໖. ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໔໒. ເຕນ ສມເຍນາຕິ ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຬວກາຕິ ອາຬວິຣຏ຺ເຐ ຊາຕາ ທາຣກາ ອາຬວກາ ນາມ, ເຕ ປພ຺ພຊິຕກາເລປິ ‘‘ອາຬວກາ’’ຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຬວກາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ. ສຎ຺ຎາຈິກາໂຍຕິ ສຍໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຄຫິຕູປກຣຓາໂຍ. ກາຣາເປນ຺ຕີຕິ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ເຕ ກິຣ ສາສເນ ວິປສ຺ສນາຘຸຣຎ຺ຈ ຄນ຺ຖຘຸຣຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວປິ ຘຸຣານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນວກມ຺ມເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ອສ຺ສາມິກາໂຍຕິ ອນິສ຺ສຣາໂຍ, ກາເຣຕາ ທາຍເກນ ວິຣຫິຕາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກາໂຍຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອາຣທ຺ຘາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປມາຓິກາໂຍຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕເກນ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນປ຺ປມາຓາໂຍ, ວຸທ຺ຘິປ຺ປມາຓາໂຍ ວາ ມຫນ຺ຕປ຺ປມາຓາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍາຈນາ ເອວ ພຫຸລາ ເອເຕສໍ ມນ຺ທໍ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຍາຈນພຫຸລາ. ເອວໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸລາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕ຺ຖ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ‘‘ປຸຣິສໍ ເທຖ, ປຸຣິສຕ຺ຖກຣໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈນ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ປຸຣິສໍ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສຫາຍຕ຺ຖາຍ ກມ຺ມກຣຓຕ຺ຖາຍ ‘‘ປຸຣິສໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸຣິສຕ຺ຖກຣນ຺ຕິ ປຸຣິເສນ ກາຕພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຖຸ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ມິຄລຸທ຺ທກມຈ຺ຉພນ຺ຘກາທີນໍ ສກກມ຺ມໍ ອວເສສໍ ສພ຺ພໍ ກປ຺ປິຍໍ. ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄຕຕ຺ຖ ເກນ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ວາ ອປຸຈ຺ຉິເຕ ວາ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ມິຄລຸທ຺ທກາທໂຍ ສກກມ຺ມໍ ນ ຍາຈິຕພ຺ພາ, ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ເທຖາ’’ຕິ ອນິຍເມຕ຺ວາປິ ນ ຍາຈິຕພ຺ພາ; ເອວໍ ຍາຈິຕາ ຫິ ເຕ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ມິເຄປິ ມາເຣຕ຺ວາ ອາຫເຣຍ຺ຍຸໍ. ນິຍເມຕ຺ວາ ປນ ‘‘ວິຫາເຣ ກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຜາລນງ຺ຄລາທີນິ ອຸປກຣຓານິ ຄເຫຕ຺ວາ ກສິຕຸໍ ວາ ວປິຕຸໍ ວາ ລາຍິຕຸໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ສກິຈ຺ຈປສຸຕມ຺ປິ ກສ຺ສກໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏເຕວ. ໂຍ ປນ ວິຆາສາໂທ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂກຈິ ນິກ຺ກມ຺ໂມ ນິຣຕ຺ຖກກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ວາ ວິຫຣຕິ, ເອວຣູປໍ ອຍາຈິຕ຺ວາປິ ‘‘ເອຫິ ເຣ ອິທໍ ວາ ອິທໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຍທິຈ຺ຉກໍ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຫຕ຺ຖກມ຺ມສ຺ສ ປນ ສພ຺ພກປ຺ປິຍຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ອິມໍ ນຍໍ ກເຖນ຺ຕິ. ສເຈ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ປາສາທໍ ກາເຣຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຖມ຺ຠຕ຺ຖາຍ ປາສາຓໂກຏ຺ຏການໍ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ອຸປາສກາ’’ຕິ. ກິໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຠນ຺ເຕ,ຕິ? ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ຠາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາຕິ. ສເຈ ເຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວາ ເທນ຺ຕິ, ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຖມ຺ເຠ ວາ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖາປິ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ຂໂຓ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎໍ ອຸທ຺ຘຣາເປຖ, ຕສ຺ສ ມູລໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠ ອຸທ຺ຘຏມນຸສ຺ສານໍ ມູລໍ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເຕເນວຸປາເຍນ ປາສາທທາຣູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ວຑ຺ຒກີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ອິຏ຺ຐກຕ຺ຖາຍ ອິຏ຺ຐກວຑ຺ຒກີນໍ ຉທນຕ຺ຖາຍ ເຄຫຈ຺ຉາທການໍ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕກາຣານນ຺ຕິ ເຍນ ເຍນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ເຕສໍ ເຕສໍ ສິປ຺ປກາຣການໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມຍາຈນວເສນ ຈ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ວາ ຠຕ຺ຕເວຕນານຸປ຺ປທາເນນ ວາ ລທ຺ຘມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຣຎ຺ຎໂຕ ອາຫຣາເປນ຺ເຕນ ຈ ສພ຺ພໍ ອນຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖກໍ ອາຫຣາເປຕພ຺ພໍ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ປາສາທໍ ກາເຣຕຸກາເມນ ມຎ຺ຈປີຐປຕ຺ຕປຣິສ຺ສາວນຘມກຣກຈີວຣາທີນິ ກາຣາເປຕຸກາເມນາປິ ທາຣຸໂລຫສຸຕ຺ຕາທີນິ ລຠິຕ຺ວາ ເຕ ເຕ ສິປ຺ປກາຣເກ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມຍາຈນວເສນ ຈ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ວາ ຠຕ຺ຕເວຕນານຸປ຺ປທາເນນ ວາ ລທ຺ຘມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ກາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ, ອກປ຺ປິຍກຫາປຓາທິ ນ ທາຕພ຺ພໍ. ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ເຕນ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຫຕ຺ຖກມ຺ມວເສນ ປຕ຺ຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕເຖວ ປາເຈຕ຺ວາ ນວປກ຺ກສ຺ສ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຉນເຕລຕ຺ຖາຍ ອນ຺ໂຕຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐນ ‘‘ຠິກ຺ຂາຍ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍາຄຸຍາ ວາ ຠຕ຺ເຕ ວາ ອານີເຕ ຫຕ຺ເຖນ ປຕ຺ໂຕ ປິຘາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອຸປາສິກາ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ‘‘ນວປກ຺ໂກ ປຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຉນເຕເລນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສາ ‘‘ເທຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕເລນ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຍາຄຸຍາ ວາ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ຠິກ຺ຂູ ປເຄວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອາສນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາສນໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອຸປາສກາ ຠິກ຺ຂູ ຐິເຕ ທິສ຺ວາ ສຍເມວ ອາສນານິ ອາຫຣາເປນ຺ຕິ, ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄຕານມ຺ປິ ນຏ຺ຐໍ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ, ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄມນໍ ປນ ວຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ອາສນານິ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອາຫຏານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄຕານໍ ວຕ຺ຕເຠໂທ ຈ ນຏ຺ຐຎ຺ຈ ຄີວາຕິ. ອຕ຺ຖຣຓໂກຊວາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ມກ຺ຂິກາໂຍ ພຫຸກາ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ມກ຺ຂິກາພີຊນິໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸຈິມນ຺ທສາຂາທີນິ ອາຫຣນ຺ຕິ, ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອາສນສາລາຍ ອຸທກຠາຊນໍ ຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ຘມກຣຓໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຘມກຣກຎ຺ຫິ ຣິຕ຺ຕຠາຊເນ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ ‘‘ນທິໍ ວາ ຕຬາກໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ອຸທກໍ ອາຫຣາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ເຄຫໂຕ ອາຫຣາ’’ຕິ ເນວ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ອາຫຏໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອາສນສາລາຍໍ ວາ ອຣຎ຺ຎເກ ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ອນຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄາຣຫໍ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຜລໍ ວາ ສເຈ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ອາຫຣາເປຕິ, ຫຕ຺ຖກມ຺ມວເສນ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອລຊ຺ຊີຫິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ວາ ສາມເຓເຣຫິ ວາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ນ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ປຸຣິສຕ຺ຖກເຣ ນໂຍ.

