ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ

ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໑. ອາປຕ຺ຕິກຣາ ຘມ຺ມາ ຊານິຕພ຺ພາຕິອາທິມ຺ຫິ ເອກຸຕ຺ຕຣິກນເຍ ອາປຕ຺ຕິກຣາ ຘມ຺ມາ ນາມ ຉ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາປຕ຺ຕິກຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອນາປຕ຺ຕິກຣາ ນາມ ສຕ຺ຕ ສມຖາ. ອາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ຈ ວິຠງ຺ເຄ ຈ ວຸຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາ. ອນາປຕ຺ຕີຕິ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອສາທິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອນາປຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາ. ລຫຸກາຕິ ລຫຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ປຎ຺ຈວິຘາ ອາປຕ຺ຕິ. ຄຣຸກາຕິ ຄຣຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິ. ເກນຈິ ອາກາເຣນ ອນາປຕ຺ຕິຠາວໍ ອຸປເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໂຕ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ຈ. ສາວເສສາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣາຊິກໍ ເສສາ. ອນວເສສາຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ; ອວເສສາ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ. ສປ຺ປຏິກມ຺ມທຸກໍ ສາວເສສທຸກສທິສໍ. ເທສນາຄາມິນິທຸກໍ ລຫຸກທຸກສງ຺ຄຫິຕໍ.

ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ສຕ຺ຕປິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍຎ຺ເຈວ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຍິກາ. ອຊານນ຺ເຕນ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕາ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາປຕ຺ຕິ ເນວ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາຍໍ ນ ໂມກ຺ຂນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕີຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກາ. ອນ຺ຕຣາຍິກໍ ອາປນ຺ນສ຺ສາປິ ເທສນາຄາມິນິໍ ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຸທ຺ຘິປຕ຺ຕສ຺ສ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ຈ ອວາຣິໂຕ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄຕິ. ສາວຊ຺ຊປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ໂລກວຊ຺ຊາ. ອນວຊ຺ຊປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາ. ກິຣິຍໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ນາມ ຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ວິຍ. ອກິຣິຍໂຕຕິ ຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຈີວຣອນຘິຏ຺ຐານາປຕ຺ຕິ ວິຍ. ກິຣິຍາກິຣິຍໂຕຕິ ຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກຸຏິກາຣາປຕ຺ຕິ ວິຍ.

ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີຕິ ປຐມໍ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິ. ອປຣາປຕ຺ຕີຕິ ປາຣິວາສິກາທີຫິ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິ. ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມູລວິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ. ອປຣາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ອຄ຺ຆວິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຐມໍ ອາປນ຺ນາ. ອປຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມານຕ຺ຕາຣຫກາເລ ອາປນ຺ນາ. ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຣິວາເສ ອາປນ຺ນາ. ອປຣາປຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ນາມ ມານຕ຺ຕຈາເຣ ອາປນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທມ຺ປິ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ເທສິຕາ ຄຓນູປຄາ ນາມ ຍາ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ເທສິຕາ ໂຫຕິ. ອຄຓນູປຄາ ນາມ ຍາ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ສອຸສ຺ສາເຫເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ເທສິຕາ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ເທສິຕາປິ ເທສິຕຄຓນໍ ນ ອຸເປຕິ. ອຏ຺ຐເມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກເມວ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພາຕິອາທີສຸ ນວສຸ ປເທສຸ ປຐມປາຣາຊິກປຸຈ຺ຉາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ຖຸລ຺ລໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ. ອຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ລຫຸກາປຕ຺ຕິ. ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຸຘມ຺ມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ຘມ຺ມິກສ຺ສ ປຏິສ຺ສວສ຺ສ ອສຈ຺ຈາປເນ ອາປຕ຺ຕິ, ອວເສສາ ນ ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມາປຕ຺ຕິ ນິຍຕາ, ເສສາ ອນິຍຕາ. ອາທິກໂຣຕິ ສຸທິນ຺ນຕ຺ເຖຣາທິ ອາທິກມ຺ມິໂກ. ອນາທິກໂຣຕິ ມກ຺ກຏິສມຓາທິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາຣໂກ. ອຘິຈ຺ຈາປຕ຺ຕິໂກ ນາມ ໂຍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິໂກ ນາມ ໂຍ ນິຈ຺ຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ໂຈທໂກ ນາມ ໂຍ ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ປຣໍ ໂຈເທຕິ. ໂຍ ປນ ເອວໍ ໂຈທິໂຕ ອຍໍ ຈຸທິຕໂກ ນາມ. ປຎ຺ຈທສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອຘມ຺ມໂຈທໂກ ນາມ, ເຕນ ຕຖາ ໂຈທິໂຕ ອຘມ຺ມຈຸທິຕໂກ ນາມ. ວິປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມໂຈທກຈຸທິຕກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍເຕຫິ ວາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍເຕຫິ ວາ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນິຍໂຕ, ວິປຣີໂຕ ອນິຍໂຕ.

ສາວກາ ຠພ຺ພາປຕ຺ຕິກາ ນາມ, ພຸທ຺ຘາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ອຠພ຺ພາປຕ຺ຕິກາ ນາມ. ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກໂຕ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ນາມ, ອວເສສຈຕຸພ຺ພິຘຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກໂຕ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ປວາຣຓໍ ວາ ຘມ຺ມປຣິໂຠຄໍ ວາ ອາມິສປຣິໂຠຄໍ ວາ ນ ໂກເປຕິ. ‘‘ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສຖ, ທູສໂກ ນາເສຕພ຺ໂພ, ກຓ຺ຏໂກ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ນາເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວໍ ລິງ຺ຄທຓ຺ຑກມ຺ມ-ສໍວາສນາສນາຫິ ນາສິຕພ຺ໂພ ນາສິຕໂກ ນາມ. ເສສາ ສພ຺ເພ ອນາສິຕກາ. ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖາທິໂກ ສໍວາໂສ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ສມານສໍວາສໂກ, ອິຕໂຣ ນານາສໍວາສໂກ. ໂສ ກມ຺ມນານາສໍວາສໂກ ລທ຺ຘິນານາສໍວາສໂກຕິ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຐປນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂເວ ອຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໒. ທຸເກສຸ ສຈິຕ຺ຕກາ ອາປຕ຺ຕິ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂາ, ອຈິຕ຺ຕກາ ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂາ. ລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕິ, ອລທ຺ຘສມາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ອຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕິ. ສທ຺ຘມ຺ມປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ປທໂສຘມ຺ມາທິກາ, ອສທ຺ຘມ຺ມປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາປຕ຺ຕິ. ສປຣິກ຺ຂາຣປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໂນ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິໂຠເຄ, ປຕ຺ຕຈີວຣານໍ ນິທຫເນ, ກິລິຏ຺ຐຈີວຣານໍ ອໂຘວເນ, ມລຄ຺ຄຫິຕປຕ຺ຕສ຺ສ ອປຈເນຕິ ເອວໍ ອຍຸຕ຺ຕປຣິໂຠເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ປຣປຣິກ຺ຂາຣປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈປີຐາທີນໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ສນ຺ຖຣຓອນາປຸຈ຺ຉາຄມນາທີສຸ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ ອາປຕ຺ຕິ. ສປຸຄ຺ຄລປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ‘‘ມຸທຸປິຏ຺ຐິກສ຺ສ ລມ຺ພິສ຺ສ ອູຣຸນາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປີເຬນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ. ປຣປຸຄ຺ຄລປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ນາມ ເມຖຸນຘມ຺ມກາຍສໍສຄ຺ຄປຫາຣທານາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ, ‘‘ສິຂຣຓີສີ’’ຕິ ສຈ຺ຈໍ ຠຓນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ມຸສາ ຠຓນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ. ອຠູຕາໂຣຈເນ ມຸສາ ຠຓນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ. ຠູຕາໂຣຈເນ ສຈ຺ຈໍ ຠຓນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ.

‘‘ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ວຄ຺ຄໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເອກມນ຺ເຕ ນິສີທນ຺ໂຕ ຠູມິຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອາກາເສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂນ ເວຫາສຄໂຕ’’ຕິ. ເວຫາສກຸຏິຍາ ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ອຠິນິສີທນ຺ໂຕ ເວຫາສຄໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ຕໍ ຠູມິຍໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂນ ຠູມິຄໂຕ’’ຕິ. ຄມິໂຍ ຄມິຍວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ປວິສນ຺ໂຕ. ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ປວິສນ຺ໂຕ ປວິສນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ.

ອາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕິຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກສຸທ຺ຘິກໍ ອາທິຍມານາ; ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປນ ອນາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ມູຄພ຺ພຕາທີນິ ຕິຕ຺ຖິຍວຕ຺ຕານິ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປາຣິວາສິກາທໂຍ ປນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກຕາ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຕໍ ອສມາທິຍນ຺ຕາ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ນ ສມາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ສິພ຺ພນ຺ໂຕ ເວຊ຺ຊກມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິກກມ຺ມຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທີນິ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕາທີນິ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ທທມາໂນ ເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິການໍ ຈີວຣາທີນິ ອເທນ຺ໂຕ ອເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ໂອວາໂທ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໂຕ ໂອວາທໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປຣິໂຠເຄນ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປຎ຺ຈາຫິກໍ ສງ຺ຆາຏິຈາຣໍ ອຕິກ຺ກາມຍມານາ ອປຣິໂຠເຄນ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສຫຄາຣເສຍ຺ຍໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ໂນ ທິວາ, ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ໂຕ ທິວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຣຕ຺ຕິໍ. ເອກຣຕ຺ຕຉາຣຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫທສາຫມາສາຕິກ຺ກເມສຸ ວຸຕ຺ຕອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຣຸຓຸຄ຺ເຄ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນ ອຣຸຓຸຄ຺ເຄ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

ຠູຕຄາມຎ຺ເຈວ ອງ຺ຄຊາຕຎ຺ຈ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ເກເສ ວາ ນເຂ ວາ ນ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ນ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທນ຺ໂຕ ຉາເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ‘‘ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ເວວ ນຄ຺ເຄນ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິມໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຉາເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ກຸສຈີຣາທີນິ ຘາເຣນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ, ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ໂຕ ຍາວ ເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ນານາສໍວາສກໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອກສີມາຍໍ ທ຺ວີສຸ ສງ຺ເຆສຸ ນິສິນ຺ເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣປກ຺ຂສ຺ສ ລທ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ໂນ ເຕສໍ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ນານາສໍວາສກໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ເຍສໍ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ເຕສໍ ຄຓປູຣໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ, ອິຕເຣສໍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ສມານສໍວາສເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍສຎ຺ຫິ ໂສ ລທ຺ຘິໍ ໂຣເຈຕິ, ເຕສໍ ສມານສໍວາສໂກ ໂຫຕິ, ອິຕເຣສໍ ນານາສໍວາສໂກ. ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ຘາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວເຍວ ນາມານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນາມວເສນ ທຸກໍ ທສ຺ສິຕໍ. ກມ຺ເມນ ວາ ສລາກຄ຺ຄາເຫນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທໂສ ເຈວ ກມ຺ມຎ຺ຈ ເອກໍ, ໂວຫາໂຣ ເຈວ ອນຸສ຺ສາວນາ ຈ ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ຈ ເອກໍ, ໂວຫາຣານຸສ຺ສາວນສລາກຄ຺ຄາຫາ ປຸພ຺ພຠາຄາ, ກມ຺ມຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ປມາຓໍ.

