ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ວິນຍປິຏເກ

ປຣິວາຣ-ອຏ຺ຐກຖາ

ໂສຬສມຫາວາໂຣ

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

ວິສຸທ຺ຘປຣິວາຣສ຺ສ, ປຣິວາໂຣຕິ ສາສເນ;

ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຣີຣສ຺ສ, ຂນ຺ຘການໍ ອນນ຺ຕຣາ.

ສງ຺ຄຫໍ ໂຍ ສມາຣຸຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພາຄຕໍ ນຍໍ;

ຫິຕ຺ວາ ທານິ ກຣິສ຺ສາມິ, ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ.

໑. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຕນ ຠຄວຕາ…ເປ… ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ຕາວ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ໂຍ ໂສ ຠຄວາ ສາສນສ຺ສ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສທ຺ຘມ຺ມຄາຣວພຫຸມານເວຄສມຸສ຺ສິຕໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຍາຈິໂຕ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາລໍ ຊານຕາ, ຕສ຺ສາ ຕສ຺ສາ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປສ຺ສຕາ; ອປິຈ ປຸພ຺ເພນິວາສາທີຫິ ຊານຕາ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ຉຫິ ວາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຫິ ຊານຕາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ສພ຺ພຘມ຺ມຊານນສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂຸວິສຍາຕີຕານິ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທິຄຕານິ ຈາປິ ຣູປານິ ອຕິວິສຸທ຺ເຘນ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ຈ ປສ຺ສຕາ, ອຕ຺ຕຫິຕສາຘິກາຍ ສມາຘິປທຏ຺ຐານາຍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ປຣຫິຕສາຘິກາຍ ກຣຸຓາປທຏ຺ຐານາຍ ເທສນາປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕາ, ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕໍ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ກໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ກິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ເກນາຠຕ’’ນ຺ຕິ.

໒. ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນ ‘‘ຍໍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ປຐມໍ ປາຣາຊິກ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ເກວລໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອາຄຕສ຺ສ ອາທິປທສ຺ສ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕເມວ, ‘‘ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວສາລິຍາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ; ກໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ສຸທິນ຺ນໍ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ປນ ນເຍນ ປຸນປິ ເອຕ຺ຖ ເອເກກໍ ປທໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສເວຍ຺ຍ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ ອສໍວາໂສ’’ຕິ ອຍໍ ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍປີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສິກ຺ຂໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາ’’ຕິ ຈ ມກ຺ກຏິວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກວຕ຺ຖູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕາ – ອິມາ ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉາຍ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ປນ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ; ສາ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ມວເສນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍເຍວ ອາຄຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ມຊ຺ຌິມເທເສ ເຈວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຊນປເທສຸ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ວິນຍຘຣປຎ຺ຈເມນ ຄເຓນ ‘‘ອຸປສມ຺ປທາ, ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາ, ຘຸວນຫານໍ, ຈມ຺ມຕ຺ຖຣຓ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສິກ຺ຂາປທານິ ມຊ຺ຌິມເທເສເຍວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອຕ຺ເຖວ ເອເຕຫິ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຊນປເທສຸ. ເສສານິ ສພ຺ພາເນວ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ.

ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈວ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ສຸທ຺ຘຠິກ຺ຂູນເມວ ຫິ ສຸທ຺ຘຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຉນ຺ທໂສ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສເວຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ວິນີຕກຖາມຕ຺ຕເມວ ຫິ ຕາສໍ ນຕ຺ຖິ, ສິກ຺ຂາປທໍ ປນ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ນານໍ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ອຕ຺ເຖ ປນ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ.

ນິທາໂນຄຘນ຺ຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕິ ໂສ ອາວິກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນຸປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິທາໂນຄຘໍ; ນິທາເນ ອນຸປວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍນ ອຸທ຺ເທເສນາຕິ ນິທາໂນຄຘໍ ນິທານປຣິຍາປນ຺ນມ຺ປິ ສມານໍ ‘‘ຕຕ຺ຣິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິນາ ທຸຕິເຍເນວ ອຸທ຺ເທເສນ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິອາທີນໍ. ປຐມາ ຫິ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ສີລວິປຕ຺ຕິ ນາມ, ອວເສສາ ປຎ຺ຈ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິ ນາມ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກທິຏ຺ຐິ ຈ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິ ນາມ, ອາຊີວເຫຕຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ຉ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຕິ ອິມາສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນໍ ອິທໍ ປາຣາຊິກໍ ສີລວິປຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ.

ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນາຕິ ທ຺ວງ຺ຄິເກນ ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ກາເຍນ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຍໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ. ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕີຕິ ‘‘ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ສມ຺ມຸຂາ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນ ‘‘ອາມ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ, ຕາວເທວ ຠຓ຺ຑນກລຫວິຄ຺ຄຫາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສກ຺ກາ ຈ ໂຫຕິ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອປເນຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ກາຕຸໍ. ອິຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ຈ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣເຓນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕິ, ນ ຈ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂກຈິ ອຸປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ອຸປຣິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຄ຺ເຄ ‘‘ນ ກຕເມນ ສມເຖນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສມຖໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິນໂຍຕິ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕມາຕິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິນໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຠຕ຺ຕີຕິ ປທຠາຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ; ວິຠຕ຺ຕີຕິ ຫິ ວິຠງ຺ຄສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ອສໍວໂຣຕິ ວີຕິກ຺ກໂມ. ສໍວໂຣຕິ ອວີຕິກ຺ກໂມ. ເຍສໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເຍສໍ ວິນຍປິຏກຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາ ຈ ສພ຺ພາ ປຄຸຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ເຕ ເອຕໍ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປາຬິໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຘາເຣນ຺ຕິ; ນ ຫິ ສກ຺ກາ ສພ຺ພໍ ວິນຍປິຏກໍ ອຊານນ຺ເຕນ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຊານິຕຸນ຺ຕິ. ເກນາຠຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປາຬິວເສນ ຈ ອຕ຺ຖວເສນ ຈ ຍາວ ອຊ຺ຊຕນກາລໍ ເກນ ອານີຕນ຺ຕິ. ປຣມ຺ປຣາຠຕນ຺ຕິ ປຣມ຺ປຣາຍ ອານີຕໍ.

໓. ອິທານິ ຍາຍ ປຣມ຺ປຣາຍ ອານີຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປາລິ ທາສໂກ ເຈວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂປຣາຓເກຫິ ມຫາເຖເຣຫິ ຄາຖາໂຍ ຐປິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິທານວຓ຺ຓນາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ທຸຕິຍປາຣາຊິກາທິປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ມຫາວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຕາປຕ຺ຕິວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໗. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ໂຕ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ກຕາປຕ຺ຕິວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນໍ ກຕິ ວິປຕ຺ຕິໂຍ ຠຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ວິປຕ຺ຕິວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ກຕິຫິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສງ຺ຄຫວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຉນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານໍ ກຕິຫິ ສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສມຸຏ຺ຐານວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານໍ ກຕມໍ ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ອຘິກຣຓວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສມຖານໍ ກຕິຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສມຖວາໂຣ, ຕທນນ຺ຕໂຣ ສມຸຈ຺ຈຍວາໂຣ ຈາຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ.

໑໘໘. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນປຈ຺ຈຍາ ປາຣາຊິກໍ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸນ ປຈ຺ຈຍວເສນ ເອໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາໂຣ, ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຣິມສທິສາ ເອວ ກຕາປຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ສຕ຺ຕ ວາຣາຕິ ເອວໍ ອປເຣປິ ອຏ຺ຐ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ. ອິຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ, ປຸຣິມາ ອຏ຺ຐາຕິ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ໂສຬສ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປຣໍ ເຕເນວ ນເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄປິ ໂສຬສ ວາຣາ ອາຄຕາຕິ ເອວມິເມ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ວາຣາ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ເຫຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ປຸພ຺ເພ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ.

ມຫາວິຠງ຺ເຄ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ ຈ

ໂສຬສມຫາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຏ຺ຐານສີສວຓ຺ຓນາ

໒໕໗. ຕທນນ຺ຕຣາຍ ປນ ສມຸຏ຺ຐານກຖາຍ ອນຕ຺ຕາ ອິຕິ ນິຈ຺ຉຍາຕິ ອນຕ຺ຕາ ອິຕິ ນິຈ຺ຉິຕາ. ສຠາຄຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈາກາຣາທີຫິ ສຠາຄານໍ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ. ນາມມຕ຺ຕໍ ນ ນາຍຕີຕິ ນາມມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ທຸກ຺ຂຫານິນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຆາຕນໍ. ຂນ຺ຘກາ ຍາ ຈ ມາຕິກາຕິ ຂນ຺ຘກາ ຍາ ຈ ມາຕິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍໂຕ ກຕນ຺ຕິ ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍໂຕກຕໍ ນິຍຕກຕໍ; ນິຍຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ຠູຕາໂຣຈນໂຈຣິວຸຏ຺ຐາປນອນນຸຎ຺ຎາຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍສ຺ສ ສງ຺ຄໂຫ ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພ. ເອຕາເນວ ຫິ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານິ ນິຍຕສມຸຏ຺ຐານານິ, ອຎ຺ເຎຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ຠິນ຺ນສມຸຏ຺ຐານານິ.

ສມ຺ເຠທໍ ນິທານຎ຺ຈຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ສມ຺ເຠທຎ຺ຈ ນິທານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ເຠທວຈເນນ ສມຸຏ຺ຐານສມ຺ເຠທສ຺ສ ຄຫຓໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ, ຕານິ ຫິ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ສມ຺ຠິນ຺ນສມຸຏ຺ຐານານິ. ນິທານວຈເນນ ສິກ຺ຂາປທານໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເທສສງ຺ຂາຕໍ ນິທານໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ສຸຕ຺ເຕ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸປຣີຕິ ສິກ຺ຂາປທານໍ ສມຸຏ຺ຐານນິຍໂມ ສມ຺ເຠໂທ ນິທານນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ເອວ ທິສ຺ສນ຺ຕິ; ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກາຍໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ຕາວ ປຸຣິມນເຍ ສມຸຏ຺ຐານນິຍໂມ ຈ ສມ຺ເຠໂທ ຈ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕຣໍ ປນ ນິທານໍ ນາມ –

‘‘ເວສາລິຍາ ຣາຊຄເຫ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ຈ ອາຬວີ;

