ອຸປາລິປຎ຺ຈກໍ

ອນິສ຺ສິຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໑໗. ອຸປາລິປຎ຺ເຫສຸ ກຕິຫິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຖໂຣ ກິຣ ຣໂຫຄໂຕ ສພ຺ພານິ ອິມານິ ປຎ຺ຈການິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວນ຺ຕໍ ທານິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິເມສໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນກາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕນ຺ຕິໍ ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ກຕິຫິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຸໂປສຖໍ ນ ຊານາຕີຕິ ນວວິຘໍ ອຸໂປສຖໍ ນ ຊານາຕິ. ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຘມ຺ເມນວຄ຺ຄາທິເຠທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ. ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕີຕິ ທ຺ເວ ມາຕິກາ ນ ຊານາຕິ. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຈວິຘໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຈຕຸພ຺ພິຘນ຺ຕິ ນວວິຘໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ນ ຊານາຕິ.

ປວາຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ນວວິຘໍ ປວາຣຓໍ ນ ຊານາຕິ. ປວາຣຓາກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຘມ຺ເມນວຄ຺ຄາທິເຠທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປວາຣຓາກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ.

ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ.

ອາປນ຺ໂນ ກມ຺ມກໂຕຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາວ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໐. ກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຍໍ ຍສ຺ມາ ອນຸໂລມວຕ຺ເຕ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ນາສ຺ສ ກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ; ສຣຊ຺ຊຸໂກວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໒໑. ສເຈ ອຸປາລິ ສງ຺ໂຆ ສມຄ຺ຄກຣຓີຍານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣຕີຕິ ສເຈ ສມຄ຺ເຄຫິ ກຣຓີຍານິ ອຸໂປສຖາທີນິ ກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ, ອຸໂປສຖປວາຣຓາທີສຸ ຫິ ຐິຕາສຸ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ ນ ທາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຫິ ສງ຺ໂຆ ອຈ຺ຈຍໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິໍ ກໂຣຕິ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖໍ ວາ ກຕ຺ວາ ອຸໂປສຖປວາຣຓໍ ກໂຣຕິ, ເອວຣູປໍ ສມຄ຺ຄກຣຓີຍໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕິ ສເຈ ຕາທິເສ ກມ຺ເມ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນກ຺ຂມຕິ, ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມມ຺ປິ ກຕ຺ວາ ຕຖາຣູປາ ສາມຄ຺ຄີ ອຸເປຕພ຺ພາ, ເອວໍ ວິໂລມຄ຺ຄາໂຫ ນ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຣ ປນ ອຸທ຺ຘມ຺ມໍ ອຸພ຺ພິນຍໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ທີເປນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

ອຸສ຺ສິຕມນ຺ຕີ ຈາຕິ ໂລຠໂທສໂມຫມານຸສ຺ສນ຺ນໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ກຓ຺ຫວາໂຈ ອນຕ຺ຖກທີປໂນ. ນິສ຺ສິຕຊປ຺ປີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອຸສ຺ສທຍຸຕ຺ຕໍ ຠາສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ; ອຖ ໂຂ ‘‘ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊາ ເອວໍ ກເຖສິ, ອສຸກມຫາມຕ຺ໂຕ ເອວໍ ກເຖສິ, ອສຸໂກ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ອາຈຣິໂຍ ວາ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ເຕປິຏໂກ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອວໍ ກເຖສີ’’ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສາຍ ຊປ຺ປຕິ. ນ ຈ ຠາສານຸສນ຺ຘິກຸສໂລຕິ ກຖານຸສນ຺ຘິວຈເນ ຈ ວິນິຈ຺ຉຍານຸສນ຺ຘິວຈເນ ຈ ອກຸສໂລ ໂຫຕິ. ນ ຍຖາຘມ຺ເມ ຍຖາວິນເຍຕິ ນ ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ອາປຕ຺ຕິໍ ສາເຣຕ຺ວາ ໂຈເທຕາ ໂຫຕິ.

