໒. ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑໍ

໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍໍ ປາຣາຊິກກຓ຺ຑສ຺ສ, ສງ຺ຄີຕໍ ສມນນ຺ຕຣໍ;

ຕສ຺ສ ເຕຣສກສ຺ສາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ.

໒໓໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ເສຍ຺ຍສໂກ ອນຠິຣໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ. ເສຍ຺ຍສໂກຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນາມໍ. ອນຠິຣໂຕຕິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ກາມຣາຄປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ ນ ປນ ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ໂສ ເຕນ ກິໂສ ໂຫຕີຕິ ໂສ ເສຍ຺ຍສໂກ ເຕນ ອນຠິຣຕຠາເວນ ກິໂສ ໂຫຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທາຍີຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ, ອຍຎ຺ຫິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ລາຬຸທາຍີ ນາມ ຠນ຺ຕມິຄສປ຺ປຏິຠາໂຄ ນິທ຺ທາຣາມຕາທິມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ໂລລຠິກ຺ຂຸ. ກຈ຺ຈິ ໂນ ຕ຺ວນ຺ຕິ ກຈ຺ຈິ ນຸ ຕ຺ວໍ. ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊາຕິອາທີສຸ ຍາວຕາ ອຕ຺ໂຖຕິ ຍາວທຕ຺ຖໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍາວຕາ ເຕ ໂຠຊເນນ ອຕ຺ໂຖ ຍຕ຺ຕກໍ ຕ຺ວໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ຠຸຎ຺ຊ, ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວາ ວາ ສຸປິຕຸໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ສຸປ, ມຕ຺ຕິກາທີຫິ ກາຍໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ຆໍສິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ນ຺ຫານໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ນ຺ຫາຍ, ອຸທ຺ເທເສນ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ວາ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນນ ວາ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີຕິ. ຍທາ ເຕ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ຕວ ກາມຣາຄວເສນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຕາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕີຕິ ກາມຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ຘໍເສຕິ ປຘໍເສຕິ ວິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ມິລາເປຕິ ຈ. ຕທາ ຫຕ຺ເຖນ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໍ ໂມເຈຫີຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຫຕ຺ເຖນ ວາຍມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໂມຈນໍ ກໂຣຫິ, ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິຕິ ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອນຸສາສິ ຍຖາ ຕໍ ພາໂລ ພາລໍ ມໂຄ ມຄໍ.

໒໓໕. ເຕສໍ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອສມ຺ປຊານານໍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານນ຺ຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຍ ນິທ຺ທໍ ໂອຕຣນ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານໍ ອພ຺ຍາກໂຕ ຠວງ຺ຄວາໂຣ ປວຕ຺ຕຕິ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວາໂຣ ຄຬຕິ, ຕຖາປິ ສຍນກາເລ ມນສິກາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ. ທິວາ ສຸປນ຺ເຕນ ຍາວ ນ຺ຫາຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເກສາ ນ ສຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຕາວ ສຸປິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີຕິ ສອຸສ຺ສາເຫນ ສຸປິຕພ຺ພໍ. ຣຕ຺ຕິໍ ສຸປນ຺ເຕນ ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຣຕ຺ຕິຠາຄໍ ສຸປິຕ຺ວາ ຈນ຺ເທນ ວາ ຕາຣກາຍ ວາ ອິທໍ ນາມ ຐານໍ ປຕ຺ຕກາເລ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີຕິ ສອຸສ຺ສາເຫນ ສຸປິຕພ຺ພໍ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທີສຸ ຈ ທສສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ເອກໍ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ນິທ຺ທາ ໂອກ຺ກມິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິຎ຺ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ອວິຊຫິຕ຺ວາວ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ປນ ຠິກ຺ຂູ ພາລາ ໂລລາ ຠນ຺ຕມິຄສປ຺ປຏິຠາຄາ ນ ເອວມກໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕສໍ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອສມ຺ປຊານານໍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ.

ອຕ຺ຖິ ເຈຕ຺ຖ ເຈຕນາ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸປິນນ຺ເຕ ອສ຺ສາທເຈຕນາ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕນາ; ສາ ຈ ໂຂ ອພ຺ໂພຫາຣິກາຕິ ຠິກ຺ຂເວ ເອສາ ອສ຺ສາທເຈຕນາ ອຕ຺ຖິ, ສາ ຈ ໂຂ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ນ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ສຸປິນນ຺ເຕ ເຈຕນາຍ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ, ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ສານຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິກໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎາເປສິ.

໒໓໖-໒໓໗. ຕຕ຺ຖ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ເຈຕນາ ອສ຺ສາຕິ ສຎ຺ເຈຕນາ, ສຎ຺ເຈຕນາວ ສຎ຺ເຈຕນິກາ, ສຎ຺ເຈຕນາ ວາ ອສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ເຈຕນິກາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຍສ຺ສ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ໂສ ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສາ ຈສ຺ສ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ອາທຣໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຊານນ຺ໂຕຕິ ອຸປກ຺ກມາມີຕິ ຊານນ຺ໂຕ. ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕຕິ ສຸກ຺ກໍ ໂມເຈມີຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ, ເຕເນວ ອຸປກ຺ກມຊານນາກາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຊານນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຈຈ຺ຈາຕິ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາວເສນ ເຈເຕຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ. ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ອຸປກ຺ກມວເສນ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ນິຣາສງ຺ກຈິຕ຺ຕໍ ເປເສຕ຺ວາ. ວີຕິກ຺ກໂມຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ວີຕິກ຺ກໂມ ອຍໍ ສຎ຺ເຈຕນິກາສທ຺ທສ຺ສ ສິຂາປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອິທານິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ສຸກ຺ກສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ ຕໍ ຕາວ ສງ຺ຂ຺ຍາໂຕ ວຓ຺ຓເຠທໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸກ຺ກນ຺ຕິ ທສ ສຸກ຺ການີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ການໍ ອາສຍເຠທໂຕ ຘາຕຸນານຕ຺ຕໂຕ ຈ ນີລາທິວຓ຺ຓເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ວິສ຺ສຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕໍ ຐານາຈາວນໍ ໂຫຕິ, ເຕນາຫ – ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ຐານໂຕຈາວນາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖິສີສໍ ກຏິ ກາໂຍຕິ ຕິຘາ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານໍ ປກປ຺ເປນ຺ຕິ, ເອໂກ ກິຣາຈຣິໂຍ ‘‘ວຕ຺ຖິສີສໍ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອໂກ ‘‘ກຏີ’’ຕິ, ເອໂກ ‘‘ສກໂລ ກາໂຍ’’ຕິ, ເຕສຸ ຕຕິຍສ຺ສ ຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໍ. ເກສໂລມນຂທນ຺ຕານຎ຺ຫິ ມໍສວິນິມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາຖທ຺ຘສຸກ຺ຂຈມ຺ມານິ ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອວເສໂສ ຉວິມໍສໂລຫິຕານຸຄໂຕ ສພ຺ໂພປິ ກາໂຍ ກາຍປ຺ປສາທຠາວຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາພທ຺ຘປິຕ຺ຕານໍ ສມ຺ຠວສ຺ສ ຈ ຐານເມວ. ຕຖາ ຫິ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນາຠິຠູຕານໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ອຸໂຠຫິ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ ສມ຺ຠໂວ ນິກ຺ຂມຕິ, ມຫາເສນຣາຊາ ຈ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ສມ຺ຠວເວຄໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຖນ ພາຫຸສີສໍ ຜາເລຕ຺ວາ ວຓມຸເຂນ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສສີຕິ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐມສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາເທ ໂມຈນສ຺ສາເທນ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມໂຕ ຍຕ຺ຕກໍ ເອກາ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາ ປິເວຍ຺ຍ ຕຕ຺ຕເກ ອສຸຈິມ຺ຫິ ວຕ຺ຖິສີສໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ທຸຕິຍສ຺ສ ວາເທ ຕເຖວ ກຏິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ, ຕຕິຍສ຺ສ ວາເທ ຕເຖວ ສກລກາຍໍ ສງ຺ໂຂເຠຕ຺ວາ ຕໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ທກໂສໂຕໂຣຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຐານາ ຈຸຕຎ຺ຫິ ອວສ຺ສໍ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕິ. ຕສ຺ມາ ຐານາ ຈາວນມຕ຺ເຕເນເວຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ສາ ຈ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ເສວ ຫຕ຺ຖປຣິກມ຺ມປາທປຣິກມ຺ມຄຕ຺ຕປຣິກມ຺ມກຣເຓນ ສເຈປິ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຍໍ ສພ຺ພາຈຣິຍສາຘາຣຓວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸປິໂນ ເອວ ສຸປິນນ຺ໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອປເນຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ປສ຺ສຕິ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ວາ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ວາ ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ວາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ວາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ໂຂຠກຣຓປຈ຺ຈຍໂຍເຄນ ຂຸຠິຕຘາຕຸໂກ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈ ນານາວິຘໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ – ປພ຺ພຕາ ປຕນ຺ໂຕ ວິຍ, ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ, ວາຬມິຄຫຕ຺ຖີໂຈຣາທີຫິ ອນຸພທ຺ໂຘ ວິຍ ໂຫຕິ. ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ປສ຺ສຕິ. ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເທວຕາ ອຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຕ຺ຖາຍ ວາ ນານາວິຘານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕິ, ໂສ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ອານຸຠາເວນ ຕານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ປສ຺ສຕິ. ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວາ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ວາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຠູຕໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສມາຕາ ວິຍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕໍ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ວິຍ ປຎ຺ຈ ມຫາສຸປິເນ (ອ. ນິ. ໕.໑໙໖), ໂກສລຣາຊາ ວິຍ ໂສຬສ ສຸປິເນຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ຈ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ ນ ຕໍ ສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ສຈ຺ຈໍ ວາ ໂຫຕິ ອລີກໍ ວາ, ກຸທ຺ຘາ ຫິ ເທວຕາ ອຸປາເຍນ ວິນາເສຕຸກາມາ ວິປຣີຕມ຺ປິ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ເອກນ຺ຕສຈ຺ຈເມວ ໂຫຕິ. ເອເຕສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ມູລກາຣຓານໍ ສໍສຄ຺ຄເຠທໂຕປິ ສຸປິນເຠໂທ ໂຫຕິເຍວ.