ໂຄຓໍ ປນ ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອາຫຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕປິ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕາວກາລິກນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ອາຫຣາປິຕຎ຺ຈ ໂຄຓໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ສາມິກາ ປຏິຈ຺ຉາເປຕພ຺ພາ. ສຈສ຺ສ ປາໂທ ວາ ສິງ຺ຄໍ ວາ ຠິຊ຺ຊຕິ ວາ ນສ຺ສຕິ ວາ ສາມິກາ ເຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຄີວາ ໂຫຕິ. ສເຈ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ‘‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ອາຣາມິການໍ ອາຈິກ຺ຂຖ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

‘‘ສກຏໍ ເທຖາ’’ຕິປິ ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິເຕ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິເອວ ໂຫຕິ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ປນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕາວກາລິກໍ ວຏ຺ຏຕິ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເນມິຍາທີນິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາກຕິການິ ກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ນຏ຺ເຐ ຄີວາ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກເມວ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ນາມ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອສ ນໂຍ ວາສິຜຣສຸກຸຐາຣີກຸທາລນິຂາທເນສຸ. ວລ຺ລິອາທີສຸ ຈ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິເຕສຸ. ຄຣຸຠຓ຺ຑປ຺ປໂຫນເກສຸເຍວ ຈ ວລ຺ລິອາທີສຸ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ໂອຣໍ.

ອນຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖກໍ ປນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອາຫຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ຫິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ທ຺ວີສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເສນາສນປຈ຺ຈເຍ ປນ ‘‘ອາຫຣ ເທຫີ’’ຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິກໂຖຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ວາ ໂຠຊນສາລໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເສນາສນໍ ອິຈ຺ຉໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ ໂອກາເສ ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອນຸຣູປ’’ນ຺ຕິ ວາຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຈນໍ ປຣິກຖາ ນາມ. ‘‘ອຸປາສກາ ຕຸມ຺ເຫ ກຸຫິໍ ວສຖາ’’ຕິ? ‘‘ປາສາເທ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປນ ອຸປາສກາ ປາສາໂທ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເອວມາທິວຈນໍ ໂອຠາໂສ ນາມ. ມນຸສ຺ເສ ທິສ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ປສາເຣຕິ, ຂີເລ ອາໂກຏາເປຕິ. ‘‘ກິໍ ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອິຘ ອາວາສໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວມາທິກຣຓໍ ປນ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ. ຄິລານປຈ຺ຈເຍ ປນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ປຣິກຖາທີນິ.