ອທ຺ຘານຫີໂນ ນາມ ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ. ອງ຺ຄຫີໂນ ນາມ ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ນາທິເຠໂທ. ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ໂນ ນາມ ປຓ຺ຑໂກ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ຈ. ອວເສສາ ເຖຍ຺ຍສໍວາສກາທໂຍ ອຏ຺ຐ ອຠພ຺ພປຸຄ຺ຄລາ ກຣຓທຸກ຺ກຏກາ ນາມ. ທຸກ຺ກຏກິຣິຍາ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມາ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ກເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມນ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣິປູໂຣ ນາມ ອປຣິປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕຈີວໂຣ. ໂນ ຈ ຍາຈຕິ ນາມ ອຸປສມ຺ປທໍ ນ ຍາຈຕິ. ອລຊ຺ຊິສ຺ສ ຈ ພາລສ຺ສ ຈາຕິ ອລຊ຺ຊີ ສເຈປິ ເຕປິຏໂກ ໂຫຕິ, ພາໂລ ຈ ສເຈປິ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ອຸໂຠປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ພາລສ຺ສ ຈ ລຊ຺ຊິສ຺ສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ພາລສ຺ສ ‘‘ຕ຺ວໍ ນິສ຺ສຍໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອາຓາຍປິ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ລຊ຺ຊິສ຺ສ ປນ ຍາຈນ຺ຕສ຺ເສວ. ສາຕິສາຣນ຺ຕິ ສໂທສໍ; ຍໍ ອຊ຺ຌາຈຣນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກາເຍນ ປຏິກ຺ໂກສນາ ນາມ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ປຏິກ຺ໂກສນາ. ກາເຍນ ປຏິຊານາຕີຕິ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ປຏິຊານາຕິ. ອຸປຆາຕິກາ ນາມ ອຸປຆາຕາ. ສິກ຺ຂູປຆາຕິກາ ນາມ ສິກ຺ຂູປຆາໂຕ. ໂຠຄູປຆາຕິກາ ນາມ ປຣິໂຠຄູປຆາໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ອສິກ຺ຂໂຕ ສິກ຺ຂູປຆາຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສງ຺ຆິກໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ວາ ທຸປ຺ປຣິໂຠຄໍ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ໂຠຄູປຆາຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທ຺ເວ ເວນຍິກາຕິ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖາ ວິນຍສິທ຺ຘາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນາມ ສກເລ ວິນຍປິຏເກ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂລມໍ ນາມ ຈຕູສຸ ມຫາປເທເສສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສຕຸຆາໂຕຕິ ປຈ຺ຈຍຆາໂຕ; ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ອກປ຺ປິຍໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອນຸປ຺ປາທນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຕ຺ຕກາຣິຕາຕິ ມຕ຺ຕາຍ ປມາເຓນ ກຣຓໍ; ປມາເຓ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ; ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ. ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖ ວິນາປິ ເທສນາຍ ກາເຍເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ; ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ປນ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠໂຄ ນາມ ອຊ຺ໂຌຫຣຓປຣິໂຠໂຄ. ພາຫິຣປຣິໂຠໂຄ ນາມ ສີສມກ຺ຂນາທິ.

ອນາຄຕໍ ຠາຣໍ ວຫຕີຕິ ອເຖໂຣວ ສມາໂນ ເຖເຣຫິ ວຫິຕພ຺ພໍ ພີຊນຄາຫຘມ຺ມຊ຺ເຌສນາທິຠາຣໍ ວຫຕິ; ຕໍ ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ. ອາຄຕໍ ຠາຣໍ ນ ວຫຕີຕິ ເຖໂຣ ເຖຣກິຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ, ‘‘ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສາມໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິຕຸໍ, ປຣໍ ວາ ອຊ຺ເຌສິຕຸໍ, ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ເຖຣາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິ ສພ຺ພໍ ປຣິຫາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕີຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕພ຺ພໍ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ. ເອເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ ອາສວາ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນນ຺ຕຣທຸເກປິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ຕິເກສຸ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕິ, ຍໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຕຕ຺ຖ ໂລຫິຕຸປ຺ປາທາປຕ຺ຕິໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ນ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ເອວໍ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ພໍ, ນວເກນ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸນາ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂູ ‘ຠນ຺ເຕ’ຕິ ວາ ‘ອາຍສ຺ມາ’ຕິ ວາ ສມຸທາຈຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໂຕ ເຖຣໍ ອາວຸໂສວາເທນ ສມຸທາຈຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ. ອິມາ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຘຣນ຺ເຕປິ ຠຄວຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິນິພ຺ພຸເຕປິ.

ປວາເຣຕ຺ວາ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ວິກາເລ. ວິກາລໂຠຊນາປຕ຺ຕິໍ ປນ ວິກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເລ. ອວເສສາ ກາເລ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ວິກາເລ ຈ. ສຫຄາຣເສຍ຺ຍໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍນໍ ທິວາ. ເສສາ ຣຕ຺ຕິຎ຺ເຈວ ທິວາ ຈ. ‘‘ທສວສ຺ໂສມ຺ຫິ ອຕິເຣກທສວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອູນທສວສ຺ໂສ. ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນໂວ ວາ ມຊ຺ຌິໂມ ວາ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອູນທສວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ທສວສ຺ໂສ. ເສສາ ທສວສ຺ໂສ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອູນທສວສ຺ໂສ ຈ. ‘‘ປຎ຺ຈວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນວໂກ ອນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ຈ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ປທໂສຘມ຺ມໍ ວາເຈນ຺ໂຕ, ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ເອວຣູປໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປາຣາຊິກ-ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ-ກາຍສໍສຄ຺ຄ-ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລ-ອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍ-ທຸຏ຺ຐໂທສ-ສງ຺ຆເຠທປຫາຣທານ-ຕລສຕ຺ຕິກາທິເຠທໍ ອກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາທິໍ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ອຣຫາວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເມຖຸນຘມ຺ມາທິເຠທມາປຕ຺ຕິໍ ສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທຸຏ຺ຐໂທສາທິເຠທໍ ທຸກ຺ຂເວທນາສມງ຺ຄີ, ຍໍ ສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍເຍວ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສມງ຺ຄີ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ຕໂຍ ປຏິກ຺ເຂປາຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຕໂຍ ປຏິກ຺ເຂປາ. ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ມຫິຈ຺ຉຕາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາ ກິເລສສລ຺ເລຂນປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອໂຄປາຍນາ, ອິເມ ຫິ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທໂຍ ປນ ຕໂຍ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຍ ອນຸຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ.

‘‘ທສວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈວສ຺ໂສມ຺ຫີ’’ຕິ ນິສ຺ສຍໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ພາໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ປຓ຺ຑິໂຕ, ອູນທສວສ຺ໂສ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕຕ຺ຕາ ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ຈ ນິສ຺ສຍໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພາໂລ; ອວເສສໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພາໂລ ຈ. ວສ຺ສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາເຬ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ຊຸຓ຺ເຫ; ມຫາປວາຣຓາຍ ອປ຺ປວາເຣນ຺ໂຕ ຊຸຓ຺ເຫ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເຬ; ອວເສສໍ ກາເຬ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ຊຸຓ຺ເຫ ຈ. ວສ຺ສູປຄມນໍ ກາເຬ ກປ຺ປຕິ ໂນ ຊຸຓ຺ເຫ; ມຫາປວາຣຓາຍ ປວາຣຓາ ຊຸຓ຺ເຫ ກປ຺ປຕິ ໂນ ກາເຬ; ເສສໍ ອນຸຎ຺ຎາຕກໍ ກາເຬ ເຈວ ກປ຺ປຕິ ຊຸຓ຺ເຫ ຈ.

ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາສິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ປາຏິປທທິວເສ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ນິວາເສນ຺ໂຕ ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມທິວເສ ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເຫມນ຺ເຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຈາຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິເຣກມາເສ ເສເສ ຄິມ຺ຫາເນ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ອຕິເຣກຑ຺ຒມາເສ ເສເສ ກຕ຺ວາ ນິວາເສນ຺ໂຕ ຈ ຄິມ຺ເຫ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສຕິຍາ ວສ຺ສິກສາຏິກາຍ ນຄ຺ໂຄ ກາຍໍ ໂອວສ຺ສາເປນ຺ໂຕ ວສ຺ເສ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສຖໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ສງ຺ໂຆ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສຖຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຓ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອກໂກ ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ. ປວາຣຓາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສງ຺ຆຸໂປສໂຖ ຈ ສງ຺ຆປວາຣຓາ ຈ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ຄຓຸໂປສໂຖ ຈ ຄຓປວາຣຓາ ຈ ຄຓສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ອຘິຏ຺ຐານຸໂປສໂຖ ຈ ອຘິຏ຺ຐານປວາຣຓາ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ກປ຺ປຕິ. ‘‘ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ໂຕ ວຕ຺ຖຸໍ ຉາເທຕິ ນ ອາປຕ຺ຕິໍ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທຕິ ໂນ ວຕ຺ຖຸໍ, ໂຍ ເນວ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອຍໍ ວຕ຺ຖຸຎ຺ເຈວ ຉາເທຕິ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ.

ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິ. ຊນ຺ຕາຆຣເມວ ປຏິຈ຺ຉາທິ ຊນ຺ຕາຆຣປຏິຈ຺ຉາທິ. ອິຕຣາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຊນ຺ຕາຆເຣ ຐິເຕນ ປຣິກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທເກ ໂອຕິຓ຺ເຓນາປິ ເອຕເທວ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວຕ຺ຖປຏິຈ຺ຉາທິ ສພ຺ພກປ຺ປິຍຕາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນ ສພ຺ພໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວຫນ຺ຕີຕິ ຍນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ; ນິນ຺ທໍ ວາ ປຏິກ຺ໂກສໍ ວາ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອພ຺ຠາມຫິກາຘູມຣຊຣາຫຸວິມຸຕ຺ຕໍ ວິວຏໍເຍວ ວິໂຣຈຕິ, ນ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ຕຖາ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ, ຘມ຺ມວິນໂຍປິ ວິວຣິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ເທສິຍມາໂນວ ວິໂຣຈຕິ ໂນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ.

ອຎ຺ເຎນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ອຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອວເສສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຄິລາໂນ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອຄິລາໂນ ຈ.

ອນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພຫີຕິ ອນຸປຂຊ຺ຊ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພຫິ, ພຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອນ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຆິກໍ ມຎ຺ຈາທິໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ພຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອນ຺ໂຕ, ອວເສສໍ ປນ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພຫິ ຈ. ອນ຺ໂຕສີມາຍາຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ວິຫາຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ພຫິສີມາຍາຕິ ຄມິໂກ ທາຣຸຠຓ຺ຑປຏິສາມນາທິຄມິກວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອວເສສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ພຫິສີມາຍ ຈ. ສຕິ ວຸຑ຺ຒຕເຣ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ໂຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ຄຓມຊ຺ເຌປິ ປຸຄ຺ຄລສນ຺ຕິເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ກາຍໍ ອຈາເລຕ຺ວາ ວາຈາຍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກາຍກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ກາເຍນ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ເທສນາຄາມິນີປິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຄຓປຸຄ຺ຄລມຊ຺ເຌ ປນ ເທສນາຄາມິນີເຍວ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

ອາຄາຬ຺ຫາຍ ເຈເຕຍ຺ຍາຕິ ອາຄາຬ຺ຫາຍ ທຬ຺ຫຠາວາຍ ເຈເຕຍ຺ຍ; ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາທິກຕສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ນ ປູຣຍໂຕ ອິຈ຺ຉມາໂນ ສງ຺ໂຆ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອລຊ຺ຊີ ຈ ໂຫຕິ ພາໂລ ຈ ອປກຕຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ພາໂລ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມາຘມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ’’ ອປກຕຕ຺ໂຕ ວາ ‘‘ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ; ພາລຠາວມູລກໍ ປນ ອປກຕຕ຺ຕຠາວມູລກຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ນາມ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ອາປນ຺ໂນ; ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ນາມ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ ອາປນ຺ໂນ; ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ນາມ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເຕສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອປ຺ປຏິກໂຣນ຺ຕານໍ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ອນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕານໍເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ກາຍິໂກ ທໂວ ນາມ ປາສກາທີຫິ ຊູຕກີຬນາທິເຠໂທ ອນາຈາໂຣ; ວາຈສິໂກ ທໂວ ນາມ ມຸຂາລມ຺ພຣກຣຓາທິເຠໂທ ອນາຈາໂຣ; ກາຍິກວາຈສິໂກ ນາມ ນຈ຺ຈນຄາຍນາທິເຠໂທ ທ຺ວີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫິ ອນາຈາໂຣ. ກາຍິໂກ ອນາຈາໂຣ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ; ວາຈສິໂກ ອນາຈາໂຣ ນາມ ວຈີທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ; ກາຍິກວາຈສິໂກ ນາມ ທ຺ວາຣທ຺ວເຍປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ. ກາຍິເກນ ອຸປຆາຕິເກນາຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອສິກ຺ຂເນນ, ໂຍ ຫິ ຕໍ ນ ສິກ຺ຂຕິ, ໂສ ນໍ ອຸປຆາເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຕໍ ອສິກ຺ຂນໍ ‘‘ກາຍິກໍ ອຸປຆາຕິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍິເກນ ມິຈ຺ຉາຊີເວນາຕິ ຊງ຺ຆເປສນິກາທິນາ ວາ ຄຓ຺ຑຜາລນາທິນາ ວາ ເວຊ຺ຊກມ຺ເມນ; ວາຈສິເກນາຕິ ສາສນອຸຄ຺ຄຫຓອາໂຣຈນາທິນາ; ຕຕິຍປທໍ ອຸຠຍສມ຺ປໂຍຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອລໍ ຠິກ຺ຂຸ ມາ ຠຓ຺ຑນນ຺ຕິ ອລໍ ຠິກ຺ຂຸ ມາ ຠຓ຺ຑນໍ ກຣິ, ມາ ກລຫໍ, ມາ ວິວາທໍ ກຣີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ໂວຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ; ວທໂຕປິ ຫິ ຕາທິສສ຺ສ ວຈນໍ ນ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຈ຺ເຈກຏ຺ຐາເນຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ພີຊນຄ຺ຄາຫາທິເກ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐາເນ ນ ຐເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ກໂຣຕຸ ອາຍສ຺ມາ ໂອກາສໍ, ອຫໍ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ ເອວໍ ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ. ນາລໍ ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ໂອກາໂສ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ສວຈນີຍໍ ນາທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຈນໍ ນ ອາທາຕພ຺ພໍ, ວຈນມ຺ປິ ນ ໂສຕພ຺ພໍ; ຍຕ຺ຖ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິນໂຍຕິ ຍໍ ໂສ ຊານາຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ວິນໂຍ ນາມ ໂຫຕິ; ໂສ ນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸໂຍໂຄ ນ ທາຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ອິທໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂອກາໂສ ນ ທາຕພ຺ໂພ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ໂສ ເນວ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ນາສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ໂສຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິນໂຍ ນ ສາກຈ຺ຉາຕພ຺ໂພຕິ ວິນຍປຎ຺ໂຫ ນ ສາກຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍກຖາ ນ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພາ.

ອິທມປ຺ປຫາຍາຕິ ເອຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎາຕາທິກໍ ລທ຺ຘິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ. ສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນ຺ຕິ ຂີຓາສວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ‘‘ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປາຕພ຺ຍຠາວໍ ປຏິເສວນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອິທມປ຺ປຫາຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎາຕໍ ປຫາຍ ຂີຓາສວໍ ‘‘ມຸສາ ມຍາ ຠຓິຕໍ, ຂມຖ ເມ’’ຕິ ຂມາເປຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກາເມສຸ ໂທໂສ’’ຕິ ລທ຺ຘິໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ຄຕິວິໂສຘນໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອກຸສລມູລານີຕິ ອກຸສລານິ ເຈວ ມູລານິ ຈ, ອກຸສລານໍ ວາ ມູລານິ ອກຸສລມູລານິ. ກຸສລມູເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕານິ ວິຣູປານິ ວາ ຈຣິຕານິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ສຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕານິ ສຸນ຺ທຣານິ ວາ ຈຣິຕານິ ສຸຈຣິຕານິ. ກາເຍນ ກຣຓຠູເຕນ ກຕໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໔. ຈຕຸກ຺ເກສຸ ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຣວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ປທໂສຘມ຺ມາທິເຠທໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປຣວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສນ຺ໂຕ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ປທໂສຘມ຺ມາທິເຠທໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສກວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ສກວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປຣວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຣວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຍາວຕຕິຍກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕປິ ປຣສ຺ສ ປຣິວາສກມ຺ມວາຈາທີຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສນ຺ໂຕ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ກາຍທ຺ວາຣິກໍ ກາເຍນອາປຊ຺ຊຕິ, ຕເມວ ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວຈີທ຺ວາຣິກໍ ວາຈາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕເມວ ເທເສນ຺ໂຕ ວາຈາຍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນ ອນຕ຺ຖຣໂຕ ກາຍສມ຺ຜຸສເນ ໂລມຄຓນາຍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິໍ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປສຸຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປນ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເທເສນ຺ໂຕ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປນ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖຏ຺ຐາເນ ສຍນ຺ໂຕ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ ປສຸຕ຺ໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ ນາມ. ປຈ຺ຉິມປທທ຺ວຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ປຈ຺ຉາ ເທເສນ຺ໂຕ ສຈິຕ຺ຕໂກ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສຈິຕ຺ຕກາປຕ຺ຕິໍ ສຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກຏ຺ຐາເນ ສຍນ຺ໂຕ ອຈິຕ຺ຕໂກ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສປທທ຺ວຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ສຠາຄໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕິ, ອຍໍ ເທສນາປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທເສຕິ, ຕຎ຺ຈ ເທເສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍາທິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ປາຈິຕ຺ຕິຍາທິໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອກເມວ ປໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເທເສຕີ’’ຕິ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກມ຺ມຈຕຸກ຺ເກ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາປຕ຺ຕິໍ ກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເທເສນ຺ໂຕ ອກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິກໍ ອກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິວາສາທິນາ ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສມນຸຠາສນໍ ກມ຺ເມເນວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສໍ ອກມ຺ເມນ ອາປຊ຺ຊຕິ,ອກມ຺ເມນວຸຏ຺ຐາຕິ.

