໑໐. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໓໗. ເຕນ ສມເຍນາຕິ ຣາຊສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາສກໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ຊານາເປຕ຺ວາ, ‘‘ອິມິນາ ມູເລນ ຈີວຣໍ ກິຓິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຎ຺ຎາສພນ຺ໂຘຕິ ປຎ຺ຎາສກຫາປຓທຓ຺ໂຑຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາສໍ ພທ຺ໂຘຕິປິ ປາໂຐ, ປຎ຺ຎາສໍ ຊິໂຕ ປຎ຺ຎາສໍ ທາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຫີຕິ ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ຊ ເອກທິວສໍ ອມ຺ຫາກໍ ຕິຏ຺ຐ, ອຘິວາເສຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣາມສີຕິ ຄຓ຺ຫິ. ຊີໂນສີຕິ ຊິໂຕສິ.

໕໓໘-໙. ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄຕິ ຣາຊໂຕ ໂຠຄ຺ຄໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣາຊໂຠໂຄຕິປິ ປາໂຐ, ຣາຊໂຕ ໂຠໂຄ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຫິເຓຍ຺ຍາຕິ ເປເສຍ຺ຍ, ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ປນສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຈ ເອຕສ຺ສ, ເອວໍ ‘‘ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິອາທີນມ຺ປິ ປທານໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາເຍວ ປທຠາຊນໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຠຕນ຺ຕິ ອານີຕໍ. ກາເລນກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລນ, ຍທາ ໂນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕທາ ກປ຺ປິຍໍ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈກໂຣ, ກປ຺ປິຍກາຣໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາ, ຍຖາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວເຣນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຈີວຣໍ ທສ຺ສຕິ, ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ໂຖ ເມ ອາວຸໂສ ຈີວເຣນາຕິ ໂຈທນາລກ຺ຂຓນິທສ຺ສນເມຕໍ, ອິທຎ຺ຫິ ວຈນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອສ຺ສ ວາ ອຕ຺ໂຖ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ; ອິທໍ ໂຈທນາລກ຺ຂຓໍ. ‘‘ເທຫິ ເມ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ປນ ນວຕ຺ຕພ຺ພາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ, ເອຕານິ ຫິ ວຈນານິ ເອເຕສໍ ວາ ອຕ຺ໂຖ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ ອາວຸໂສ ຈີວເຣນາ’’ຕິ ອິທເມວ ຍາວຕຕິຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ. ເອວໍ ‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕພ຺ໂພ ສາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໂຈທນາປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈທຍມາໂນ ສາຣຍມາໂນ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອິເມສໍ ປທານໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສເຈ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ຍາວຕຕິຍໍ ໂຈເທນ຺ໂຕ ຕໍ ຈີວຣໍ ຍທິ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ສກ຺ໂກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິລາຠວເສນ ນິປ຺ຜາເທຕຸໍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐຸ ສຸນ຺ທຣໍ.

ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຐານລກ຺ຂຓນິທສ຺ສນເມຕໍ. ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມນ຺ຕິ ຈ ຠາວນປຸໍສກວຈນເມຕໍ, ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຎ຺ຫິ ເອເຕນ ຈີວຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຐາຕພ຺ພໍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ຐານລກ຺ຂຓໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສພ຺ພຏ຺ຐານານໍ ສາຘາຣໂຓ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ, ຕໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ປທຠາຊເນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນ ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ນິສີທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນາປິ ນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ນ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທິເຠທໍ ກິຎ຺ຈິ ອາມິສໍ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຍາຈິຍມາເນນາປິ ນ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ນ ຘມ຺ໂມ ຠາສິຕພ຺ໂພຕິ ມງ຺ຄລໍ ວາ ອນຸໂມທນໍ ວາ ຠາສຖາຕິ ຍາຈິຍມາເນນາປິ ກິຎ຺ຈິ ນ ຠາສິຕພ຺ພໍ, ເກວລໍ ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຍມາເນນ ‘‘ຊານາສິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນຕິ ອິທຎ຺ຫິ ກຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ອຖ ວາ ປຸຈ຺ຉໍ ກຸຣຸມາໂນ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂຍ ຫິ ປຸຈ຺ຉໍ ກໂຣຕິ, ໂສ ເອຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ຐານໍ ຠຎ຺ຊຕີຕິ ອາຄຕກາຣຓໍ ຠຎ຺ຊຕິ.

