ໂສຬສມຫາວາໂຣ

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ

ວິສຸທ຺ຘປຣິວາຣສ຺ສ, ປຣິວາໂຣຕິ ສາສເນ;

ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຣີຣສ຺ສ, ຂນ຺ຘການໍ ອນນ຺ຕຣາ.

ສງ຺ຄຫໍ ໂຍ ສມາຣຸຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພາຄຕໍ ນຍໍ;

ຫິຕ຺ວາ ທານິ ກຣິສ຺ສາມິ, ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ.

໑. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຕນ ຠຄວຕາ…ເປ… ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ຕາວ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ໂຍ ໂສ ຠຄວາ ສາສນສ຺ສ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສທ຺ຘມ຺ມຄາຣວພຫຸມານເວຄສມຸສ຺ສິຕໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຍາຈິໂຕ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາລໍ ຊານຕາ, ຕສ຺ສາ ຕສ຺ສາ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປສ຺ສຕາ; ອປິຈ ປຸພ຺ເພນິວາສາທີຫິ ຊານຕາ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ຉຫິ ວາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຫິ ຊານຕາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ສພ຺ພຘມ຺ມຊານນສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂຸວິສຍາຕີຕານິ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທິຄຕານິ ຈາປິ ຣູປານິ ອຕິວິສຸທ຺ເຘນ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ຈ ປສ຺ສຕາ, ອຕ຺ຕຫິຕສາຘິກາຍ ສມາຘິປທຏ຺ຐານາຍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ປຣຫິຕສາຘິກາຍ ກຣຸຓາປທຏ຺ຐານາຍ ເທສນາປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕາ, ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕໍ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ກໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ກິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ເກນາຠຕ’’ນ຺ຕິ.

໒. ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ປນ ‘‘ຍໍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ປຐມໍ ປາຣາຊິກ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ເກວລໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອາຄຕສ຺ສ ອາທິປທສ຺ສ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕເມວ, ‘‘ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວສາລິຍາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ; ກໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ສຸທິນ຺ນໍ ກລນ຺ທປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ປນ ນເຍນ ປຸນປິ ເອຕ຺ຖ ເອເກກໍ ປທໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສເວຍ຺ຍ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ ອສໍວາໂສ’’ຕິ ອຍໍ ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍປີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສິກ຺ຂໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາ’’ຕິ ຈ ມກ຺ກຏິວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກວຕ຺ຖູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕາ – ອິມາ ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉາຍ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ປນ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ; ສາ ອຏ຺ຐຄຣຸຘມ຺ມວເສນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍເຍວ ອາຄຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ມຊ຺ຌິມເທເສ ເຈວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຊນປເທສຸ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ວິນຍຘຣປຎ຺ຈເມນ ຄເຓນ ‘‘ອຸປສມ຺ປທາ, ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາ, ຘຸວນຫານໍ, ຈມ຺ມຕ຺ຖຣຓ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສິກ຺ຂາປທານິ ມຊ຺ຌິມເທເສເຍວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອຕ຺ເຖວ ເອເຕຫິ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຊນປເທສຸ. ເສສານິ ສພ຺ພາເນວ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ.

ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈວ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ສຸທ຺ຘຠິກ຺ຂູນເມວ ຫິ ສຸທ຺ຘຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຉນ຺ທໂສ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສເວຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ວິນີຕກຖາມຕ຺ຕເມວ ຫິ ຕາສໍ ນຕ຺ຖິ, ສິກ຺ຂາປທໍ ປນ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ນານໍ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ອຕ຺ເຖ ປນ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ.

ນິທາໂນຄຘນ຺ຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕິ ໂສ ອາວິກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ອນຸປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິທາໂນຄຘໍ; ນິທາເນ ອນຸປວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍນ ອຸທ຺ເທເສນາຕິ ນິທາໂນຄຘໍ ນິທານປຣິຍາປນ຺ນມ຺ປິ ສມານໍ ‘‘ຕຕ຺ຣິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິນາ ທຸຕິເຍເນວ ອຸທ຺ເທເສນ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິອາທີນໍ. ປຐມາ ຫິ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ ສີລວິປຕ຺ຕິ ນາມ, ອວເສສາ ປຎ຺ຈ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິ ນາມ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກທິຏ຺ຐິ ຈ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິ ນາມ, ອາຊີວເຫຕຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ຉ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຕິ ອິມາສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນໍ ອິທໍ ປາຣາຊິກໍ ສີລວິປຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ.

ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນາຕິ ທ຺ວງ຺ຄິເກນ ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ກາເຍນ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາຍໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ. ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕີຕິ ‘‘ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ສມ຺ມຸຂາ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນ ‘‘ອາມ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ, ຕາວເທວ ຠຓ຺ຑນກລຫວິຄ຺ຄຫາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສກ຺ກາ ຈ ໂຫຕິ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອປເນຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ກາຕຸໍ. ອິຕິ ສມ຺ມຸຂາວິນເຍນ ຈ ປຏິຎ຺ຎາຕກຣເຓນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມຕິ, ນ ຈ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂກຈິ ອຸປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ອຸປຣິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຄ຺ເຄ ‘‘ນ ກຕເມນ ສມເຖນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສມຖໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິນໂຍຕິ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕມາຕິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິນໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຠຕ຺ຕີຕິ ປທຠາຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ; ວິຠຕ຺ຕີຕິ ຫິ ວິຠງ຺ຄສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ອສໍວໂຣຕິ ວີຕິກ຺ກໂມ. ສໍວໂຣຕິ ອວີຕິກ຺ກໂມ. ເຍສໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເຍສໍ ວິນຍປິຏກຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາ ຈ ສພ຺ພາ ປຄຸຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ເຕ ເອຕໍ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປາຬິໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຘາເຣນ຺ຕິ; ນ ຫິ ສກ຺ກາ ສພ຺ພໍ ວິນຍປິຏກໍ ອຊານນ຺ເຕນ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຊານິຕຸນ຺ຕິ. ເກນາຠຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປາຬິວເສນ ຈ ອຕ຺ຖວເສນ ຈ ຍາວ ອຊ຺ຊຕນກາລໍ ເກນ ອານີຕນ຺ຕິ. ປຣມ຺ປຣາຠຕນ຺ຕິ ປຣມ຺ປຣາຍ ອານີຕໍ.

໓. ອິທານິ ຍາຍ ປຣມ຺ປຣາຍ ອານີຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປາລິ ທາສໂກ ເຈວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂປຣາຓເກຫິ ມຫາເຖເຣຫິ ຄາຖາໂຍ ຐປິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິທານວຓ຺ຓນາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ນເຍນ ທຸຕິຍປາຣາຊິກາທິປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ມຫາວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຕາປຕ຺ຕິວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໗. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ໂຕ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ກຕາປຕ຺ຕິວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປຕ຺ຕີນໍ ກຕິ ວິປຕ຺ຕິໂຍ ຠຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ວິປຕ຺ຕິວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ກຕິຫິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສງ຺ຄຫວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຉນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານໍ ກຕິຫິ ສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສມຸຏ຺ຐານວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານໍ ກຕມໍ ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ອຘິກຣຓວາໂຣ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສມຖານໍ ກຕິຫິ ສມເຖຫິ ສມ຺ມນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິປ຺ປເຠໂທ ສມຖວາໂຣ, ຕທນນ຺ຕໂຣ ສມຸຈ຺ຈຍວາໂຣ ຈາຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ.

໑໘໘. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນປຈ຺ຈຍາ ປາຣາຊິກໍ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸນ ປຈ຺ຈຍວເສນ ເອໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາໂຣ, ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຣິມສທິສາ ເອວ ກຕາປຕ຺ຕິວາຣາທໂຍ ສຕ຺ຕ ວາຣາຕິ ເອວໍ ອປເຣປິ ອຏ຺ຐ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ. ອິຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ, ປຸຣິມາ ອຏ຺ຐາຕິ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ໂສຬສ ວາຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຕໂຕ ປຣໍ ເຕເນວ ນເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄປິ ໂສຬສ ວາຣາ ອາຄຕາຕິ ເອວມິເມ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ວາຣາ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ເຫຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ປຸພ຺ເພ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ.

ມຫາວິຠງ຺ເຄ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ ຈ

ໂສຬສມຫາວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.