ໂກສມ຺ພິຍາ ຈ ສກ຺ເກສຸ, ຠຄ຺ເຄສຸ ເຈວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ເອວໍ ອຸປຣິ ທິສ຺ສຕິ, ປຣໂຕ ອາຄເຕ ສຸຕ຺ເຕ ທິສ຺ສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘‘ວິຠງ຺ເຄ ທ຺ວີສູ’’ຕິ ຄາຖາຍ ອຍມຕ຺ໂຖ – ຍໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ທ຺ວີສຸ ວິຠງ຺ເຄສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອຸໂປສຖທິວເສ ຠິກ຺ຂູ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຍຖາຎາຍໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ປວກ຺ຂາມິ, ຕໍ ເມ ສຸຓາຖາຕິ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕານຸຠາສນຎ຺ຈາຕິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕຎ຺ຈ ສມນຸຠາສນຎ຺ຈ. ອຕິເຣກຎ຺ຈ ຈີວຣນ຺ຕິ ອຕິເຣກຈີວຣໍ; ກຖິນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂລມານິ ປທໂສຘມ຺ໂມຕິ ເອຬກໂລມານິ ຈ ປທໂສຘມ຺ໂມ ຈ. ຠູຕໍ ສໍວິຘາເນນ ຈາຕິ ຠູຕາໂຣຈນຎ຺ຈ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ອທ຺ຘານປ຺ປຏິປຊ຺ຊນຎ຺ຈ. ເຖຍ຺ຍເທສນາ ໂຈຣິໍ ຈາຕິ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ໂຖ ຈ ຉຕ຺ຕປາຓິສ຺ສ ອຄິລານສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາ ຈ ໂຈຣິວຸຏ຺ຐາປນຎ຺ຈ. ອນນຸຎ຺ຎາຕາຍ ເຕຣສາຕິ ມາຕາປິຕຸສາມິເກຫິ ອນນຸຎ຺ຎາຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ອິມານິ ເຕຣສ ສມຸຏ຺ຐານານິ ໂຫນ຺ຕິ. ສທິສາ ອິຘ ທິສ຺ສເຣຕິ ອິຘ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ ເອເຕສຸ ເຕຣສສຸ ສມຸຏ຺ຐານສີເສສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ອຎ຺ຎານິປິ ສທິສານິ ສມຸຏ຺ຐານານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ອິທານິ ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເມຖຸນນ຺ຕິ ອິທໍ ຕາວ ປຐມປາຣາຊິກໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ. ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄຕິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ເຈວ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ຈ. ອນິຍຕາ ປຐມິກາຕິ ປຐມໍ ອນິຍຕສິກ຺ຂາປທໍ. ປຸພ຺ພູປປຣິປາຈິຕາຕິ ‘‘ຊານໍ ປຸພ຺ພູປຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິປາຈິຕປິຓ຺ຑປາຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ຣໂຫ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສຫາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ.

ສໂຠຊເນ ຣໂຫ ທ຺ເວ ຈາຕິ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ທ຺ເວ ຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທານິ ຈ. ອງ຺ຄຸລິ ອຸທເກ ຫສນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກຎ຺ຈ ອຸທເກ ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ປຫາເຣ ອຸຄ຺ຄິເຣ ເຈວາຕິ ປຫາຣທານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ຕລສຕ຺ຕິກອຸຄ຺ຄິຣຓສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ເຕປຎ຺ຎາສາ ຈ ເສຂິຍາຕິ ປຣິມຓ຺ຑລນິວາສນາທີນິ ຂຸທ຺ທກວຓ຺ຓນາວສາເນ ວຸຕ຺ຕານິ ເຕປຎ຺ຎາສ ເສຂິຍສິກ຺ຂາປທານິ ຈ.

ອຘກ຺ຂຄາມາວສ຺ສຸຕາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຘກ຺ຂກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ຄາມນ຺ຕຣຄມນໍ ອວສ຺ສຸຕາ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ຕລມຏ຺ຐຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘິກາຕິ ຕລຆາຕກໍ ຊຕຸມຏ຺ຐໍ ອຸທກສຸທ຺ຘິກາທິຍນຎ຺ຈ. ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ ຈ ໂອວາທນ຺ຕິ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ ຉປ຺ປຎ຺ຈໂຍຊນານິ ສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ໂອວາທາຍ ອຄມນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ນານຸພນ຺ເຘ ປວຕ຺ຕິນິນ຺ຕິ ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ.

ອິເມ ສິກ຺ຂາຕິ ອິມາ ສິກ຺ຂາໂຍ; ລິງ຺ຄວິປຣິຍາໂຍ ກໂຕ. ກາຍມານສິກາ ກຕາຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ກຕາ.

ທຸຕິຍປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໕໙. ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ອິທໍ ຕາວ ອທິນ຺ນາທານນ຺ຕິ ວາ ທຸຕິຍປາຣາຊິກນ຺ຕິ ວາ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ. ຕຕ຺ຖ ວິຄ຺ຄຫຸຕ຺ຕຣີຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທານິ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ອຕ຺ຕກາມິນນ຺ຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍສິກ຺ຂາປທານິ. ອມູລາ ອຎ຺ຎຠາຄິຍາຕິ ທ຺ເວ ທຸຏ຺ຐໂທສສິກ຺ຂາປທານິ. ອນິຍຕາ ທຸຕິຍິກາຕິ ທຸຕິຍໍ ອນິຍຕສິກ຺ຂາປທໍ.

ອຈ຺ຉິນ຺ເທ ປຣິຓາມເນຕິ ສາມໍ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທນຎ຺ຈ ສງ຺ຆິກລາຠສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມນຎ຺ຈ. ມຸສາ ໂອມສເປສຸຓາຕິ ມຸສາວາໂທ ຈ ໂອມສວາໂທ ຈ ຠິກ຺ຂຸເປສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ປຖວີຂເຓຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິອາໂຣຈນຎ຺ຈ ປຖວີຂຓຎ຺ຈ. ຠູຕໍ ອຎ຺ຎາຍ ອຸຊ຺ຌາເປຕິ ຠູຕຄາມອຎ຺ຎວາທກອຸຊ຺ຌາປນກສິກ຺ຂາປທານິ.

ນິກ຺ກຑ຺ຒນໍ ສິຎ຺ຈນຎ຺ຈາຕິ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒນຎ຺ຈ ອຸທເກນ ຕິຓາທິສິຎ຺ຈນຎ຺ຈ. ອາມິສເຫຕຸ ຠຸຕ຺ຕາວີຕິ ‘‘ອາມິສເຫຕຸ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທນ຺ຕີ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ຂາທນີຍາທິນາ ປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ເອຫິ ອນາທຣິ ຠິໍສາຕິ ‘‘ເອຫາວຸໂສ ຄາມໍ ວາ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ອນາທຣິຍຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸຠິໍສາປນກຎ຺ຈ. ອປນິເຘ ຈ ຊີວິຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕາທີນໍ ອປນິຘານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາໂວໂຣປນຎ຺ຈ.

ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຊານໍ ສປ຺ປາຓກອຸທກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກຏນຎ຺ຈ. ອູນສໍວາສນາສນາຕິ ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ນາສິຕກສາມເຓຣສມ຺ໂຠຄສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ສຫຘມ຺ມິກໍ ວິເລຂາຕິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ວິເລຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາຄຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ໂມໂຫ ອມູລເກນ ຈາຕິ ໂມຫນເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍສນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ.

ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມິກໍ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈອຸປທຫນຎ຺ຈ, ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນຎ຺ຈ, ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ຂີຍນຎ຺ຈ. ປຣິຓາເມຍ຺ຍ ປຸຄ຺ຄເລຕິ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທໍ. ກິໍ ເຕ ອກາລໍ ອຈ຺ຉິນ຺ເທຕິ ‘‘ກິໍ ເຕ ອຍ຺ເຍ ເອໂສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຄຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ‘‘ອກາລຈີວຣໍ ກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠາຊນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຈີວຣໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ທຸຄ຺ຄຫີ ນິຣເຍນ ຈາຕິ ທຸຄ຺ຄຫິເຕນ ທຸປ຺ປຘາຣິເຕນ ປຣໍ ອຸຊ຺ຌາປນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ນິຣເຍນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ອຠິສປນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ.

ຄຓໍ ວິຠງ຺ຄ ທຸພ຺ພລນ຺ຕິ ‘‘ຄຓສ຺ສ ຈີວຣລາຠໍ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຘມ຺ມິກໍ ຈີວຣວິຠງ຺ຄໍ ປຏິພາເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ທຸພ຺ພລຈີວຣປຈ຺ຈາສາຍ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ກຖິນາ ຜາສຸ ປສ຺ສຍນ຺ຕິ ‘‘ຘມ຺ມິກໍ ກຖິນຸທ຺ຘາຣໍ ປຏິພາເຫຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຜາສຸໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸປສ຺ສຍໍ ທຕ຺ວາ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ນິກ຺ກຑ຺ເຒຍ຺ຍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ອກ຺ໂກສຈຓ຺ຑີ ມຈ຺ຉຣີຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໍ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍ ວາ ປຣິຠາເສຍ຺ຍ ວາ, ຈຓ຺ຑິກຕາ ຄຓໍ ປຣິຠາເສຍ຺ຍ, ກຸເລ ມຈ຺ຉຣິນີ ອສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ຄພ຺ຠິນິຎ຺ຈ ປາຍນ຺ຕິຍາຕິ ‘‘ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ.

ທ຺ເວວສ຺ສໍ ສິກ຺ຂາ ສງ຺ເຆນາຕິ ‘‘ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ຕໂຍ ເຈວ ຄິຫີຄຕາຕິ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ‘‘ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ກຸມາຣິຠູຕາ ຕິສ຺ໂສຕິ ‘‘ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ກຸມາຣິຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ. ອູນທ຺ວາທສສມ຺ມຕາຕິ ‘‘ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕາ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ອລໍ ຕາວ ໂສກາວາສນ຺ຕິ ‘‘ອລໍ ຕາວ ເຕ ອຍ຺ເຍ ວຸຏ຺ຐາປິເຕນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຈຓ຺ຑິໍ ໂສກາວາສໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ຉນ຺ທາ ອນຸວສ຺ສາ ຈ ທ຺ເວຕິ ‘‘ປາຣິວາສິກຉນ຺ທທາເນນ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ອນຸວສ຺ສໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ເອກໍ ວສ຺ສໍ ທ຺ເວ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ສມຸຏ຺ຐານາ ຕິກາ ກຕາຕິ ຕິກສມຸຏ຺ຐານາ ກຕາ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໐. ສຎ຺ຈຣີ ກຸຏິ ວິຫາໂຣຕິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິກຣຓໍ ມຫລ຺ລກວິຫາຣກຣຓຎ຺ຈ. ໂຘວນຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຸຣາຓຈີວຣໂຘວາປນຎ຺ຈ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕຸຕ຺ຕຣິ ອຠິຫຏ຺ຐຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ຈີວຣວິຎ຺ຎາປນໍ ຕຕຸຕ຺ຕຣິສາທິຍນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອຸຠິນ຺ນໍ ທູຕເກນ ຈາຕິ ‘‘ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອຸປກ຺ຂຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຄຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍຎ຺ຈ ທູເຕນ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນປຫິຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ.

ໂກສິຍາ ສຸທ຺ຘທ຺ເວຠາຄາ, ຉພ຺ພສ຺ສານິ ນິສີທນນ຺ຕິ ‘‘ໂກສິຍມິສ຺ສກໍ ສນ຺ຖຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ. ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ຣູປິກາ ເຈວາຕິ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕໍ ເອຬກໂລມໂຘວາປນໍ ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອຸໂຠ ນານປ຺ປກາຣກາຕິ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ອູນພນ຺ຘນວສ຺ສິກາຕິ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ວສ຺ສິກສາຏິກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ສຸຕ຺ຕໍ ວິກປ຺ປເນນ ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຈີວຣວາຍາປນຎ຺ຈ ຕນ຺ຕວາເຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈີວເຣ ວິກປ຺ປາປຊ຺ຊນຎ຺ຈ. ທ຺ວາຣທານສິພ຺ພານິ ຈາຕິ ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍ, ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ທເທຍ຺ຍ, ຈີວຣໍ ສິພ຺ເພຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ປູວປຈ຺ຈຍໂຊຕິ ຈາຕິ ປູເວຫິ ວາ ມນ຺ເຖຫິ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ ຈາຕຸມາສປຈ຺ຈຍປ຺ປວາຣຓາໂຊຕິສມາທຫນສິກ຺ຂາປທານິ ຈ.