ອິທານິ ຍາ ຕິສ຺ໂສ ໂຈທນາ, ຉ ຈ ຐານານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ວຸຑ຺ຒິຎ຺ຈ ຫານິຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍສ຺ມາ ຈ ເອຕ຺ຖ ເອກໂຈທນາວຸຑ຺ຒິຍາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຐານານໍ ຫານິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກາ ໂຈທນາ ທິຄຸຓໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕ຺ວາ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ສກິໍ ໂຈເທຕ຺ວາ ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ‘‘ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕ຺ວາ ນ ຐາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ‘‘ທ຺ວາທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຐຕ຺ວາ ນ ໂຈເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສເຈ ໂຈເທຕິເຍວ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຉ ໂຈທນາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ ນ ໂຈເທຕິ, ທ຺ວາທສ ຐານານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ໂຈເທຕິປິ ຕິຏ຺ຐຕິປິ, ເອກາຍ ໂຈທນາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ຫາເປຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເອກທິວສເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕິ, ສກິໍເຍວ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາ’’ຕິ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວທຕິ. ຕຖາ ເອກທິວສເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສກິໍເຍວ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສປິ ສພ຺ພໂຈທນາໂຍ ສພ຺ພຏ຺ຐານານິ ຈ ຠຎ຺ຊຕິ. ໂກ ປນ ວາໂທ ນານາທິວເສສຸ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍຕສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອາຠຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ຣາຊໂຕ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອານີຕໍ. ຍຕ຺ວສ຺ສາຕິປິ ປາໂຐ. ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ອສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ເປສິຕນ຺ຕິ ຈ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ນ ສເມຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ; ສມີປຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ນ ຕໍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕີຕິ ຕໍ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິຎ຺ຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ນ ນິປ຺ຜາເທຕິ. ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສກນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຘນໍ ປາປຸຓນ຺ຕຸ. ມາ ໂວ ສກໍ ວິນສ຺ສາຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕກໍ ມາ ວິນສ຺ສຕຸ. ໂຍ ປນ ເນວ ສາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ທູຕໍ ປາເຫຕິ, ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກິໍ ປນ ສພ຺ພກປ຺ປິຍກາຣເກສຸ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຫິ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ທຸວິໂຘ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ຈ ອນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ຈ. ຕຕ຺ຖ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ທຸວິໂຘ – ຠິກ຺ຂຸນາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ທູເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ. ອນິທ຺ທິຏ຺ໂຐປິ ທຸວິໂຘ – ມຸຂເວວຏິກ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ, ປຣມ຺ມຸຂກປ຺ປິຍກາຣໂກຕິ. ເຕສຸ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ສມ຺ມຸຂາສມ຺ມຸຂວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຖາ ທູເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐປິ.

ກຖໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ທູເຕນ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ປຫິຓຕິ, ທູໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ປຫິຕໍ, ຄຓ຺ຫຖ ນ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ນຍິທໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທູໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິເກຫິ ຈ ອຸປາສເກຫິ ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຓຕ຺ຕາ ວາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐາ ສມ຺ຠຕ຺ຕາ ເກຈິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ. ທູໂຕ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ກິຓິຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ໂນ ເຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອປິຈ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ນິທ຺ທິສຕິ – ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂູນໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ, ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ກິຓິຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍເມໂກ ຠິກ຺ຂຸນາ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ນ ເຫວ ໂຂ ໂສ ທູໂຕ ອຕ຺ຕນາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ, ອປິຈ ໂຂ ອຎ຺ຎໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ທິນ຺ນໍ ມຍາ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ, ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ນ ເຫວ ໂຂ ອຎ຺ຎໍ ປຫິຓຕິ, ອປິຈ ໂຂ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ຠິກ຺ຂຸໍ ວທຕິ ‘‘ອຫໍ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ທສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ເອວໍ ເອໂກ ສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ຕໂຍ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ນາມ. ເອເຕສຸ ອິມສ຺ມິໍ ຣາຊສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິມນເຍເນວ ທູເຕນ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ນຕ຺ຖິຕາຍ ວາ, ອວິຈາເຣຕຸກາມຕາຍ ວາ ‘‘ນຕ຺ຖມ຺ຫາກໍ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຂເຓ ໂກຈິ ມນຸສ຺ໂສ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ທູໂຕ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ທູເຕນ ສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ອປໂຣ ທູໂຕ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ອຠິຣຸຈິຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຫຕ຺ເຖ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ທຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຫິຓຕິ, ‘‘ອຫໍ ອສຸກສ຺ສ ນາມ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ທສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ທູເຕນ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ເອວໍ ເອໂກ ສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຕໂຍ ອສມ຺ມຸຂານິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທູເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາ ນາມ. ເອເຕສຸ ເມຓ຺ຑກສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນຸສ຺ສາ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ເຕ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ຫຕ຺ເຖ ຫິຣຎ຺ຎໍ ອຸປນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ – ‘ອິມິນາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຍໍ ກປ຺ປິຍໍ ຕໍ ເທຖາ’ຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຕໂຕ ກປ຺ປິຍໍ ຕໍ ສາທິຕຸໍ, ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິຕພ຺ພໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໙໙). ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຈທນາຍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ມູລໍ ອສາທິຍນ຺ເຕນ ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ໂຈທນາຍ ວາ ຐາເນນ ວາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂນ ເຈ ເທຕິ, ອຎ຺ຎໍ ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຕ຺ວາປິ ອາຫຣາເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອິຈ຺ຉຕິ ມູລສາມິການມ຺ປິ ກເຖຕພ຺ພໍ; ໂນ ເຈ ອິຈ຺ຉຕິ ນ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິມນເຍເນວ ທູເຕນ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ນຕ຺ຖມ຺ຫາກໍ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ’’ຕິ ວທຕິ, ຕທຎ຺ໂຎ ສມີເປ ຐິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອາຫຣ ໂຠ ອຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ. ທູໂຕ ‘‘ຫນ຺ທ ໂຠ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ມຸຂເວວຏິກກປ຺ປິຍກາຣໂກ. ອປໂຣ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ເຖ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ເອຕ຺ໂຕວ ປກ຺ກມຕິ, ອຍໍ ປຣມ຺ມຸຂກປ຺ປິຍກາຣໂກຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐກປ຺ປິຍກາຣກາ ນາມ. ເອເຕສຸ ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິເຕສຸ ວິຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສຍເມວ ຈີວຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ທທນ຺ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ, ກິຎ຺ຈິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ເທສນາມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ ‘‘ທູເຕນ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ປຫິເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ສຍໍ ອາຫຣິຕ຺ວາປິ ປິຓ຺ຑປາຕາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ທທນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ອຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສເຈປິ ໂກຈິ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມິ, ອາຣາມໍ ວາ ກໂຣຖ ເຈຕິຍໍ ວາ ໂຠຊນສາລາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ອິທມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສເຈ ປນ ‘‘ນຍິທໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ‘‘ວຑ຺ຒກີນໍ ວາ ກມ຺ມກຣານໍ ວາ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ເກວລໍ ຕຸມ຺ເຫ ສຸກຕທຸກ຺ກຏໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖາປິ ‘‘ມມ ມນຸສ຺ສານໍ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ ມຍ຺ຫເມວ ວາ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ເກວລໍ ຕຸມ຺ເຫ ຍໍ ຍສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ, ຕທຕ຺ຖາຍ ເປເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ສເຈ ປນ ສງ຺ຆໍ ວາ ຄຓໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ເທມ, ວິຫາຣສ຺ສ ເທມ, ນວກມ຺ມສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອິເມ ອິທໍ ຠຓນ຺ຕີ’’ຕິ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ‘‘ເຈຕິຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕຸມ຺ເຫ ຄເຫຕ຺ວາ ຐເປຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ປນ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນ ໂກຈິ ພຫຸໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ອາເນຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ເຈ ສງ຺ໂຆ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓປິ ປຣິໂຠເຄປິ ອາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ນຍິທໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອຸປາສໂກ ຈ ‘‘ຍທິ ນ ກປ຺ປຕິ, ມຍ຺ຫເມວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ຕຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ລາຠນ຺ຕຣາໂຍ ກໂຕ’’ຕິ ນ ເກນຈິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ໂຍ ຫິ ຕໍ ໂຈເທຕິ, ສ຺ເວວ ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ, ເຕນ ປນ ເອເກນ ພຫູ ອນາປຕ຺ຕິກາ ກຕາ. ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ວາ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ມມ ປຸຣິສານໍ ວາ ມຍ຺ຫໍ ວາ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ເກວລໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ.

ຈຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ຖາຍ ຈ ທິນ຺ນໍ ເຍນ ເຍນ ປຈ຺ຈເຍນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕທຕ຺ຖໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ, ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນໍ ຈີວເຣເຍວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຈີວເຣນ ຕາທິໂສ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ປິຓ຺ຑປາຕາທີຫິ ສງ຺ໂຆ ກິລມຕິ, ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖາຍປິ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ປິຓ຺ຑປາຕຄິລານປຈ຺ຈຍຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ເນປິ, ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນໍ ປນ ເສນາສນສ຺ສ ຄຣຸຠຓ຺ຑຕ຺ຕາ ເສນາສເນເຍວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂູສຸ ເສນາສນໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ເສນາສນໍ ວິນສ຺ສຕິ, ອີທິເສ ກາເລ ເສນາສນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິໂຠໂຄ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ, ຕສ຺ມາ ເສນາສນຊຄ຺ຄນຕ຺ຖໍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊໍ ອກຕ຺ວາ ຍາປນມຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓເມວ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖາທິ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຫິ ໂກຈິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຕິສສ຺ສສມ຺ປາທນກໍ ມຫາຕຬາກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໍ ເຈ ສງ຺ໂຆ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫເຓປິ ປຣິໂຠເຄປິ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ໂຍ ປນ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ເກນຈິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ໂຍ ຫິ ຕໍ ໂຈເທຕິ, ສ຺ເວວ ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ, ເຕນ ປນ ເອເກນ ພຫູ ອນາປຕ຺ຕິກາ ກຕາ.

ໂຍ ປນ ‘‘ຕາທິສໍເຍວ ຕຬາກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວທຕິ ‘‘ອສຸກຎ຺ຈ ອສຸກຎ຺ຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ຕຬາກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ກຖໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ກປ຺ປິຍໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ກຖໍ ທິນ຺ນໍ ກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕີຕິ? ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທິນ຺ນນ຺ຕິ. ໂສ ສເຈ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ໂຆ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕູ’’ຕິ ເທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖາປິ ‘‘ຕຬາກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອິທໍ ອສຸໂກ ນາມ ວິຈາເຣສ຺ສຕິ, ອສຸກສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ເຖ, ມຍ຺ຫໍ ວາ ຫຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ສງ຺ໂຆ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕູ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ‘‘ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຠຓ຺ຑກໍ ໂຘວິສ຺ສຕິ, ມິຄປກ຺ຂິໂນ ປິວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອຖາປິ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວທຕິ ‘‘ກປ຺ປິຍສີເສນ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ອຸປາສກ, ສງ຺ໂຆ ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສຕິ, ຠຓ຺ຑກໍ ໂຘວິສ຺ສຕິ, ມິຄປກ຺ຂິໂນ ປິວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຖາປິ ‘‘ມມ ຕຬາກໍ ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ‘‘ວຸຕ຺ເຕ, ສາຘຸ, ອຸປາສກ, ສງ຺ໂຆ ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຍທິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ສຫຕ຺ເຖນ ຈ ກປ຺ປິຍປຖວິໍ ຂນິຕ຺ວາ ອຸທກປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ຕຬາກໍ ກາຣິຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ເຈ ນິສ຺ສາຍ ສສ຺ສໍ ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ວິຫາເຣ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ມນຸສ຺ສາ ເອວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປກາຣຕ຺ຖາຍ ສງ຺ຆິກຠູມິໍ ຂນິຕ຺ວາ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ນິປ຺ຜນ຺ນສສ຺ສໂຕ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ເທນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ເອກໍ ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຈ ຐເປຕຸມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ອຖ ປນ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຣາຊພລິນາ ອຸປທ຺ທຸຕາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກິຎ຺ຈິ ເທນ຺ຕິ, ອຸທກໍ ວາເຣຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກສິກມ຺ມກາເລເຍວ, ນ ສສ຺ສກາເລ. ສເຈ ເຕ ວທນ຺ຕິ ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ເພປິ ມນຸສ຺ສາ ອິມໍ ນິສ຺ສາຍ ສສ຺ສໍ ອກໍສູ’’ຕິ. ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ອິມຎ຺ຈ ອິມຎ຺ຈ ອຸປກາຣໍ ອກໍສຸ, ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ອທໍສູ’’ຕິ. ສເຈ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ມຍມ຺ປິ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ສເຈ ປນ ໂກຈິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ຕຬາກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ວາ ກາເຣຕິ ວາ, ຕໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍເມວ. ສເຈ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສາມິໂກ ວາ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂກຈິ ວໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ປຸນ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ເທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ປຈ຺ຉິນ຺ເນ ກຸລວໍເສ ໂຍ ຕສ຺ສ ຊນປທສ຺ສ ສາມິໂກ, ໂສ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸນ ເທຕິ, ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕ ຠິກ຺ຂຸນາ ນີຫຏອຸທກວາຫກໍ ອຬນາຄຣາຊມເຫສີ ວິຍ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣປິ ອຸທກວເສນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕຬາເກ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ມຕ຺ຕິກຸທ຺ຘຣຓປາຬິພນ຺ຘນາທີນິ ຈ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປນ ສສ຺ສໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ເຕ ສຍເມວ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ເທນ຺ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ເທນ຺ຕິ, ນ ໂຈເທຕພ຺ພໍ, ນ ສາເຣຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕຬາເກ ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຕ຺ຕິກຸທ຺ຘຣຓປາຬິພນ຺ຘນາທີນິ ປນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ກປ຺ປິຍກາຣກາ ສຍເມວ ກໂຣນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອພ຺ຍຕ຺ເຕນ ປນ ລຊ຺ຊິຠິກ຺ຂຸນາ ກາຣາປິເຕສຸ ກິຎ຺ຈາປິ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ກປ຺ປິຍໍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ວິສຄຕປິຓ຺ຑປາໂຕ ວິຍ ອກປ຺ປິຍມໍສຣສມິສ຺ສກໂຠຊນໍ ວິຍ ຈ ທຸພ຺ພິນິພ຺ໂຠຄໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອກປ຺ປິຍເມວ.