ປຣິກ຺ຂາຣຈຕຸກ຺ເກ ປຐໂມ ສກປຣິກ຺ຂາໂຣ, ທຸຕິໂຍ ສງ຺ຆິໂກວ ຕຕິໂຍ ເຈຕິຍສນ຺ຕໂກ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຄິຫິປຣິກ຺ຂາໂຣ. ສເຈ ປນ ໂສ ປຕ຺ຕຈີວຣນວກມ຺ມເຠສຊ຺ຊານໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຫໂຏ ໂຫຕິ, ອວາປຸຣຓໍ ທາຕຸໍ ອນ຺ໂຕ ຐປາເປຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ.

ສມ຺ມຸຂາຈຕຸກ຺ເກ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາປຕ຺ຕິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວຸຏ຺ຐານກາເລ ປນ ສງ຺ເຆນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທິກໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສມນຸຠາສນໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ເອວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເສສໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທາທິເຠທໍ ປຣມ຺ມຸຂາວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຣມ຺ມຸຂາວ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອຊານນ຺ຕຈຕຸກ຺ກໍ ອຈິຕ຺ຕກຈຕຸກ຺ກສທິສໍ.

ລິງ຺ຄປາຕຸຠາເວນາຕິ ສຍິຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ເຕ ຊາເຕ ສຫຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ອິທເມວ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປນ ອສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິ ລິງ຺ຄປາຕຸຠາເວນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສຫປຏິລາຠຈຕຸກ຺ເກ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ສຫ ລິງ຺ຄປຏິລາເຠນ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ເສຏ຺ຐຠາເວນ ຈ ປຸຣິມໍ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ຊຫຕິ, ປຈ຺ຉິເມ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ປຸຣິສກຸຕ຺ຕປຸຣິສາກາຣາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູຕິ ວາ ປຸຣິໂສຕິ ວາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂຍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍານິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຉຈຕ຺ຕາລີສ ສິກ຺ຂາປທານິ ເຕຫິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ປນ ຍສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ສາ ປຈ຺ຉາສມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວາ ຫີນຠາເວນ ວາ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ຊຫຕິ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ປຸຣິມນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄເຕ ປຸຣິສລິງ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ວຸຕ຺ຕວິປຣີຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ວາ ອິຕ຺ຖີຕິ ວາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໂຍປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍານິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ສຕໍ ຕິໍສຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ, ເຕຫິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາມຸກ຺ກໍສາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ, ເຕ ຫິ ຠຄວຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສຍໍ ອຸກ຺ກໍສິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສາມຸກ຺ກໍສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຣິໂຠຄາຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍປຣິໂຠຄາ, ອຸທກໍ ປນ ອກາລິກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາວກາລິກາທີນິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕການິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາວິກຏານິ ກາໂລທິສ຺ສຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ກາເລ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອຸປາສໂກ ສີລວາຕິ ປຎ຺ຈ ວາ ທສ ວາ ສີລານິ ໂຄປຍມາໂນ.

ອາຄນ຺ຕຸກາທິຈຕຸກ຺ເກ ສຉຕ຺ຕຸປາຫໂນ ສສີສໍ ປາຣຸໂຕ ວິຫາຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸໂກວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ປນ ອາວາສິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາຄນ຺ຕຸໂກ. ເສສໍ ກາຍວຈີທ຺ວາຣິກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ເນວ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ຄມິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ຄມິຍວຕ຺ຕໍ ອປູເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄມິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອາວາສິໂກ. ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ປນ ອາວາສິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ຄມິໂກ. ເສສໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາທິຈຕຸກ຺ເກ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາວ ໂຫຕິ,ນອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ. ສພ຺ພາປິ ຫິ ສາ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິເຍວ. ສງ຺ຆາທິເສສາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຫິ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄວ ວຕ຺ຖຸ. ຕຖາ ‘‘ລສຸຓກ຺ຂາທເນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາເປຕ຺ຖ ນເຍນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ເຕຣສຫິ ສງ຺ຆາທິເສເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ ເຈວ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ ຈ. ເອວໍ ສງ຺ຆາທິເສສາທີນໍ ອນິຍຕາທີຫິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ເອກໂຕ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເນວ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ ໂນ ອາປຕ຺ຕິນານຕ຺ຕຕາ. ວິສຸໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ເສສາ ສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວຕ຺ຖຸສຠາຄາທິຈຕຸກ຺ເກ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ, ໂນ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ, ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ, ໂນ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ. ເອສ ນໂຍ ສງ຺ຆາທິເສສາທີສຸ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈ ຈຕູສຸ ປາຣາຊິເກສຸ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ ເຈວ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ ຈ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພາສຸ ສາຘາຣຓາປຕ຺ຕີສຸ. ອສາຘາຣຓາປຕ຺ຕິຍໍ ເນວ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາ ໂນ ອາປຕ຺ຕິສຠາຄຕາ. ໂຍ ຫິ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫ, ໂສ ອິຘ ທຸຕິໂຍ; ໂຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ທຸຕິໂຍ, ໂສ ອິຘ ປຐໂມ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ.

ອຸປຊ຺ຌາຍຈຕຸກ຺ເກ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕສ຺ສ ອກຣເຓ ອາປຕ຺ຕິໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ; ເສສໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອາຈຣິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາທິຍນ຺ຕຈຕຸກ຺ເກ ປາທໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ອາທິຍນ຺ໂຕ ຄຣຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອູນກປາທໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎໍ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ລຫຸກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອເຕນ ນເຍນ ເສສປທຕ຺ຕຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຠິວາທນາຣຫຈຕຸກ຺ເກ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຕາວ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ນວມຠິກ຺ຂຸນິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຊ຺ຌາຍາປິ ອຠິວາທນາຣຫາ ໂນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣຫາ. ອວິເສເສນ ຈ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ໂຍ ໂກຈິ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ. ສຏ຺ຐິວສ຺ສສ຺ສາປິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ສມີປຄໂຕ ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ໂນປິ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ ໂນ ອຠິວາທນາຣໂຫ. ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ຐາເນສຸ ວຸຑ຺ໂຒ ນວກສ຺ສ ອຠິວາທນາຣໂຫ ເຈວ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ ຈ. ນວໂກ ປນ ວຸຑ຺ຒສ຺ສ ເນວ ອຠິວາທນາຣໂຫ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣໂຫ. ອາສນາຣຫຈຕຸກ຺ກສ຺ສ ປຐມປທໍ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ທຸຕິຍປເທນ, ທຸຕິຍປທຎ຺ຈ ປຐມປເທນ ອຕ຺ຖໂຕ ສທິສໍ.

ກາລຈຕຸກ຺ເກ ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ວິກາເລ, ວິກາລໂຠຊນາປຕ຺ຕິໍ ວິກາເລ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ກາເລ, ເສສໍ ກາເລ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ວິກາເລ ຈ, ອສາຘາຣຓໍ ເນວ ກາເລ ໂນ ວິກາເລ. ປຏິຄ຺ຄຫິຕຈຕຸກ຺ເກ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາມິສໍ ກາເລ ກປ຺ປຕິ ໂນ ວິກາເລ. ປານກໍ ວິກາເລ ກປ຺ປຕິ, ປຸນທິວສມ຺ຫິ ໂນ ກາເລ. ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ກາເລ ເຈວ ກປ຺ປຕິ ວິກາເລ ຈ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ກາລາຕີຕໍ ຍາວກາລິກາທິຕ຺ຕຍໍ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຎ຺ຈ ເນວ ກາເລ ກປ຺ປຕິ ໂນ ວິກາເລ.

ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຈຕຸກ຺ເກ ສມຸທ຺ເທ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ມຊ຺ຌິເມສຸ; ປຎ຺ຈວຄ຺ເຄນ ຄເຓນ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນໍ ຘຸວນຫານໍ ຈມ຺ມຕ຺ຖຣຓານິ ຈ ມຊ຺ຌິເມສຸ ຊນປເທສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ‘‘ອິຘ ນ ກປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕປິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ອິຘ ກປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ປນ ມຊ຺ຌິເມສຸ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສາປຕ຺ຕິໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ນ ກຕ຺ຖຈິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ປຎ຺ຈວຄ຺ເຄນ ຄເຓນ ອຸປສມ຺ປທາທິ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ກປ຺ປຕິ. ‘‘ອິທໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ທີເປຕຸມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ກປ຺ປຕິ ໂນ ມຊ຺ຌິເມສຸ. ‘‘ອິທໍ ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ທີເປຕຸໍ ປນ ມຊ຺ຌິເມສຸ ຊນປເທສຸ ກປ຺ປຕິ ໂນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ. ເສສໍ ‘‘ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ປຎ຺ຈ ໂລຓານີ’’ຕິອາທິ ອນຸຎ຺ຎາຕກໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ກປ຺ປຕິ. ຍໍ ປນ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ນ ກປ຺ປຕິ.