ມນຸສ຺ສາ ອຸປທ຺ທຸຕາ ຍາຈນາຍ ອຸປທ຺ທຸຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕາຍ ຍາຈນາຍ ຈ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຈ ປີຬິຕາ. ອຸພ຺ພິຊ຺ຊນ຺ຕິປີຕິ ‘‘ກິໍ ນຸ ອາຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸພ຺ເພຄໍ ອິຎ຺ຊນໍ ຈລນໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕິປີຕິ ອຫິໍ ວິຍ ທິສ຺ວາ ສຫສາ ຕສິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກມນ຺ຕິ. ປລາຍນ຺ຕິປີຕິ ທູຣໂຕວ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ປລາຍນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎນປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຍໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນາ ຕໍ ປຫາຍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວາມໍ ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ຖເກນ຺ຕິ.

໓໔໔. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂເວຕິ ອິຕິ ຠຄວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຄຣຫິຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປຎ຺ຈ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ປຸນປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ໂທສໍ ປາກຏໍ ກຸຣຸມາໂນ ອິມິນາ ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕີຓິ ວຕ຺ຖູນິ ທສ຺ເສສິ. ຕຕ຺ຖ ມຓິກຓ຺ໂຐຕິ ໂສ ກິຣ ນາຄຣາຊາ ສພ຺ພກາມທທໍ ມຫຄ຺ຆໍ ມຓິໍ ກຓ຺ເຐ ປິລນ຺ຘິຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມຓິກຓ຺ໂຐ’’ ຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ອຸປຣິມຸທ຺ຘນິ ມຫນ຺ຕໍ ຜຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສີຕິ ໂສ ກິຣ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິສີນໍ ກນິຏ຺ໂຐ ອິສິ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ນາຄຣາຊາ ນທິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເທວວຓ຺ຓໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ເທວວຓ຺ຓໍ ປຫາຍ ສກວຓ຺ຓເມວ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອິສິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸປຣິມຸທ຺ຘນິ ມຫນ຺ຕໍ ຜຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຘາຣຍມາໂນ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຐຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປຣິມຸທ຺ຘນິ ມຫນ຺ຕໍ ຜຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິ. ມຓິມສ຺ສ ກຓ຺ເຐ ປິລນ຺ຘນນ຺ຕິ ມຓິໍ ອສ຺ສ ກຓ຺ເຐ ປິລນ຺ຘິຕໍ, ອາມຸກ຺ກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສີຕິ ເຕນ ເທວວຓ຺ເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາປເສນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທມາໂນ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຏ຺ຐາສິ.

ມມນ຺ນປານນ຺ຕິ ມມ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ. ວິປຸລນ຺ຕິ ພຫຸລໍ. ອຸຬາຣນ຺ຕິ ປຓີຕໍ. ອຕິຍາຈໂກສີຕິ ອຕິວິຍ ຍາຈໂກ, ອສິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຸສູຕິ ຕຣຸໂຓ, ຖາມສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕປຸຣິໂສ. ສກ຺ຂຣາ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາຬສິລາ, ຕຕ຺ຖ ໂຘໂຕ ອສິ ‘‘ສກ຺ຂຣໂຘໂຕ ນາມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສກ຺ຂຣໂຘໂຕ ປາຓິມ຺ຫິ ອສ຺ສາຕິ ສກ຺ຂຣໂຘຕປາຓິ, ປາສາເຓ ໂຘຕນິສິຕຂຄ຺ຄຫຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ໂສ ອສິຫຕ຺ໂຖ ປຸຣິໂສ ຕາເສຍ຺ຍ, ເອວໍ ຕາເສສິ ມໍ ເສລໍ ຍາຈມາໂນ, ມຓິໍ ຍາຈນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນ ຕໍ ຍາເຈຕິ ຕໍ ນ ຍາເຈຍ຺ຍ. ກຕຣໍ? ຍສ຺ສ ປິຍໍ ຊິຄີເສຕິ ຍໍ ອສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ປິຍນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ.

ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມນຸສ຺ສຠູຕານນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສຠູຕານໍ ອມນາປາຕິ ກິເມເວຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໓໔໕. ສກຸຓສງ຺ຆສ຺ສ ສທ຺ເທນ ອຸພ຺ພາຬ຺ໂຫຕິ ໂສ ກິຣ ສກຸຓສງ຺ໂຆ ປຐມຍາມຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມຍາມຎ຺ຈ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສທ຺ທເມວ ກໂຣຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ສທ຺ເທນ ປີຬິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ເຕນາຫ – ‘‘ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ.

ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉສີຕິ ເອຕ຺ຖ ນິສິນ຺ໂນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ ວຕ຺ຕມານສມີເປ ປນ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ, ກຸໂຕ ອາຄໂຕສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ອຫໍ ຠຄວາ ອາຄຈ຺ຉາມີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂສ ເອວ ນໂຍ. ອຸພ຺ພາຬ຺ໂຫຕິ ປີຬິໂຕ, ອຸກ຺ກຓ຺ຐາປິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສ ສກຸຓສງ຺ໂຆ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ຕໍ ຍາຈຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເຕ ສກຸຓາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຈນໍ ຊານນ຺ຕິ, ຠຄວາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ຍຖາ ຊານນ຺ຕິ ຕຖາ ອກາສິ.

