ອຘິກຣຓເຠທໍ

ອຸກ຺ໂກຏນເຠທາທິວຓ຺ຓນາ

໓໔໐. ອຘິກຣຓເຠເທ ອິເມ ທສ ອຸກ຺ໂກຏາຕິ ອຘິກຣຓານໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕ຺ວາ ປຸນ ອຘິກຣຓອຸກ຺ໂກເຏນ ສມຖານໍ ອຸກ຺ໂກຏໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ກຕິ ສມເຖ ອຸກ຺ໂກເຏຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ສມເຖ ອຸກ຺ໂກເຏຕີຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍຎ຺ຈ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກຎ຺ຈ ອິເມ ທ຺ເວ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ປຏິເສເຘຕິ; ປຏິກ຺ໂກສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸວາທາຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ, ສຕິວິນຍໍ, ອມູຬ຺ຫວິນຍໍ, ຕສ຺ສປາປິຍສິກນ຺ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມເຖ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ. ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ຕໂຍຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ, ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓໍ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣກນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ສມເຖ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ. ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ເອກນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ ອິມໍ ເອກໍ ສມຖໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ.

໓໔໑. ກຕິ ອຸກ຺ໂກຏາຕິອາທິປຸຈ຺ຉານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນ ທ຺ວາທສສຸ ອຸກ຺ໂກເຏສຸ ອກຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິອາທໂຍ ຕາວ ຕໂຍ ອຸກ຺ໂກຏາ ວິເສສໂຕ ທຸຕິເຍ ອນຸວາທາຘິກຣເຓ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອນິຫຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ປຐເມ ວິວາທາຘິກຣເຓ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອວິນິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ຕຕິເຍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອວູປສນ຺ຕນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ຈຕຸຕ຺ເຖ ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓ ລພ຺ຠນ຺ຕິ; ອປິຈ ທ຺ວາທສາປິ ຈ ເອເກກສ຺ມິໍ ອຘິກຣເຓ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ.

ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ປຕ຺ໂຕ ຄຫິໂຕ, ຈີວຣໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຕ຺ຕຈີວຣາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຘິກຣຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຈ ນໍ ວິຫາເຣ ອາວາສິກາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອລໍ ອາວຸໂສ’’ຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉເຍເນວ ວູປສເມນ຺ຕິ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ອຘິກຣຓໍ ນາມ. ເຍນາປິ ວິນິຈ຺ຉເຍນ ສມິຕໍ, ໂສປິ ເອໂກ ສມໂຖເຍວ. ອິມໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວູປສນ຺ຕນ຺ຕິ ສເຈ ປນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ເນວາສິກາ ວູປສເມຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອຖຎ຺ໂຎ ວິນຍຘໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອາວຸໂສ ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ຐິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເຕຫິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ກຖິເຕ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ຂນ຺ຘກໂຕ ຈ ປຣິວາຣໂຕ ຈ ສຸຕ຺ເຕນ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວູປສເມຕິ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວູປສນ຺ຕໍ ນາມ ອຘິກຣຓໍ. ເອຕໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄຕິ ເຕ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ‘‘ນ ມຍໍ ເອຕສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ຕິຏ຺ຐາມ, ນາຍໍ ວິນເຍ ກຸສໂລ, ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວິນຍຘຣາ ເຖຣາ ວສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄເຍວ ກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວາ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ນິຊ຺ຌາເປນ຺ຕິ, ອິທມ຺ປິ ວູປສນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ວູປສນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ໂຍ, ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວູປສນ຺ຕນ຺ຕິ ນ ເຫວ ໂຂ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວາ ສຠາຄຠິກ຺ຂຸນິຊ຺ຌາປເນນ ວາ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອປິຈ ໂຂ ປຏິປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອໂກ ວິນຍຘໂຣ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຕ຺ຖ ອາວຸໂສ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຄາມໍ, ອິມິນາ ນາມ ກາຣເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄເຕນາ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຕິ, ອິທໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວູປສນ຺ຕໍ ນາມ. ເອຕໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ຕຕ຺ຖ ຄຕນ຺ຕິ ສເຈ ປນ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ຄເຕນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາປິ ‘‘ມຍໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຠາຄານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ຆສນ຺ນິປາຕໍ ນາມ ຄຣຸກ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ອິທມ຺ປິ ວູປສນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ວູປສນ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ໂຍ, ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ວູປສນ຺ຕນ຺ຕິ ນ ເຫວ ໂຂ ປນ ສຠາຄຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອປິຈ ໂຂ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ອາໂຣຈິຕໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວິນຍຘຣາ ວູປສເມນ຺ຕິ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ວູປສນ຺ຕໍ ນາມ. ເອຕໍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ສຕິວິນຍນ຺ຕິ ຂີຓາສວສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ສຕິວິນຍໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ທິນ຺ເນ ອມູຬ຺ຫວິນເຍ ປາປຸສ຺ສນ຺ນສ຺ສ ທິນ຺ນາຍ ຕສ຺ສປາປິຍສິກາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕິຓວຕ຺ຖາຣກໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕີຕິ ສງ຺ເຆນ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖນ ວູປສມິເຕ ອຘິກຣເຓ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເທສິຍມານາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຍໍ ປເນຕໍ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ, ເອຕໍ ມຍ຺ຫໍ ນ ຂມຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວທນ຺ໂຕປິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ນາມ, ຕສ຺ສາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕີຕິ ວິນຍຘໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ທີເປຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ອຘິກຣຓໍ ທ຺ວາທສສຸ ອຸກ຺ໂກເຏສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ນາມ. ທ຺ວີສຸ ປນ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກສຸ ເອກສ຺ມິໍ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຸປ຺ປນ຺ນາຆາໂຕ, ຕສ຺ສ ປຣາຊຍໍ ອາໂຣປນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ທີເປຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ອຘິກຣຓໍ ທ຺ວາທສສຸ ອຸກ຺ໂກເຏສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ນາມ. ມນ຺ໂທ ປນ ໂມມູໂຫ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ເອວ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ທີເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ທ຺ວີສຸ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກສຸ ເອໂກ ວິສມານິ ກາຍກມ຺ມາທີນິ ຄຫນມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ພລວນ຺ເຕ ຈ ປກ຺ຂນ຺ຕຣິເຍ ອຠິຎ຺ຎາເຕ ຠິກ຺ຂູ ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ພລວນິສ຺ສິໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຠເຍນ ‘‘ອຍໍ ເມ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາຍໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ທີເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ໂຕ ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ ນາມ.

ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ເອໂກ ສາມເຓໂຣ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ, ໂສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ປຣາຊຍໍ ປຕ຺ວາ ມງ຺ກຸຠູເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກສ຺ມາ ມງ຺ກຸຠູຕາຕ຺ຖາ’’ຕິ? ເຕ ຕສ຺ສ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ໂສ ເຕ ເອວໍ ວເທຕິ ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ມໍ ອຸປສມ຺ປາເທຖ, ອຫໍ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ຕໍ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕິ. ໂສ ທຸຕິຍທິວເສ ເຠຣິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາເຕຕິ. ຕໂຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ເກນ ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປາຕິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມຍາ’’ຕິ ວທຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ສນ຺ນິປາຕິໂຕ’’ຕິ? ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ອຘິກຣຓໍ ທຸພ຺ພິນິຈ຺ຉິຕໍ, ຕມຫໍ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ຕ຺ວໍ ປນ ຫິຍ຺ໂຍ ກຸຫິໍ ຄໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນມ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ຊ ປນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ອິທໍ ອາວຸໂສ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ຠຄວຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອຸກ຺ໂກຏນກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’ນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຫີ’’ຕິ. ອາຄນ຺ຕຸເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ກາຣໂກຕິ ເອກໍ ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຘິກຣຓໍ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ປຣິເວຓຄຕໍ ປຣາຊິຕາ ຠິກ຺ຂູ ວທນ຺ຕິ ‘‘ກິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ອຘິກຣຓໍ, ນນຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ກສ຺ມາ ປຐມໍເຍວ ເອວໍ ນ ວທິຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ. ເອວໍ ໂຍ ກາຣໂກ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອຸກ຺ໂກຏນກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຉນ຺ທທາຍໂກຕິ ເອໂກ ອຘິກຣຓວິນິຈ຺ຉເຍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ສຠາເຄ ຠິກ຺ຂູ ປຣາຊຍໍ ປຕ຺ວາ ອາຄເຕ ມງ຺ກຸຠູເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ ທານິ ອຫໍ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ ສນ຺ນິປາເຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ອຘິກຣຓໍ ທຸພ຺ພິນິຈ຺ຉິຕໍ, ຕມຫໍ ອຊ຺ຊ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ປນ ຕ຺ວໍ ກຕ຺ຖ ຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ອິທໍ ອາວຸໂສ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ຠຄວຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘ຉນ຺ທທາຍໂກ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອຸກ຺ໂກຏນກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’ນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຫີ’’ຕິ.