ອນ຺ໂຕອາທິຈຕຸກ຺ເກ ອນຸປຂຊ຺ຊ ເສຍ຺ຍາທິໍ ອນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ພຫິ, ອຊ຺ໂຌກາເສ ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈາທີນິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ພຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອນ຺ໂຕ, ເສສໍ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ພຫິ ຈ, ອສາຘາຣຓໍ ເນວ ອນ຺ໂຕ ນ ພຫິ. ອນ຺ໂຕສີມາທິຈຕຸກ຺ເກ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ວຕ຺ຕໍ ອປູເຣນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຄມິໂຍ ພຫິສີມາຍ ມຸສາວາທາທິໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຈ ພຫິສີມາຍ ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ,ອສາຘາຣຓໍ ນ ກຕ຺ຖຈິ. ຄາມຈຕຸກ຺ເກ ອນ຺ຕຣຆຣປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ເສຂິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຄາເມ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ອຣຎ຺ເຎ. ຠິກ຺ຂຸນີ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາປຍມານາ ອຣຎ຺ເຎ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ຄາເມ. ມຸສາວາທາທິໍ ຄາເມ ເຈວ ອາປຊ຺ຊຕິ ອຣຎ຺ເຎ ຈ, ອສາຘາຣຓໍ ນ ກຕ຺ຖຈິ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາຕິ ‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຸພ຺ພກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອຸຕຸກ຺ຂານໍ ຠິກ຺ຂຸຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ’’ຕິ ອິເມ ປນ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຕ຺ຕກລ຺ລາຕິ ອຸໂປສໂຖ ຍາວຕິກາ ຈ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ ເຕ ອາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂຍ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວຊ຺ຊນີຍາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ມິໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕກລ຺ລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຎ຺ຎປາຈິຕ຺ຕິຍານີຕິ ‘‘ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ ອນຸປຂຊ຺ຊເສຍ຺ຍາກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທໍ ‘‘ເອຫາວຸໂສ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈອຸປທຫນໍ, ອຸປສ຺ສຸຕິຕິຏ຺ຐນນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ຈຕສ຺ໂສ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ‘‘ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ສນ຺ຖຕໍ ກາຣາເປຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ’’ຕິ ເອວໍ ອາຄຕາ ເຕຣສຫິ ສມ຺ມຸຕີຫິ ມຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ. ຄິລານຈຕຸກ຺ເກ ອຎ຺ຎເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ໂລລຕາຍ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອເຠສຊ຺ຊກຣຓີເຍນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ອຄິລາໂນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມຸສາວາທາທິໍ ອຸໂຠປິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓໍ ອຸໂຠປິ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຈກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໕. ປຎ຺ຈເກສຸ ປຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ນິຍຕາຕິ ອານນ຺ຕຣິຍານເມເວຕໍ ຄຫຓໍ. ປຎ຺ຈ ເຉທນກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ມຎ຺ຈປີເຐ ນິສີທນກຓ຺ຑຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິວສ຺ສິກສາຏິກາສຸ ສຸຄຕຈີວເຣ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫີຕິ ອລຊ຺ຊິຕາ, ອຎ຺ຎາຓຕາ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປ຺ປກຕຕາ, ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ, ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ. ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ມຸສາວາທປຈ຺ຈຍາຕິ ປາຣາຊິກຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍທຸກ຺ກຏສງ຺ຆາທິເສສປາຈິຕ຺ຕິຍາ. ອນາມນ຺ຕຈາໂຣຕິ ‘‘ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຈາຣສ຺ສ ອຠາໂວ. ອນຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ‘‘ຄຓໂຠຊເນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຍໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ໂຠຊນໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ນາມ; ຕຖາ ອກຣຓໍ ອນຘິຏ຺ຐານໍ. ອວິກປ຺ປນາ ນາມ ຍາ ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ວິກປ຺ປນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສາ ອກຣຓໍ. ອິມານິ ຫິ ປຎ຺ຈ ປິຓ຺ຑປາຕິກສ຺ສ ຘຸຕງ຺ເຄເນວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ອຸສ຺ສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິໂຕຕິ ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ເຍ ສຸຓນ຺ຕິ, ເຕຫິ ອຸສ຺ສງ຺ກິໂຕ ເຈວ ປຣິສງ຺ກິໂຕ ຈ. ອປິ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ ຂີຓາສໂວປິ ສມາໂນ, ຕສ຺ມາ ອໂຄຈຣາ ປຣິຫຣິຕພ຺ພາ. ນ ຫິ ເອເຕສຸ ສນ຺ທິສ຺ສມາໂນ ອຍສໂຕ ວາ ຄຣຫໂຕ ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ໂສສານິກນ຺ຕິ ສຸສາເນ ປຕິຕກໍ. ປາປຓິກນ຺ຕິ ອາປຓທ຺ວາເຣ ປຕິຕກໍ. ຖູປຈີວຣນ຺ຕິ ວມ຺ມິກໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ພລິກມ຺ມກຕໍ. ອາຠິເສກິກນ຺ຕິ ນຫານຏ຺ຐາເນ ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອຠິເສກຏ຺ຐາເນ ວາ ຉຑ຺ຑິຕຈີວຣໍ. ຠຕປຏິຍາຠຕນ຺ຕິ ສຸສານໍ ເນຕ຺ວາ ປຸນ ອານີຕກໍ. ປຎ຺ຈ ມຫາໂຈຣາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕາ.

ປຎ຺ຈາປຕ຺ຕິໂຍ ກາຍໂຕ ສມຸຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ປຐເມນ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາເນນ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎີ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາເລ ວຸຕ຺ຕາປຕ຺ຕິໂຍ. ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ກາຍໂຕ ຈ ວາຈໂຕ ຈາຕິ ຕຕິເຍນ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາເນນ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎີ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ກຸຏິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ເທສນາຄາມິນິໂຍຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣາຊິກຎ຺ຈ ສງ຺ຆາທິເສສຎ຺ຈ ອວເສສາ.

ປຎ຺ຈ ກມ຺ມານີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍນິຍສ຺ສປພ຺ພາຊນີຍປຏິສາຣຓີຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸກ຺ເຂປນີຍຎ຺ຈ ຕິວິຘມ຺ປິ ເອກນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ. ຍາວຕຕິຍເກ ປຎ຺ຈາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສນາຍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕິຍາ ປາຣາຊິກໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ຕິສ຺ໂສ, ເຠທການຸວຕ຺ຕກາທິສມນຸຠາສນາສຸ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ອທິນ຺ນໍ. ອວິທິຕນ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີຕິ ເຈຕນາຍ ອຠາເວນ ອວິທິຕໍ. ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ເປຫິ ອກປ຺ປິຍກຕໍ; ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ອກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ. ອກຕາຕິຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປວາເຣຕ຺ວາ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ອກຕໍ. ສມຊ຺ຊທານນ຺ຕິ ນຏສມຊ຺ຊາທິທານໍ. ອຸສຠທານນ຺ຕິ ໂຄຄຓສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ອຸສຠວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ມທານນ຺ຕິ ອາວາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ກາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທໍ ປນ ປຏິຠານຈິຕ຺ຕກມ຺ມທານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມານິ ຫິ ປຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ໂລກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສມ຺ມຕານິ, ອຖ ໂຂ ອປຸຎ຺ຎານິ ອກຸສລານິເຍວ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຏິຠານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຠານນ຺ຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິເມ ປຎ຺ຈ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍາຕິ ນ ສຸປຏິວິໂນທຍາ; ອຸປາເຍນ ປນ ກາຣເຓນ ອນຸຣູປາຫິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນາອນຸສາສນາທີຫິ ສກ຺ກາ ປຏິວິໂນເທຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສກຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມານິ ວຕ຺ຖູນິ – ກຏອນ຺ຘກາຣວາສີ ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ສິນ຺ທຸວາຣກຸສຸມສນ຺ຖຕມິວ ສມວິປ຺ປກິຓ຺ຓວາລິກໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມາໂຣ ປພ຺ພຕປາເທ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາຬມກ຺ກໂຏ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ໂຄມຍໍ ວິປ຺ປກິຣນ຺ໂຕ ຄໂຕ. ເຖໂຣ ນາສກ຺ຂິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ທຸຕິຍທິວເສປິ ຊຣຄ຺ຄໂວ ຫຸຕ຺ວາ ຕາທິສເມວ ວິປ຺ປກາຣໍ ອກາສິ. ຕຕິຍທິວເສ ວງ຺ກປາທໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ປາເທນ ປຣິກສນ຺ໂຕ ອຄມາສິ. ເຖໂຣ ‘‘ເອວຣູໂປ ພີຠຈ຺ຉປຸຣິໂສ ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນປ຺ປມາເຓສຸ ໂຄຈຣຄາເມສຸ ນຕ຺ຖິ, ສິຍາ ນຸ ໂຂ ມາໂຣ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມາໂຣສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ມາໂຣມ຺ຫິ, ນ ທານິ ເຕ ວຎ຺ເຈຕຸໍ ອສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ຕຍາ ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ມາໂຣ ນາມ ມຫານຸຠາໂວ ໂຫຕິ, ອິງ຺ຆ ຕາວ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຕ຺ຕຠາວສທິສໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ນິມ຺ມິນາຫີ’’ຕິ? ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ຠນ຺ເຕ, ຕາທິສໍ ຣູປໍ ນິມ຺ມິນິຕຸໍ; ອປິຈ ໂຂ ປນ ຕໍສຣິກ຺ຂກໍ ປຕິຣູປກໍ ນິມ຺ມິນິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສກຠາວໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຣູປສທິເສນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຏ຺ຐາສິ. ເຖໂຣ ມາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຕາວ ສຣາຄໂທສໂມໂຫ ເອວໍ ໂສຠຕິ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ນ ໂສຠຕິ ສພ຺ພໂສ ວີຕຣາຄໂທສໂມໂຫ’’ຕິ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ປີຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ມາໂຣ ‘‘ວຎ຺ຈິໂຕມ຺ຫິ ຕຍາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣປິ ‘‘ກິໍ ອຕ຺ຖິ ຊຣມາຣ, ຕາທິສໍ ວຎ຺ເຈຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ໂລກນ຺ຕຣວິຫາເຣປິ ທຕ຺ໂຕ ນາມ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ໂອທາຕກສິຓໍ ປຏິລຠິ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ຕໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຜລຕ຺ຕຍໍ ສຈ຺ຉາກາສິ.

ປຣຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມານິ ວຕ຺ຖູນິ – ຕິສ຺ໂສ ນາມ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ຊມ຺ພຸໂກລເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສງ຺ກາຣຉຑ຺ຑນິໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາວ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຕິສ຺ສທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ນາວາໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຠາວິຕຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ປຎ຺ຫາສຫສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິ, ອິຕໂຣ ສພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິມ຺ປິ ວິຫາເຣ ເຖໂຣ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິ. ໂຍນກວິສຍໂຕ ເຈຕິຍວນ຺ທກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຖຣາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ທິສ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອປ຺ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣເຍວ ຐຕ຺ວາ ເອໂກ ເຖໂຣ ອຏ຺ຐ ກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣິ, ເອໂກ ໂສຬສ, ເອໂກ ວີສຕິ, ເອໂກ ຕິໍສ ກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣິ.

ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ວິຫາເຣ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຈຕິຍງ຺ຄຓຎ຺ຈ ໂພຘິຍງ຺ຄຓຎ຺ຈ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນຫາຍິຕຸໍ ຄໂຕ. ເທວຕາ ‘‘ອິມສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ກຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂຸ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເຖໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຕຣຄາມວາສິກາຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເຘວ ວສາມ, ອິມສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ກຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ຠິກ຺ຂຸ ນຕ຺ຖີຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ເຕ ປສີທິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖາ ຐິຕາມ຺ຫາ’’ຕິ ເທວຕາ ອາຫໍສຸ.

ປາສາທິກສໍວຕ຺ຕນິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອກໍ ກິຣ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ຕໍ ອຠຍຕ຺ເຖຣຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ອຍໍ ກຖາ ອຸທປາທິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ປາສາທິໂກ, ອຠຍຕ຺ເຖໂຣຕິ ອຸໂຠປິ ເນ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂອໂລເກສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຎາຕກາ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທາເປສ຺ສາມາຕິ ອຄມໍສຸ. ເຖຣມາຕາປິ ປາສາທິກໍ ຈີວຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຫິຓິ, ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ເກເສ ຉິນ຺ທາເປຕ຺ວາ ອິມໍ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທຕູ’’ຕິ. ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ຎາຕິປຣິວຸໂຕ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ, ອຠຍຕ຺ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ກຈວຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຄຄ຺ຄາຫໍ ຄຓ຺ຫາສີ’’ຕິ. ອຕີຕຕ຺ຕຠາເວ ກິຣ ອຠຍຕ຺ເຖໂຣ ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ໂຄຈຣຄາເມ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິ, ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ມຫາອຸປາສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ກຈວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑສິ.

ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນວຕ຺ຕໍ ນາມ ພຸທ຺ເຘຫິ ວຓ຺ຓິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ອາຍສ຺ມາ ກິຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປພ຺ຠາເຣ ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຠຄວາ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເຖຣສ຺ສ ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ປາທານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄຎ຺ຉິ. ເຖໂຣ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠຄວໂຕ ປາທານິ ທິສ຺ວາ ພລວຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ປຕິຏ຺ຐາຍ ‘‘ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ວຕ ເມ ສຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎາສິ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ທານິ ໂຈທນໍ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຠຄວາ ‘‘ກຸຫິໍ ຄໂຕສິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ ປຕິຣູປໍ ທານິ ເຕ ມຍ຺ຫໍ ອນນ຺ຕເຣ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖໂຣ ຄຓ຺ຐິກປຏິມຸຎ຺ຈນຏ຺ຐາເນປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ປາເທນ ກຈວຣໍ ວິຍູຫິຕ຺ວາວ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ຠາສປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອຕ຺ຕກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເອຕ຺ຕໂກ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉຍຎ຺ຈ ວກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາສປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ອຍໍ ໂຈທກສ຺ສ ປຸຣິມກຖາ, ອຍໍ ປຈ຺ຉິມກຖາ, ອຍໍ ຈຸທິຕກສ຺ສ ປຸຣິມກຖາ, ອຍໍ ປຈ຺ຉິມກຖາ, ເອຕ຺ຕກໍ ຄຍ຺ຫູປຄໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ນ ຄຍ຺ຫູປຄ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປນ ປຣສ຺ສ ຠາສປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ນາມ. ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ປາຣາຊິກໍ ວາ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ວາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ນານາກຣຓໍ ນ ຊານາຕິ. ມູລນ຺ຕິ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມູລານິ ກາໂຍ ຈ ວາຈາ ຈ, ຕານິ ນ ຊານາຕິ. ສມຸທຍນ຺ຕິ ຉ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ ອາປຕ຺ຕິສມຸທໂຍ ນາມ, ຕານິ ນ ຊານາຕິ. ປາຣາຊິກາທີນໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິໂຣຘນ຺ຕິ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ ເທສນາຍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ວູປສມ຺ມຕິ, ອຍໍ ວຸຏ຺ຐາເນນາຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິນິໂຣຘໍ ນ ຊານາຕິ. ສຕ຺ຕ ສມເຖ ອຊານນ຺ໂຕ ປນ ອາປຕ຺ຕິນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທໍ ນ ຊານາຕິ.

ອຘິກຣຓປຎ຺ຈເກ ອຘິກຣຓໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິກຣຓານິ. ອຘິກຣຓສ຺ສ ມູລໍ ນາມ ເຕຕ຺ຕິໍສ ມູລານິ – ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ທ຺ວາທສ ມູລານິ, ອນຸວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ຈຸທ຺ທສ, ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓສ຺ສ ຉ, ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓສ຺ສ ເອກໍ; ຕານິ ປຣໂຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຘິກຣຓສມຸທໂຍ ນາມ ອຘິກຣຓສມຸຏ຺ຐານໍ. ວິວາທາຘິກຣຓໍ ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອນຸວາທາຘິກຣຓໍ ຈຕສ຺ໂສ ວິປຕ຺ຕິໂຍ; ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ສຕ຺ຕາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ; ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈານີຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິກຣຓນິໂຣຘໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ມູລາມູລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍສມຖໍ ປາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ; ‘‘ອິທໍ ອຘິກຣຓໍ ທ຺ວີຫິ, ອິທໍ ຈຕູຫິ, ອິທໍ ຕີຫິ ອິທໍ ເອເກນ ສມເຖນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕ ສມເຖ ອຊານນ຺ໂຕ ປນ ອຘິກຣຓນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທໍ ນ ຊານາຕິ ນາມ. ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ປາຣາຊິກສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ, ອິທໍ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕິ. ນິທານນ຺ຕິ ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ນິທານານໍ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ. ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ. ອນຸສນ຺ຘິວຈນປຖນ຺ຕິ ກຖານຸສນ຺ຘິ-ວິນິຈ຺ຉຍານຸສນ຺ຘິວເສນ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕິ. ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ. ຎຕ຺ຕິຍາ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຎຕ຺ຕິກິຈ຺ຈໍ ນ ຊານາຕິ, ໂອສາຣຓາທີສຸ ນວສຸ ຐາເນສຸ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມສຸ ຎຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ນ ຊານາຕິ. ນ ປຸພ຺ພກຸສໂລ ໂຫຕິ ນ ອປຣກຸສໂລຕິ ປຸພ຺ເພ ກເຖຕພ຺ພຎ຺ຈ ປຈ຺ຉາ ກເຖຕພ຺ພຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ຎຕ຺ຕິ ນາມ ປຸພ຺ເພ ຐເປຕພ຺ພາ, ປຈ຺ຉາ ນ ຐເປຕພ຺ພາຕິປິ ນ ຊານາຕິ. ອກາລຎ຺ຎູ ຈ ໂຫຕີຕິ ກາລໍ ນ ຊານາຕິ, ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ອຍາຈິໂຕ ຠາສຕິ, ຎຕ຺ຕິກາລມ຺ປິ ຎຕ຺ຕິເຂຕ຺ຕມ຺ປິ ຎຕ຺ຕິໂອກາສມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ.

ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາຕິ ເກວລໍ ອຎ຺ຎາເຓນ ໂມມູຫຠາເວນ ຘຸຕງ຺ເຄ ອານິສໍສໍ ອຊານິຕ຺ວາ. ປາປິຈ຺ໂຉຕິ ເຕນ ອຣຎ຺ຎວາເສນ ປຈ຺ຈຍລາຠໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ປວິເວກນ຺ຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕອຸປຘິວິເວກໍ. ອິທມຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອິມາຍ ກລ຺ຍາຓາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ໂຖ ເອຕສ຺ສາຕິ ອິທມຕ຺ຖິ, ອິທມຕ຺ຖິໂນ ຠາໂວ ອິທມຕ຺ຖິຕາ; ຕໍ ອິທມຕ຺ຖິຕໍເຍວ ນິສ຺ສາຍ ນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ໂລກາມິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸໂປສຖໍ ນ ຊານາຕີຕິ ນວວິຘໍ ອຸໂປສຖໍ ນ ຊານາຕິ. ອຸໂປສຖກມ຺ມນ຺ຕິ ອຘມ຺ເມນວຄ຺ຄາທິເຠທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ. ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ທ຺ເວ ມາຕິກາ ນ ຊານາຕິ. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ນວວິຘໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ນ ຊານາຕິ. ປວາຣຓນ຺ຕິ ນວວິຘໍ ປວາຣຓໍ ນ ຊານາຕິ. ປວາຣຓາກມ຺ມໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມສທິສເມວ.

ອປາສາທິກປຎ຺ຈເກ – ອປາສາທິກນ຺ຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິ ອກຸສລກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປາສາທິກນ຺ຕິ ກາຍສຸຈຣິຕາທິ ກຸສລກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕິເວລນ຺ຕິ ເວລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ພຫຸຕຣໍ ກາລໍ ກຸເລສຸ ອປ຺ປໍ ວິຫາເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອຕາໂຣຕິ ກິເລສານໍ ອນ຺ໂຕ ໂອຕຣຓໍ. ສໍກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິກາຍສໍສຄ຺ຄາທິເຠທໍ. ວິສຸທ຺ຘິປຎ຺ຈເກປວາຣຓາຄ຺ຄຫເຓນ ນວວິຘາປິ ປວາຣຓາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປຎ຺ຈກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໖. ຉກ຺ເກສຸ – ຉ ສາມີຈິໂຍຕິ ‘‘ໂສ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອນພ຺ຠິໂຕ, ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ’’, ‘‘ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສກໍ, ມາ ໂວ ສກໍ ວິນສ຺ສາຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ’’, ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ໂຕ ຍາວ ເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ’’, ‘‘ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ’’, ‘‘ອຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຣິປຎ຺ຫິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ’’, ‘‘ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ ອິມາ ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ເຂເຍວ ຉ ສາມີຈິໂຍ. ຉ ເຉທນກາຕິ ປຎ຺ຈເກ ວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸທກສາຏິກາຍ ສທ຺ຘິໍ ຉ. ຉຫາກາເຣຫີຕິ ອລຊ຺ຊິຕາ ອຎ຺ຎາຓຕາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ ສຕິສມ຺ໂມສາຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕຉາຣຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກມາທີສຸ ອາປຕ຺ຕິໍ ສຕິສມ຺ໂມເສນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຉ ອານິສໍສາ ວິນຍຘເຣຕິ ປຎ຺ຈເກ ວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຕສ຺ສາເຘຍ຺ໂຍ ອຸໂປສໂຖຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ຉ.