໓໔໖. ອປາຫໍ ເຕ ນ ຊານາມີຕິ ອປິ ອຫໍ ເຕ ຊເນ ‘‘ເກ ວາ ອິເມ, ກສ຺ສ ວາ ອິເມ’’ຕິ ນ ຊານາມິ. ສງ຺ຄມ຺ມ ຍາຈນ຺ຕີຕິ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ວຄ຺ຄວຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ຕິ. ຍາຈໂກ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕີຕິ ໂຍ ຍາຈຕິ ໂສ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ. ຍາຈໍ ອທທມປ຺ປິໂຍຕິ ຍາຈນ຺ຕິ ຍາຈິຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍາຈິຕມຕ຺ຖໍ ອທທນ຺ໂຕປິ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຍາຈນ຺ຕິ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ, ອທທມປ຺ປິໂຍຕິ ອເທນ຺ໂຕ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ. ມາ ເມ ວິເທສ຺ສນາ ອຫູຕິ ມາ ເມ ອປ຺ປິຍຠາໂວ ອຫຸ, ອຫໍ ວາ ຕວ, ຕ຺ວໍ ວາ ມມ ວິເທສ຺ໂສ ອປ຺ປິໂຍ ມາ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໔໗. ທຸສ຺ສໍຫຣານີຕິ ກສິໂຄຣກ຺ຂາທີຫິ ອຸປາເຍຫິ ທຸກ຺ເຂນ ສໍຫຣຓີຍານິ.