ອຸສ຺ສາເທຕາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິໂຍ ມຫາເຕປິຏໂກ ປຣມຘມ຺ມກຖິໂກ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອກຈ຺ຈໍ ອຸສ຺ສາເທຕິ. ທຸຕິຍປເທ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ກິໍ ໂສ ນ ຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ ເອກຈ຺ຈໍ ອປສາເທຕິ. ອຘມ຺ມໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອນິຍ຺ຍານິກປກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຘມ຺ມໍ ປຏິພາຫຕີຕິ ນິຍ຺ຍານິກປກ຺ຂໍ ປຏິພາຫຕິ. ສມ຺ຜຎ຺ຈ ພຫຸໍ ຠາສຕີຕິ ພຫຸໍ ນິຣຕ຺ຖກກຖໍ ກເຖຕິ.

ປສຍ຺ຫ ປວຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ຠາເຣ ອນາໂຣປິເຕ ເກວລໍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອນຘິກາເຣ ກເຖຕາ ໂຫຕິ. ອໂນກາສກມ຺ມໍ ກາເຣຕ຺ວາຕິ ໂອກາສກມ຺ມໍ ອກາເຣຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ນ ຍຖາທິຏ຺ຐິຍາ ພ຺ຍາກຕາ ໂຫຕີຕິ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິ ຕໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ນ ພ຺ຍາກຕາ; ລທ຺ຘິໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຍຖາຠຸຈ຺ຈໍ ອຘມ຺ມາທີສຸ ຘມ຺ມາທິລທ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂວຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໔. ອາປຕ຺ຕິຍາ ປໂຍຄໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ ກາຍປ຺ປໂຍຄາ, ອຍໍ ວຈີປໂຍຄາ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ວູປສມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ ເທສນາຍ ວູປສມຕິ, ອຍໍ ວຸຏ຺ຐາເນນ, ອຍໍ ເນວ ເທສນາຍ ນ ວຸຏ຺ຐາເນນາ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ວິນິຈ຺ຉຍກຸສໂລ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ, ໂທສານຸຣູປໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ອຘິກຣຓສມຸຏ຺ຐານໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ອຘິກຣຓໍ ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ອິທໍ ຈຕສ຺ໂສ ວິປຕ຺ຕິໂຍ, ອິທໍ ປຎ຺ຈ ວາ ສຕ຺ຕ ວາ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ, ອິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈານິ ນິສ຺ສາຍ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ປໂຍຄໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ອຘິກຣຓໍ ທ຺ວາທສມູລປ຺ປໂຍຄໍ, ອິທໍ ຈຸທ຺ທສມູລປ຺ປໂຍຄໍ, ອິທໍ ຉມູລປໂຍຄໍ, ອິທໍ ເອກມູລປໂຍຄ’’ນ຺ຕິ ນ ຊານາຕິ. ອຘິກຣຓານຎ຺ຫິ ຍຖາສກໍມູລເມວ ປໂຍຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວູປສມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ອຘິກຣຓໍ ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ວູປສມຕິ, ອິທໍ ຕີຫິ, ອິທໍ ຈຕູຫິ, ອິທໍ ເອເກນ ສມເຖນ ວູປສມຕີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ນ ວິນິຈ຺ຉຍກຸສໂລ ໂຫຕີຕິ ອຘິກຣຓໍ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ສມຖໍ ປາເປຕຸໍ ນ ຊານາຕິ.

ກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍາທິ ສຕ຺ຕວິຘໍ ກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ກມ຺ມໍ ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນ ຊານາຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ, ອິທໍ ນິຍສ຺ສາທີນ’’ນ຺ຕິ ນ ຊານາຕິ. ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສຸ ກມ຺ເມສຸ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ຕິວິຘສ຺ສ ຈ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ເຕຈຕ຺ຕາລີສວິຘໍ ວຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ວູປສມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຍາຈຕິ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ, ອຈ຺ຈໂຍ ເທສາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ.

ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ຊານາຕິ. ນິທານໍ ນ ຊານາຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອິມສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ນ ຊານາຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ຕິວິຘໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ. ປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ມຸຂາ ກາຕພ຺ພໍ ປທໍ ນ ຊານາຕິ. ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ຠຄວາ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ປທໍ ໂຍເຊຕິ.

ອກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ ວິນເຍຕິ ວິນຍປາຬິຍຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ອກຸສໂລ ໂຫຕິ.

ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ຫິ ທຸວິຘາ ຎຕ຺ຕິ – ‘‘ເອສາ ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຈ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ເອວໍ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ສາ ‘‘ກມ຺ມຎຕ຺ຕິ’’ ນາມ ໂຫຕິ. ຍາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ສາ ‘‘ກມ຺ມປາທຎຕ຺ຕິ’’ ນາມ, ຕໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ. ຎຕ຺ຕິຍາ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ນວສຸ ຐາເນສຸ ກມ຺ມຎຕ຺ຕິຍາ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕິ, ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ກມ຺ມປາທຎຕ຺ຕິຍາ. ຎຕ຺ຕິຍາ ອນຸສ຺ສາວນນ຺ຕິ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ຎຕ຺ຕິຍາ ເອກາ ອນຸສ຺ສາວນາ, ອິມິສ຺ສາ ຕິສ຺ໂສ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ຎຕ຺ຕິຍາ ສມຖໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຍ຺ວາຍໍ ສຕິວິນໂຍ, ອມູຬ຺ຫວິນໂຍ, ຕສ຺ສປາປິຍສິກາ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣໂກຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ສມໂຖ ຎຕ຺ຕິຍາ ວິນາ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ຎຕ຺ຕິຍາ ສມໂຖຕິ ນ ຊານາຕິ. ຎຕ຺ຕິຍາ ວູປສມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຍໍ ອຘິກຣຓໍ ອິມິນາ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ຎຕ຺ຕິສມເຖນ ວູປສມຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ວູປສມໍ ‘‘ອຍໍ ຎຕ຺ຕິຍາ ວູປສໂມ ກໂຕ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ.

ສຸຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄໍ ນ ຊານາຕິ. ສຸຕ຺ຕານຸໂລມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສ ນ ຊານາຕິ. ວິນຍໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣໍ ນ ຊານາຕິ. ວິນຍານຸໂລມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສເຍວ ນ ຊານາຕິ. ນ ຈ ຐານາຐານກຸສໂລຕິ ກາຣຓາກາຣຓກຸສໂລ ນ ໂຫຕິ.

ຘມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ວິນຍປິຏກໍ ອວເສສໍ ປິຏກທ຺ວຍໍ ນ ຊານາຕິ. ຘມ຺ມານຸໂລມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສ ນ ຊານາຕິ. ວິນຍໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣເມວ ນ ຊານາຕິ. ວິນຍານຸໂລມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສ ນ ຊານາຕິ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາ ປເນຕ຺ຖ ອສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາຍໍ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ວິນຍນ຺ຕິ ສກລໍ ວິນຍປິຏກໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ຈ ປຸພ຺ພາປຣກຸສໂລ ໂຫຕີຕິ ປຸເຣກຖາຍ ຈ ປຈ຺ຉາກຖາຍ ຈ ອກຸສໂລ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ຈ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອນິສ຺ສິຕວຄ຺ຄນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວຄ຺ຄໂວຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໕. ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ເຄ – ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມາຕິ ທິຏ຺ຐີນໍ ອາວິກມ຺ມານິ; ລທ຺ຘິປ຺ປກາສນານິ ອາປຕ຺ຕິເທສນາສງ຺ຂາຕານໍ ວິນຍກມ຺ມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອນາປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິ ກໂຣຕີຕິ ອນາປຕ຺ຕິເມວ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເທສນາຄາມິນິຍາຕິ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກໂຣຕິ; ສງ຺ຆາທິເສສຎ຺ຈ ປາຣາຊິກຎ຺ຈ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສິຕາຍາຕິ ລຫຸກາປຕ຺ຕິຍາປິ ເທສິຕາຍ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກໂຣຕິ; ເທສິຕໍ ປຸນ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ຍຖາ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ທິຏ຺ຐິ ອາວິກຕາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອາວິກໂຣຕິ; ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ຊນາ ເອກໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມໂນມານເສນາຕິ ມນສງ຺ຂາເຕນ ມານເສນ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກໂຣຕິ; ວຈີເຠທໍ ອກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນານາສໍວາສກສ຺ສາຕິ ລທ຺ຘິນານາສໍວາສກສ຺ສ ວາ ກມ຺ມນານາສໍວາສກສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກໂຣຕິ; ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນານາສີມາຍາຕິ ສມານສໍວາສກສ຺ສາປິ ນານາສີມາຍ ຐິຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາວິກໂຣຕິ. ມາຬກສີມາຍ ຫິ ຐິເຕນ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ຐິຕສ຺ສ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ວາ ຐິເຕນ ອວິປ຺ປວາສສີມາຍ ຐິຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕິໍ ເທເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອປກຕຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ ວາ, ຍສ຺ສ ວາ ອຸໂປສຖປວາຣຓາ ຐປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໐. ນາລໍ ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ນ ປຣິຍຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ; ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘາປິ ອປກຕຕ຺ໂຕ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ຈ ຐປິຕອຸໂປສຖປວາຣໂຓ ຈ. ຈາວນາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ສາສນໂຕ ຈາເວຕຸກາໂມ.