ຉ ປຣມານີຕິ ‘‘ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ມາສປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໂຕ ຈີວຣໍ ສາທິຕພ຺ພໍ, ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຐາຕພ຺ພໍ, ນວໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສນ຺ຖຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ຘາເຣຕພ຺ພໍ ຉພ຺ພສ຺ສປຣມຕາ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ຕິໂຍຊນປຣມໍ ສຫຕ຺ຖາ ຘາເຣຕພ຺ພານິ, ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕ ຘາເຣຕພ຺ໂພ, ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ, ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເຕນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພໍ, ຈຕຸກ຺ກໍສປຣມໍ, ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍກໍສປຣມໍ, ທ຺ວງ຺ຄຸລປພ຺ພປຣມໍ ອາທາຕພ຺ພໍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປຣມໍ ມຎ຺ຈປຏິປາທກໍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປຣມໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຸທ຺ທສ ປຣມານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມານິ ຉ ເອກໍ ຉກ຺ກໍ, ຕໂຕ ເອກໍ ອປເນຕ຺ວາ ເສເສສຸ ເອເກກໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຎ຺ຎານິປິ ຉກ຺ການິ ກາຕພ຺ພານິ.

ຉ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ຕີຓິ ຉກ຺ການິ ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາເລ ວຸຕ຺ຕານິ. ຉ ກມ຺ມານີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍ-ນິຍສ຺ສ-ປພ຺ພາຊນີຍ-ປຏິສາຣຓີຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ຈ ອປ຺ປຏິກມ຺ເມ ຈ ວຸຕ຺ຕທ຺ວຍມ຺ປິ ເອກໍ, ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ເອກນ຺ຕິ ຉ. ນຫາເນຕິ ໂອເຣນຑ຺ຒມາສໍ ນຫາເນ; ວິປ຺ປກຕຈີວຣາທິຉກ຺ກທ຺ວຍໍ ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຉກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຕ຺ຕກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໗. ສຕ຺ຕເກສຸ – ສຕ຺ຕ ສາມີຈິໂຍຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຉສຸ ‘‘ສາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນພ຺ຠິຕາ, ຕາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ ອິມໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຕ຺ຕ ອຘມ຺ມິກາ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ປາຣາຊິກໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປາຣາຊິເກນ ໂຈທິຍມາໂນ ‘ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ, ຕໍ ສງ຺ໂຆ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ກາເຣຕິ, ອຘມ຺ມິກໍ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ຘມ຺ມິກາປິ ຕຕ຺ເຖວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ວສ຺ສູປນາຍິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕານິສໍສາ ວິນຍຘເຣຕິ ‘‘ຕສ຺ສາເຘຍ຺ໂຍ ອຸໂປສໂຖ ປວາຣຓາ’’ຕິ ອິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈເກ ວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ໂຫນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕ ປຣມານີຕິ ຉກ຺ເກ ວຸຕ຺ຕານິເຍວ ສຕ຺ຕກວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ກຕຈີວຣນ຺ຕິອາທີນິ ທ຺ເວ ສຕ຺ຕການິ ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ນ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິກາຕພ຺ພາຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສຕ຺ຕການິ, ທ຺ເວ ອຘມ຺ມິການິ, ເອກໍ ຘມ຺ມິກໍ; ຕານິ ຕີຓິປິ ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ອສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ອສຕໍ ຘມ຺ມາ, ອສນ຺ໂຕ ວາ ຘມ຺ມາ; ອໂສຠນາ ຫີນາ ລາມກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ສຕໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ຘມ຺ມາ; ສນ຺ໂຕ ວາ ຘມ຺ມາ ສຸນ຺ທຣາ ອຸຕ຺ຕມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ສຕ຺ຕກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຏ຺ຐກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໘. ອຏ຺ຐເກສຸ – ອຏ຺ຐານິສໍເສຕິ ‘‘ນ ມຍໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມ, ວິນາ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມ, ນ ມຍໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣສ຺ສາມ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມ, ອາສເນ ນິສີທິສ຺ສາມ, ຍາຄຸປາເນ ນິສີທິສ຺ສາມ, ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ນິສີທິສ຺ສາມ, ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ວສິສ຺ສາມ, ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມ, ວິນາ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວໍ ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ເຕ ອານິສໍເສ. ທຸຕິຍອຏ຺ຐເກປິ ເອເສວ ນໂຍ, ຕມ຺ປິ ຫິ ເອວເມວ ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຏ຺ຐ ຍາວຕຕິຍກາຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ເຕຣສເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສຕ຺ຕຣສເກ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐ. ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ກຸລານິ ທູເສຕີຕິ ກຸລານິ ທູເສຕິ ປຸປ຺ເຜນ ວາ ຜເລນ ວາ ຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐນ ວາ ເວຬຸຍາ ວາ ເວຊ຺ຊິກາຍ ວາ ຊງ຺ຆເປສນິເກນ ວາຕິ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ. ອຏ຺ຐ ມາຕິກາ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ, ອປຣາ ອຏ຺ຐ ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫີຕິ ລາເຠນ ອລາເຠນ ຍເສນ ອຍເສນ ສກ຺ກາເຣນ ອສກ຺ກາເຣນ ປາປິຈ຺ຉຕາຍ ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ. ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາ ນາມ ລາເຠ ສາຣາໂຄ, ອລາເຠ ປຏິວິໂຣໂຘ; ເອວໍ ຍເສ ອຍເສ, ປສໍສາຍ ນິນ຺ທາຍ, ສຸເຂ ສາຣາໂຄ, ທຸກ຺ເຂ ປຏິວິໂຣໂຘຕິ. ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຸສາວາໂທຕິ ‘‘ວິນິຘາຍ ສຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ປາຬິຍໍ ອາຄເຕຫິ ສຕ຺ຕຫີຕິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ.

ອຏ຺ຐ ອຸໂປສຖງ຺ຄານີຕິ –

‘‘ປາຓໍ ນ ຫເນ ນ ຈາທິນ຺ນມາທິເຍ,

ມຸສາ ນ ຠາເສ ນ ຈ ມຊ຺ຊໂປ ສິຍາ;

ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ວິຣເມຍ຺ຍ ເມຖຸນາ,

ຣຕ຺ຕິໍ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວິກາລໂຠຊນໍ.

‘‘ມາລໍ ນ ຘາເຣ ນ ຈ ຄນ຺ຘມາຈເຣ,

ມຎ຺ເຈ ຉມາຍໍວ ສເຍຖ ສນ຺ຖເຕ;

ເອຕຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມາຫຸໂປສຖໍ,

ພຸທ຺ເຘນ ທຸກ຺ຂນ຺ຕຄຸນາ ປກາສິຕ’’ນ຺ຕິ. (ອ. ນິ. ໓.໗໑);

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐ. ອຏ຺ຐ ທູເຕຍ຺ຍງ຺ຄານີຕິ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາ ຈ ໂຫຕິ ສາເວຕາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສງ຺ຆເຠທເກ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕິຕ຺ຖິຍວຕ຺ຕານິ ມຫາຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ອນຕິຣິຕ຺ຕາ ຈ ອຕິຣິຕ຺ຕາ ຈ ປວາຣຓາສິກ຺ຂາປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ວຸຑ຺ຒຠິກ຺ຂຸນີນໍ, ອາສນມ຺ປິ ຕາສໍເຍວ ທາຕພ຺ພໍ. ອຸປາສິກາຕິ ວິສາຂາ. ອຏ຺ຐານິສໍສາ ວິນຍຘເຣຕິ ປຎ຺ຈເກ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ‘‘ຕສ຺ສາເຘຍ຺ໂຍ ອຸໂປສໂຖ, ປວາຣຓາ, ສງ຺ຆກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐ ປຣມານີຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປຣມາເນວ ອຏ຺ຐກວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຏ຺ຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສໂຖ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ປວາຣຓາ ຐເປຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ອຏ຺ຐສຸ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອຏ຺ຐກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນວກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໙. ນວເກສຸ – ນວ ອາຆາຕວຕ຺ຖູນີຕິ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທີນິ ນວ. ນວ ອາຆາຕປຏິວິນຍາຕິ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕີ’’ຕິອາທີນິ ນວ. ນວ ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ນວຫິ ອາຆາຕວຕ຺ຖູຫິ ອາຣຕິ ວິຣຕິ ປຏິວິຣຕິ ເສຕຸຆາໂຕ. ນວຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ‘‘ນວນ຺ນໍ ວາ, ອຸປາລິ, ອຕິເຣກນວນ຺ນໍ ວາ ສງ຺ຆຣາຊິ ເຈວ ໂຫຕິ ສງ຺ຆເຠໂທ ຈາ’’ຕິ. ນວ ປຣມານີຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປຣມາເນວ ນວກວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນວ ຕຓ຺ຫາມູລກາ ນາມ ຕຓ຺ຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິເຍສນາ, ປຣິເຍສນໍ ປຏິຈ຺ຈ ລາໂຠ, ລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຉນ຺ທຣາໂຄ, ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສານໍ, ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ປຣິຄ຺ຄຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຣກ຺ຂາ, ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓໍ ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທາ. ນວ ວິຘມານາຕິ ‘‘ເສຍ຺ຍສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິມານາທໂຍ. ນວ ຈີວຣານີຕິ ຕິຈີວຣນ຺ຕິ ວາ ວສ຺ສິກສາຏິກາຕິ ວາຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕານິ. ນ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພານີຕິ ອຘິຏ຺ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພານິ. ນວ ອຘມ຺ມິການິ ທານານີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ.