ຕຎ຺ຈ ປເນຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ສຸປິນໍ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນາວ ປສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປຫີນວິປລ຺ລາສຕ຺ຕາ, ອເສກ຺ຂາ ປນ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປຫີນວິປລ຺ລາສຕ຺ຕາ. ກິໍ ປເນຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ປຏິພຸທ຺ໂຘ, ອຸທາຫຸ ເນວ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ປຏິພຸທ຺ໂຘຕິ? ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ຕາວ ສຸຕ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ອຠິຘມ຺ມວິໂຣໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ຫິ ສຸປຕິ ຕໍ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ ຣາຄາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ນ ໂຫຕິ, ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອີທິສານິ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຖ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ ວິນຍວິໂຣໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍຎ຺ຫິ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ປສ຺ສຕິ, ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ຈ ກເຕ ວີຕິກ຺ກເມ ອນາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ເຕນ ປນ ກເຕປິ ວີຕິກ຺ກເມ ເອກນ຺ຕໍ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ອຖ ເນວ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ, ໂກ ນາມ ປສ຺ສຕິ; ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ສຸປິນສ຺ສ ອຠາໂວວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ, ນ ອຠາໂວ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ປສ຺ສຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕຕິ ມກ຺ກຏນິທ຺ທາຍ ຍຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ຫິ ມກ຺ກຏສ຺ສ ນິທ຺ທາ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເອວໍ ຍາ ນິທ຺ທາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຸສລາທິຈິຕ຺ຕໂວກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາ, ຍສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠວງ຺ຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຓໍ ໂຫຕິ ຕາຍ ຍຸຕ຺ໂຕ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ເຕນາຍໍ ສຸປິໂນ ກຸສໂລປິ ໂຫຕິ ອກຸສໂລປິ ອພ຺ຍາກໂຕປິ. ຕຕ຺ຖ ສຸປິນນ຺ເຕ ເຈຕິຍວນ຺ທນຘມ຺ມສ຺ສວນຘມ຺ມເທສນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກຸສໂລ, ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອກຸສໂລ, ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕ ອາວຊ຺ຊນຕທາຣມ຺ມຓກ຺ຂເຓ ອພ຺ຍາກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສ຺ວາຍໍ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ເຈຕນາຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ, ປວຕ຺ເຕ ປນ ອຎ຺ເຎຫິ ກຸສລາກຸສເລຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ ວິປາກໍ ເທຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ວິປາກໍ ເທຕິ? ອຖ ໂຂ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາວ ສຸປິນນ຺ຕເຈຕນາ. ເຕນາຫ – ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ສຸປິນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ອິມສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ, ອຍໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕຸກາມສ຺ສ ຍໍ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ປຣິວາສທານຕ຺ຖາຍ ອາທິໂຕ ເສເສ ຈ ມຊ຺ເຌ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສເນນ ວາ ສຫ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ ອວສາເນ ອພ຺ຠານຕ຺ຖາຍ ສງ຺ໂຆ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ນ ເຫຕ຺ຖ ເອກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ວິນາ ສງ຺ເຆນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ໂຆວ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ເທຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ, ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ອພ຺ເຠຕິ ນ ສມ຺ພຫຸລາ ນ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ອິທມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ –

‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸໂຓຫິ ຍຖາຕຖໍ;

ສງ຺ໂຆວ ເທຕິ ປຣິວາສໍ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ;

ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ ອພ຺ເຠຕິ, ເຕເນຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໓໙) –

ປຣິວາເຣ ວຈນກາຣຓຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປຣິວາສທານາທີນິ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາຄຕານິ, ຕຕ຺ເຖວ ເນສໍ ສໍວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ເອວ ອາປຕ຺ຕິສມູຫສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຍໍ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ, ຣູຬ຺ຫິສທ຺ເທນ ປນ ອວຍເວ ສມູຫໂວຫາເຣນ ວາ ‘‘ນິກາໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ເອໂກ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອໂກ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ.

ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ປທານຸກ຺ກເມນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ອິມໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຸປາຍຎ຺ຈ ກາລຎ຺ຈ ອຘິປ຺ປາຍຎ຺ຈ ອຘິປ຺ປາຍວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ໂມເຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີຫິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ອຸປາໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ວາ ໂມເຈຍ຺ຍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວາ ອາກາເສ ວາ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ໂຕ, ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ໂຎ ອຸປາໂຍ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ຣູເປ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂມເຈນ຺ໂຕປິ ຣູເປນ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂມເຈນ຺ໂຕປິ ຣູເປ ໂມເຈຕິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣູເປ ຫິ ສຕິ ໂສ ໂມເຈຕິ ນ ຣູປໍ ອລຠິຕ຺ວາ. ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີຫິ ປນ ປຎ຺ຈຫິ ກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ. ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທິກາເລສຸ ຫິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມນິຍຕ຺ເຕ ສຕິ ໂມເຈຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ໂຎ ກາໂລ ນຕ຺ຖິ, ນ ຫິ ວິນາ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີຫິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທໂຍ ກາລເຠທາ ໂມຈເນ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫນ຺ຕິ.

ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີຫິ ທສຫິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ເອວຣູເປນ ຫິ ອຘິປ຺ປາຍເຠເທນ ໂມເຈຕິ ນ ອຎ຺ຎຖາ. ນີລາທີຫິ ປນ ທສຫິ ນວມສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ທສ຺ສິຕໍ, ວີມໍສນ຺ໂຕ ຫິ ນີລາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວເສນ ວີມໍສຕິ ນ ເຕຫິ ວິນິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໒໓໘. ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ອິເມສໍເຍວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີນໍ ປທານໍ ປກາສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ເນ ຣູເປ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ເນ ຣູເປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖາທິເຠເທ ຣູເປ. ພຫິທ຺ຘາ ອຸປາທິນ຺ເນຕິ ປຣສ຺ສ ຕາທິເສເຍວ. ອນຸປາທິນ຺ເນຕິ ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທາທິເຠເທ. ຕທຸຠເຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ຣູເປ, ອຸຠຍຆຏ຺ຏນວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣູເປນ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນຣູເປນ ຈ ເອກໂຕ ຆຏ຺ຏເນປິ ລພ຺ຠຕິ. ອາກາເສ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເກນຈິ ຣູເປນ ອຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອາກາເສເຍວ ກຏິກມ຺ປນປຍໂອເຄນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຈາເລນ຺ຕສ຺ສ.

ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ ຣາຄສ຺ສ ພລວຠາເວ, ຣາເຄນ ວາ ອງ຺ຄຊາຕສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ, ຖທ຺ຘຠາເວ ສຎ຺ຊາເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕີຕິ ໂມຈນກມ຺ມກ຺ຂມໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ອຸປກ຺ກມາຣຫໍ ໂຫຕິ.

ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ຐູປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ເຐນ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ. ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກາ ນາມ ໂລມສປາຓກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ໂລເມຫິ ຜຸຏ຺ຐໍ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກຓ຺ຑຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຖທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຕານິ ໂລມານິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຑໍສນ຺ຕານິ ວິຍ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກໂລມເວຘເນນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໓໙. ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສາມິ. ສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ໂມຈເນນ ຈ ມຸຈ຺ຈນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈ ຍາ ສຸຂາ ເວທນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຠສຊ຺ຊໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ເມ ໂມຈິຕໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ເຠສຊ຺ຊໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ທານໍ ທສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏກິປິລ຺ລິກາທີນໍ ທານໍ ທສ຺ສາມິ. ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິສ຺ສາມິ. ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ມນ຺ຕປທໍ ວຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຄ຺ຄໍ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ທິນ຺ນທາເນນ ວາ ປຸຎ຺ເຎນ ວາ ຍຎ຺ເຎນ ວາ ສຄ຺ຄໍ ຄມິສ຺ສາມິ. ພີຊໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກຸລວໍສງ຺ກຸຣສ຺ສ ທາຣກສ຺ສ ພີຊໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ‘‘ອິມິນາ ພີເຊນ ປຸຕ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂມເຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວີມໍສຕ຺ຖາຍາຕິ ຊານນຕ຺ຖາຍ. ນີລໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິອາທີສຸ ຊານິສ຺ສາມິ ຕາວ ກິໍ ເມ ໂມຈິຕໍ ນີລໍ ຠວິສ຺ສຕິ ປີຕກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຂິຑ຺ຑາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ຂິຑ຺ຑາປສຸໂຕ, ເຕນ ເຕນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ກີຬນ຺ໂຕ ໂມເຈຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໔໐. ອິທານິ ຍທິທໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ໂມເຈຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ໂມເຈນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ປທານໍ ວເສນ ຍຕ຺ຕໂກ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ໂຫຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕິ ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເຈເຕຕີຕິ ໂມຈນສ຺ສາທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ເຈຕນາຍ ມຸຈ຺ຈຕູຕິ ເຈເຕຕິ. ອຸປກ຺ກມຕີຕິ ຕທນຸຣູປໍ ວາຍາມໍ ກໂຣຕິ. ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອວໍ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ຕທນຸຣູເປນ ວາຍາເມນ ວາຍມໂຕ ສຸກ຺ກໍ ຐານາ ຈວຕິ. ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປຕິອາທີສຸປິ ອວເສເສສຸ ອຏ຺ຐວີສຕິຍາ ປເທສຸ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ກຖໍ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ຕາວ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ນີລໍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປເຍວ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປີຕາທີນໍ ໂມຈນວເສນ ອປຣາ ນວາຕິ ທສ. ຍຖາ ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ທສ, ເອວໍ ສຸຂາທີນໍ ນວນ຺ນໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖາຍ ເອເກກປເທ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ນວຸຕິ, ອິຕິ ອິມາ ຈ ນວຸຕິ ປຸຣິມາ ຈ ທສາຕິ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ຕາວ ສຕໍ. ຍຖາ ປນ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ເອວໍ ວຈ຺ຈູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸປິ ຈຕູສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ ສຕໍ ສຕໍ ກຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ, ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິມຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ຕາວ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈ ສຕານິ. ຍຖາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ປຎ຺ຈ, ເອວໍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ປຎ຺ຈ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣູເປ ປຎ຺ຈ, ອາກາເສ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈາຕິ ສພ຺ພານິປິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຈການໍ ວເສນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອິທານິ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີສຸ ຕາວ ທສສຸ ປເທສຸ ປຏິປາຏິຍາ ວາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸປຣິ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸຠໂຕ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ, ມຊ຺ເຌ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຠໂຕ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ສພ຺ພມູລໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນູປກ຺ກມໂມຈເນ ສຕິ ວິສງ຺ເກໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກພທ຺ຘຈກ຺ກາທິເຠທວິຈິຕ຺ຕໍ ປາຬິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖຎ຺ຈາ ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຄ຺ຍປທໍ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕເມກໍ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກໍ. ສຸຂປທາທີນິ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕີຕານນ຺ຕຣປທໍ ຕາວ ອາເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ນວ ພທ຺ຘຈກ຺ການີຕິ ເອວໍ ເອເກກມູລການິ ທສ ຈກ຺ການິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ທຸມູລກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ປາກໂຏເຍວ.