ຣຕນໍ ສູຈິ ມຎ຺ໂຈ ຈ, ຕູລໍ ນິສີທນກຓ຺ຑຸ ຈ, ວສ຺ສິກາ ຈ ສຸຄເຕນາຕິ ຣຕນສິກ຺ຂາປທຎ຺ເຈວ ສູຈິຆຣສິກ຺ຂາປທາທີນິ ຈ ສຕ຺ຕ ສິກ຺ຂາປທານິ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາປນາ, ທ຺ເວ ສງ຺ຆິກາ ມຫາຊນິກາ, ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລລຫຸກາ ຄຣູຕິ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນິ ນວ ສິກ຺ຂາປທານິ. ທ຺ເວ ວິຆາສາ ສາຏິກາ ຈາຕິ ‘‘ອຸຈ຺ຈາຣໍ ວາ ປສ຺ສາວໍ ວາ ສງ຺ກາຣໍ ວາ ວິຆາສໍ ວາ ຕິໂຣກຸຏ຺ເຏ ວາ ຕິໂຣປາກາເຣ ວາ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍ ວາ ຉຑ຺ຑາເປຍ຺ຍ ວາ, ຫຣິເຕ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍ ວາ ຉຑ຺ຑາເປຍ຺ຍ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ ທ຺ເວ ວິຆາສສິກ຺ຂາປທານິ ຈ ອຸທກສາຏິກາສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ສມຓຈີວເຣນ ຈາຕິ ‘‘ສມຓຈີວຣໍ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມນຸຠາສນາສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໑. ເຠທານຸວຕ຺ຕທຸພ຺ພຈທູສທຸຏ຺ຐຸລ຺ລທິຏ຺ຐິ ຈາຕິ ສງ຺ຆເຠທານຸວຕ຺ຕກທຸພ຺ພຈກຸລທູສກທຸຏ຺ຐຸລ຺ລປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນທິຏ຺ຐິອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນສິກ຺ຂາປທານິ. ຉນ຺ທໍ ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກາ ທ຺ເວ ຈາຕິ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ຄມນສິກ຺ຂາປທໍ ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກາຍ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຄມນນິສີທນສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍຎ຺ຈ. ທ຺ເວ ຈ ສທ຺ທາຕິ ‘‘ອປ຺ປສທ຺ໂທ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຄມິສ຺ສາມິ, ນິສີທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍຎ຺ຈ. ນ ພ຺ຍາຫເຣຕິ ‘‘ນ ສກພເຬນ ມຸເຂນ ພ຺ຍາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ.

ຉມາ ນີຈາສເນ ຐານໍ, ປຈ຺ຉໂຕ ອຸປ຺ປເຖນ ຈາຕິ ຉມາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ນີເຈ ອາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ; ຐິເຕນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ປຈ຺ຉໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ, ອຸປ຺ປເຖນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປເຖນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາສິກ຺ຂາປທານິ. ວຊ຺ຊານຸວຕ຺ຕິຄຫຓາຕິ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕກ, ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓາທິສງ຺ຂາຕານິ ຕີຓິ ປາຣາຊິການິ. ໂອສາເຣ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂນາຕິ ‘‘ອນປໂລເກຕ຺ວາ ກາຣກສງ຺ຆໍ ອນຎ຺ຎາຍ ຄຓສ຺ສ ຉນ຺ທໍ ໂອສາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ກິສ຺ມິໍ ສໍສຏ຺ຐາ ທ຺ເວ ວຘີຕິ ‘‘ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ອຘິກຣເຓ ປຈ຺ຈາກຕາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປເນວ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ສໍສຏ຺ຐາວ ອຍ຺ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ວິຫຣຖາ’’ຕິ ຈ ‘‘ອຕ຺ຕານໍ ວຘິຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ໂຣເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ. ວິສິພ຺ເພ ທຸກ຺ຂິຕາຍ ຈາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ວິສິພ຺ເພຕ຺ວາ ວາ ວິສິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂິຕໍ ສຫຊີວິນິ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ປຸນ ສໍສຏ຺ຐາ ນ ວູປສເມຕິ ‘‘ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫເຣຍ຺ຍ ຄຫປຕິນາ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ເຕນ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ປຸນ ວຸຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ‘‘ເອຫຍ຺ເຍ, ອິມໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຫີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ, ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ‘‘ສາ ປຈ຺ຉາ ອນນ຺ຕຣາຍິກິນີ ເນວ ວູປສມ຺ເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອາຣາມຎ຺ຈ ປວາຣຓາຕິ ‘‘ຊານໍ ສຠິກ຺ຂຸກໍ ອາຣາມໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປວິເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ນ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ອນ຺ວທ຺ຘໍ ສຫຊີວິນິໍ ທ຺ເວຕິ ‘‘ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໂຕ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈາສີສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ, ‘‘ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍຎ຺ຈ. ຈີວຣໍ ອນຸພນ຺ຘນາຕິ ‘‘ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ເຍ, ຈີວຣໍ ທສ຺ສສິ, ເອວາຫໍ ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ‘‘ສເຈ ມໍ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ເຍ, ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອນຸພນ຺ຘິສ຺ສສິ, ເອວາຫໍ ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ກຖິນສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໒. ອຸພ຺ຠຕໍ ກຖິນໍ ຕີຓີຕິ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ ອາທິໂຕວ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ປຐມໍ ປຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊນ຺ຕິ ‘‘ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຐມປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ‘‘ປຏິສາຍນີຍານິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອຈ຺ເຈກຎ຺ຈາປິ ສາສງ຺ກນ຺ຕິ ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ຕທນນ຺ຕຣເມວ ສາສງ຺ກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ປກ຺ກມນ຺ເຕນ ວາ ທຸເວຕິ ‘‘ຕໍ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ເນວ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຠູຕຄາມວຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ອຸປສ຺ສຍໍ ປຣມ຺ປຣາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນາຕິ ‘‘ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ວິກປ຺ປໍ ຣຎ຺ໂຎ ວິກາເລຕິ ‘‘ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ‘‘ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ໂວສາສາຣຎ຺ຎເກນ ຈາຕິ ‘‘ໂວສາສມານຣູປາ ຐິຕາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຕຖາຣູເປສຸ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ອຸສ຺ສຍາ ສນ຺ນິຈຍຎ຺ຈາຕິ ‘‘ອຸສ຺ສຍວາທິກາ’’ຕິ ຈ ‘‘ປຕ຺ຕສນ຺ນິຈຍໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ປຸເຣ ປຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຈາຕິ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ວິກາເລ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ປຎ຺ຈາຫິກາ ສງ຺ກມນີຕິ ‘‘ປຎ຺ຈາຫິກາ ສງ຺ຆາຏິຈາຣໍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຈີວຣສງ຺ກມນີຍໍ ຘາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ທ຺ເວປິ ອາວສເຖນ ຈາຕິ ‘‘ອາວສຖຈີວຣໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາວສຖໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ອາວສເຖນ ສທ຺ຘິໍ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທານິ ຈ ທ຺ເວ.

ປສາເຂ ອາສເນ ເຈວາຕິ ‘‘ປສາເຂ ຊາຕໍ ຄຓ຺ຑໍ ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອນາປຸຈ຺ຉາ ອາສເນ ນິສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ເອຬກໂລມາ ທ຺ເວ ເສຍ຺ຍາຕິ ເອຬກໂລມສິກ຺ຂາປທຎ຺ເຈວ ທ຺ເວ ຈ ສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທານິ. ອາຫຈ຺ຈ ປິຓ຺ຑໂຠຊນນ຺ຕິ ອາຫຈ຺ຈປາທກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ອາວສຖປິຓ຺ຑໂຠຊນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ຄຓວິກາລສນ຺ນິຘີຕິ ຄຓໂຠຊນວິກາລໂຠຊນສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ທນ຺ຕໂປເນນ ເຈລກາຕິ ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ອເຈລກສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ອຸຍ຺ໂຍຘີຕິ ‘‘ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເສນາຍ ວເສຍ຺ຍ, ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ວາ…ເປ… ອນີກທສ຺ສນໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ສຸຣາ ໂອເຣນ ນ຺ຫາຍນາຕິ ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ໂອເຣນທ຺ຘມາສນຫານສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ທ຺ເວ ເທສນິກາຕິ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕາວເສສປາຏິເທສນີຍທ຺ວຍຎ຺ຈ. ລສຸຓຸປຕິຏ຺ເຐ ນຈ຺ຈນາຕິ ລສຸຓສິກ຺ຂາປທໍ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປານີເຍນ ວາ ວິຘູປເນນ ວາ ອຸປຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ, ‘‘ນຈ຺ຈໍ ວາ ຄີຕໍ ວາ ວາທິຕໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອິໂຕ ປຣໍ ປາຬິໍ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ລິຂນ຺ຕິ. ຍຖາ ປນ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ; ເອວເມຕ຺ຖ ອນຸກ຺ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນ຺ຫານມຕ຺ຖຣຓໍ ເສຍ຺ຍາຕິ ‘‘ນຄ຺ຄາ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາ ຕຸວຏ຺ເຏຍ຺ຍຸໍ, ເອກມຎ຺ເຈ ຕຸວຏ຺ເຏຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ອນ຺ໂຕຣຏ຺ເຐ ຕຖາ ພຫີຕິ ‘‘ອນ຺ໂຕຣຏ຺ເຐ ສາສງ຺ກສມ຺ມເຕ, ຕິໂຣຣຏ຺ເຐ ສາສງ຺ກສມ຺ມເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ຈິຕ຺ຕາຄາຣນ຺ຕິ ‘‘ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ, ຣາຊາຄາຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕາຄາຣໍ ວາ…ເປ… ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ອາສນ຺ທິໍ ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕນາຕິ ‘‘ອາສນ຺ທິໍ ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ສຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ.

ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ສຫຕ຺ຖາ ຈາຕິ ‘‘ຄິຫິເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຄາຣິກສ຺ສ ວາ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ວາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ອຠິກ຺ຂຸກາວາເສນ ຈາຕິ ‘‘ອຠິກ຺ຂຸເກ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ວເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉຕ຺ຕໍ ຍານຎ຺ຈ ສງ຺ຆາຓິນ຺ຕິ ‘‘ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຍາເນນ ຍາເຍຍ຺ຍ, ສງ຺ຆາຓິໍ ຘາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ອລງ຺ກາຣຄນ຺ຘວາສິຕນ຺ຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖາລງ຺ກາຣໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓເກນ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ວາສິຕເກນ ປິຎ຺ຎາເກນ ນຫາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ຠິກ຺ຂຸນີຕິອາທິນາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸມ຺ມທ຺ທາເປຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສິກ຺ຂາປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອສງ຺ກຈ຺ຈິກາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ‘‘ອສງ຺ກຈ຺ຈິກາ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕອາປຕ຺ຕິ ຈ. ຈຕ຺ຕາຣີສາ ຈຕຸຕ຺ຕຣີຕິ ເອຕານິ ສພ຺ພານິປິ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ສິກ຺ຂາປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ກາເຍນ ນ ວາຈາຈິຕ຺ເຕນ, ກາຍຈິຕ຺ເຕນ ນ ວາຈໂຕຕິ ກາເຍນ ເຈວ ກາຍຈິຕ຺ເຕນ ຈ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ; ນ ວາຈາຈິຕ຺ເຕນ ນ ວາຈໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານິກາ ສພ຺ເພ, ສມາ ເອຬກໂລມິກາຕິ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ປທໂສຘມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໔. ປທຎ຺ຎຕ຺ຣ ອສມ຺ມຕາຕິ ‘‘ປທໂສ ຘມ຺ມໍ, ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິຉປ຺ປຎ຺ຈວາຈາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິສວິຄ຺ຄເຫນ, ອສມ຺ມໂຕ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ຕຖາ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕນ ຈາຕິ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ໂອວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາ ທ຺ເວຕິ ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາປຸເຓຍ຺ຍ, ວາເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທທ຺ວຍໍ. ອໂນກາໂສ ຈ ປຸຈ຺ຉນາຕິ ‘‘ອໂນກາສກຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອທ຺ຘານສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ອທ຺ຘານນາວໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອກໍ ນາວໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ, ປຓີຕໂຠຊນານິ ອຄິລາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ມາຕຸຄາເມນ ສໍຫເຣຕິ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ຄມນຎ຺ຈ ‘‘ສມ຺ພາເຘ ໂລມໍ ສໍຫຣາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ຘຎ຺ຎໍ ນິມນ຺ຕິຕາ ເຈວາຕິ ‘‘ຘຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ນິມນ຺ຕິຕາ ວາ ປວາຣິຕາ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ. ອຏ຺ຐ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຸຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ປາຏິເທສນີຍາ ວາ.

ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໖. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖໍ ອຸປສ຺ສຸຕີຕິ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄຄມນຎ຺ຈ ອຸປສ຺ສຸຕິຕິຏ຺ຐນຎ຺ຈ. ສູປວິຎ຺ຎາປເນນ ຈາຕິ ອິທໍ ສູໂປທນວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຕ຺ຕິຉນ຺ນຎ຺ຈ ໂອກາສນ຺ຕິ ‘‘ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາເຣ ອປ຺ປທີເປ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ໂອກາເສ, ອຊ຺ໂຌກາເສ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍໍ. ພ຺ຍູເຫນ ສຕ຺ຕມາຕິ ອິທໍ ຕທນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ຣຖິກາຍ ວາ ພ຺ຍູເຫ ວາ ສິງ຺ຆາຏເກ ວາ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕສິກ຺ຂາປທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຘມ຺ມເທສນາສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໗. ຘມ຺ມເທສນາສມຸຏ຺ຐານານິ ເອກາທສ ອຸຕ຺ຕານາເນວ. ເອວໍ ຕາວ ສມ຺ຠິນ຺ນສມຸຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນິຍຕສມຸຏ຺ຐານໍ ປນ ຕິວິຘໍ, ຕໍ ເອເກກສ຺ເສວ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ໂຫຕິ, ຕໍ ວິສຸໍເຍວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠູຕໍ ກາເຍນ ຊາຍຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ເນຕ຺ຕິຘມ຺ມານຸໂລມິກນ຺ຕິ ວິນຍປາຬິຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸໂລມນ຺ຕິ.

ສມຸຏ຺ຐານສີສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາລໍ

ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໗໑. ອິທານິ ອາປຕ຺ຕິອາທິໂກຏ຺ຐາເສສຸ ໂກສລ຺ລຊນນຕ຺ຖໍ ‘‘ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິທ຺ເທສປ຺ປຏິນິທ຺ເທສວເສນ ວິຠງ຺ໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ມາຕິກາຍ ຈ ວິຠງ຺ເຄ ຈ ອາຄຕາປຕ຺ຕິປຸຈ຺ຉາ. ເອສ ນໂຍ ທຸຕິຍປເທປິ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອວ ຣາສິວເສນ ຂນ຺ຘາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ວິນຍປຸຈ຺ຉາ; ‘‘ວິນີຕໍ ວິນໂຍ ວູປສໂມ’’ຕິ ອິທຎ຺ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ວິນີຕານິເຍວ ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ເຍສຸ ສຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕິ ອຄາຣວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາທ຺ວຍໍ. ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ອຍໍ ປນ ເຕສໍ ອຄາຣວານໍ ວິນຍປຸຈ຺ຉາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ວິປຕ຺ຕິໍ ອາປຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຕິ ວິປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ວິປຕ຺ຕິຠາວປຸຈ຺ຉາ. ກຕິ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານີຕິ ຕາສໍເຍວ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສມຸຏ຺ຐານປຸຈ຺ຉາ. ວິວາທມູລານິ ອນຸວາທມູລານີຕິ ອິມາ ‘‘ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອນຸວາທາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕານໍ ວິວາທານຸວາທານໍ ມູລປຸຈ຺ຉາ. ສາຣຓີຍາ ຘມ຺ມາຕິ ວິວາທານຸວາທມູລານໍ ອຠາວກຣຘມ຺ມປຸຈ຺ຉາ. ເຠທກຣວຕ຺ຖູນີຕິ ອຍໍ ‘‘ເຠທນສໍວຕ຺ຕນິກໍ ວາ ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ຕເຠທກຣຓປຸຈ຺ຉາ. ອຘິກຣຓານີຕິ ເຠທກຣວຕ຺ຖູສຸ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຘມ຺ມປຸຈ຺ຉາ. ສມຖາຕິ ເຕສໍເຍວ ວູປສມນຘມ຺ມປຸຈ຺ຉາ. ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ມາຕິກາຍ ອາຄຕວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ສຕ຺ຕາຕິ ວິຠງ຺ເຄ ອາຄຕວເສນ.

ອາຣກາ ເອເຕຫິ ຣມຕີຕິ ອາຣຕິ; ຠຸສາ ວາ ຣຕິ ອາຣຕິ. ວິນາ ເອເຕຫິ ຣມຕີຕິ ວິຣຕິ. ປຈ຺ເຈກໍ ປຈ຺ເຈກໍ ວິຣມຕີຕິ ປຏິວິຣຕິ. ເວຣໍ ມຓຕິ ວິນາເສຕີຕິ ເວຣມຓີ. ນ ເອຕາຍ ເອເຕ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ກຣີຍນ຺ຕີຕິ ອກິຣິຍາ. ຍໍ ເອຕາຍ ອສຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘກຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອກຣຓໍ. ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘອຊ຺ຌາປຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອນຊ຺ຌາປຕ຺ຕິ. ເວລນໂຕ ເວລາ; ຈລຍນໂຕ ວິນາສນໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຍ຺ຍານໍ ສິໂນຕິ ພນ຺ຘຕິ ນິວາເຣຕີຕິ ເສຕຸ. ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂສ ເສຕຸ ເອຕາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຫຎ຺ຎຕີຕິ ເສຕຸຆາໂຕ. ເສສວິນີຕວຕ຺ຖຸນິທ຺ເທເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ພຸທ຺ເຘ ອຄາຣວາທີສຸ ໂຍ ພຸທ຺ເຘ ຘຣມາເນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ເຈຕິຍຏ຺ຐານໍ ໂພຘິຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຈຕິຍໍ ວາ ໂພຘິໍ ວາ ນ ວນ຺ທຕິ, ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ສຉຕ຺ໂຕ ສອຸປາຫໂນ ຈຣຕິ, ນຕ຺ເຖຕສ຺ສ ພຸທ຺ເຘ ຄາຣໂວຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ສກ຺ໂກນ຺ໂຕເຍວ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຣຠຎ຺ຎໍ ນ ຠຓຕິ, ຘມ຺ມກຖໍ ນ ກເຖຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ຄໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ ອນາທໂຣ ວາ ນິສີທຕິ, ນຕ຺ເຖຕສ຺ສ ຘມ຺ເມ ຄາຣໂວ. ໂຍ ເຖຣນວມຊ຺ຌິເມສຸ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸໂປສຖາຄາຣວິຕກ຺ກມາຬກາທີສຸ ກາຍປ຺ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ນ ວນ຺ທຕິ, ນຕ຺ເຖຕສ຺ສ ສງ຺ເຆ ຄາຣໂວ. ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສມາທາຍ ອສິກ຺ຂມາໂນເຍວ ປນ ສິກ຺ຂາຍ ອຄາຣໂວຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປມາເທ ຈ ສຕິວິປ຺ປວາເສ ຕິຏ຺ຐມາໂນເຍວ ອປ຺ປມາທລກ຺ຂຓໍ ອພ຺ຣູຫຍມາໂນ ອປ຺ປມາເທ ອຄາຣໂວຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ອາມິສປ຺ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມປ຺ປຏິສນ຺ຖາຣນ຺ຕິ ອິມໍ ທຸວິຘໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ອກໂຣນ຺ໂຕເຍວ ປຏິສນ຺ຖາເຣ ອຄາຣໂວຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຄາຣວນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໗໒. ວິວາທມູລນິທ຺ເທເສ ‘‘ສຕ຺ຖຣິປິ ອຄາຣໂວ’’ຕິອາທີນໍ ພຸທ຺ເຘ ອຄາຣວາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປຕິສ຺ໂສຕິ ອນີຈວຸຕ຺ຕິ; ນ ສຕ຺ຖາຣໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ເຂ ວາ; ສກາຍ ປຣິສາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫິທ຺ຘາ ວາຕິ ປຣສນ຺ຕາເນ ວາ ປຣປກ຺ເຂ ວາ. ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠເທ ສປຣສນ຺ຕາເນ ວາ ສປຣປຣິສາຍ ວາ. ປຫານາຍ ວາຍເມຍ຺ຍາຖາຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາທີຫິ ນເຍຫິ ປຫານຕ຺ຖໍ ວາຍເມຍ຺ຍາຖ; ເມຕ຺ຕາຠາວນາທິນເຍນ ຫິ ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕມ຺ປິ ພຫິທ຺ຘາປິ ປຫີຍຕິ. ອນວສ຺ສວາຍາຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວາຍ.

ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີຕິ ສກເມວ ທິຏ຺ຐິໍ ປຣາມສຕິ; ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຄຫິຕໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາຘານຄ຺ຄາຫີຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫີ.

໒໗໓. ອນຸວາທມູລນິທ຺ເທໂສ ກິຎ຺ຈາປິ ວິວາທມູລນິທ຺ເທເສເນວ ສມາໂນ, ອຖ ໂຂ ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ວິວທນ຺ຕານໍ ໂກຘູປນາຫາທໂຍ ວິວາທມູລານິ. ຕຖາ ວິວທນ຺ຕາ ປນ ສີລວິປຕ຺ຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣວິປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອສຸກໍ ນາມ ວິປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວາ, ‘‘ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນສິ, ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວາ ອນຸວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ອນຸວທນ຺ຕານໍ ໂກຘູປນາຫາທໂຍ ອນຸວາທມູລານີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ.

