິເຍນ ຈ;

ອປາຍທິຏ຺ຐິຍາ ເຈວ [ເຍວ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ພາວີສຕິ ປກາສິຕາຕິ.

ທຸກນິປາໂຕ ນິຏ຺ຐິໂຕ.