ຍຖາ ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີສຸ ທສສຸ ປເທສຸ, ເອວໍ ນີລາທີສຸປິ ‘‘ນີລຎ຺ຈ ປີຕກຎ຺ຈ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທສ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິປິ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ປາກໂຏເຍວ.

ປຸນ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ນີລຎ຺ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ນີລຎ຺ຈ ປີຕກຎ຺ຈາຕິ ເອເກເນກໍ ທ຺ວີຫິ ທ຺ເວ…ເປ… ທສຫິ ທສາຕິ ເອວໍ ປຸຣິມປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຉິມປທານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເອກໍ ມິສ຺ສກຈກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ‘‘ນີລໍ ໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈເຕຕ຺ວາ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປີຕກາທີສຸ ມຸຕ຺ເຕສຸປິ ປີຕກາທິວເສນ ເຈເຕຕ຺ວາ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອິຕເຣສຸ ມຸຕ຺ເຕສຸປິ ເນວຕ຺ຖິ ວິສງ຺ເກໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອຕມ຺ປິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນີລໍ ໂມເຈສ຺ສາມີຕິ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ປີຕກໍ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມປທໍ ນີລາທີຫິ ນວຫິ ປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິຈກ຺ກໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປີຕກາທີນິ ນວ ປທານິ ເອເກນ ນີລປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ໂລຫິຕກາທີນິ ນວ ປທານິ ເອເກນ ປີຕກປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ໂລຫິຕກປທາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອິຕຣານິ ນວ ນວ ປທານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິປິ ອຏ຺ຐ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອວໍ ທສຄຕິກໍ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກາທີນໍ ອເນເກສໍ ຈກ຺ການໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອງ຺ຄວເສເນວ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ລຫຸກາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ຣາຄາທິອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ ສຕິ ອາໂຣຄ຺ຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໂມຈເນ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ທຸຕິເຍນ ນເຍນ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂມຈເນ ອສຕິ ທຸວງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນາ ລຫຸກາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາປຕ຺ຕິ. ‘‘ເຈເຕຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຉຫິ ນເຍຫິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອຍໍ ປນ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິເຠໂທ ສຓ຺ໂຫ ສຸຂຸໂມ, ຕສ຺ມາ ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ໂພ. ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ອາປຕ຺ຕິ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ, ວິນຍກມ຺ມໍ ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ໂຣຄນິທານໍ ອຊານິຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເວຊ຺ໂຊ ວິຍ ວິຆາຕຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕິກິຈ຺ຉິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຘິ – ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນ ອາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕຕິຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘‘ກຕເຣນ ປໂຍເຄນ ກຕເຣນ ຣາເຄນ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ. ສເຈ ປຐມໍ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຎ຺ຎໍ ວທຕິ ນ ເອກມຄ຺ເຄນ ກເຖຕິ, ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຕ຺ວໍ ນ ເອກມຄ຺ເຄນ ກເຖສິ ປຣິຫຣສິ, ນ ສກ຺ກາ ຕວ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ຄຈ຺ຉ ໂສຕ຺ຖິໍ ຄເວສາ’’ຕິ. ສເຈ ປນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ເອກມຄ຺ເຄເນວ ກເຖຕິ, ຍຖາຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣຕິ, ອຖສ຺ສ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິຄຣຸກລຫຸກາປຕ຺ຕິວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ຣາຄານໍ ວເສນ ເອກາທສ ປໂຍຄາ ສມເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣິເມ ເອກາທສ ຣາຄາ – ໂມຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ, ເມຖຸນສ຺ສາໂທ, ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ, ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາໂທ, ທສ຺ສນສ຺ສາໂທ, ນິສຊ຺ຊສ຺ສາໂທ, ວາຈສ຺ສາໂທ, ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ, ວນຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂມເຈຕຸໍ ອສ຺ສາໂທ ໂມຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຈ຺ຈເນ ອສ຺ສາໂທ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຕ຺ເຕ ອສ຺ສາໂທ ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ, ເມຖຸເນ ອສ຺ສາໂທ ເມຖຸນສ຺ສາໂທ, ຜສ຺ເສ ອສ຺ສາໂທ ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ, ກຓ຺ຑຸວເນ ອສ຺ສາໂທ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາໂທ, ທສ຺ສເນ ອສ຺ສາໂທ ທສ຺ສນສ຺ສາໂທ, ນິສຊ຺ຊາຍ ອສ຺ສາໂທ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາໂທ, ວາຈາຍ ອສ຺ສາໂທ ວາຈສ຺ສາໂທ, ເຄຫສ຺ສິຕໍ ເປມໍ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ, ວນຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜຜລາທິ ວນໂຕ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຫຏໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນວຫິ ປເທຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສ຺ສາທສີເສນ ຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອເກນ ປເທນ ສຣູເປເນວ, ເອເກນ ປເທນ ວຕ຺ຖຸນາ ວຸຕ຺ໂຕ, ວນຠງ຺ໂຄ ຫິ ຣາຄສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ນ ຣາໂຄເຍວ.

ເອເຕສໍ ປນ ຣາຄານໍ ວເສນ ເອວໍ ປໂຍຄາ ສມເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ – ໂມຈນສ຺ສາເທ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເຈເຕນ຺ໂຕ ເຈວ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ຈ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຕເຖວ ເຈເຕນ຺ໂຕ ຈ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ຈ ອຸປກ຺ກມຕິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສເຈ ປນ ສຍນກາເລ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອູຣຸນາ ວາ ມຸຏ຺ຐິນາ ວາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຄາຬ຺ຫໍ ປີເຬຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ສຸປຕິ, ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອສຸຠມນສິກາເຣນ ວູປສເມຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຸປຕິ, ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາເທ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕິ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ອຸປກ຺ກມຕິ, ເຕນ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ມາ ກາສາວໍ ວາ ເສນາສນໍ ວາ ທຸສ຺ສີ’’ຕິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ອຸທກຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມຸຕ຺ຕສ຺ສາເທ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຕ຺ເຕ ຐານາ ຈຸເຕ ອສຸຈິມ຺ຫິ ປຈ຺ຉາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ວິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ປຸນ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເມຖຸນສ຺ສາເທ ເມຖຸນຣາເຄນ ມາຕຸຄາມໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເຕນ ປໂຍເຄນ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ ປນ ຕາທິເສ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ສີສໍ ປຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ເມຖຸນຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ຜສ຺ສສ຺ສາເທ ທຸວິໂຘ ຜສ຺ໂສ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕິໂກ, ພາຫິໂຣ ຈ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຖທ຺ຘໍ ມຸທຸກນ຺ຕິ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ວາ ໂລລຠາເວນ ວາ ກີຬາປຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ພາຫິຣຜສ຺ເສ ປນ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ປຣາມສໂຕ ເຈວ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກາຍສໍສຄ຺ຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ປນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ ວິສຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທ ທທ຺ທຸກຈ຺ຉຸປິຬກປາຓກາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ກຓ຺ຑຸວມານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທ ເນວ ກຓ຺ຑຸວໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ທສ຺ສນສ຺ສາເທ ທສ຺ສນສ຺ສາເທນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອໂນກາສໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອໂນກາສຸປນິຊ຺ຌາເນ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ທສ຺ສນສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາທຣາເຄນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊປຈ຺ຈຍາ ປນ ອາປນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ວາຈສ຺ສາເທ ວາຈສ຺ສາທຣາເຄນ ມາຕຸຄາມໍ ເມຖຸນສນ຺ນິສ຺ສິຕາຫິ ວາຈາຫິ ໂອຠາສນ຺ຕສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສງ຺ຆາທິເສສໍ ປນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ວາຈສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເຄຫສ຺ສິຕເປເມ ມາຕຣໍ ວາ ມາຕຸເປເມນ ຠຄິນິໍ ວາ ຠຄິນິເປເມນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣາມສໂຕ ເຈວ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ປນ ຜຸສນປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ວນຠງ຺ເຄ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຕມ຺ພູລຄນ຺ຘປຸປ຺ຜວາສາທິປ຺ປກາຣໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວຠາວສ຺ສ ທຬ຺ຫຠາວຕ຺ຖາຍ ເປເສນ຺ຕິ ອຍໍ ວນຠງ຺ໂຄ ນາມ. ຕຎ຺ເຈ ມາຕຸຄາໂມ ກສ຺ສຈິ ສໍສຏ຺ຐວິຫາຣິກສ຺ສ ກຸລູປກຠິກ຺ຂຸໂນ ເປເສຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ‘‘ອສຸກາຍ ນາມ ອິທໍ ເປສິຕ’’ນ຺ຕິ ສາຣຕ຺ຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຕໍ ວນຠງ຺ຄໍ ກີຬາປຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ວນຠງ຺ເຄ ສາຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ.

ເອວເມເຕສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ຣາຄານໍ ວເສນ ອິເມ ເອກາທສ ປໂຍເຄ ສເມເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈ ຄຣຸກາ ໂຫຕິ ‘‘ຄຣຸກາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ສເຈ ລຫຸກາ ໂຫຕິ ‘‘ລຫຸກາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ຕທນຸຣູປຎ຺ຈ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ກຕໍ ສຸກຕໍ ໂຫຕິ ໂຣຄນິທານໍ ຎຕ຺ວາ ເວຊ຺ເຊນ ກຕເຠສຊ຺ຊມິວ, ຕສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

໒໖໒. ເຈເຕຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕີຕິອາທີສຸ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມຈນສ຺ສາທປີຬິໂຕ ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມຈນສ຺ສາເທນ ນ ເຈເຕຕິ, ຜສ຺ສສ຺ສາເທນ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທນ ວາ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຕເຖວ ນ ເຈເຕຕິ, ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກາມວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ວິຕກ຺ກຍໂຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ອິທໍ ອາຄຕເມວ ໂຫຕິ, ‘‘ນ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ອນາປຕ຺ຕິ ສຸປິນນ຺ເຕນາຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸປິເນ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທີນິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ສຸປິນນ຺ເຕເນວ ກາຣເຓນ ຍສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສຸປິເນ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອສ຺ສາທເຈຕນາຍ ສຈສ຺ສ ວິສໂຍ ໂຫຕິ, ນິຈ຺ຈເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຫຕ຺ເຖນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກີຬາເປຕພ຺ພໍ, ກາສາວປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ປນ ຫຕ຺ຖປຸເຏນ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ອຸທກຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ເຠສຊ຺ເຊນ ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາລິມ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣາທີນິ ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອິຘ ເສຍ຺ຍສໂກ ອາທິກມ຺ມິໂກ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ກິຣິຍາ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນໍ, ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕທ຺ວເຍນາຕິ.

໒໖໓. ວິນີຕວຕ຺ຖູສຸ ສຸປິນວຕ຺ຖຸ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ວິຕກ຺ກວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາມວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ເຄຫສ຺ສິຕກາມວິຕກ຺ກໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ວິຕກ຺ກຄຕິເກນ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອຸຓ຺ໂຫທກວຕ຺ຖູສຸ ປຐມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ທຸຕິເຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂມເຈຕຸກາໂມ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ນິມິຕ຺ຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິ, ເຕນສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕິເຍ ອຸປກ຺ກມສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ເຠສຊ຺ຊກຓ຺ຑຸວນວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໒໖໔. ມຄ຺ຄວຕ຺ຖູສຸ ປຐມສ຺ສ ຖຸລອູຣຸກສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐາເນ ຆຏ຺ຏນາຍ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈິ, ຕສ຺ສ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ທຸຕິຍສ຺ສ ຕເຖວ ມຸຈ຺ຈິ, ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍຕ຺ຕາ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຕຕິຍສ຺ສ ນ ມຸຈ຺ຈິ, ອຸປກ຺ກມສພ຺ຠາວໂຕ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຣິຬາເຫ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຄມນໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອສຸຠາທິມນສິກາເຣນ ຈິຕ຺ຕໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຐິໂຕ ວິໂນເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ນິສີທິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາທາຍ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕເນວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວຕ຺ຖິວຕ຺ຖູສຸ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວຕ຺ຖິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕາ ຄາມທາຣກາ ວິຍ ປສ຺ສາວມກໍສຸ. ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຸທຣໍ ຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາປິ ອໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາປິ ມຸຕ຺ເຕ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຈາລນວເສນ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈິ, ຕສ຺ມາ ອາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໖໕. ອູຣຸຆຏ຺ຏາປນວຕ຺ຖູສຸ ເຍສໍ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ເຕ ອງ຺ຄຊາຕມ຺ປິ ຜຸສາເປສຸນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ເອວໍ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາມເຓຣາທິວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໒໖໖. ກາຍຕ຺ຖມ຺ຠນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຍໍ ຖມ຺ເຠນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຈິຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ນວກມ຺ມໍ ວາ ກຕ຺ວາ ອາລສິຍວິໂມຈນຕ຺ຖໍ ວິຊມ຺ເຠນ຺ຕສ຺ສ.

ອຸປນິຊ຺ຌາຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສເຈປິ ປຏສຕໍ ນິວຕ຺ຖາ ໂຫຕິ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອນິວຕ຺ຖານໍ ຄາມທາຣິການໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ປນ ກິເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານມ຺ປິ ນິມິຕ຺ເຕ ເອເສວ ນໂຍ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອວິໂລເກຕ຺ວາ ປນ ທິວສມ຺ປິ ເອກປໂຍເຄນ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມວ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລເກຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸມ຺ມີລນນິມີລນວເສນ ປນ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສຫສາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິສງ຺ຂາຍ ສໍວເຣ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕໍ ສໍວຣໍ ປຫາຍ ປຸນ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ທຸກ຺ກຏເມວ.

໒໖໗. ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທາທິວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ. ນ຺ຫານວຕ຺ຖູສຸ ເຍ ອຸທກໂສຕໍ ນິມິຕ຺ເຕນ ປຫຣິໍສຸ ເຕສໍ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸທຎ຺ຊລວຕ຺ຖູສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸທຎ຺ຊລນ຺ຕິ ອຸທກຈິກ຺ຂລ຺ໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອິໂຕ ປຣານິ ສພ຺ພາເນວ ອຸທເກ ຘາວນາທິວຕ຺ຖູນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ. ປຸປ຺ຜາວຬິຍວຕ຺ຖູສຸ ສເຈປິ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ກີຬນປຈ຺ຈຍາ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣຕີຕິ ນ ອາເວຓິເກ ອຣຎ຺ເຎ, ເຊຕວນວິຫາຣສ຺ເສວ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ເອກປສ຺ເສ. ມຊ຺ເຌ ຄພ຺ໂຠຕິ ຕສ຺ສ ຈ ວິຫາຣສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຄພ຺ໂຠ ໂຫຕິ. ສມນ຺ຕາ ປຣິຍາຄາໂຣຕິ ສມນ຺ຕາ ປນສ຺ສ ມຓ຺ຑລມາຬປຣິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕິ. ໂສ ກິຣ ມຊ຺ເຌ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ຄພ຺ຠໍ ກຕ຺ວາ ພຫິ ມຓ຺ຑລມາຬປຣິກ຺ເຂເປນ ກໂຕ, ຍຖາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອນ຺ໂຕເຍວ ອາວິຎ຺ຉນ຺ເຕຫິ ວິຈຣິຕຸໍ.

ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐ ຐປິຕໍ, ຍຖາ ຍຖາ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ໂອກາເສ ຐປິຕໍ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ໂລກຣຎ຺ຊກໍ ຕຖາ ຕຖາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ຐປິຕໍ, ວຕ຺ຕສີເສນ ຫິ ໂສໍ ເອກກິຈ຺ຈມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ວາຕປາເນ ວິວຣນ຺ໂຕຕິ ເຍສຸ ວິວເຏສຸ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂຫຕິ ຕານິ ວິວຣນ຺ໂຕ ເຍສຸ ວິວເຏສຸ ອາໂລໂກ ໂຫຕິ ຕານິ ຖເກນ຺ໂຕ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ສາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ເອວໍ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປສໍສິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ສາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ‘‘ປສນ຺ໂນ ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິຄູຫິຕພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປ຺ປກາຣໍ ປກາເສນ຺ຕີ ເກວລໍ ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາວິຆາຕາເປກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ເອຕໍ ‘‘ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ອຸຬາຣຕ຺ຕຕາ’’ຕິອາທິວຈນມໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸຬາໂຣ ອຕ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ອຸຬາຣຕ຺ຕາ, ອຸຬາຣຕ຺ຕໂນ ຠາໂວ ອຸຏ຺ຐາຣຕ຺ຕຕາ. ກຸລິຕ຺ຖີຫີຕິອາທີສຸ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ນາມ ຆຣສ຺ສາມິນິໂຍ. ກຸລຘີຕໂຣ ນາມ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ ກຸລຘີຕໂຣ. ກຸລກຸມາຣິໂຍ ນາມ ອນິວິຏ຺ຐາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກຸລສຸຓ຺ຫາ ນາມ ປຣກຸລໂຕ ອານີຕາ ກຸລທາຣການໍ ວຘຸໂຍ.

໒໗໐. ໂອຕິຓ຺ໂຓຕິ ຍກ຺ຂາທີຫິ ວິຍ ສຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ຣາເຄນ ໂອຕິຓ຺ໂຓ, ກູປາທີນິ ວິຍ ສຕ຺ຕາ ອສມເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຣຊນີເຍ ຐາເນ ຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສຍໍ ວາ ຣາຄໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ, ຍສ຺ມາ ປນ ອຸຠຍຖາປິ ຣາຄສມງ຺ຄິສ຺ເສເວຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂອຕິຓ຺ໂຓ ນາມ ສາຣຕ຺ໂຕ ອເປກ຺ຂວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສາຣຕ຺ໂຕຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ໂຕ. ອເປກ຺ຂວາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄາເປກ຺ຂາຍ ອເປກ຺ຂວາ. ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄເນວ ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ. ວິປຣິຓເຕນາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘຠວງ຺ຄສນ຺ຕຕິສງ຺ຂາຕໍ ປກຕິໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ປວຕ຺ເຕນ, ວິຣູປໍ ວາ ປຣິຓເຕນ ວິຣູປໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ, ຍຖາ ປຣິວຕ຺ຕມານໍ ວິຣູປໍ ໂຫຕິ ເອວໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິເຕນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໗໑. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ຣາຄາທີຫິ ສມ຺ປໂຍຄໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິປຣິຓຕນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຕ຺ວາ ອນ຺ເຕ ອິຘາຘິປ຺ເປຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈ ຣຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕໍ ວິປຣິຓຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ຕທຫຸຊາຕາຕິ ຕໍທິວສໍ ຊາຕາ ຊາຕມຕ຺ຕາ ອລ຺ລມໍສເປສິວຓ຺ຓາ, ເອວຣູປາຍປິ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ເມຖຸນວີຕິກ຺ກເມ ປາຣາຊິກໍ, ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ປເຄວາຕິ ປຐມເມວ.

ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓາທິກາຍສມ຺ປໂຍຄໍ ກາຍມິສ຺ສີຠາວໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ໂສ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ນາມ ໂສ ອຕ຺ຖໂຕ ອຊ຺ຌາຈາໂຣ ໂຫຕິ, ຣາຄວເສນ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎມເວລໍ ອາຈາໂຣ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ສງ຺ເຂປນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຊ຺ຌາຈາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປທຠາຊນມາຫ.

ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫໍ ວາຕິອາທິເຠທໍ ປນສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖາທີນໍ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຫຕ຺ໂຖ ນາມ ກປ຺ປຣໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິອາທິມາຫ ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປຣໍ ອຸປາທາຍາຕິ ທຸຕິຍໍ. ມຫາສນ຺ຘິໍ ອຸປາທາຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ມຓິພນ຺ຘໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຄ຺ຄນຂາ ຫຕ຺ໂຖ ອິຘ ສທ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄພາຫາຍ ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ສຸທ຺ຘເກສາ ວາຕິ ສຸຕ຺ຕາທີຫິ ອມິສ຺ສາ ສຸທ຺ຘາ ເກສາເຍວ. ເວຓີຕິ ຕີຫິ ເກສວຏ຺ຏີຫິ ວິນນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕເກສກລາປສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສຸຕ຺ຕມິສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈວຓ຺ເຓນ ສຸຕ຺ເຕນ ເກເສ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕາ. ມາລາມິສ຺ສາຕິ ວສ຺ສິກປຸປ຺ຜາທີຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ຕີຫິ ເກສວຏ຺ຏີຫິ ວິນນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕາ, ອວິນທ຺ໂຘປິ ວາ ເກວລໍ ປຸປ຺ຜມິສ຺ສໂກ ເກສກລາໂປ ອິຘ ‘‘ເວຓີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຫິຣຎ຺ຎມິສ຺ສາຕິ ກຫາປຓມາລາຍ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕາ. ສຸວຓ຺ຓມິສ຺ສາຕິ ສຸວຓ຺ຓຈີຣເກຫິ ວາ ປາມງ຺ຄາທີຫິ ວາ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕາ. ມຸຕ຺ຕາມິສ຺ສາຕິ ມຸຕ຺ຕາວລີຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕາ. ມຓິມິສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ຕາຣູຬ຺ເຫຫິ ມຓີຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕາ. ເອຕາສຸ ຫິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເວຓິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສເຍວ. ‘‘ອຫໍ ມິສ຺ສກເວຓິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ. ເວຓິຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ເກສາປິ ຄຫິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ເອກມ຺ປິ ເກສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ຕສ຺ສປິ ອາປຕ຺ຕິເຍວ.

ຫຕ຺ຖຎ຺ຈ ເວຓິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຫຕ຺ຖຎ຺ຈ ສພ຺ພປ຺ປກາຣຎ຺ຈ ເວຓິໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຣີຣໍ ‘‘ອງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ຫຕ຺ຖສ຺ສ ຄຫຓໍ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາໂຫ, ເວຓິຍາ ຄຫຓໍ ເວຓິຄ຺ຄາໂຫ, ອວເສສສສຣີຣສ຺ສ ປຣາມສນໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄສ຺ສ ປຣາມສນໍ, ໂຍ ຕໍ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫໍ ວາ ເວຓິຄ຺ຄາຫໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄສ຺ສ ປຣາມສນໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍ ໂຫຕີຕິ. ອຍໍ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ.

໒໗໒. ຍສ຺ມາ ປນ ໂຍ ຈ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາໂຫ ໂຍ ຈ ເວຓິຄ຺ຄາໂຫ ຍຎ຺ຈ ອວເສສສ຺ສ ອງ຺ຄສ຺ສ ປຣາມສນໍ ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຠທໂຕ ທ຺ວາທສວິຘໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາມສນາ ປຣາມສນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາມສນາ ນາມ ອາມຏ຺ຐມຕ຺ຕາ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ‘‘ຉຸປນໍ ນາມ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ອຍໍ ວິເສໂສ – ອາມສນາຕິ ອາມຊ຺ຊນາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາປິ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆຏ຺ຏນາ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ອາມຏ຺ຐມຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຉຸປນນ຺ຕິ ອສງ຺ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ.

ຍມ຺ປິ ອຸມ຺ມສນາຍ ຈ ອຸລ຺ລງ຺ຆນາຍ ຈ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອຸຈ຺ຈາຣຓາ’’ຕິ ເອກເມວ ປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາປິ ອຍໍ ວິເສໂສ – ປຐມໍ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍສ຺ສ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍ ອຸທ຺ຘໍ ເປສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິຍໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍໍ ອຸກ຺ຂິປນວເສນ, ເສສໍ ປາກຏເມວ.

໒໗໓. ອິທານິ ຍ຺ວາຍໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ວິປຣິຓເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ເອເຕສໍ ປທານໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາປຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ສາຣຕ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ນໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍນ ກາຍ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ນໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍນ ກາຍນ຺ຕິ ໂສ ສາຣຕ຺ໂຕ ຈ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍນ. ນນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ເອຕໍ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຫຕ຺ຖາທິເຠທໍ ກາຍໍ. ອາມສຕິ ປຣາມສຕີຕິ ເອເຕສຸ ເຈ ເອເກນາປິ ອາກາເຣນ ອຊ຺ຌາຈຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ສກິໍ ອາມສໂຕ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາມສໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ປຣາມສນ຺ໂຕປິ ສເຈ ກາຍໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາວ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ກາຍໍ ວາ ສຎ຺ໂຈເປຕິ ຫຣຕິ ເປເສຕິ ທິວສມ຺ປິ ປຣາມສໂຕ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ກາຍໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຣາມສຕິ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕິ.

ໂອມສນ຺ໂຕປິ ສເຈ ກາຍໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາວ ອິຕ຺ຖິຍາ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປາທປິຏ຺ຐິໍ ໂອມສຕິ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ອຸທຣາທີສຸ ຕໍ ຕໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ໂອມສຕິ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ອຸມ຺ມສນາຍປິ ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສີສໍ ອຸມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ເອເສວ ນໂຍ.

ໂອລງ຺ຆນາຍ ມາຕຸຄາມໍ ເກເສສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ນາເມຕ຺ວາ ຈຸມ຺ພນາທີສຸ ຍໍ ອຊ຺ຌາຈາຣໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ກຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈໂຕ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ອຸຏ຺ຐິຕໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນາມຍໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ອຸລ຺ລງ຺ຆນາຍປິ ເກເສສຸ ວາ ຫຕ຺ເຖສຸ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາປຍໂຕ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາກຑ຺ຒນາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸຂໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ຍາວ ນ ມຸຎ຺ຈຕິ ຕາວ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ປຕິກຑ຺ຒນາຍປິ ປຣມ຺ມຸຂໍ ປິຏ຺ຐິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປຓາມຍໂຕ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຠິນິຄ຺ຄຓ຺ຫນາຍ ຫຕ຺ເຖ ວາ ພາຫາຍ ວາ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຍຊນມ຺ປິ ຄຈ຺ຉໂຕ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕິ. ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຜຸສໂຕ ຈ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ອາປຕ຺ຕີຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ມູລຄ຺ຄຫຓເມວ ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ຍາວ ນ ມຸຎ຺ຈຕິ ຕາວ ເອກາ ເອວ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຠິນິປ຺ປີຬນາຍ ວຕ຺ເຖນ ວາ ອາຠຣເຓນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ປີຬຍໂຕ ອງ຺ຄໍ ອຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ເອກປໂຍເຄນ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ, ນານາປໂຍເຄນ ນານາ.

ຄຫຓຉຸປເນສຸ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ວິກາຣໍ ອກໂຣນ຺ໂຕປິ ຄຫິຕມຕ຺ຕຜຸຏ຺ຐມຕ຺ເຕນາປິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ເອວເມເຕສຸ ອາມສນາທີສຸ ເອເກນາປິ ອາກາເຣນ ອຊ຺ຌາຈາຣໂຕ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ເວມຕິກສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ປຓ຺ຑກປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕສຎ຺ຎິສ຺ສາປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ປຓ຺ຑເກ ປຓ຺ຑກສຎ຺ຎິສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເວມຕິກສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ປຸຣິເສ ປຸຣິສສຎ຺ຎິສ຺ສາປິ ເວມຕິກສ຺ສາປິ ອິຕ຺ຖິປຓ຺ຑກຕິຣຈ຺ຉານຄຕສຎ຺ຎິສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕປິ ສພ຺ພາກາເຣນ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ. ອິມາ ເອກມູລກນເຍ ວຸຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອິມິນາວ ອຸປາເຍນ ‘‘ທ຺ເວ ອິຕ຺ຖິໂຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິຕ຺ຖີນ’’ນ຺ຕິອາທິວເສນ ວຸຕ຺ເຕ ທຸມູລກນເຍປິ ທິຄຸຓາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາ ຈ ທ຺ວີສຸ ອິຕ຺ຖີສຸ ທ຺ເວ ສງ຺ຆາທິເສສາ; ເອວໍ ສມ຺ພຫຸລາສຸ ສມ຺ພຫຸລາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂຍ ຫິ ເອກໂຕ ຐິຕາ ສມ຺ພຫຸລາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ພາຫາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ ໂສ ຍຕ຺ຕກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຜຸຏ຺ຐາ ຕາສໍ ຄຓນາຍ ສງ຺ຆາທິເສເສ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມຊ຺ຌຄຕານໍ ຄຓນາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ. ຕາ ຫິ ເຕນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ສມ຺ພຫຸລານໍ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ວາ ເກເສ ວາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ຈ ເກເສ ຈ ອຄເຓຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຄເຓຕ຺ວາ ສງ຺ຆາທິເສເສຫິ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ຍາສຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖີນໍ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ວາ ເກສາ ວາ ມຊ຺ຌຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາສໍ ຄຓນາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕາ ຫິ ເຕນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ສມ຺ພຫຸລາ ປນ ອິຕ຺ຖິໂຍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘຫິ ຣຊ຺ຊຸວຕ຺ຖາທີຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສພ຺ພາສໍເຍວ ອນ຺ໂຕປຣິກ຺ເຂປຄຕານໍ ຄຓນາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ອຜຸຏ຺ຐາສຸ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມສນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພມ຺ປິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘເນວ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ໂຕ ປຸຣິມນໂຍເຍເວຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ ທິສ຺ສຕິ.