໒໗໔. ສາຣຓີຍຘມ຺ມນິທ຺ເທເສ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈາຕິ ສມ຺ມຸຂາ ຈ ປຣມ຺ມຸຂາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ນວການໍ ຈີວຣກມ຺ມາທີສຸ ສຫາຍຠາວຄມນໍ ສມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ເຖຣານໍ ປນ ປາທໂຘວນພີຊນວາຕທານາທິເຠທມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ສມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ອຸຠເຍຫິປິ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ທາຣຸຠຓ຺ຑາທີນໍ ເຕສຸ ອວມຎ຺ຎໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ວິຍ ປຏິສາມນໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍຕິ ອຍໍ ເມຕ຺ຕາກາຍກມ຺ມສງ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ ສຣິຕພ຺ໂພ ສຕິຊນໂກ; ໂຍ ນໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ; ເຍສໍ ກໂຕ ໂຫຕິ, ເຕ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ‘‘ອໂຫ ສປ຺ປຸຣິໂສ’’ຕິ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປິຍກຣໂຓຕິ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິຍໍ ກໂຣຕິ. ຄຣຸກຣໂຓຕິ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ. ສງ຺ຄຫາຍາຕິອາທີສຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຠາວາຍ. ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອວິວາທາຍ ສມຄ຺ຄຠາວາຍ ເອກີຠາວາຍ ຈ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕິອາທີສຸ ເທວຕ຺ເຖໂຣ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣຕິ ເອວໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວຈນໍ ສມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ. ວິຫາເຣ ອສນ຺ເຕ ປນ ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ກຸຫິໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທວຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ອມ຺ຫາກໍ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ, ກທາ ນຸ ໂຂ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ມມາຍນວຈນໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ. ເມຕ຺ຕາສິເນຫສິນິທ຺ຘານິ ປນ ນຍນານິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ປສນ຺ເນນ ມຸເຂນ ໂອໂລກນໍ ສມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ. ‘‘ເທວຕ຺ເຖໂຣ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ອໂຣໂຄ ໂຫຕຸ, ອປ຺ປາພາໂຘ’’ຕິ ສມນ຺ນາຫຣຓໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ນາມ.

ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີຕິ ເນວ ອາມິສໍ ປຏິວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນ ປຸຄ຺ຄລໍ. ໂຍ ຫິ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ປເຣສໍ ທສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ອສຸກສ຺ສ ຈ ອສຸກສ຺ສ ຈ ທສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຍໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ ນາມ. ອຍໍ ປນ ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອາຠຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເຖຣາສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທຕ຺ວາ ຄຫິຕາວເສສໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ‘‘ສີລວນ຺ເຕຫີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ອທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣເກນ ປນ ສພ຺ເພສໍ ທາຕພ຺ພເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄິລານ-ຄິລານຸປຏ຺ຐາກ-ອາຄນ຺ຕຸກ-ຄມິກຈີວຣກມ຺ມາທິປສຸຕານໍ ວິເຈຍ຺ຍ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ຫິ ເອເຕ ວິຈິນິຕ຺ວາ ເທນ຺ເຕນ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ ກໂຕ ໂຫຕິ, ອີທິສານຎ຺ຫິ ກິຈ຺ຉລາຠຕ຺ຕາ ວິເສໂສ ກາຕພ຺ໂພເຍວາຕິ ອຍໍ ກໂຣຕິ.

ອຂຓ຺ຑານີຕິອາທີສຸ ຍສ຺ສ ສຕ຺ຕສຸ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອາທິມ຺ຫິ ວາ ອນ຺ເຕ ວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ຠິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສີລໍ ປຣິຍນ຺ເຕ ຉິນ຺ນສາຏໂກ ວິຍ ຂຓ຺ຑໍ ນາມ. ຍສ຺ສ ປນ ເວມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຉິທ຺ທສາຏໂກ ວິຍ ຉິທ຺ທໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ປຏິປາຏິຍາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຠິນ຺ນານິ, ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕນ ວິສຠາຄວຓ຺ເຓນ ກາຬຣຕ຺ຕາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣສຣີຣວຓ຺ຓາ ຄາວີ ວິຍ ສພລໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຠິນ຺ນານິ, ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວິສຠາຄວຓ຺ຓພິນ຺ທຸວິຈິຕ຺ຣາ ຄາວີ ວິຍ ກມ຺ມາສໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠິນ຺ນານິ ສີລານິ, ຕສ຺ສ ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ ອຈ຺ຉິທ຺ທານິ ອສພລານິ ອກມ຺ມາສານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປເນຕານິ ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕ ຠຸຊິສ຺ສານິ. ວິຎ຺ຎູຫິ ປສຕ຺ຖຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອປຣາມຏ຺ຐານິ. ອຸປຈາຣສມາຘິໍ ອປ຺ປນາສມາຘິໍ ວາ ສໍວຕ຺ຕຍນ຺ຕີຕິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ ວິຫຣຕີຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ທິສາຠາເຄສຸ ວິຫຣນ຺ເຕຫິ ກລ຺ຍາຓສີເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມານຠາວູປຄຕສີໂລ ວິຫຣຕິ.

ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ອຣິຍາຕິ ນິທ຺ໂທສາ. ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ນິຍ຺ຍານິກາ. ຕກ຺ກຣສ຺ສາຕິ ໂຍ ຕຖາກາຣີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ສພ຺ພທຸກ຺ຂສ຺ສ ຂຍຕ຺ຖໍ. ເສສໍ ຍາວ ສມຖເຠທປຣິໂຍສານາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາວາໂຣ

ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໐. ອຸປສມ຺ປທໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸປສມ຺ປທກ຺ຂນ຺ຘກໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສໍ. ສນິທານໍ ສນິທ຺ເທສນ຺ຕິ ນິທາເນນ ຈ ນິທ຺ເທເສນ ຈ ສທ຺ຘິໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານໍ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ຍານິ ຕຕ຺ຖ ສມຸກ຺ກຏ຺ຐານິ ອຸຕ຺ຕມານິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເຕສໍ ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານໍ ອຸຕ຺ຕມປທານໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ປເທນ ຍາ ຍາ ອາປຕ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ສາ ສາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປທສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານໍ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ສພ຺ພປເທສຸ ທຸກ຺ກຏໍ.

ຕິສ຺ໂສຕິ ‘‘ນສ຺ສນ຺ເຕເຕ ວິນສ຺ສນ຺ເຕເຕ, ໂກ ເຕຫິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ເຠທປຸເຣກ຺ຂາຣານໍ ອຸໂປສຖກຣເຓ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖກຣເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ເອກາຕິ ວສ຺ສູປນາຍິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອກາ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວ.

ຕິສ຺ໂສຕິ ເຠທປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປວາຣຍໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເອວໍ ປວາຣຓາກ຺ຂນ຺ຘເກປິ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ.

ຕິສ຺ໂສຕິ ວຈ຺ຉຕຣິໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕານໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຣຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອງ຺ຄຊາຕຉຸປເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເອວໍ ຈມ຺ມສໍຍຸຕ຺ເຕປິ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກປິ ສມນ຺ຕາ ທ຺ວງ຺ຄຸເລ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ໂຠຊ຺ຊຍາຄຸຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເອວໍ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ.

ກຖິນໍ ເກວລໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເມວ, ນຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ. ຈີວຣສໍຍຸຕ຺ເຕ ກຸສຈີຣວາກຈີເຣສຸ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອຕິເຣກຈີວເຣ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ.

ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກ ເອກາ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວ. ໂກສມ຺ພກ-ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກ-ປາຣິວາສິກສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກສຸປິ ເອກາ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວ.

ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ຉນ຺ທທາຍໂກ ຂິຍ຺ຍຕິ, ຂິຍ຺ຍນກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອິມາ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸເກ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຉິນ຺ທຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ໂຣມຏ຺ເຐ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ຄຣຸຠຓ຺ຑວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ສງ຺ຆິກາ ວິຫາຣາ ນິກ຺ກຑ຺ຒເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ.

ສງ຺ຆເຠເທເຠທການຸວຕ຺ຕການໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຄຓໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອິມາ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ສມາຈາຣໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອກາ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວ. ສາ ສພ຺ພວຕ຺ເຕສຸ ອນາທຣິເຍນ ໂຫຕິ. ຕຖາ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປເນ. ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘເກ ອປ຺ປວາຣຓາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ປຎ຺ຈສຕິກສຕ຺ຕສຕິເກສຸ ເກວລໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣປິໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕີຕິ.

ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ

ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໑. ອາປຕ຺ຕິກຣາ ຘມ຺ມາ ຊານິຕພ຺ພາຕິອາທິມ຺ຫິ ເອກຸຕ຺ຕຣິກນເຍ ອາປຕ຺ຕິກຣາ ຘມ຺ມາ ນາມ ຉ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາປຕ຺ຕິກຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອນາປຕ຺ຕິກຣາ ນາມ ສຕ຺ຕ ສມຖາ. ອາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ຈ ວິຠງ຺ເຄ ຈ ວຸຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາ. ອນາປຕ຺ຕີຕິ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອສາທິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອນາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາ. ລຫຸກາຕິ ລຫຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ປຎ຺ຈວິຘາ ອາປຕ຺ຕິ. ຄຣຸກາຕິ ຄຣຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິ. ເກນຈິ ອາກາເຣນ ອນາປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໂຕ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ຈ. ສາວເສສາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣາຊິກໍ ເສສາ. ອນວເສສາຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ; ອວເສສາ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ. ສປ຺ປຏິກມ຺ມທຸກໍ ສາວເສສທຸກສທິສໍ. ເທສນາຄາມິນິທຸກໍ ລຫຸກທຸກສງ຺ຄຫິຕໍ.

ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ສຕ຺ຕປິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍຎ຺ເຈວ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຍິກາ. ອຊານນ຺ເຕນ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາປຕ຺ຕິ ເນວ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍໍ ນ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕີຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກາ. ອນ຺ຕຣາຍິກໍ ອາປນ຺ນສ຺ສາປິ ເທສນາຄາມິນິໍ ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຸທ຺ຘິປຕ຺ຕສ຺ສ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ຈ ອວາຣິໂຕ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄຕິ. ສາວຊ຺ຊປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ໂລກວຊ຺ຊາ. ອນວຊ຺ຊປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາ. ກິຣິຍໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ນາມ ຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ວິຍ. ອກິຣິຍໂຕຕິ ຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຈີວຣອນຘິຏ຺ຐານາປຕ຺ຕິ ວິຍ. ກິຣິຍາກິຣິຍໂຕຕິ ຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກຸຏິກາຣາປຕ຺ຕິ ວິຍ.

ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີຕິ ປຐມໍ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິ. ອປຣາປຕ຺ຕີຕິ ປາຣິວາສິກາທີຫິ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິ. ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມູລວິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ. ອປຣາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ອຄ຺ຆວິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຐມໍ ອາປນ຺ນາ. ອປຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມານຕ຺ຕາຣຫກາເລ ອາປນ຺ນາ. ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຣິວາເສ ອາປນ຺ນາ. ອປຣາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມານຕ຺ຕຈາເຣ ອາປນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທມ຺ປິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ເທສິຕາ ຄຓນູປຄາ ນາມ ຍາ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ເທສິຕາ ໂຫຕິ. ອຄຓນູປຄາ ນາມ ຍາ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ສອຸສ຺ສາເຫເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ເທສິຕາ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ເທສິຕາປິ ເທສິຕຄຓນໍ ນ ອຸເປຕິ. ອຏ຺ຐເມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກເມວ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາຕິອາທີສຸ ນວສຸ ປເທສຸ ປຐມປາຣາຊິກປຸຈ຺ຉາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ຖຸລ຺ລໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ. ອຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ລຫຸກາປຕ຺ຕິ. ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຸຘມ຺ມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ຘມ຺ມິກສ຺ສ ປຏິສ຺ສວສ຺ສ ອສຈ຺ຈາປເນ ອາປຕ຺ຕິ, ອວເສສາ ນ ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມາປຕ຺ຕິ ນິຍຕາ, ເສສາ ອນິຍຕາ. ອາທິກໂຣຕິ ສຸທິນ຺ນຕ຺ເຖຣາທິ ອາທິກມ຺ມິໂກ. ອນາທິກໂຣຕິ ມກ຺ກຏິສມຓາທິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາຣໂກ. ອຘິຈ຺ຈາປຕ຺ຕິໂກ ນາມ ໂຍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິໂກ ນາມ ໂຍ ນິຈ຺ຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ໂຈທໂກ ນາມ ໂຍ ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ປຣໍ ໂຈເທຕິ. ໂຍ ປນ ເອວໍ ໂຈທິໂຕ ອຍໍ ຈຸທິຕໂກ ນາມ. ປຎ຺ຈທສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອຘມ຺ມໂຈທໂກ ນາມ, ເຕນ ຕຖາ ໂຈທິໂຕ ອຘມ຺ມຈຸທິຕໂກ ນາມ. ວິປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມໂຈທກຈຸທິຕກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕຫິ ວາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍເຕຫິ ວາ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນິຍໂຕ, ວິປຣີໂຕ ອນິຍໂຕ.

ສາວກາ ຠພ຺ພາປຕ຺ຕິກາ ນາມ, ພຸທ຺ຘາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ອຠພ຺ພາປຕ຺ຕິກາ ນາມ. ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກໂຕ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ນາມ, ອວເສສຈຕຸພ຺ພິຘຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກໂຕ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ປວາຣຓໍ ວາ ຘມ຺ມປຣິໂຠຄໍ ວາ ອາມິສປຣິໂຠຄໍ ວາ ນ ໂກເປຕິ. ‘‘ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສຖ, ທູສໂກ ນາເສຕພ຺ໂພ, ກຓ຺ຏໂກ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ນາເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວໍ ລິງ຺ຄທຓ຺ຑກມ຺ມ-ສໍວາສນາສນາຫິ ນາສິຕພ຺ໂພ ນາສິຕໂກ ນາມ. ເສສາ ສພ຺ເພ ອນາສິຕກາ. ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖາທິໂກ ສໍວາໂສ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ສມານສໍວາສໂກ, ອິຕໂຣ ນານາສໍວາສໂກ. ໂສ ກມ຺ມນານາສໍວາສໂກ ລທ຺ຘິນານາສໍວາສໂກຕິ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຐປນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂເວ ອຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໒. ທຸເກສຸ ສຈິຕ຺ຕກາ ອາປຕ຺ຕິ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂາ, ອຈິຕ຺ຕກາ ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂາ. ລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕິ, ອລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ອຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕິ. ສທ຺ຘມ຺ມປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ປທໂສຘມ຺ມາທິກາ, ອສທ຺ຘມ຺ມປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາປຕ຺ຕິ. ສປຣິກ຺ຂາຣປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂນ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິໂຠເຄ, ປຕ຺ຕຈີວຣານໍ ນິທຫເນ, ກິລິຏ຺ຐຈີວຣານໍ ອໂຘວເນ, ມລຄ຺ຄຫິຕປຕ຺ຕສ຺ສ ອປຈເນຕິ ເອວໍ ອຍຸຕ຺ຕປຣິໂຠເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ປຣປຣິກ຺ຂາຣປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈປີຐາທີນໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ສນ຺ຖຣຓອນາປຸຈ຺ຉາຄມນາທີສຸ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ ອາປຕ຺ຕິ. ສປຸຄ຺ຄລປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ‘‘ມຸທຸປິຏ຺ຐິກສ຺ສ ລມ຺ພິສ຺ສ ອູຣຸນາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປີເຬນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ. ປຣປຸຄ຺ຄລປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ເມຖຸນຘມ຺ມກາຍສໍສຄ຺ຄປຫາຣທານາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ, ‘‘ສິຂຣຓີສີ’’ຕິ ສຈ຺ຈໍ ຠຓນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ມຸສາ ຠຓນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ. ອຠູຕາໂຣຈເນ ມຸສາ ຠຓນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ. ຠູຕາໂຣຈເນ ສຈ຺ຈໍ ຠຓນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ.

‘‘ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ວຄ຺ຄໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເອກມນ຺ເຕ ນິສີທນ຺ໂຕ ຠູມິຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອາກາເສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂນ ເວຫາສຄໂຕ’’ຕິ. ເວຫາສກຸຏິຍາ ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ອຠິນິສີທນ຺ໂຕ ເວຫາສຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ຕໍ ຠູມິຍໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂນ ຠູມິຄໂຕ’’ຕິ. ຄມິໂຍ ຄມິຍວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ປວິສນ຺ໂຕ. ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ປວິສນ຺ໂຕ ປວິສນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ.

ອາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕິຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກສຸທ຺ຘິກໍ ອາທິຍມານາ; ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປນ ອນາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ມູຄພ຺ພຕາທີນິ ຕິຕ຺ຖິຍວຕ຺ຕານິ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປາຣິວາສິກາທໂຍ ປນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກຕາ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຕໍ ອສມາທິຍນ຺ຕາ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ນ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ສິພ຺ພນ຺ໂຕ ເວຊ຺ຊກມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິກກມ຺ມຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທີນິ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕາທີນິ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ທທມາໂນ ເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິການໍ ຈີວຣາທີນິ ອເທນ຺ໂຕ ອເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ໂອວາໂທ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໂຕ ໂອວາທໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປຣິໂຠເຄນ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປຎ຺ຈາຫິກໍ ສງ຺ຆາຏິຈາຣໍ ອຕິກ຺ກາມຍມານາ ອປຣິໂຠເຄນ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສຫຄາຣເສຍ຺ຍໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ທິວາ, ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ໂຕ ທິວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຣຕ຺ຕິໍ. ເອກຣຕ຺ຕຉາຣຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫທສາຫມາສາຕິກ຺ກເມສຸ ວຸຕ຺ຕອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຣຸຓຸຄ຺ເຄ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນ ອຣຸຓຸຄ຺ເຄ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

ຠູຕຄາມຎ຺ເຈວ ອງ຺ຄຊາຕຎ຺ຈ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ເກເສ ວາ ນເຂ ວາ ນ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ນ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທນ຺ໂຕ ຉາເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ‘‘ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ເວວ ນຄ຺ເຄນ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິມໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຉາເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ກຸສຈີຣາທີນິ ຘາເຣນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ໂຕ ຍາວ ເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ນານາສໍວາສກໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອກສີມາຍໍ ທ຺ວີສຸ ສງ຺ເຆສຸ ນິສິນ຺ເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣປກ຺ຂສ຺ສ ລທ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ໂນ ເຕສໍ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ນານາສໍວາສກໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ເຍສໍ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ເຕສໍ ຄຓປູຣໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ, ອິຕເຣສໍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ສມານສໍວາສເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍສຎ຺ຫິ ໂສ ລທ຺ຘິໍ ໂຣເຈຕິ, ເຕສໍ ສມານສໍວາສໂກ ໂຫຕິ, ອິຕເຣສໍ ນານາສໍວາສໂກ. ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ຘາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວເຍວ ນາມານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນາມວເສນ ທຸກໍ ທສ຺ສິຕໍ. ກມ຺ເມນ ວາ ສລາກຄ຺ຄາເຫນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທໂສ ເຈວ ກມ຺ມຎ຺ຈ ເອກໍ, ໂວຫາໂຣ ເຈວ ອນຸສ຺ສາວນາ ຈ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ຈ ເອກໍ, ໂວຫາຣານຸສ຺ສາວນສລາກຄ຺ຄາຫາ ປຸພ຺ພຠາຄາ, ກມ຺ມຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ປມາຓໍ.

ອທ຺ຘານຫີໂນ ນາມ ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ. ອງ຺ຄຫີໂນ ນາມ ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ນາທິເຠໂທ. ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ໂນ ນາມ ປຓ຺ຑໂກ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ຈ. ອວເສສາ ເຖຍ຺ຍສໍວາສກາທໂຍ ອຏ຺ຐ ອຠພ຺ພປຸຄ຺ຄລາ ກຣຓທຸກ຺ກຏກາ ນາມ. ທຸກ຺ກຏກິຣິຍາ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມາ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ກເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມນ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣິປູໂຣ ນາມ ອປຣິປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕຈີວໂຣ. ໂນ ຈ ຍາຈຕິ ນາມ ອຸປສມ຺ປທໍ ນ ຍາຈຕິ. ອລຊ຺ຊິສ຺ສ ຈ ພາລສ຺ສ ຈາຕິ ອລຊ຺ຊີ ສເຈປິ ເຕປິຏໂກ ໂຫຕິ, ພາໂລ ຈ ສເຈປິ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ອຸໂຠປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ພາລສ຺ສ ຈ ລຊ຺ຊິສ຺ສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ພາລສ຺ສ ‘‘ຕ຺ວໍ ນິສ຺ສຍໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອາຓາຍປິ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ລຊ຺ຊິສ຺ສ ປນ ຍາຈນ຺ຕສ຺ເສວ. ສາຕິສາຣນ຺ຕິ ສໂທສໍ; ຍໍ ອຊ຺ຌາຈຣນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກາເຍນ ປຏິກ຺ໂກສນາ ນາມ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ປຏິກ຺ໂກສນາ. ກາເຍນ ປຏິຊານາຕີຕິ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ປຏິຊານາຕິ. ອຸປຆາຕິກາ ນາມ ອຸປຆາຕາ. ສິກ຺ຂູປຆາຕິກາ ນາມ ສິກ຺ຂູປຆາໂຕ. ໂຠຄູປຆາຕິກາ ນາມ ປຣິໂຠຄູປຆາໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ອສິກ຺ຂໂຕ ສິກ຺ຂູປຆາຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສງ຺ຆິກໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ວາ ທຸປ຺ປຣິໂຠຄໍ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ໂຠຄູປຆາຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທ຺ເວ ເວນຍິກາຕິ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖາ ວິນຍສິທ຺ຘາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນາມ ສກເລ ວິນຍປິຏເກ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂລມໍ ນາມ ຈຕູສຸ ມຫາປເທເສສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສຕຸຆາໂຕຕິ ປຈ຺ຈຍຆາໂຕ; ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ອກປ຺ປິຍໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອນຸປ຺ປາທນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຕ຺ຕກາຣິຕາຕິ ມຕ຺ຕາຍ ປມາເຓນ ກຣຓໍ; ປມາເຓ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ; ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ. ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖ ວິນາປິ ເທສນາຍ ກາເຍເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ; ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ປນ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠໂຄ ນາມ ອຊ຺ໂຌຫຣຓປຣິໂຠໂຄ. ພາຫິຣປຣິໂຠໂຄ ນາມ ສີສມກ຺ຂນາທິ.