ສເຈ ປນ ‘‘ອຸທກສ຺ສ ໂອກາໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕຬາກສ຺ສ ປາຬິ ຖິຣາ, ຍຖາ ພຫຸໍ ອຸທກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ກໂຣຫິ, ຕີຣສມີເປ ອຸທກໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸທກເມວ ວິຈາເຣຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທ຺ຘເນ ອຄ຺ຄິໍ ນ ປາເຕນ຺ຕິ, ‘‘ອຸທກກມ຺ມໍ ລພ຺ຠຕຸ ອຸປາສກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ສສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ຕຬາເກ ອຕິພຫຸໍ ອຸທກໍ ທິສ຺ວາ ປສ຺ສໂຕ ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ວາ ມາຕິກໍ ນີຫຣາເປຕິ, ວນໍ ຉິນ຺ທາເປຕ຺ວາ ເກທາເຣ ກາຣາເປຕິ, ໂປຣາຓເກທາເຣສຸ ວາ ປກຕິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິເຣກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນວສສ຺ເສ ວາ ອກາລສສ຺ເສ ວາ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠາເຄ ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ກຫາປເຓ ເທຖາ’’ຕິ ກຫາປເຓ ອຸຏ຺ຐາເປຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອກປ຺ປິຍໍ.

ໂຍ ປນ ‘‘ກສ຺ສຖ ວປຖາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກາຍ ຠູມິຍາ, ເອຕ຺ຕໂກ ນາມ ຠາໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ຠູມິໍ ວາ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ, ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ຠູມິຠາເຄ ອມ຺ເຫຫິ ສສ຺ສໍ ກຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຠາຄໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ເຕສຸ ກສ຺ສເກສຸ ຠູມິປ຺ປມາຓຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ມິນາຕິ, ຂເລ ວາ ຐຕ຺ວາ ຣກ຺ຂຕິ, ຂລໂຕ ວາ ນີຫຣາເປຕິ, ໂກຏ຺ຐາຄາເຣ ວາ ປຏິສາເມຕິ, ຕສ຺ເສວ ຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ.