ອຘິກຣຓນິທານາທິວຓ຺ຓນາ

໓໔໒. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ກິໍນິທານນ຺ຕິອາທີສຸ ກິໍ ນິທານມສ຺ສາຕິ ກິໍນິທານໍ. ໂກ ສມຸທໂຍ ອສ຺ສາຕິ ກິໍສມຸທຍໍ. ກາ ຊາຕິ ອສ຺ສາຕິ ກິໍຊາຕິກໍ. ໂກ ປຠໂວ ອສ຺ສາຕິ ກິໍປຠວໍ. ໂກ ສມ຺ຠາໂຣ ອສ຺ສາຕິ ກິໍສມ຺ຠາຣໍ. ກິໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ອສ຺ສາຕິ ກິໍສມຸຏ຺ຐານໍ. ສພ຺ພາເນຕານິ ກາຣຓເວວຈນານິເຍວ.

ວິວາທນິທານນ຺ຕິອາທີສຸປິ ອຏ຺ຐາຣສເຠທກຣວຕ຺ຖຸສງ຺ຂາໂຕ ວິວາໂທ ນິທານເມຕສ຺ສາຕິ ວິວາທນິທານໍ. ວິວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກວິວາທວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸວາໂທ ນິທານໍ ອສ຺ສາຕິ ອນຸວາທນິທານໍ. ອິທມ຺ປິ ອນຸວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອນຸວາທວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປຕ຺ຕິ ນິທານໍ ອສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິນິທານໍ. ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓປຈ຺ຈຍາ ຈຕສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອາປຕ຺ຕິວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຈ຺ຈຍໍ ນິທານມສ຺ສາຕິ ກິຈ຺ຈຍນິທານໍ; ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຣຓມສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສນາທີນໍ ກິຈ຺ຈໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກກິຈ຺ຈານໍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຘິກຣຓານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປກ຺ເຂ ເອກປທໂຍຊນາ. ເອເຕນານຸສາເຣນ ສພ຺ພປທານິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ເຫຕຸນິທານນ຺ຕິອາທິມ຺ຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ນວນ຺ນໍ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕເຫຕູນໍ ວເສນ ເຫຕຸນິທານາທິຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໍ ນານໍ. ເຫຕຸເຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໓໔໓. ມູລປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ທ຺ວາທສ ມູລານີຕິ ໂກຘອຸປນາຫຍຸຄຬກາທີນິ ຉ ວິວາທາມູລານິ, ໂລຠໂທສໂມຫາ ຕໂຍ, ອໂລຠາໂທສາໂມຫາ ຕໂຍຕິ ອິມານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕານິ ທ຺ວາທສ ມູລານິ. ຈຸທ຺ທສ ມູລານີຕິ ຕາເນວ ທ຺ວາທສ ກາຍວາຈາຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈຸທ຺ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ຉ ມູລານີຕິ ກາຍາທີນິ ຉ ສມຸຏ຺ຐານານິ.

ສມຸຏ຺ຐານປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ສມຸຏ຺ຐານານິ, ຕຎ຺ຫິ ເອເຕສຸ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ເຠທກຣວຕ຺ຖູສຸ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ເອເຕຫິ ວາ ກາຣຓຠູເຕຫິ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ເຕນສ຺ເສຕານິ ສມຸຏ຺ຐານານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໓໔໔. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອາປຕ຺ຕີຕິອາທິເຠເທ ເອເກນ ອຘິກຣເຓນ ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓນາຕິ ອິທໍ ເຍນ ອຘິກຣເຓນ ສມ຺ມນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປເນຕານິ ເອກໍສໂຕ ກິຈ຺ຈາຘິກຣເຓເນວ ສມ຺ມນ຺ຕິ. ນ ຫິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ.

ນ ກຕເມນ ສມເຖນາຕິ ສາວເສສາປຕ຺ຕິ ວິຍ ນ ສມ຺ມຕິ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ສາ ເທເສຕຸໍ, ນ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຸທ຺ຘນ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ.