໓໔໘-໙. ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາຈິກາ ນາມ ສຍໍ ປວຕ຺ຕິຕຍາຈນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຎ຺ຎາຈິກາຍາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຍາຈນາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສຍໍ ຍາຈິຕເກຫິ ອຸປກຣເຓຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ສຍໍຍາຈິຕເກຫິ ກຍິຣມານາ ສຍໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ກຍິຣມານາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຕ຺ຖປຣິຍາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຍໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປຸຣິສມ຺ປີ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາຕິ ອນ຺ໂຕລິຕ຺ຕາ. ອວລິຕ຺ຕາຕິ ພຫິລິຕ຺ຕາ. ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕາຕິ ອນ຺ຕຣພາຫິຣລິຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ກາຣຍມາເນນາຕິ ອິມສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ກາຣາເປນ຺ເຕນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ເອວຎ຺ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສເມຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິໍ ກໂຣນ຺ເຕນາປິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ໂຫຕຸ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ ອຸໂຠເປເຕ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ອິມິນາວ ປເທນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປນ ກໂຣນ຺ເຕນ ວາ ກາຣາເປນ຺ເຕນ ວາຕິ ວເທຍ຺ຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວິໂລມິຕໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ຫິ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ກໂຣນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມເວຕ຺ຖ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເອສາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທໂສ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ, ຕໍ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຍສ຺ສາ ອຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທໂສ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖປຣິຍາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ອາຫ. ປມາຓິກາ ກາເຣຕພ຺ພາຕິ ປມາຓຍຸຕ຺ຕາ ກາເຣຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣິທໍ ປມາຓນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ກຸຏິຍາ ອິທໍ ປມາຓໍ. ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິຍາຕິ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິ ນາມ ອິທານິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຕິສ຺ໂສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນ ທິຍຑ຺ໂຒ ຫຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ພາຫິຣິເມນ ມາເນນາຕິ ກຸຏິຍາ ພຫິກຸຏ຺ຏມາເນນ ທ຺ວາທສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ, ມິນນ຺ເຕນ ປນ ສພ຺ພປຐມໍ ທິນ຺ໂນ ມຫາມຕ຺ຕິກປຣິຍນ຺ໂຕ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຖຸສປິຓ຺ຑປຣິຍນ຺ເຕນ ມິນິຕພ຺ພໍ. ຖຸສປິຓ຺ຑສ຺ສອຸປຣິ ເສຕກມ຺ມໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ. ສເຈ ຖຸສປິຓ຺ເຑນ ອນຕ຺ຖິໂກ ມຫາມຕ຺ຕິກາຍ ເອວ ນິຏ຺ຐາເປຕິ, ມຫາມຕ຺ຕິກາວ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ຕິຣິຍນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ. ສຕ຺ຕາຕິ ສຕ຺ຕ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໂຍ. ອນ຺ຕຣາຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ, ‘‘ອພ຺ຠນ຺ຕຣິເມນ ມາເນນາ’’ຕິ, ກຸຏ຺ຏສ຺ສ ພຫິ ອນ຺ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣິເມນ ອນ຺ເຕນ ມິນິຍມາເນ ຕິຣິຍໍ ສຕ຺ຕ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໂຍ ປມາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ໂຍ ປນ ເລສໍ ໂອຑ຺ເຑນ຺ໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓເມວ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ທີຆໂຕ ເອກາທສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ຕິຣິຍໍ ອຏ຺ຐ ວິທຕ຺ຖິໂຍ, ທີຆໂຕ ວາ ເຕຣສ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ຕິຣິຍໍ ຉ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອກໂຕຠາເຄນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕິຏ຺ຐຕຸ ວິທຕ຺ຖິ, ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ທີຆໂຕ ວາ ຫາເປຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ຕິຣິຍໂຕ ວາ ຫາເປຕ຺ວາ ທີຆໍ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອຸຠໂຕ ວຑ຺ຒເນ? ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ອາຍາມໂຕ ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ ວາ ກາຣາເປຕິ ວາ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິອາທິ (ປາຣາ. ໓໕໓). ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓາ ເອວ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາ ປນ ທີຆໂຕ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖາປິ ໂຫຕິ ຕິຣິຍໍ ຕິຫຕ຺ຖາ ວາ ອູນກຈຕຸຫຕ຺ຖາ ວາ ຍຕ຺ຖ ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ມຎ຺ໂຈ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ອຍໍ ກຸຏີຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ຈຕຸຫຕ຺ຖວິຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອກຸຏິ. ປມາຓິກາປິ ປນ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ວາ ສາຣມ຺ຠາ ວາ ອປຣິກ຺ກມນາ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປມາຓິກາ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ອນາຣມ຺ຠາ ສປຣິກ຺ກມນາວ ວຏ຺ຏຕິ. ປມາຓໂຕ ອູນຕຣມ຺ປິ ຈຕຸຫຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈຫຕ຺ຖມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕນ ເທສິຕວຕ຺ຖຸກາວ ກາເຣຕພ຺ພາ. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຎ຺ຈ ປນ ກໂຣນ຺ໂຕ ເລປປຣິໂຍສາເນ ຄຣຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເລໂປ ຈ ອເລໂປ ຈ ເລໂປກາໂສ ຈ ອເລໂປກາໂສ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເລໂປຕິ ທ຺ເວ ເລປາ – ມຕ຺ຕິກາເລໂປ ຈ ສຸຘາເລໂປ ຈ. ຐເປຕ຺ວາ ປນ ອິເມ ທ຺ເວ ເລເປ ອວເສໂສ ຠສ຺ມໂຄມຍາທິເຠໂທ ເລໂປ, ອເລໂປ. ສເຈປິ ກລລເລໂປ ໂຫຕິ, ອລໂປ ເອວ. ເລໂປກາໂສຕິ ຠິຕ຺ຕິໂຍ ເຈວ ຉທນຎ຺ຈ, ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທເນ ອວເສໂສ ຖມ຺ຠຕຸລາປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏວາຕປານຘູມຈ຺ຉິທ຺ທາທິ ອເລປາຣໂຫ ໂອກາໂສ ສພ຺ໂພປິ ອເລໂປກາໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຠິກ຺ຂູ ອຠິເນຕພ຺ພາ ວຕ຺ຖຸເທສນາຍາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຸຏິໍ ກາເຣຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸເທສນຕ຺ຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ເນຕພ຺ພາ. ເຕນ ກຸຏິກາຣເກນາຕິອາທິ ປນ ເຍນ ວິຘິນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຠິເນຕພ຺ພາ, ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຸຏິວຕ຺ຖຸໍ ໂສເຘຕ຺ວາຕິ ນ ວິສມໍ ອຣຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ກຸຏິວຕ຺ຖຸໍ ປນ ປຐມເມວ ໂສເຘຕ຺ວາ ສມຕລໍ ສີມມຓ຺ຑລສທິສໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາຈິຕ຺ວາ ເນຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍຕິ ສງ຺ໂຆ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ອສ຺ສ. ປຣໂຕ ປນ ‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ຘາຍ ພຫຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນ ເຈ ສພ຺ໂພ ສງ຺ໂຆ ອຸສ຺ສຫຕີຕິ ສເຈ ສພ຺ໂພ ສງ຺ໂຆ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ສຊ຺ຌາຍມນສິກາຣາທີສຸ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕາ ເຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕິ. ສາຣມ຺ຠໍ ອນາຣມ຺ຠນ຺ຕິ ສອຸປທ຺ທວໍ ອນຸປທ຺ທວໍ. ສປຣິກ຺ກມນໍ ອປຣິກ຺ກມນນ຺ຕິ ສອຸປຈາຣໍ ອນຸປຈາຣໍ.

ປຕ຺ຕກລ຺ລນ຺ຕິ ປຕ຺ໂຕ ກາໂລ ອິມສ຺ສ ໂອໂລກນສ຺ສາຕິ ປຕ຺ຕກາລໍ, ປຕ຺ຕກາລເມວ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ. ອິທຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸໍໂອໂລກນຕ຺ຖາຍ ສມ຺ມຸຕິກມ຺ມໍ ອນຸສາວນານເຍນ ໂອໂລເກຕ຺ວາປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣໂຕ ປນ ວຕ຺ຖຸເທສນາກມ຺ມໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ເອວ ຎຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຸສາວນາຍ ຈ ກາຕພ຺ພໍ, ໂອໂລເກຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

໓໕໓. ກິປິລ຺ລິການນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕກາຬປິງ຺ຄລາທິເຠທານໍ ຍາສໍ ກາສຎ຺ຈິ ກິປິລ຺ລິການໍ. ກິປີລ຺ລການນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ອາສໂຍຕິ ນິພທ຺ຘວສນຏ຺ຐານໍ, ຍຖາ ຈ ກິປິລ຺ລິການໍ ເອວໍ ອຸປຈິກາທີນມ຺ປິ ນິພທ຺ຘວສນຏ຺ຐານໍເຍວ ອາສໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຖ ປນ ເຕ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕາທິໂສ ສຎ຺ຈຣຓປ຺ປເທໂສ ອວາຣິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອປເນຕ຺ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິມານິ ຕາວ ຉ ຐານານິສຕ຺ຕານຸທ຺ທຍາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ.