ສເຈ ກສ຺ສກາ ກຫາປເຓ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຫຏາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ນ ສງ຺ໂຆ ກຫາປເຓ ຂາທຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ກຫາປເຓຫິ ສາຏເກ ອາຫຣ, ເອຕ຺ຕເກຫິ ຍາຄຸອາທີນິ ສມ຺ປາເທຫີ’’ຕິ ວທຕິ. ຍໍ ເຕ ອາຫຣນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ກຫາປຓານໍ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາ.

ສເຈ ຘຎ຺ຎໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຫຏນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິມນເຍເນວ ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ວີຫີຫິ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ. ຍໍ ເຕ ອາຫຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ເສວ ອກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ຘຎ຺ຎສ຺ສ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາ.

ສເຈ ຕຓ຺ຑຸລໍ ວາ ອປຣຓ຺ຓໍ ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຫຏ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິມນເຍເນວ ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ຕຓ຺ຑຸເລຫິ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ. ຍໍ ເຕ ອາຫຣນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສໍ ກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ກປ຺ປິຍານໍ ຕຓ຺ຑຸລາທີນໍ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາ. ກຍວິກ຺ກເຍປິ ອນາປຕ຺ຕິ, ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ.

ປຸພ຺ເພ ປນ ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຈຕຸສາລທ຺ວາເຣ ‘‘ອໂຫ ວຕ ສ຺ເວ ສງ຺ຆສ຺ສ ເອຕ຺ຕກປ຺ປມາເຓ ປູເວ ປເຈຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອາຣາມິການໍ ສຎ຺ຎາຊນນຕ຺ຖໍ ຠູມິຍໍ ມຓ຺ຑລໍ ອກາສິ, ຕໍ ທິສ຺ວາ ເຉໂກ ອາຣາມິໂກ ຕເຖວ ກຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ເຠຣິຍາ ອາໂກຏິຕາຍ ສນ຺ນິປຕິເຕ ສງ຺ເຆ ປູວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເນວ ປິຕູນໍ ນ ປິຕາມຫານໍ ເອວຣູປໍ ສຸຕປຸພ຺ພໍ, ເອເກນ ອຍ຺ເຍນ ຈຕຸສ຺ສາລທ຺ວາເຣ ປູວຕ຺ຖາຍ ສຎ຺ຎາ ກຕາ, ອິໂຕ ທານິ ປຠຸຕິ ອຍ຺ຍາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕານຸຣູປໍ ວທນ຺ຕຸ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ມຫາເຖໂຣ ຕໂຕວ ນິວຕ຺ຕິ, ເອກຠິກ຺ຂຸນາປິ ປູໂວ ນ ຄຫິໂຕ. ເອວໍ ປຸພ຺ເພ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທມ຺ປິ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ຕສ຺ມາ –

ສລ຺ເລຂໍ ອຈ຺ຈຊນ຺ເຕນ, ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ;

ກປ຺ປິເຍປິ ນ ກາຕພ຺ພາ, ອາມິສຕ຺ຖາຍ ໂລລຕາຕິ.