ໂຍ ຫິ ຫຕ຺ເຖນ ຫຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ຐິຕາສຸ ອິຕ຺ຖີສຸ ສມສາຣາໂຄ ເອກໍ ຫຕ຺ເຖ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ຄຫິຕິຕ຺ຖິຍາ ວເສນ ເອກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕຣາສໍ ຄຓນາຍ ປຸຣິມນເຍເນວ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ. ສເຈ ໂສ ຕໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ວຕ຺ເຖ ວາ ປຸປ຺ເຜ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສພ຺ພາສໍ ຄຓນາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍເຖວ ຫິ ຣຊ຺ຊຸວຕ຺ຖາທີຫິ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ສພ຺ພາປິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອິຘາປິ ສພ຺ພາປິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ອາມຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຐມໍ ອິຕ຺ຖິໍ ຫຕ຺ເຖ ຄຓ຺ຫາຕິ ຄຫິຕາຍ ວເສນ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕຣາສໍ ຄຓນາຍ ທຸກ຺ກຏານິ. ສພ຺ພາສຎ຺ຫິ ຕາສໍ ເຕນ ປຸຣິມນເຍເນວ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ອາມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ໂສປິ ຕໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘເຍວ ຄຓ຺ຫາຕິ ຕສ຺ສາ ວເສນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕຣາສໍ ຄຓນາຍ ອນນ຺ຕຣນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏານິ.

ໂຍ ປນ ຆນວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖໍ ອິຕ຺ຖິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ວຕ຺ເຖ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ວິຣຬວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ວຕ຺ຖນ຺ຕເຣຫິ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕໂລມານິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວາ ປວິຏ຺ຐໂລມານິ ອິຕ຺ຖິໍ ຜຸສນ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ໂລມານິເຍວ ວາ ໂລມານິ ຜຸສນ຺ຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຸປາທິນ຺ນເກນ ຫິ ກມ຺ມຊຣູເປນ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ວາ ອນຸປາທິນ຺ນກໍ ວາ ອນຸປາທິນ຺ນເກນປິ ເກນຈິ ເກສາທິນາ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ວາ ອນຸປາທິນ຺ນກໍ ວາ ຜຸສນ຺ໂຕປິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ.

ຕຕ຺ຖ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ‘‘ໂລມານິ ຄເຓຕ຺ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ໂລມານິ ຄເຓຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ເອກເມວ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ຆິກມຎ຺ເຈ ປນ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ໂລມານິ ຄເຓຕ຺ວາ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອິຕ຺ຖິວເສນ ຫິ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ໂກຏ຺ຐາສວເສນາຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ ‘‘ໂຍ ປນ ‘ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ກາຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ‘ກາຍໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ກິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ‘‘ຍຖາວຕ຺ຖຸກເມວາ’’ຕິ ວທຕິ. ອຍໍ ກິຣສ຺ສ ລທ຺ຘິ –

‘‘ວຕ຺ຖຸ ສຎ຺ຎາ ຈ ຣາໂຄ ຈ, ຜສ຺ສປ຺ປຏິວິຊານນາ;

ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ, ຄຣຸກໍ ເຕນ ກາຣເຍ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ອິຕ຺ຖີ. ‘‘ສຎ຺ຎາ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ. ‘‘ຣາໂຄ’’ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ. ‘‘ຜສ຺ສປ຺ປຏິວິຊານນາ’’ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຜສ຺ສຊານນາ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ‘‘ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວຕ຺ໂຕປິ ກາຍໍ ຜຸສຕິ, ຄຣຸກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍເຍວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອິຕໂຣປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ –

‘‘ສຎ຺ຎາຍ ວິຣາຄິຕມ຺ຫິ, ຄຫເຓ ຈ ວິຣາຄິເຕ;

ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ, ຄຣຸກໍ ຕຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອສ຺ສາປາຍໍ ລທ຺ຘິ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິໂນ ຫິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິມິນາ ຈ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ວິຣາຄິຕາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປາທິຕາ, ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ຈ ຄຫຓມ຺ປິ ວິຣາຄິຕໍ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖີ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນ ທິສ຺ສຕິ, ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ນ ທິສ຺ສຕິ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຫິ ອິມໍ ນາມ ວຕ຺ຖຸໍ ຜຸສໂຕ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ.

ອິທຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກມາຫ. ‘‘ສາຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ສາຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ‘ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ ທຸກ຺ກຏໍ, ‘ສາຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ ທຸກ຺ກຏໍ, ‘ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ສາຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ ທຸກ຺ກຏເມວາ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ເອວມາຫ? ອຖ ໂຂ ມຫາສຸມຕ຺ເຖຣວາໂທເຍເວຕ຺ຖ ‘‘ອິຕ຺ຖິ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ສາຣຕ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ນໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ ປຣາມສຕິ…ເປ… ຄຓ຺ຫາຕິ ຉຸປຕິ ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສາ’’ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ‘‘ໂຍ ຫິ ເອກໂຕ ຐິຕາ ສມ຺ພຫຸລາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ພາຫາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ຍຕ຺ຕກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຜຸຏ຺ຐາ ຕາສໍ ຄຓນາຍ ສງ຺ຆາທິເສເສ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມຊ຺ຌຄຕານໍ ຄຓນາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ’’ຕິອາທີຫິ ອຏ຺ຐກຖາວິນິຈ຺ຉເຍຫິ ຈ ສເມຕິ. ຍທິ ຫິ ສຎ຺ຎາທິວິຣາເຄນ ວິຣາຄິຕໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ປຓ຺ຑໂກ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ‘‘ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘຎ຺ຈ ໂຫຕິ ກາຍສຎ຺ຎີ ຈາ’’ຕິອາທິນາປິ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ວິເສສໍ ວເທຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາຍ ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຍຖາວຕ຺ຖຸກເມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ມຫາປຈ຺ຈຣິຍມ຺ປິ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນີລໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ສຍິຕາຍ ກາຬິຕ຺ຖິຍາ ກາຍໍ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມີ’ຕິ ກາຍໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ; ‘ກາຍໍ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມີ’ຕິ ນີລໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ; ‘ນີລໍ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມີ’ຕິ ກາຍໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ; ‘ນີລໍ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມີ’ຕິ ນີລໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ໂຍປາຍໍ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຈ ປຓ຺ຑໂກ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຕ຺ຖຸມິສ຺ສກນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ ສຎ຺ຎາວິມຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ປາຬິຍໍ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກາເຍນກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘວາເຣ ປນ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິສ຺ສ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເສເສ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏໍ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນກາຍວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນກອາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘວາເຣ ຈ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນກາຍວາຣາທີສຸ ຈສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏເມວ.

‘‘ອິຕ຺ຖີ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ສາຣຕ຺ໂຕ ຈ ອິຕ຺ຖີ ຈ ນໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາເຍນ ກາຍ’’ນ຺ຕິອາທິວາໂຣ ປນ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຣາຄວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖີ ຈ ນໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາເຍນ ກາຍນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສາຣຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖີ ຕສ຺ສ ນິສິນ຺ໂນກາສໍ ວາ ນິປນ຺ໂນກາສໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາຍໍ ອາມສຕິ…ເປ… ຉຸປຕິ. ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ ກາເຍນ ວາຍມຕິ, ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ເອວໍ ຕາຍ ອາມຏ຺ໂຐ ວາ ຉຸປິໂຕ ວາ ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ສເຈ ຜສ຺ສປ຺ປຏິວິຊານນຕ຺ຖໍ ອີສກມ຺ປິ ກາຍໍ ຈາເລຕິ ຜນ຺ເທຕິ, ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ທ຺ເວ ອິຕ຺ຖິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສງ຺ຆາທິເສເສ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕ຺ຖິຍາ ຈ ປຓ຺ຑເກ ຈ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ສຫ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອເຕນ ອຸປາເຍນ ຍາວ ‘‘ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ອາມສຕິ, ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ ກາເຍນ ວາຍມຕິ ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ຕາວ ປຸຣິມນເຍເນວ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກາເຍນ ວາຍມຕິ ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ອິຕ຺ຖິໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ປຸປ຺ເຜນ ວາ ຜເລນ ວາ ປຫຣນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ກາເຍນ ວິກາຣໍ ກໂຣຕິ, ອງ຺ຄຸລິໍ ວາ ຈາເລຕິ, ຠມຸກໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ອກ຺ຂິໍ ວາ ນິຂຓຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວິກາຣໍ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ກາເຍນ ວາຍມຕິ ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີ’’ຕິ. ອຍມ຺ປິ ກາເຍນ ວາຍມິຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວີສຸ ອິຕ຺ຖີສຸ ທ຺ເວ, ອິຕ຺ຖີປຓ຺ຑເກສຸປິ ທ຺ເວ ເອວ ທຸກ຺ກເຏ ອາປຊ຺ຊຕິ.