ອນາຄຕໍ ຠາຣໍ ວຫຕີຕິ ອເຖໂຣວ ສມາໂນ ເຖເຣຫິ ວຫິຕພ຺ພໍ ພີຊນຄາຫຘມ຺ມຊ຺ເຌສນາທິຠາຣໍ ວຫຕິ; ຕໍ ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ. ອາຄຕໍ ຠາຣໍ ນ ວຫຕີຕິ ເຖໂຣ ເຖຣກິຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ, ‘‘ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສາມໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິຕຸໍ, ປຣໍ ວາ ອຊ຺ເຌສິຕຸໍ, ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ເຖຣາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິ ສພ຺ພໍ ປຣິຫາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ. ເອເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ ອາສວາ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນນ຺ຕຣທຸເກປິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ຕິເກສຸ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕິ, ຍໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຕຕ຺ຖ ໂລຫິຕຸປ຺ປາທາປຕ຺ຕິໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ນ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ເອວໍ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ພໍ, ນວເກນ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸນາ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂູ ‘ຠນ຺ເຕ’ຕິ ວາ ‘ອາຍສ຺ມາ’ຕິ ວາ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໂຕ ເຖຣໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ. ອິມາ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຘຣນ຺ເຕປິ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິນິພ຺ພຸເຕປິ.

ປວາເຣຕ຺ວາ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ວິກາເລ. ວິກາລໂຠຊນາປຕ຺ຕິໍ ປນ ວິກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເລ. ອວເສສາ ກາເລ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ວິກາເລ ຈ. ສຫຄາຣເສຍ຺ຍໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍນໍ ທິວາ. ເສສາ ຣຕ຺ຕິຎ຺ເຈວ ທິວາ ຈ. ‘‘ທສວສ຺ໂສມ຺ຫິ ອຕິເຣກທສວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອູນທສວສ຺ໂສ. ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນໂວ ວາ ມຊ຺ຌິໂມ ວາ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອູນທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ທສວສ຺ໂສ. ເສສາ ທສວສ຺ໂສ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອູນທສວສ຺ໂສ ຈ. ‘‘ປຎ຺ຈວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນວໂກ ອນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ຈ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ປທໂສຘມ຺ມໍ ວາເຈນ຺ໂຕ, ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ເອວຣູປໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປາຣາຊິກ-ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ-ກາຍສໍສຄ຺ຄ-ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລ-ອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍ-ທຸຏ຺ຐໂທສ-ສງ຺ຆເຠທປຫາຣທານ-ຕລສຕ຺ຕິກາທິເຠທໍ ອກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາທິໍ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ອຣຫາວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເມຖຸນຘມ຺ມາທິເຠທມາປຕ຺ຕິໍ ສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທຸຏ຺ຐໂທສາທິເຠທໍ ທຸກ຺ຂເວທນາສມງ຺ຄີ, ຍໍ ສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍເຍວ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ຕໂຍ ປຏິກ຺ເຂປາຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຕໂຍ ປຏິກ຺ເຂປາ. ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ມຫິຈ຺ຉຕາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາ ກິເລສສລ຺ເລຂນປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອໂຄປາຍນາ, ອິເມ ຫິ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທໂຍ ປນ ຕໂຍ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຍ ອນຸຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ.

‘‘ທສວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ນິສ຺ສຍໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ພາໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ປຓ຺ຑິໂຕ, ອູນທສວສ຺ໂສ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕຕ຺ຕາ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ຈ ນິສ຺ສຍໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພາໂລ; ອວເສສໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພາໂລ ຈ. ວສ຺ສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາເຬ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ຊຸຓ຺ເຫ; ມຫາປວາຣຓາຍ ອປ຺ປວາເຣນ຺ໂຕ ຊຸຓ຺ເຫ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເຬ; ອວເສສໍ ກາເຬ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ຊຸຓ຺ເຫ ຈ. ວສ຺ສູປຄມນໍ ກາເຬ ກປ຺ປຕິ ໂນ ຊຸຓ຺ເຫ; ມຫາປວາຣຓາຍ ປວາຣຓາ ຊຸຓ຺ເຫ ກປ຺ປຕິ ໂນ ກາເຬ; ເສສໍ ອນຸຎ຺ຎາຕກໍ ກາເຬ ເຈວ ກປ຺ປຕິ ຊຸຓ຺ເຫ ຈ.

ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາສິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ປາຏິປທທິວເສ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ນິວາເສນ຺ໂຕ ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມທິວເສ ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຈາຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິເຣກມາເສ ເສເສ ຄິມ຺ຫາເນ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ອຕິເຣກຑ຺ຒມາເສ ເສເສ ກຕ຺ວາ ນິວາເສນ຺ໂຕ ຈ ຄິມ຺ເຫ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສຕິຍາ ວສ຺ສິກສາຏິກາຍ ນຄ຺ໂຄ ກາຍໍ ໂອວສ຺ສາເປນ຺ໂຕ ວສ຺ເສ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສຖໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສຖຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຓ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອກໂກ ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ. ປວາຣຓາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສງ຺ຆຸໂປສໂຖ ຈ ສງ຺ຆປວາຣຓາ ຈ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ຄຓຸໂປສໂຖ ຈ ຄຓປວາຣຓາ ຈ ຄຓສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສໂຖ ຈ ອຘິຏ຺ຐານປວາຣຓາ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ‘‘ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ໂຕ ວຕ຺ຖຸໍ ຉາເທຕິ ນ ອາປຕ຺ຕິໍ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທຕິ ໂນ ວຕ຺ຖຸໍ, ໂຍ ເນວ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອຍໍ ວຕ຺ຖຸຎ຺ເຈວ ຉາເທຕິ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ.

ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິ. ຊນ຺ຕາຆຣເມວ ປຏິຈ຺ຉາທິ ຊນ຺ຕາຆຣປຏິຈ຺ຉາທິ. ອິຕຣາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຊນ຺ຕາຆເຣ ຐິເຕນ ປຣິກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທເກ ໂອຕິຓ຺ເຓນາປິ ເອຕເທວ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວຕ຺ຖປຏິຈ຺ຉາທິ ສພ຺ພກປ຺ປິຍຕາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນ ສພ຺ພໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວຫນ຺ຕີຕິ ຍນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ; ນິນ຺ທໍ ວາ ປຏິກ຺ໂກສໍ ວາ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອພ຺ຠາມຫິກາຘູມຣຊຣາຫຸວິມຸຕ຺ຕໍ ວິວຏໍເຍວ ວິໂຣຈຕິ, ນ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ຕຖາ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ, ຘມ຺ມວິນໂຍປິ ວິວຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ເທສິຍມາໂນວ ວິໂຣຈຕິ ໂນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ.

ອຎ຺ເຎນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ອຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອວເສສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຄິລາໂນ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອຄິລາໂນ ຈ.

ອນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພຫີຕິ ອນຸປຂຊ຺ຊ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພຫິ, ພຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອນ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຆິກໍ ມຎ຺ຈາທິໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ພຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອນ຺ໂຕ, ອວເສສໍ ປນ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພຫິ ຈ. ອນ຺ໂຕສີມາຍາຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ວິຫາຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ພຫິສີມາຍາຕິ ຄມິໂກ ທາຣຸຠຓ຺ຑປຏິສາມນາທິຄມິກວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອວເສສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພຫິສີມາຍ ຈ. ສຕິ ວຸຑ຺ຒຕເຣ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ໂຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ຄຓມຊ຺ເຌປິ ປຸຄ຺ຄລສນ຺ຕິເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ກາຍໍ ອຈາເລຕ຺ວາ ວາຈາຍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກາຍກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍນ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ເທສນາຄາມິນີປິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຄຓປຸຄ຺ຄລມຊ຺ເຌ ປນ ເທສນາຄາມິນີເຍວ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

ອາຄາຬ຺ຫາຍ ເຈເຕຍ຺ຍາຕິ ອາຄາຬ຺ຫາຍ ທຬ຺ຫຠາວາຍ ເຈເຕຍ຺ຍ; ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາທິກຕສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ນ ປູຣຍໂຕ ອິຈ຺ຉມາໂນ ສງ຺ໂຆ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອລຊ຺ຊີ ຈ ໂຫຕິ ພາໂລ ຈ ອປກຕຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ພາໂລ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມາຘມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ’’ ອປກຕຕ຺ໂຕ ວາ ‘‘ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ; ພາລຠາວມູລກໍ ປນ ອປກຕຕ຺ຕຠາວມູລກຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ນາມ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ອາປນ຺ໂນ; ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ນາມ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ອາປນ຺ໂນ; ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ນາມ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເຕສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອປ຺ປຏິກໂຣນ຺ຕານໍ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ອນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕານໍເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ກາຍິໂກ ທໂວ ນາມ ປາສກາທີຫິ ຊູຕກີຬນາທິເຠໂທ ອນາຈາໂຣ; ວາຈສິໂກ ທໂວ ນາມ ມຸຂາລມ຺ພຣກຣຓາທິເຠໂທ ອນາຈາໂຣ; ກາຍິກວາຈສິໂກ ນາມ ນຈ຺ຈນຄາຍນາທິເຠໂທ ທ຺ວີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫິ ອນາຈາໂຣ. ກາຍິໂກ ອນາຈາໂຣ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ; ວາຈສິໂກ ອນາຈາໂຣ ນາມ ວຈີທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ; ກາຍິກວາຈສິໂກ ນາມ ທ຺ວາຣທ຺ວເຍປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ. ກາຍິເກນ ອຸປຆາຕິເກນາຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອສິກ຺ຂເນນ, ໂຍ ຫິ ຕໍ ນ ສິກ຺ຂຕິ, ໂສ ນໍ ອຸປຆາເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຕໍ ອສິກ຺ຂນໍ ‘‘ກາຍິກໍ ອຸປຆາຕິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍິເກນ ມິຈ຺ຉາຊີເວນາຕິ ຊງ຺ຆເປສນິກາທິນາ ວາ ຄຓ຺ຑຜາລນາທິນາ ວາ ເວຊ຺ຊກມ຺ເມນ; ວາຈສິເກນາຕິ ສາສນອຸຄ຺ຄຫຓອາໂຣຈນາທິນາ; ຕຕິຍປທໍ ອຸຠຍສມ຺ປໂຍຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອລໍ ຠິກ຺ຂຸ ມາ ຠຓ຺ຑນນ຺ຕິ ອລໍ ຠິກ຺ຂຸ ມາ ຠຓ຺ຑນໍ ກຣິ, ມາ ກລຫໍ, ມາ ວິວາທໍ ກຣີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ໂວຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ; ວທໂຕປິ ຫິ ຕາທິສສ຺ສ ວຈນໍ ນ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຈ຺ເຈກຏ຺ຐາເນຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ພີຊນຄ຺ຄາຫາທິເກ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐາເນ ນ ຐເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ກໂຣຕຸ ອາຍສ຺ມາ ໂອກາສໍ, ອຫໍ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ ເອວໍ ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ. ນາລໍ ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ໂອກາໂສ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ສວຈນີຍໍ ນາທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຈນໍ ນ ອາທາຕພ຺ພໍ, ວຈນມ຺ປິ ນ ໂສຕພ຺ພໍ; ຍຕ຺ຖ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິນໂຍຕິ ຍໍ ໂສ ຊານາຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ວິນໂຍ ນາມ ໂຫຕິ; ໂສ ນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸໂຍໂຄ ນ ທາຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ອິທໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂອກາໂສ ນ ທາຕພ຺ໂພ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ໂສ ເນວ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ນາສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ໂສຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິນໂຍ ນ ສາກຈ຺ຉາຕພ຺ໂພຕິ ວິນຍປຎ຺ໂຫ ນ ສາກຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍກຖາ ນ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພາ.