ໂຍ ຈາຍໍ ຕຬາເກ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂປກ຺ຂຣຓີ-ອຸທກວາຫກມາຕິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓອຸຈ຺ຉຸຜລາຜລາທີນໍ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເຂຕ຺ຕໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ທມ຺ມີຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕຬາເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍທາ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ‘‘ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕທາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ‘‘ວນໍ ທມ຺ມິ, ອຣຎ຺ຎໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອນາຓຕ຺ຕາເຍວ ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປຣຓ຺ຓາທີນິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠາຄໍ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ; ອເທນ຺ຕາ ນ ໂຈເທຕພ຺ພາ. ສເຈ ເກນຈິເທວ ອນ຺ຕຣາເຍນ ເຕສຸ ປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ອຎ຺ເຎ ກໂຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກິຎ຺ຈິ ເທນ຺ຕິ, ເຕ ວາເຣຕພ຺ພາ. ສເຈ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ເພປິ ມນຸສ຺ສາ ອິຘ ສສ຺ສານິ ອກໍສູ’’ຕິ, ຕໂຕ ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ອທໍສູ’’ຕິ. ສເຈ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ມຍມ຺ປິ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ກຎ຺ຈິ ສສ຺ສຸຏ຺ຐານກໍ ຠູມິປ຺ປເທສໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສີມໍ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ສີມາ ປຣິຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ປນ ຖມ຺ຠາ ວາ ປາສາຓາ ວາ ສຍໍ ນ ຐເປຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ຠູມິ ນາມ ອນຄ຺ຆາ ອປ຺ປເກນາປິ ປາຣາຊິໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ອາຣາມິການໍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອິມິນາ ຐາເນນ ອມ຺ຫາກໍ ສີມາ ຄຕາ’’ຕິ. ສເຈປິ ຫິ ເຕ ອຘິກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ປຣິຍາເຍນ ກຖິຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍທິ ປນ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ສຍເມວ ຖມ຺ເຠ ຐປາເປຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ສເຈ ໂກຈິ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຕຬາກໍ ຂນຕິ, ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ວາ ມາຕິກໍ ເນຕິ, ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓາທີນິ ທຸສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສງ຺ໂຆ ກິຎ຺ຈິ ລຠິຕ຺ວາ ອາມິສຄຣຸກຕາຍ ນ ວາເຣຕິ, ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວາເຣຕິ, ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ອິສ຺ສໂຣ. ສເຈ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນ ວາເຣຕິ, ‘‘ເນຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ເຕສໍເຍວ ປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ສງ຺ໂຆ ວາເຣຕິ, ສງ຺ໂຆວ ອິສ຺ສໂຣ. ສງ຺ຆິເກສຸ ຫິ ກມ຺ເມສຸ ໂຍ ຘມ຺ມກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ໂສວ ອິສ຺ສໂຣ. ສເຈ ວາຣິຍມາໂນປິ ກໂຣຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕໍ ປໍສຸໍ ເຫຏ຺ຐາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ອຸປຣິ ຄຫິຕໍ ປໍສຸໍ ອຸປຣິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປູເຣຕພ຺ພາ.

ສເຈ ໂກຈິ ຍຖາຊາຕເມວ ອຸຈ຺ຉຸໍ ວາ ອປຣຓ຺ຓໍ ວາ ອລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທິກໍ ວາ ວລ຺ລິຜລໍ ທາຕຸກາໂມ ‘‘ເອຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໍ ອປຣຓ຺ຓວຕ຺ຖຸໍ ວລ຺ລິຜລາວາຏໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ປຣາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ອຠິລາປມຕ຺ຕເມຕໍ ສາມິການໍເຍວ ຫິ ໂສ ຠູມິຠາໂຄ ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

‘‘ທາສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອາຣາມິກໍ ທມ຺ມິ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣໍ ທມ຺ມິ, ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ໂສ ອາຣາມິໂກ ປຸເຣຠຕ຺ຕມ຺ປິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສາມເຓຣສ຺ສ ວິຍ ສພ຺ພໍ ເຠສຊ຺ຊປຏິຊຄ຺ຄນມ຺ປິ ຕສ຺ສ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ສງ຺ຆສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສາຍໍ ນິວາໂປ ນ ທາຕພ຺ໂພ. ເຍປິ ປຎ຺ຈທິວສວາເຣນ ວາ ປກ຺ຂວາເຣນ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເສສກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ກຣຓກາເລເຍວ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ນິວາໂປ ຈ ທາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສງ຺ຆສ຺ສ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕໂນເຍວ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕິ, ເຕ ເຈ ຫຕ຺ຖກມ຺ມມູລໍ ອາເນຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ເທນ຺ຕິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣຊກທາສມ຺ປິ ເປສກາຣທາສມ຺ປິ ອາຣາມິກນາເມນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສເຈ ‘‘ຄາໂວ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາ. ອິມາ ຄາໂວ ກຸໂຕຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປຎ຺ຈ ໂຄຣສປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນາຕິ, ‘‘ມຍມ຺ປິ ປຎ຺ຈໂຄຣສປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏຕິ. ອຊິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ຫຕ຺ຖິໍ ເທມ, ອສ຺ສໍ ມຫິສໍ ກຸກ຺ກຸຏໍ ສູກຣໍ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ເກຈິ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ໂຫຖ, ມຍໍ ອິເມ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ສຸຂໍ ຊີວນ຺ຕູ’’ຕິ ອຣຎ຺ເຎ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອິມໍ ຕຬາກໍ, ອິມໍ ເຂຕ຺ຕໍ, ອິມໍ ວຕ຺ຖຸໍ, ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທມ຺ປິ ຉສມຸຏ຺ຐານໍ ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ຈີວຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.