໓໔໘. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ ອນຸວາທາຘິກຣຓນ຺ຕິອາທິ ນໂຍ ອຸຕ຺ຕາໂນເຍວ.

໓໔໙. ຕໂຕ ປຣໍ ຍຕ຺ຖ ສຕິວິນໂຍຕິອາທິກາ ສມ຺ມຸຂາວິນຍໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຉ ຍມກປຸຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນເນວ ອຕ຺ໂຖ ປກາສິໂຕ.

໓໕໑. ສໍສຏ຺ຐາທິປຸຈ຺ຉານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສໍສຏ຺ຐາຕິ ສຕິວິນຍກມ຺ມວາຈາກ຺ຂຓສ຺ມິໍເຍວ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສມຖານໍ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍຕິ ວາ ສຕິວິນໂຍຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ, ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມາ ປນ ກທລິກ຺ຂນ຺ເຘ ປຕ຺ຕວຏ຺ຏີນໍ ວິຍ ນ ສກ຺ກາ ເຕສໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຈ ລພ຺ຠາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ສຕ຺ຕສມຖນິທານວຓ຺ຓນາ

໓໕໒. ກິໍນິທາໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ນິທານໍ ນິທານມສ຺ສາຕິ ນິທານນິທາໂນ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຂຕາ, ຘມ຺ມສມ຺ມຸຂຕາ, ວິນຍສມ຺ມຸຂຕາ, ປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂຕາຕິ ອິທໍ ສມ຺ມຸຂາວິນຍສ຺ສ ນິທານໍ. ສຕິເວປຸລ຺ລປຕ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວ ລທ຺ຘຸປວາໂທ ສຕິວິນຍສ຺ສ ນິທານໍ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອມູຬ຺ຫວິນຍສ຺ສ ນິທານໍ. ໂຍ ຈ ເທເສຕິ, ຍສ຺ສ ຈ ເທເສຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສມ຺ມຸຂີຠາໂວ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓສ຺ສ ນິທານໍ. ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຍ ນິທານໍ. ປາປຸສ຺ສນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕສ຺ສປາປິຍສິກາຍ ນິທານໍ. ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ພຫຸ ອສ຺ສາມຓກອຊ຺ຌາຈາໂຣ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສ຺ສ ນິທານໍ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວາຣາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ.

໓໕໓. ມູລປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ສມຸຏ຺ຐານປຸຈ຺ຉາຍ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສມຖານໍ ກຕເມ ຉຕ຺ຕິໍສ ສມຸຏ຺ຐານາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສມ຺ມຸຂາວິນຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມສງ຺ຄຫາຠາເວນ ສມຸຏ຺ຐານາຠາວໂຕ ຉນ຺ນໍເຍວ ສມຖານໍ ຉ ສມຸຏ຺ຐານານິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍາຕິ ຎຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຣຓນ຺ຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ຎຕ຺ຕິຍາ ຐເປຕພ຺ພກາເລ ຐປນໍ. ອຸປຄມນນ຺ຕິ ສຍໍ ອຸປຄມນໍ; ອຕ຺ຕນາເຍວ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຸປຄມນນ຺ຕິ ອຊ຺ເຌສນຸປຄມນໍ; ອຎ຺ຎໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທິກໍ ‘‘ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອຊ຺ເຌສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິວາສນາຕິ ‘‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ເມ ເອຕໍ, ກໂຣຕຸ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ເອວໍ ອຘິວາສນາ; ຉນ຺ທທານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສນາຕິ ‘‘ນ ເມຕໍ ຂມຕິ, ມາ ເອວໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິເສຘນາ. ອິຕິ ຉນ຺ນໍ ຉກ຺ການໍ ວເສນ ຉຕ຺ຕິໍສ ສມຸຏ຺ຐານາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສຕ຺ຕສມຖນານາຕ຺ຖາທິວຓ຺ຓນາ

໓໕໔. ນານາຕ຺ຖປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອຘິກຣຓປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຍໍ ວິວາໂທ ໂນ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ອຍໍ ມາຕາປຸຕ຺ຕາທີນໍ ວິວາໂທ ວິຣຸທ຺ຘວາທຕ຺ຕາ ວິວາໂທ ນາມ ໂຫຕິ, ສມເຖຫິ ປນ ອຘິກຣຓີຍຕາຍ ອຠາວໂຕ ອຘິກຣຓໍ ນ ໂຫຕິ. ອນຸວາທາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອຘິກຣຓເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.