໒໗໙. ເອວໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາປຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ລກ຺ຂຓວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ອາປຕ຺ຕິເຠທຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິເຠທຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ ກາເຍນ ວາຍມຕິ, ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ທຸຕິເຍ ນເຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາມສເນ ວິຍ ວາຍມິຕ຺ວາ ອຉຸປເນ ວິຍ ຈ ຜສ຺ສສ຺ສ ອປ຺ປຏິວິຊານນໂຕ ທຸວງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຕິເຍ ກາເຍນ ອວາຍມໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂຍ ຫິ ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍປິ ນິຈ຺ຈເລນ ກາເຍນ ເກວລໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕິ ສາທິຍຕິ ອນຸໂຠຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາມສເນ ວິຍ ຜສ຺ສປ຺ປຏິວິຊານນາປິ ນຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ສພ຺ພາກາເຣສຸ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ໂຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ຄຫິໂຕ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣາ ໂມເຈຕຸກາໂມ ປຏິປ຺ປຓາເມຕິ ວາ ປຫຣຕິ ວາ ອຍໍ ກາເຍນ ວາຍມຕິ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕິ. ໂຍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຕໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕຸກາໂມ ອຸຕ຺ຕາເສຕ຺ວາ ປລາເປຕິ, ອຍໍ ກາເຍນ ວາຍມຕິ ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕິ. ໂຍ ຕາທິສໍ ທີຆຊາຕິໍ ກາເຍ ອາຣູຬ຺ຫໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຓິກໍ ຄຈ຺ຉຕຸ ຆຏ຺ຏິຍມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ ນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ອິຕ຺ຖິເມວ ວາ ອງ຺ຄໍ ຜຸສມານໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເອສາ ‘ອນຕ຺ຖິໂກ ອຍໍ ມຍາ’ຕິ ສຍເມວ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ, ພລວິຕ຺ຖິຍາ ວາ ຄາຬ຺ຫໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ປລາຍິຕຸກາໂມປິ ສຸຏ຺ຐຸ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ, ອຍໍ ນ ຈ ກາເຍນ ວາຍມຕິ, ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕິ. ໂຍ ປນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ຕາວ ຕໂຕ ນໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ວາ ປຓາເມຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ກມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິຈ຺ຈໂລ ໂຫຕິ, ອຍໍ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາໂຍ ນ ຈ ກາເຍນ ວາຍມຕິ, ນ ຈ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໘໐. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອິມໍ ຜຸສິສ຺ສາມີຕິ ອເຈເຕຕ຺ວາ, ເອວຎ຺ຫິ ອເຈເຕຕ຺ວາ ປຕ຺ຕປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓາທີສຸ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອງ຺ເຄ ຜຸຏ຺ເຐປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອສຕິຍາຕິ ອຎ຺ຎວິຫິໂຕ ໂຫຕິ ມາຕຸຄາມໍ ຜຸສາມີຕິ ສຕິ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ອສຕິຍາ ຫຕ຺ຖປາທປສາຣຓາທິກາເລ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທາຣກເວເສນ ຐິຕໍ ທາຣິກໍ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຜຸສຕິ, ເອວໍ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ຜຸສໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອສາທິຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ອສາທິຍນ຺ຕສ຺ສ, ຕສ຺ສ ພາຫາປຣມ຺ປຣາຍ ນີຕຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວິຍ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທໂຍ ວຸຕ຺ຕນຍາເອວ. ອິຘ ປນ ອຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ ອາທິກມ຺ມິໂກ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນໍ, ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕທ຺ວເຍນາຕິ.