ຫຕ຺ຖີນໍ ວາຕິ ຫຕ຺ຖີນໍ ປນ ນິພທ຺ຘວສນຏ຺ຐານມ຺ປິ ນິພທ຺ຘໂຄຈຣຏ຺ຐານມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສີຫາທີນໍ ອາສໂຍ ຈ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕານໍ ນິພທ຺ຘຄມນມຄ຺ໂຄ ຈ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເຕສໍ ໂຄຈຣຠູມິ ນ ຄຫິຕາ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈີຕິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ວາຬານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານໍ. ອິມານິ ສຕ຺ຕ ຐານານິ ສປ຺ປຏິຠຍານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ເສສານິ ນານາອຸປທ຺ທເວຫິ ສອຸປທ຺ທວານິ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພຓ຺ຓນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ນິສ຺ສິຕໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ວິຣຸຫນກເຂຕ຺ຕສາມນ຺ຕາ ຐິຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ອປຣຓ຺ຓນິສ຺ສິຕາທີສຸປິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອພ຺ຠາຆາຕນ຺ຕິ ກາຣຓາຆຣໍ ເວຣິຆຣໍ, ໂຈຣານໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ກຕນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິອາທີສຸ.

ອາຆາຕນນ຺ຕິ ຘມ຺ມຄນ຺ຘິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸສານນ຺ຕິ ມຫາສຸສານໍ. ສໍສຣຓນ຺ຕິ ອນິພ຺ພິຊ຺ຌຄມນີໂຍ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຍຖາຍຸຕ຺ເຕນ ສກເຏນາຕິ ທ຺ວີຫິ ພລິພທ຺ເທຫິ ຍຸຕ຺ເຕນ ສກເຏນ ເອກໍ ຈກ຺ກໍ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ພຫິ ກຕ຺ວາ ອາວິຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ຈຕູຫິ ຍຸຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມນ຺ຕາ ນິສ຺ເສຓິຍາ ອນຸປຣິຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ນິສ຺ເສຓິຍໍ ຐຕ຺ວາ ເຄຫໍ ຉາເທນ຺ເຕຫິ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ສມນ຺ຕາ ນິສ຺ເສຓິຍາ ອາວິຊ຺ຊິຕຸໍ. ອິຕິ ເອວຣູເປ ສາຣມ຺ເຠ ຈ ອປຣິກ຺ກມເນ ຈ ຐາເນ ນ ກາເຣຕພ຺ພາ. ອນາຣມ຺ເຠ ປນ ສປຣິກ຺ກມເນ ກາເຣຕພ຺ພາ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ປາຬິຍໍ ອາຄຕເມວ.

ປຸນ ສຎ຺ຎາຈິກາ ນາມາຕິ ເອວມາທິ ‘‘ສາຣມ຺ເຠ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອປຣິກ຺ກມເນ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິໍ ກາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສໍຍາຈິກາທີນໍ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ເອວໍ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ວາ ກຸຏິໍ ກາເຣສ຺ສາມີຕິ ອຣຎ຺ຎໂຕ ຣຸກ຺ຂາ ຫຣຓຕ຺ຖາຍ ວາສິໍ ວາ ຜຣສຸໍ ວາ ນິເສຕິ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສຕິ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຕ຺ຖ ອລ຺ລຕິຓານິ ຉິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສຸກ຺ຂານິ ຉິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ກຏໍ. ຣຸກ຺ເຂສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠູມິໍ ໂສເຘຕິ ຂຓຕິ, ປໍສຸໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ຈິນາຕິ; ເອວໍ ຍາວ ປາຈີຣໍ ພນ຺ຘຕິ ຕາວ ປຸພ຺ພປໂຍໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຸພ຺ພປໂຍເຄ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ທຸກ຺ກຏຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຫປໂຍໂຄ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຖມ຺ເຠຫິ ກາຕພ຺ພາຍ ຖມ຺ຠໍ ອຸສ຺ສາເປຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຏ຺ຐກາຫິ ຈິນິຕພ຺ພາຍ ອິຏ຺ຐກໍ ອາຈິນາຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ເອວໍ ຍໍ ຍໍ ອຸປກຣຓໍ ໂຍເຊຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖວາເຣ ຫຕ຺ຖວາເຣ ຕທຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອວໍ ກຕໍ ປນ ທາຣຸກຸຏ຺ຏິກໍ ວາ ອິຏ຺ຐກກຸຏ຺ຏິກໍ ວາ ສິລາກຸຏ຺ຏິກໍ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ປຓ຺ຓສາລມ຺ປິ ສຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທນໍ ລິມ຺ປິສ຺ສາມີຕິ ສຸຘາຍ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ລິມ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ຍາວ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ນ ໂຫຕິ, ຕາວ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອຕໍ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ມຫາເລເປເນວ ວຏ຺ຏຕິ, ເສຕຣຕ຺ຕວຓ຺ຓກຣເຓ ວາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ເມ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ.