໔໓໒. ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາຕິ ມນ຺ທຠາເວນ ໂມມູຫຠາເວນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕມ຺ປິ ຊານິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ, ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂມມູຫຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕເຍວ ປຸຈ຺ຉຕິ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວິຍ. ປາປິຈ຺ໂຉຕິ ‘‘ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ ປາປິກາຍ ອິຈ຺ຉາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣິຠວາຕິ ປຣິຠວໍ ອາໂຣເປຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຎ຺ຎພ຺ຍາກຣເຓສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ອຕ຺ຕາທານວຄ຺ເຄ ຈ ຘຸຕງ຺ຄວຄ຺ເຄ ຈ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມຸສາວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໔໔. ມຸສາວາທວຄ຺ເຄ – ປາຣາຊິກໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປາຣາຊິກຄາມີ; ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິຠາວໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອສນ຺ຕອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນມຸສາວາໂທ ປາຣາຊິກຄາມີ, ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ອນຸທ຺ຘໍສນມຸສາວາໂທ ສງ຺ຆາທິເສສຄາມີ, ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສຕີ’’ຕິອາທິນາ ປຣິຍາເຍນ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕມຸສາວາໂທ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍຄາມີ, ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏຄາມີ, ‘‘ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ອາຄໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍຄາມີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອທສ຺ສເນນາຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ ອທສ຺ສເນນ. ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິເຍສຸ ຫິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິນຍຘຣໍ ທິສ຺ວາ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍຠາວໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ປຫາຍ ກປ຺ປິຍໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປນ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ວິນຍຘຣສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ນາປຊ຺ຊຕິ, ອທສ຺ສເນເນວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອທສ຺ສເນນາ’’ຕິ. ອສ຺ສວເນນາຕິ ເອກວິຫາເຣປິ ວສນ຺ໂຕ ປນ ວິນຍຘຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ວຸຈ຺ຈມານໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສ຺ສວເນນາ’’ຕິ. ປສຸຕ຺ຕກຕາຕິ ປສຸຕ຺ຕກຕາຍ. ສຫຄາຣເສຍ຺ຍຎ຺ຫິ ປສຸຕ຺ຕກຠາເວນປິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປນ ຕຖາສຎ຺ຎີ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສຕິສມ຺ໂມສາ ເອກຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກມາທິວເສນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ມຸສາວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠິກ຺ຂຸໂນວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໐. ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ເຄ – ອລາຠາຍາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອລາຠຕ຺ຖາຍ; ຍຖາ ປຈ຺ຈເຍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ປຣິສກ຺ກຕິ ວາຍມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຕ຺ຖາຍາຕິ ອນຕ຺ຖໍ ກລິສາສນໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ປຣິສກ຺ກຕິ. ອວາສາຍາຕິ ອວາສຕ຺ຖາຍ; ຍສ຺ມິໍ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ວສນ຺ຕິ, ຕໂຕ ນີຫຣຓຕ຺ຖາຍ. ສມ຺ປໂຍເຊຕີຕິ ອສທ຺ຘມ຺ມປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ.