ອິທມປ຺ປຫາຍາຕິ ເອຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎາຕາທິກໍ ລທ຺ຘິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ. ສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນ຺ຕິ ຂີຓາສວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ‘‘ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປາຕພ຺ຍຠາວໍ ປຏິເສວນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອິທມປ຺ປຫາຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎາຕໍ ປຫາຍ ຂີຓາສວໍ ‘‘ມຸສາ ມຍາ ຠຓິຕໍ, ຂມຖ ເມ’’ຕິ ຂມາເປຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກາເມສຸ ໂທໂສ’’ຕິ ລທ຺ຘິໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ຄຕິວິໂສຘນໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອກຸສລມູລານີຕິ ອກຸສລານິ ເຈວ ມູລານິ ຈ, ອກຸສລານໍ ວາ ມູລານິ ອກຸສລມູລານິ. ກຸສລມູເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕານິ ວິຣູປານິ ວາ ຈຣິຕານິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ສຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕານິ ສຸນ຺ທຣານິ ວາ ຈຣິຕານິ ສຸຈຣິຕານິ. ກາເຍນ ກຣຓຠູເຕນ ກຕໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໔. ຈຕຸກ຺ເກສຸ ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຣວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ປທໂສຘມ຺ມາທິເຠທໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປຣວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສນ຺ໂຕ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ປທໂສຘມ຺ມາທິເຠທໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປຣວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຣວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຍາວຕຕິຍກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ປຣສ຺ສ ປຣິວາສກມ຺ມວາຈາທີຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສນ຺ໂຕ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນອາປຊ຺ຊຕິ, ຕເມວ ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕເມວ ເທເສນ຺ໂຕ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນ ອນຕ຺ຖຣໂຕ ກາຍສມ຺ຜຸສເນ ໂລມຄຓນາຍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິໍ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປສຸຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປນ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເທເສນ຺ໂຕ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປນ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖຏ຺ຐາເນ ສຍນ຺ໂຕ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ ປສຸຕ຺ໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ປຈ຺ຉິມປທທ຺ວຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປຈ຺ຉາ ເທເສນ຺ໂຕ ສຈິຕ຺ຕໂກ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິໍ ສຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກຏ຺ຐາເນ ສຍນ຺ໂຕ ອຈິຕ຺ຕໂກ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສປທທ຺ວຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ສຠາຄໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕິ, ອຍໍ ເທສນາປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທເສຕິ, ຕຎ຺ຈ ເທເສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍາທິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍາທິໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອກເມວ ປໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເທເສຕີ’’ຕິ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກມ຺ມຈຕຸກ຺ເກ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາປຕ຺ຕິໍ ກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສນ຺ໂຕ ອກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິກໍ ອກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິວາສາທິນາ ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສມນຸຠາສນໍ ກມ຺ເມເນວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສໍ ອກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ,ອກມ຺ເມນວຸຏ຺ຐາຕິ.

ປຣິກ຺ຂາຣຈຕຸກ຺ເກ ປຐໂມ ສກປຣິກ຺ຂາໂຣ, ທຸຕິໂຍ ສງ຺ຆິໂກວ ຕຕິໂຍ ເຈຕິຍສນ຺ຕໂກ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຄິຫິປຣິກ຺ຂາໂຣ. ສເຈ ປນ ໂສ ປຕ຺ຕຈີວຣນວກມ຺ມເຠສຊ຺ຊານໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຫໂຏ ໂຫຕິ, ອວາປຸຣຓໍ ທາຕຸໍ ອນ຺ໂຕ ຐປາເປຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ.

ສມ຺ມຸຂາຈຕຸກ຺ເກ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາປຕ຺ຕິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວຸຏ຺ຐານກາເລ ປນ ສງ຺ເຆນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິກໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສມນຸຠາສນໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ເອວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທາທິເຠທໍ ປຣມ຺ມຸຂາວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣມ຺ມຸຂາວ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອຊານນ຺ຕຈຕຸກ຺ກໍ ອຈິຕ຺ຕກຈຕຸກ຺ກສທິສໍ.

ລິງ຺ຄປາຕຸຠາເວນາຕິ ສຍິຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ເຕ ຊາເຕ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ອິທເມວ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປນ ອສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິ ລິງ຺ຄປາຕຸຠາເວນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສຫປຏິລາຠຈຕຸກ຺ເກ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ສຫ ລິງ຺ຄປຏິລາເຠນ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ເສຏ຺ຐຠາເວນ ຈ ປຸຣິມໍ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ຊຫຕິ, ປຈ຺ຉິເມ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ປຸຣິສກຸຕ຺ຕປຸຣິສາກາຣາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູຕິ ວາ ປຸຣິໂສຕິ ວາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂຍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍານິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຉຈຕ຺ຕາລີສ ສິກ຺ຂາປທານິ ເຕຫິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ປນ ຍສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ສາ ປຈ຺ຉາສມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ຫີນຠາເວນ ວາ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ຊຫຕິ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ປຸຣິມນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄເຕ ປຸຣິສລິງ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປຣີຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ວາ ອິຕ຺ຖີຕິ ວາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂຍປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍານິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ສຕໍ ຕິໍສຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ, ເຕຫິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາມຸກ຺ກໍສາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ, ເຕ ຫິ ຠຄວຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສຍໍ ອຸກ຺ກໍສິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສາມຸກ຺ກໍສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຣິໂຠຄາຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍປຣິໂຠຄາ, ອຸທກໍ ປນ ອກາລິກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາວກາລິກາທີນິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕການິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາວິກຏານິ ກາໂລທິສ຺ສຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ກາເລ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອຸປາສໂກ ສີລວາຕິ ປຎ຺ຈ ວາ ທສ ວາ ສີລານິ ໂຄປຍມາໂນ.

ອາຄນ຺ຕຸກາທິຈຕຸກ຺ເກ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ສສີສໍ ປາຣຸໂຕ ວິຫາຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸໂກວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ປນ ອາວາສິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາຄນ຺ຕຸໂກ. ເສສໍ ກາຍວຈີທ຺ວາຣິກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ເນວ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ຄມິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ຄມິຍວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄມິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ປນ ອາວາສິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຄມິໂກ. ເສສໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາທິຈຕຸກ຺ເກ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາວ ໂຫຕິ,ນອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ. ສພ຺ພາປິ ຫິ ສາ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິເຍວ. ສງ຺ຆາທິເສສາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຫິ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄວ ວຕ຺ຖຸ. ຕຖາ ‘‘ລສຸຓກ຺ຂາທເນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາເປຕ຺ຖ ນເຍນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ເຕຣສຫິ ສງ຺ຆາທິເສເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ ເຈວ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ ຈ. ເອວໍ ສງ຺ຆາທິເສສາທີນໍ ອນິຍຕາທີຫິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ເອກໂຕ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເນວ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ ໂນ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ. ວິສຸໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ເສສາ ສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວຕ຺ຖຸສຠາຄາທິຈຕຸກ຺ເກ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ, ໂນ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ, ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ, ໂນ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ. ເອສ ນໂຍ ສງ຺ຆາທິເສສາທີສຸ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ ເຈວ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ ຈ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພາສຸ ສາຘາຣຓາປຕ຺ຕີສຸ. ອສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິຍໍ ເນວ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ ໂນ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ. ໂຍ ຫິ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫ, ໂສ ອິຘ ທຸຕິໂຍ; ໂຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ທຸຕິໂຍ, ໂສ ອິຘ ປຐໂມ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ.

ອຸປຊ຺ຌາຍຈຕຸກ຺ເກ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕສ຺ສ ອກຣເຓ ອາປຕ຺ຕິໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ; ເສສໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອາຈຣິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາທິຍນ຺ຕຈຕຸກ຺ເກ ປາທໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ອາທິຍນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອູນກປາທໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎໍ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອເຕນ ນເຍນ ເສສປທຕ຺ຕຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຠິວາທນາຣຫຈຕຸກ຺ເກ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຕາວ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ນວມຠິກ຺ຂຸນິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຊ຺ຌາຍາປິ ອຠິວາທນາຣຫາ ໂນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣຫາ. ອວິເສເສນ ຈ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ໂຍ ໂກຈິ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ. ສຏ຺ຐິວສ຺ສສ຺ສາປິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ສມີປຄໂຕ ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ໂນປິ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ ໂນ ອຠິວາທນາຣໂຫ. ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ຐາເນສຸ ວຸຑ຺ໂຒ ນວກສ຺ສ ອຠິວາທນາຣໂຫ ເຈວ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ ຈ. ນວໂກ ປນ ວຸຑ຺ຒສ຺ສ ເນວ ອຠິວາທນາຣໂຫ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ. ອາສນາຣຫຈຕຸກ຺ກສ຺ສ ປຐມປທໍ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ທຸຕິຍປເທນ, ທຸຕິຍປທຎ຺ຈ ປຐມປເທນ ອຕ຺ຖໂຕ ສທິສໍ.

ກາລຈຕຸກ຺ເກ ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ວິກາເລ, ວິກາລໂຠຊນາປຕ຺ຕິໍ ວິກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເລ, ເສສໍ ກາເລ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ວິກາເລ ຈ, ອສາຘາຣຓໍ ເນວ ກາເລ ໂນ ວິກາເລ. ປຏິຄ຺ຄຫິຕຈຕຸກ຺ເກ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາມິສໍ ກາເລ ກປ຺ປຕິ ໂນ ວິກາເລ. ປານກໍ ວິກາເລ ກປ຺ປຕິ, ປຸນທິວສມ຺ຫິ ໂນ ກາເລ. ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ກາເລ ເຈວ ກປ຺ປຕິ ວິກາເລ ຈ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ກາລາຕີຕໍ ຍາວກາລິກາທິຕ຺ຕຍໍ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຎ຺ຈ ເນວ ກາເລ ກປ຺ປຕິ ໂນ ວິກາເລ.