ເອກໍ ປິຓ຺ຑໍ ອນາຄເຕຕິ ໂຍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິໂມ ເອໂກ ເລປປິຓ຺ໂຑ, ຕໍ ເອກໍ ປິຓ຺ຑໍ ອສມ຺ປຕ຺ເຕ ກຸຏິກມ຺ເມ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອິທານິ ທ຺ວີຫິ ປິຓ຺ເຑຫິ ນິຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ເຕສຸ ປຐມປິຓ຺ຑທາເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມິໍ ປິຓ຺ເຑ ອາຄເຕຕິ ຍໍ ເອກໍ ປິຓ຺ຑໍ ອນາຄເຕ ກຸຏິກມ຺ເມ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອວສານປິຓ຺ເຑ ອາຄເຕ ທິນ຺ເນ ຐປິເຕ ເລປສ຺ສ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ເອວໍ ເລມ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນ຺ໂຕເລເປ ວາ ອນ຺ໂຕເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຠິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຉທນຎ຺ຈ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຆຏິເຕ ພຫິເລເປ ວາ ພຫິເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ປນ ທ຺ວາຣພທ຺ຘໍ ວາ ວາຕປານໍ ວາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາວ ມຕ຺ຕິກາຍ ລິມ຺ປຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຕສ຺ໂສກາສໍ ປຸນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວາ ອວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວາ ຐປິເຕ ເລໂປ ນ ຆຏີຍຕິ ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ, ປຸນ ລິມ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຆຏິຕມຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ຕໍ ຐປິຍມານໍ ປຐມໍ ທິນ຺ນເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣນ຺ຕຣເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຐມເມວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຸປຈິກາໂມຈນຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ເຕນ ອປ຺ປຕ຺ຕຈ຺ຉທນໍ ກຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ ລິມ຺ປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປຈິກາໂມຈນຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ປາສາຓກຸຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ອລິມ຺ປິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ລິມ຺ປຕິ, ເລໂປ ນ ຆຏິຍຕິ ນາມ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວ.

ອິຏ຺ຐກກຸຏ຺ຏິກາຍ ອິຏ຺ຐກາຫິເຍວ ວາຕປາເນ ຈ ຘູມເນຕ຺ຕານິ ຈ ກໂຣຕິ, ເລປຆຏເນເນວ ອາປຕ຺ຕິ. ປຓ຺ຓສາລໍ ລິມ຺ປຕິ, ເລປຆຏເນເນວ ອາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາໂລກຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ລິມ຺ປຕິ, ເລໂປ ນ ຆຏີຍຕິ ນາມ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ສເຈ ‘‘ວາຕປານໍ ລທ຺ຘາ ເອຕ຺ຖ ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ກໂຣຕິ, ວາຕປາເນ ຐປິເຕ ເລປຆຏເນນ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ມຕ຺ຕິກາຍ ກຸຏ຺ຏໍ ກໂຣຕິ, ຉທນເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏເນ ອາປຕ຺ຕິ. ເອໂກ ເອກປິຓ຺ຑາວເສສໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕິ, ອຎ຺ໂຎ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ທຸກ຺ກຕໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕສີເສນ ລິມ຺ປຕິ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໕໔. ຠິກ຺ຂຸ ກຸຏິໍ ກໂຣຕີຕິ ເອວມາທີນິ ຉຕ຺ຕິໍສ ຈຕຸກ຺ການິ ອາປຕ຺ຕິເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕຕ຺ຖ ສາຣມ຺ຠາຍ ທຸກ຺ກຏໍ, ອປຣິກ຺ກມນາຍ ທຸກ຺ກຏໍ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາຍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກາຍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ເອເຕສໍ ວເສນ ໂວມິສ຺ສກາປຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓໕໕. ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານນ຺ຕິອາທີສຸ ຈ ທ຺ວີຫິ ສງ຺ຆາທິເສເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໖໑. ໂສ ເຈ ວິປ຺ປກເຕ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິອາທີສຸ ປນ ອຍໍ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ. ໂສຕິ ສມາທິສິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ຕຠິກ຺ຂຸ. ວິປ຺ປກເຕຕິ ອນິຏ຺ຐິເຕ ກຸຏິກມ຺ເມ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ທາຕພ຺ພາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຈຊິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ. ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ປຸນ ກາຕພ຺ພາຕິ ກິຕ຺ຕເກນ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ສເຈ ຖມ຺ຠາ ຠູມິຍໍ ນິຂາຕາ, ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ. ສເຈ ປາສາຓານໍ ອຸປຣິ ຐປິຕາ, ອປເນຕພ຺ພາ. ອິຏ຺ຐກຈິຕາຍ ຍາວ ມງ຺ຄລິຏ຺ຐກາ ຕາວ ກຸຏ຺ຏາ ອປຈິນິຕພ຺ພາ. ສງ຺ເຂປໂຕ ຠູມິສມໍ ກຕ຺ວາ ວິນາສິຕາ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຠູມິໂຕ ອຸປຣິ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ເຕປິ ຐິເຕ ອຠິນ຺ນາວ. ເສສໍ ສພ຺ພຈຕຸກ຺ເກສຸ ປາກຏເມວ. ນ ເຫຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ສິຍາ.