໔໕໑. ‘‘ກຕິຫິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໔໕໔. ນ ສາກຈ຺ຉາຕພ຺ໂພຕິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທສມຖວິປສ຺ສນາທິເຠໂທ ກຖາມຄ຺ໂຄ ນ ກເຖຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ນ ວິສໍວາເທຕິ, ຕຖາຣູປສ຺ສ ກຖາມຄ຺ຄສ຺ສ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖຕິ, ນ ອິຕໂຣ; ຕສ຺ມາ ປຐມປຎ຺ຈເກ ‘‘ນ ອເສກ຺ເຂນາ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ ‘‘ອເສກ຺ເຂນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ປເຠທຄຕຎາຓປ຺ປຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ນ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ປາຬິຘມ຺ເມ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ໂວຫາຣນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ນ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ຍານິ ຕານິ ປຏິຠານສງ຺ຂາຕານິ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທີນິ ຎາຓານິ, ເຕສຸ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຜລວິມຸຕ຺ຕີນໍ ວເສນ ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກູນວີສຕິເຠທາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຠິກ຺ຂຸໂນວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໕. ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ເຄ – ນ ອຕ຺ຖກຸສໂລຕິ ນ ອຏ຺ຐກຖາກຸສໂລ; ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາເຣ ເຉໂກ ນ ໂຫຕິ. ນ ຘມ຺ມກຸສໂລຕິ ອາຈຣິຍມຸຂໂຕ ອນຸຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປາຬິຍໍ ນ ກຸສໂລ, ນ ປາຬິສູໂຣ. ນ ນິຣຸຕ຺ຕິກຸສໂລຕິ ຠາສນ຺ຕຣໂວຫາເຣ ນ ກຸສໂລ. ນ ພ຺ຍຎ຺ຊນກຸສໂລຕິ ສິຖິລຘນິຕາທິວເສນ ປຣິມຓ຺ຑລພ຺ຍຎ຺ຊນາໂຣປເນ ກຸສໂລ ນ ໂຫຕິ; ນ ອກ຺ຂຣປຣິຈ຺ເຉເທ ນິປຸໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ປຸພ຺ພາປຣກຸສໂລຕິ ອຕ຺ຖປຸພ຺ພາປເຣ ຘມ຺ມປຸພ຺ພາປເຣ ນິຣຸຕ຺ຕິປຸພ຺ພາປເຣ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຸພ຺ພາປເຣ ປຸເຣກຖາປຈ຺ຉາກຖາສຸ ຈ ນ ກຸສໂລ ໂຫຕິ.

ໂກຘໂນຕິອາທີນິ ຍສ຺ມາ ໂກຘາທີຫິ ອຠິຠູໂຕ ກາຣຓາກາຣຓໍ ນ ຊານາຕິ, ວິນິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕານິ. ປສາເຣຕາ ໂຫຕິ ໂນ ສາເຣຕາຕິ ໂມເຫຕາ ໂຫຕິ, ນ ສຕິອຸປ຺ປາເທຕາ; ໂຈທກຈຸທິຕການໍ ກຖໍ ໂມເຫຕິ ປິທຫຕິ ນ ສາເຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ເຄ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຘິກຣຓວູປສມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໗. ອຘິກຣຓວູປສມວຄ຺ເຄ – ປຸຄ຺ຄລຄຣຸ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ເມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ອຍໍ ເມ ອາຈຣິໂຍ’’ຕິອາທີນິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຊຍໍ ອາກງ຺ຂມາໂນ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ທີເປຕິ. ສງ຺ຆຄຣຸ ໂຫຕີຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ໂຕ ສງ຺ຆຄຣຸໂກ ນາມ ໂຫຕິ. ຈີວຣາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ໂຕ ອາມິສຄຣຸໂກ ນາມ ໂຫຕິ, ຕານິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມຄຣຸໂກ ນາມ ໂຫຕິ.