ນວ ປຏິຄ຺ຄຫປຣິໂຠຄາຕິ ເອເຕສໍເຍວ ທານານໍ ປຏິຄ຺ຄຫາ ຈ ປຣິໂຠຄາ ຈ. ຕີຓິ ຘມ຺ມິການິ ທານານີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ເທຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ເຈຕິຍສ຺ເສວ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ເທຕີຕິ ອິມານິ ຕີຓິ. ປຏິຄ຺ຄຫປຏິໂຠຄາປິ ເຕສໍເຍວ ປຏິຄ຺ຄຫາ ຈ ປຣິໂຠຄາ ຈ. ນວ ອຘມ຺ມິກາ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ອຘມ຺ມວາທິປຸຄ຺ຄໂລ, ອຘມ຺ມວາທິສມ຺ພຫຸລາ, ອຘມ຺ມວາທິສງ຺ໂຆຕິ ເອວໍ ຕີຓິ ຕິການິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຘມ຺ມິກາ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍປິ ຘມ຺ມວາທີ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕຕ຺ເຖວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ທ຺ເວ ນວການິ ໂອວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສິກ຺ຂາປທນິທ຺ເທເສ ປາຈິຕ຺ຕິຍວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ທ຺ເວ ນວການິ ຕຕ຺ເຖວ ທຸກ຺ກຏວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ນວກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທສກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໐. ທສເກສຸ – ທສ ອາຆາຕວຕ຺ຖູນີຕິ ນວເກສຸ ວຸຕ຺ຕານິ ນວ ‘‘ອຏ຺ຐາເນ ວາ ປນ ອາຆາໂຕ ຊາຍຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ອາຆາຕປຏິວິນຍາປິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕາ ນວ ‘‘ອຏ຺ຐາເນ ວາ ປນ ອາຆາໂຕ ຊາຍຕິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ທສ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສ ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ທສຫິ ອາຆາຕວຕ຺ຖູຫິ ວິຣຕິສງ຺ຂາຕານິ ທສ. ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ‘‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິວເສນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິອາທິນາ ວເສນ ປນ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ ທິຏ຺ຐິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຣິໂຍສານາ, ວິປຣີຕາ ສມ຺ມຕ຺ຕາ. ສລາກຄ຺ຄາຫາ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ.

ທສຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຸພ຺ພາຫິກາຍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ສີລວາ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທສຫິ. ທສ ອາທີນວາ ຣາຊນ຺ເຕປຸຣປ຺ປເວສເນ ຣາຊສິກ຺ຂາປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ທສ ທານວຕ຺ຖູນີຕິ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາ ຄນ຺ຘໍ ວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖໍ ປທີເປຍ຺ຍໍ. ທສ ຣຕນານີຕິ ມຸຕ຺ຕາມຓິເວຬຸຣິຍາທີນິ. ທສ ປໍສຸກູລານີຕິ ໂສສານິກໍ, ປາປຓິກໍ, ອຸນ຺ທູຣກ຺ຂາຍິຕໍ, ອຸປຈິກກ຺ຂາຍິຕໍ, ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒໍ, ໂຄຂາຍິຕໍ, ອຊິກກ຺ຂາຍິຕໍ, ຖູປຈີວຣໍ, ອາຠິເສກິຍໍ, ຠຕປຏິຍາຠຕນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກາຕພ຺ພໍ. ທສ ຈີວຣຘາຣຓາຕິ ‘‘ສພ຺ພນີລການິ ຈີວຣານິ ຘາເຣນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວເສນ ທສາຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ນວສຸ ກປ຺ປິຍຈີວເຣສຸ ອຸທກສາຏິກໍ ວາ ສງ຺ກຈ຺ຈິກໍ ວາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອວນ຺ທນີຍປຸຄ຺ຄລາ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ທສ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູນິ ໂອມສວາເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ທສ ອາກາຣາ ເປສຸຎ຺ຎສິກ຺ຂາປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ທສ ເສນາສນານີຕິ ມຎ຺ໂຈ, ປີຐໍ, ຠິສິ, ພິມ຺ໂພຫນໍ, ຈິມິລິກາ, ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ, ຕຏ຺ຏິກາ, ຈມ຺ມຂຓ຺ໂຑ, ນິສີທນໍ, ຕິຓສນ຺ຖາໂຣ, ປຓ຺ຓສນ຺ຖາໂຣຕິ. ທສ ວຣານິ ຍາຈິໍສູຕິ ວິສາຂາ ອຏ຺ຐ, ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ເອກໍ, ຊີວໂກ ເອກໍ. ຍາຄຸອານິສໍສາ ຈ ອກປ຺ປິຍມໍສານິ ຈ ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ທສກວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອກາທສກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໑. ເອກາທສເກສຸ – ເອກາທສາຕິ ປຓ຺ຑກາທໂຍ ເອກາທສ. ເອກາທສ ປາທຸກາຕິ ທສ ຣຕນມຍາ, ເອກາ ກຏ຺ຐປາທຸກາ. ຕິຓປາທຸກມຸຎ຺ຊປາທຸກປພ຺ພຊປາທຸກາທໂຍ ປນ ກຏ຺ຐປາທຸກສງ຺ຄຫເມວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອກາທສ ປຕ຺ຕາຕິ ຕມ຺ພໂລຫມເຍນ ວາ ທາຣຸມເຍນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ທສ ຣຕນມຍາ. ເອກາທສ ຈີວຣານີຕິ ສພ຺ພນີລກາທີນິ ເອກາທສ. ຍາວຕຕິຍກາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ສງ຺ຆາທິເສສາ ອຏ຺ຐ, ອຣິຏ຺ໂຐ, ຈຓ຺ຑກາຬີຕິ. ເອກາທສ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ນາມ ‘‘ນສິ ອນິມິຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາທໂຍ. ເອກາທສ ຈີວຣານິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພານີຕິ ຕິຈີວຣໍ, ວສ຺ສິກສາຏິກາ, ນິສີທນໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ, ກຓ຺ຑຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິ, ມຸຂປຸຎ຺ຉນໂຈຬໍ, ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ, ອຸທກສາຏິກາ, ສງ຺ກຈ຺ຈິກາຕິ. ນ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພານີຕິ ເອຕາເນວ ອຘິຏ຺ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພານິ. ຄຓ຺ຐິກາ ຈ ວິຘາ ຈ ສຸຕ຺ຕມເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ເພ ຂຸທ຺ທກກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ປຖວິໂຍ ປຖວິສິກ຺ຂາປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ນິສ຺ສຍປຏິປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ ອຸປຊ຺ຌາຍມ຺ຫາ ປຎ຺ຈ, ອາຈຣິຍມ຺ຫາ ຉ; ເອວໍ ເອກາທສ. ອວນ຺ທິຍປຸຄ຺ຄລາ ນຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສ, ເຕ ສພ຺ເພ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເອກາທສ ປຣມານິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຸທ຺ທສສຸ ເອກາທສກວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອກາທສ ວຣານີຕິ ມຫາປຊາປຕິຍາ ຍາຈິຕວເຣນ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານິ ທສ. ເອກາທສ ສີມາໂທສາຕິ ‘‘ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ກມ຺ມວຄ຺ເຄ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ.

ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສເກ ປຸຄ຺ຄເລ ເອກາທສາທີນວາ ນາມ ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສໂກ ປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາທີ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ເອກາທສນ຺ນໍ ພ຺ຍສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຍສນໍ ນ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ກຕເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ? ອນຘິຄຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຘິຄຕາ ປຣິຫາຍຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ນ ໂວທາຍນ຺ຕິ, ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ ວາ ອຘິມານິໂກ ໂຫຕິ, ອນຠິຣໂຕ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂໍ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຄາຬ຺ຫໍ ວາ ໂຣຄາຕງ຺ກໍ ຜຸສຕິ, ອຸມ຺ມາທໍ ວາ ປາປຸຓາຕິ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປໍ ວາ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣມ຺ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໑.໖). ເອຕ຺ຖ ຈ ສທ຺ຘມ຺ໂມຕິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

ອາເສວິຕາຍາຕິ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເສວິຕາຍ. ຠາວິຕາຍາຕິ ນິປ຺ຜາທິຕາຍ ວຑ຺ຒິຕາຍ

ວາ. ພຫຸລີກຕາຍາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕາຍ. ຍານີກຕາຍາຕິ ສຸຍຸຕ຺ຕຍານສທິສາຍ ກຕາຍ. ວຕ຺ຖຸກຕາຍາຕິ ຍຖາ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ; ເອວໍ ກຕາຍ. ອນຸຏ຺ຐິຕາຍາຕິ ອນຸ ອນຸ ປວຕ຺ຕິຕາຍ; ນິຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐິຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຈິຕາຍາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຈິຕາຍ; ສພ຺ພທິສາສຸ ຈິຕາຍ ອາຈິຕາຍ ຠາວິຕາຍ ອຠິວຑ຺ຒິຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸສມາຣທ຺ຘາຍາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຣທ຺ຘາຍ; ວສີຠາວໍ ອຸປນີຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ປາປກໍ ສຸປິນນ຺ຕິ ປາປກເມວ ນ ປສ຺ສຕິ, ຠທ຺ຣກໍ ປນ ວຸຑ຺ຒິກາຣຓຠູຕໍ ປສ຺ສຕິ. ເທວຕາ ຣກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ອາຣກ຺ຂເທວຕາ ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕຸວຏໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕີຕິ ຂິປ຺ປໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕຕິ ເມຕ຺ຕາຌານໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕ ເສໂຂ ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ກາລໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ເອກາທສກວາຣວຓ຺ຓນາ ປຣິໂຍສານາ

ເອກຸຕ຺ຕຣິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.