໓໖໓. ອຕ຺ຕນາ ວິປ຺ປກຕນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ອຕ຺ຕນາ ອາຣທ຺ຘໍ ກຸຏິໍ. ອຕ຺ຕນາ ປຣິໂຍສາເປຕີຕິ ມຫາມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ຖຸສມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ຍາຍ ກຕໍ ປຣິໂຍສິຕຠາວໍ ປາເປຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕາຍ ອວສານປິຓ຺ຑໍ ເທນ຺ໂຕ ປຣິໂຍສາເປຕິ.

ປເຣຫິ ປຣິໂຍສາເປຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນວ ອຕ຺ຖາຍ ປເຣຫິ ປຣິໂຍສາເປຕິ. ອຕ຺ຕນາ ວາ ຫິ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕຸ ປເຣຫິ ວາ ອຸຠເຍຫິ ວາ, ຕໍ ເຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕນາ ວາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ປເຣຫິ ວາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ປເຣຫິ ຈາຕິ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ວາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສເຍວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກຸຣຸນ຺ທິຍໍປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ‘ເອກໂຕ ວສິສ຺ສາມາ’ຕິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ, ອວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ‘ອິທໍ ຐານໍ ຕວ, ອິທໍ ມມາ’ຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ສາມເຓໂຣ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ເອກໂຕ ກໂຣນ຺ຕິ, ຍາວ ອວິຠຕ຺ຕາ ຕາວ ຣກ຺ຂຕິ. ປຸຣິມນເຍນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ.

໓໖໔. ອນາປຕ຺ຕິ ເລເຓຕິອາທີສຸ ເລຓໍ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ນ ເຫຕ຺ຖ ເລໂປ ຆຏີຍຕິ. ຄຸຫມ຺ປິ ອິຏ຺ຐກາຄຸຫໍ ວາ ສິລາຄຸຫໍ ວາ ທາຣຸຄຸຫໍ ວາ ຠູມິຄຸຫໍ ວາ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຕິຓກຸຏິກາຍາຕິ ສຕ຺ຕຠູມິໂກປິ ປາສາໂທ ຕິຓປຓ຺ຓຈ຺ຉທໂນ ‘‘ຕິຓກຸຏິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉິກເຄຫນ຺ຕິ ຉທນໍ ທຓ຺ຑເກຫິ ຊາລພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຕິເຓຫິ ວາ ປຓ຺ເຓຫິ ວາ ຉາທິຕກຸຏິກາວ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ຕິຓຈ຺ຉທນເຄຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທິຠາໂວ ເອວ ຫິ ກຸຏິຍາ ລກ຺ຂຓໍ, ໂສ ຈ ຉທນເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈງ຺ກມນສາລາຍໍ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິອາທີນິ (ຈູຬວ. ໒໖໐) ເຈຕ຺ຖ ສາຘການິ, ຕສ຺ມາ ອຸຠໂຕ ປກ຺ຂໍ ວາ ກູຏພທ຺ຘໍ ວາ ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ຍໍ ‘‘ອິມໍ ເອຕສ຺ສ ເຄຫສ຺ສ ຉທນ’’ນ຺ຕິ ຉທນສງ຺ເຂເປນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ເລເປ ຆຏິເຕ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕຈ຺ຉທນສ຺ສ ເຄຫສ຺ສ ເລປຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອຸປຣິ ຕິເຓນ ຉາເທນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕິຓກຸຏິ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກປ຺ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕປຈ຺ຈຍາວ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ສາຣມ຺ຠອປຣິກ຺ກມນປຈ຺ຈຍາປີຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ຕາທິສໍ ກຸຏິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຣິວາເຣ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາຈິກາຍ ກຸຏິໍ ກໂຣຕິ;

ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ;

ສາຣມ຺ຠໍ ອປຣິກ຺ກມນໍ ອນາປຕ຺ຕິ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໗໙);

ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍາຕິ ກຸຏິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ ກຸຏິໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ກາຣຸການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານ’’ນ຺ຕິອາທິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຖາສມາທິຏ຺ຐາຍ ອກຣຓປຈ຺ຈຍາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວາສາຄາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຕ຺ຖາຍ ອຄາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ວາ ຊນ຺ຕາຆຣໍ ວາ ໂຠຊນສາລາ ວາ ອຄ຺ຄິສາລາ ວາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກາເຣຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈປິສ຺ສ ໂຫຕິ ‘‘ອຸໂປສຖາຄາຣຎ຺ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຫຎ຺ຈ ວສິສ຺ສາມິ ຊນ຺ຕາຆຣຎ຺ຈ ໂຠຊນສາລາ ຈ ອຄ຺ຄິສາລາ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຫຎ຺ຈ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກາຣິເຕປິ ອານາປຕ຺ຕິເຍວ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວາສາຄາຣຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອາທິກມ຺ມິການຎ຺ຈ ອາຬວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ຉສມຸຏ຺ຐານໍ ກິຣິຍຎ຺ຈ ກິຣິຍາກິຣິຍຎ຺ຈ, ອິທຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ກໂຣໂຕ ກິຣິຍໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ວຕ຺ຖຸໍ ອເທສາເປຕ຺ວາ ກໂຣໂຕ ກິຣິຍາກິຣິຍໂຕ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.