໔໕໘. ປຎ຺ຈຫຸປາລິ ອາກາເຣຫີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕິ – ກມ຺ເມນ, ອຸທ຺ເທເສນ, ໂວຫຣນ຺ໂຕ, ອນຸສ຺ສາວເນນ, ສລາກຄ຺ຄາເຫນາຕິ. ເອຕ຺ຖ ກມ຺ເມນາຕິ ອປໂລກນາທີສຸ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ກມ຺ເມນ. ອຸທ຺ເທເສນາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທເສສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອຸທ຺ເທເສນ. ໂວຫຣນ຺ໂຕຕິ ກຖຍນ຺ໂຕ; ຕາຫິ ຕາຫິ ອຸປປຕ຺ຕີຫິ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີນິ ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນິ ທີເປນ຺ໂຕ. ອນຸສ຺ສາວເນນາຕິ ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ ມຍ຺ຫໍ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິຕຠາວໍ ພຫຸສ຺ສຸຕຠາວຎ຺ຈ, ມາທິໂສ ນາມ ອຸທ຺ຘມ຺ມໍ ອຸພ຺ພິນຍໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ຄາເຫຍ຺ຍາຕິ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ອວີຈິ ນີລຸປ຺ປລວນມິວ ສີຕໂລ, ກິມຫໍ ອປາຍໂຕ ນ ຠາຍາມີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ກຓ຺ຓມູເລ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ອນຸສ຺ສາວເນນ. ສລາກຄ຺ຄາເຫນາຕິ ເອວໍ ອນຸສ຺ສາເວຕ຺ວາ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ອນິວຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ກຕ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ ອິມໍ ສລາກ’’ນ຺ຕິ ສລາກຄ຺ຄາເຫນ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກມ຺ມເມວ ອຸທ຺ເທໂສ ວາ ປມາຓໍ, ໂວຫາຣານຸສ຺ສາວນສລາກຄ຺ຄາຫາ ປນ ປຸພ຺ພຠາຄາ. ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຖຸທີປນວເສນ ຫິ ໂວຫຣນ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ຣຸຈິຊນນຕ຺ຖໍ ອນຸສ຺ສາເວຕ຺ວາ ສລາກາຍ ຄາຫິຕາຍປິ ອຠິນ຺ໂນວ ໂຫຕິ ສງ຺ໂຆ. ຍທາ ປນ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຕິເຣເກ ວາ ສລາກໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ອາເວຓິກໍ ກມ຺ມໍ ວາ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຕທາ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຍໍ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍໍ ອໂວຈຸມ຺ຫາ ‘‘ເອວໍ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໍ ທີເປຕ຺ວາ ເຕນ ເຕນ ກາຣເຓນ ‘ອິມໍ ຄຓ຺ຫຖ, ອິມໍ ໂຣເຈຖາ’ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ສລາກໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ວິສຸໍ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ກເຕ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ປຣິວາເຣ ປນ ‘ປຎ຺ຈຫິ, ອຸປາລິ, ອາກາເຣຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕີ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ອິມິນາ ອິຘ ວຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຆເຠທລກ຺ຂເຓນ ອຕ຺ຖໂຕ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຕໍ ປນສ຺ສ ນານາກຣຓາຠາວໍ ຕຕ຺ເຖວ ປກາສຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ, ສ຺ວາຍໍ ປກາສິໂຕ ໂຫຕິ.

ປຎ຺ຎຕ຺ເຕຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ເອຕໍ. ກ຺ວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ? ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ຈຸທ຺ທສ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ເຕນາຫ – ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ເຕຕໍ, ອຸປາລິ, ມຍາ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຸປາລິ ສງ຺ຆຣາຊິ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສງ຺ຆເຠໂທຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ສງ຺ຆຣາຊິມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ຕາວ ສງ຺ຆເຠໂທ; ອນຸປຸພ຺ເພນ ປນ ອຍໍ ສງ຺ຆຣາຊິ ວຑ຺ຒມານາ ສງ຺ຆເຠທາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິປຣິມາຓານຸຣູປໍ; ຍຖາເຖຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາເວນິຠາວໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ວິສຸໍ ວວຕ຺ຖານໍ ກຣິຕ຺ວາ. ກມ຺ມາກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອປຣາປຣໍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ອຸປາທາຍ ຂຸທ຺ທການິ ເຈວ ມຫນ຺ຕານິ ຈ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖາປິ ອຘິກຣຓວູປສມວຄ຺ເຄ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສງ຺ຆເຠທກວຄ຺ຄທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ

໔໕໙. ສງ຺ຆເຠທວຄ຺ຄທ຺ວເຍ – ວິນິຘາຍ ທິຏ຺ຐິໍ ກມ຺ເມນາຕິ ເຕສຸ ອຘມ຺ມາທີສຸ ອຘມ຺ມາທໂຍ ເອເຕຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ວິນິຘາຍ ເຕ ຘມ຺ມາທິວເສນ ທີເປຕ຺ວາ ວິສຸໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ອິຕິ ຍໍ ວິນິຘາຍ ທິຏ຺ຐິໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ເຕນ ເອວໍ ກເຕນ ວິນິຘາຍ ທິຏ຺ຐິໍ ກມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄານິ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ອິເມຫິ ໂຂ ອຸປາລິ ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫີ’’ຕິ ອຍເມກສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈເກ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ. ເອເຕນ ນເຍນ ສພ຺ພປຎ຺ຈການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຖາປິ ຈ ໂວຫາຣາທິ ອງ຺ຄຕ຺ຕຍໍ ປຸພ຺ພຠາຄວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ກມ຺ມຸທ຺ເທສວເສນ ປນ ອເຕກິຈ຺ຉຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ນ ເຫຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ຍໍ ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ຕນຍໍ.

ອາວາສິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໖໑. ອາວາສິກວຄ຺ເຄ – ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ.

໔໖໒. ວິນຍພ຺ຍາກຣຓາຕິ ວິນຍປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາ. ປຣິຓາເມຕີຕິ ນິຍາເມຕິ ທີເປຕິ ກເຖຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໖໗. ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ເຄ – ໂອຕມສິໂກຕິ ອນ຺ຘກາຣຄໂຕ; ຕຎ຺ຫິ ວນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ມຎ຺ຈປາທາທີສຸປິ ນລາຏໍ ປຏິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕຕິ ກິຈ຺ຈຍປສຸຕຕ຺ຕາ ວນ຺ທນໍ ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕ. ສຸຕ຺ໂຕຕິ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ. ເອກາວຕ຺ໂຕຕິ ເອກໂຕ ອາວຕ຺ໂຕ ສປຕ຺ຕປກ຺ເຂ ຐິໂຕ ເວຣີ ວິສຠາຄປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ; ອຍໍ ອວນ຺ທິໂຍ. ອຍຎ຺ຫິ ວນ຺ທິຍມາໂນ ປາເທນປິ ປຫເຣຍ຺ຍ. ອຎ຺ຎວິຫິໂຕຕິ ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ.

ຂາທນ຺ໂຕຕິ ປິຏ຺ຐຂຊ຺ຊກາທີນິ ຂາທນ຺ໂຕ. ອຸຈ຺ຈາຣຎ຺ຈ ປສ຺ສາວຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ອໂນກາສຄຕຕ຺ຕາ ອວນ຺ທິໂຍ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກຕິ ຕິວິເຘນປິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ອວນ຺ທິໂຍ. ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກຕາ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວນ຺ທິຕພ຺ພາ. ອຸໂປສຖປວາຣຓາປິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອວນ຺ທິເຍສຸ ນຄ຺ຄຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກຎ຺ຈ ວນ຺ທນ຺ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ. ອິຕເຣສໍ ປນ ອສາຣຸປ຺ປຏ຺ເຐນ ຈ ອນ຺ຕຣາ ວຸຕ຺ຕກາຣເຓນ ຈ ວນ຺ທນາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ອິໂຕ ປຣໍ ປຈ຺ຉາອຸປສມ຺ປນ຺ນາທໂຍ ທສປິ ອາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸຠາເວເນວ ອວນ຺ທິຍາ. ເຕ ວນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ນິຍເມເນວ ອາປຕ຺ຕິ. ອິຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ ເຕຣສ ຊເນ ວນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ວນ຺ທນາຍ ອາປຕ຺ຕິ.

໔໖໘. ອາຈຣິໂຍ ວນ຺ທິໂຍຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ ນິສ຺ສຍາຈຣິໂຍ ອຸທ຺ເທສາຈຣິໂຍ ໂອວາທາຈຣິໂຍຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິໂຘປິ ອາຈຣິໂຍ ວນ຺ທິໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ອຸປາລິປຎ຺ຈກວຓ຺ຓນາ.