໒໘໑. ວິນີຕວຕ຺ຖູສຸ – ມາຕຸຍາ ມາຕຸເປເມນາຕິ ມາຕຸເປເມນ ມາຕຸຍາ ກາຍໍ ອາມສິ. ເອສ ນໂຍ ຘີຕຸຠຄິນິວຕ຺ຖູສຸ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມາຕາ ວາ ໂຫຕຸ ຘີຕາ ວາ ອິຕ຺ຖີ ນາມ ສພ຺ພາປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ປາຣິປນ຺ຖິກາວ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຍໍ ເມ ມາຕາ ອຍໍ ຘີຕາ ອຍໍ ເມ ຠຄິນີ’’ຕິ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ອາມສໂຕປິ ທຸກ຺ກຏເມວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິມໍ ປນ ຠຄວໂຕ ອາຓໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ເຕນ ສເຈປິ ນທີໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານໍ ມາຕຣໍ ປສ຺ສຕິ ເນວ ຫຕ຺ເຖນ ປຣາມສິຕພ຺ພາ. ປຓ຺ຑິເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນາວາ ວາ ຜລກໍ ວາ ກທລິກ຺ຂນ຺ໂຘ ວາ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘ ວາ ອຸປສໍຫຣິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ກາສາວມ຺ປິ ອຸປສໍຫຣິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐເປຕພ຺ພໍ, ‘‘ເອຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຄຫິເຕ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ກຑ຺ຒາມີຕິ ກຑ຺ຒນ຺ເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຠາຍຕິ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ສມສ຺ສາເສຕພ຺ພາ. ສເຈ ຠາຍມານາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຫສາ ຂນ຺ເຘ ວາ ອຠິຣຸຫຕິ, ຫຕ຺ເຖ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ‘‘ອເປຫິ ມຫລ຺ລິເກ’’ຕິ ນິທ຺ຘຸນິຕພ຺ພາ, ຖລໍ ປາເປຕພ຺ພາ. ກທ຺ທເມ ລຄ຺ຄາຍປິ ກູເປ ປຕິຕາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຣປິ ຫິ ໂຍຕ຺ຕໍ ວາ ວຕ຺ຖໍ ວາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ, ນຕ຺ເວວ ອາມສິຕພ຺ພາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ສຣີຣເມວ ອນາມາສໍ, ນິວາສນປາວຸຣຓມ຺ປິ ອາຠຣຓຠຓ຺ຑມ຺ປິ ຕິຓຓ຺ຑຸປກໍ ວາ ຕາຬປຓ຺ຓມຸທ຺ທິກໍ ວາ ອຸປາທາຍ ອນາມາສເມວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ນິວາສນປາຣຸປນໍ ປິຬນ຺ຘນຕ຺ຖາຍ ຐປິຕເມວ. ສເຈ ປນ ນິວາສນໍ ວາ ປາຣຸປນໍ ວາ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ປາທມູເລ ຐເປຕິ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຠຣຓຠຓ຺ເຑສຸ ປນ ສີສປສາຘນກທນ຺ຕສູຈິອາທິກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ‘‘ອິມໍ ຠນ຺ເຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ທິຍ຺ຍມານໍ ສິປາຏິກາສູຈິອາທິອຸປກຣຓຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຸຕ຺ຕາທິມຍໍ ປນ ອນາມາສເມວ ທີຍ຺ຍມານມ຺ປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອຕາສໍ ສຣີຣູປຄເມວ ອນາມາສໍ, ອິຕ຺ຖິສຓ຺ຐາເນນ ກຕໍ ກຏ຺ຐຣູປມ຺ປິ ທນ຺ຕຣູປມ຺ປິ ອຍຣູປມ຺ປິ ໂລຫຣູປມ຺ປິ ຕິປຸຣູປມ຺ປິ ໂປຕ຺ຖກຣູປມ຺ປິ ສພ຺ພຣຕນຣູປມ຺ປິ ອນ຺ຕມໂສ ປິຏ຺ຐມຍຣູປມ຺ປິ ອນາມາສເມວ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປນ ‘‘ອິທໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ລຠິຕ຺ວາ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕນມຍໍ ອວເສສໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປກຣຓາຣຫໍ ອຸປກຣເຓ ປຣິໂຠຄາຣຫໍ ປຣິໂຠເຄ ອຸປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຍຖາ ຈ ອິຕ຺ຖິຣູປກໍ; ເອວໍ ສຕ຺ຕວິຘມ຺ປິ ຘຎ຺ຎໍ ອນາມາສໍ. ຕສ຺ມາ ເຂຕ຺ຕມຊ຺ເຌນ ຄຈ຺ຉຕາ ຕຕ຺ຖຊາຕກມ຺ປິ ຘຎ຺ຎຜລໍ ນ ອາມສນ຺ເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຆຣທ຺ວາເຣ ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ປສາຣິຕໍ ໂຫຕິ ປສ຺ເສນ ຈ ມຄ຺ໂຄ ອຕ຺ຖິ ນ ມທ຺ທນ຺ເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄມນມຄ຺ເຄ ອສຕິ ມຄ຺ຄໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອນ຺ຕຣຆເຣ ຘຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປຣິ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈິ ອາສນສາລາຍໍ ຘຎ຺ຎໍ ອາກິຣນ຺ຕິ, ສເຈ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຫຣາເປຕຸໍ ຫຣາເປຕພ຺ພໍ, ໂນ ເຈ ເອກມນ຺ຕໍ ຘຎ຺ຎໍ ອມທ຺ທນ຺ເຕນ ປີຐກໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂອກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສາ ຘຎ຺ຎມຊ຺ເຌເຍວ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖຊາຕການິ ມຸຄ຺ຄມາສາທີນິ ອປຣຓ຺ຓານິປິ ຕາລປນສາທີນິ ວາ ຜລານິ ກີຬນ຺ເຕນ ນ ອາມສິຕພ຺ພານິ. ມນຸສ຺ເສຫິ ຣາສິກເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຣຎ຺ເຎ ປນ ຣຸກ຺ຂໂຕ ປຕິຕານິ ຜລານິ ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຸຕ຺ຕາ, ມຓິ, ເວຬຸຣິໂຍ, ສງ຺ໂຂ, ສິລາ, ປວາຬໍ, ຣຊຕໍ, ຊາຕຣູປໍ, ໂລຫິຕງ຺ໂກ, ມສາຣຄລ຺ລນ຺ຕິ ອິເມສຸ ທສສຸ ຣຕເນສຸ ມຸຕ຺ຕາ ອໂຘຕາ ອນິວິທ຺ຘາ ຍຖາຊາຕາວ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສສາ ອນາມາສາຕິ ວທນ຺ຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ມຸຕ຺ຕາ ໂຘຕາປິ ອໂຘຕາປິ ອນາມາສາ ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ກຸຏ຺ຐໂຣຄສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ປນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕມໂສ ຊາຕິຜລິກໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ໂພປິ ນີລປີຕາທິວຓ຺ຓເຠໂທ ມຓິ ໂຘຕວິທ຺ຘວຏ຺ຏິໂຕ ອນາມາໂສ, ຍຖາຊາໂຕ ປນ ອາກຣມຸຕ຺ໂຕ ປຕ຺ຕາທິຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂສປິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ປຈິຕ຺ວາ ກໂຕ ກາຈມຓິເຍເວໂກ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເວຬຸຣິເຍປິ ມຓິສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສງ຺ໂຂ ຘມນສງ຺ໂຂ ຈ ໂຘຕວິທ຺ໂຘ ຈ ຣຕນມິສ຺ໂສ ອນາມາໂສ. ປານີຍສງ຺ໂຂ ໂຘໂຕປິ ອໂຘໂຕປິ ອາມາໂສວ ເສສຎ຺ຈ ອຎ຺ຊນາທິເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍປິ ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສິລາ ໂຘຕວິທ຺ຘາ ຣຕນສໍຍຸຕ຺ຕາ ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓາວ ອນາມາສາ. ເສສາ ສຕ຺ຖກນິສານາທິອຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣຕນສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຸວຓ຺ເຓນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ກຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ປວາຬໍ ໂຘຕວິທ຺ຘໍ ອນາມາສໍ. ເສສໍ ອາມາສໍ ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖຎ຺ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ໂຘຕມ຺ປິ ອໂຘຕມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ອນາມາສໍ, ນ ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຣຊຕໍ ຊາຕຣູປຎ຺ຈ ກຕຠຓ຺ຑມ຺ປິ ອກຕຠຓ຺ຑມ຺ປິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ພີຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນາມາສຎ຺ຈ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຍຎ຺ຈ, ອຸຕ຺ຕຣຣາຊປຸຕ຺ໂຕ ກິຣ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເປເສສິ. ເຖໂຣ ‘‘ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ເຈຕິຍຆເຣ ສຸວຓ຺ຓປທຸມສຸວຓ຺ຓພຸພ຺ພຸຬກາທີນິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອຕານິປິ ອນາມາສານິ. ເຈຕິຍຆຣໂຄປກາ ປນ ຣູປິຍຉຑ຺ຑກຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ເກຬາປຍິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ກຈວຣເມວ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ອາຣກູຏໂລຫມ຺ປິ ຊາຕຣູປຄຕິກເມວ ອນາມາສນ຺ຕິ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສນາສນປຣິໂຠໂຄ ປນ ສພ຺ພກປ຺ປິໂຍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕຣູປຣຊຕມຍາ ສພ຺ເພປິ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣາ ອາມາສາ. ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມວິນຍວຓ຺ຓນຏ຺ຐາເນ ຣຕນມຓ຺ຑເປ ກໂຣນ຺ຕິ ຜລິກຕ຺ຖມ຺ເຠ ຣຕນທາມປຕິມຓ຺ຑິເຕ, ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພູປກຣຓານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ໂລຫິຕງ຺ກມສາຣຄລ຺ລາ ໂຘຕວິທ຺ຘາ ອນາມາສາ, ອິຕເຣ ອາມາສາ, ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ໂຘຕາປິ ອໂຘຕາປິ ສພ຺ພໂສ ອນາມາສາ ນ ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ພໍ ອາວຸຘຠຓ຺ຑໍ ອນາມາສໍ, ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ທີຍ຺ຍມານມ຺ປິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ຖວຓິຊ຺ຊາ ນາມ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸທ຺ຘຘນຸທຓ຺ໂຑປິ ຘນຸຊິຍາປິ ປໂຕໂທປິ ອງ຺ກຸໂສປິ ອນ຺ຕມໂສ ວາສິຜຣສຸອາທີນິປິ ອາວຸຘສງ຺ເຂເປນ ກຕານິ ອນາມາສານິ. ສເຈ ເກນຈິ ວິຫາເຣ ສຕ຺ຕິ ວາ ໂຕມໂຣ ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ວິຫາຣໍ ຊຄ຺ຄນ຺ເຕນ ‘‘ຫຣນ຺ຕູ’’ຕິ ສາມິການໍ ເປເສຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ອຈາເລນ຺ເຕນ ວິຫາໂຣ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ. ຍຸທ຺ຘຠູມິຍໍ ປຕິຕໍ ອສິໍ ວາ ສຕ຺ຕິໍ ວາ ໂຕມຣໍ ວາ ທິສ຺ວາ ປາສາເຓນ ວາ ເກນຈິ ວາ ອສິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖກຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣານິປິ ວິໂຍເຊຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ສຕ຺ຖກຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑາທິອຕ຺ຖາຍ. ‘‘ອິທໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ທີຍ຺ຍມານໍ ປນ ‘‘ວິນາເສຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຈ຺ຉຊາລປກ຺ຂິຊາລາທີນິປິ ຜລກຊາລິກາທີນິ ສຣປຣິຕ຺ຕານານີປິ ສພ຺ພານິ ອນາມາສານິ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ລພ຺ຠມາເນສຸ ປນ ຊາລໍ ຕາວ ‘‘ອາສນສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ອຸປຣິ ພນ຺ຘິສ຺ສາມິ, ຉຕ຺ຕໍ ວາ ເວເຐສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຣປຣິຕ຺ຕານໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣູປໂຣຘນິວາຣຓຎ຺ຫິ ເອຕໍ ນ ອຸປໂຣຘກຣນ຺ຕິ ຜລກໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຠາຊນໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຈມ຺ມວິນທ຺ຘານິ ວີຓາເຠຣິອາທີນິ ອນາມາສານິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ເຠຣິສງ຺ຆາໂຏປິ ວີຓາສງ຺ຆາໂຏປິ ຕຸຈ຺ຉໂປກ຺ຂຣມ຺ປິ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ອາໂຣປິຕຈມ຺ມມ຺ປິ ວີຓາທຓ຺ຑໂກປິ ສພ຺ພໍ ອນາມາສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອນຫິຕຸໍ ວາ ໂອນຫາເປຕຸໍ ວາ ວາເທຕຸໍ ວາ ວາທາເປຕຸໍ ວາ ນ ລພ຺ຠຕິເຍວ. ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສຫິ ຉຑ຺ຑິຕໍ ທິສ຺ວາປິ ອຈາເລຕ຺ວາວ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ກຈວຣຉຑ຺ຑນກາເລ ປນ ກຈວຣນິຍາເມເນວ ຫຣິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ລພ຺ຠມາເນສຸ ປນ ວີຓາໂທຓິກຎ຺ຈ ເຠຣິໂປກ຺ຂຣຎ຺ຈ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຠາຊນໍ ກຣິສ຺ສາມ ຈມ຺ມໍ ສຕ຺ຖກໂກສກນ຺ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ອຸປກຣຓຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຖາ ຕຖາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາວຕ຺ຖຸ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຍກ຺ຂິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສເຈປິ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິເທວິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ປຓ຺ຑກວຕ຺ຖຸ ຈ ສຸຕ຺ຕິຕ຺ຖິວຕ຺ຖຸ ຈ ປາກຏເມວ. ມຕິຕ຺ຖິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປາຣາຊິກປ຺ປໂຫນກກາເລ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນາຄມາຓວິກາຍປິ ສຸປຓ຺ຓມາຓວິກາຍປິ ກິນ຺ນຣິຍາປິ ຄາວິຍາປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ທາຣຸຘີຕລິກາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນ ເກວລໍ ທາຣຸນາ ເອວ, ອນ຺ຕມໂສ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມລິຂິເຕປິ ອິຕ຺ຖິຣູເປ ທຸກ຺ກຏເມວ.

໒໘໒. ສມ຺ປີຬນວຕ຺ຖຸ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ສງ຺ກມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອກປທິກສງ຺ກໂມ ວາ ໂຫຕຸ ສກຏມຄ຺ຄສງ຺ກໂມ ວາ, ຈາເລສ຺ສາມີຕິ ປໂຍເຄ ກຕມຕ຺ເຕວ ຈາເລຕຸ ວາ ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏໍ. ມຄ຺ຄວຕ຺ຖຸ ປາກຏເມວ. ຣຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ໂຂ ມຫນ຺ໂຕ ວາ ໂຫຕຸ ມຫາຊມ຺ພຸປ຺ປມາໂຓ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ, ຕໍ ຈາເລຕຸໍ ສກ຺ໂກຕຸ ວາ ມາ ວາ, ປໂຍຄມຕ຺ເຕນ ທຸກ຺ກຏໍ. ນາວາວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຣຊ຺ຊວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍໍ ຣຊ຺ຊຸໍ ອາວິຎ຺ຉນ຺ໂຕ ຐານາ ຈາເລຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຖ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຍາ ມຫາຣຊ຺ຊຸ ໂຫຕິ, ອີສກມ຺ປິ ຐານາ ນ ຈລຕິ, ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏໍ. ທຓ຺ເຑປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠູມິຍໍ ປຕິຕມຫາຣຸກ຺ໂຂປິ ຫິ ທຓ຺ຑຄ຺ຄຫເຓເນວ ອິຘ ຄຫິໂຕ. ປຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ປາກຏເມວ. ວນ຺ທນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖີ ປາເທ ສມ຺ພາຫິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕຸກາມາ ວາເຣຕພ຺ພາ ປາທາ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພາ, ນິຈ຺ຈເລນ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ນິຈ຺ຈລສ຺ສ ຫິ ຈິຕ຺ເຕນ ສາທິຍໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອວສາເນ ຄຫຓວຕ຺ຖຸປາກຏເມວາຕິ.

ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໘໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ອາທິສ຺ສາຕິ ອປທິສິຕ຺ວາ. ວຓ຺ຓມ຺ປິ ຠຓຕີຕິອາທີນິ ປຣໂຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຉິນ຺ນິກາຕິ ຉິນ຺ນໂອຕ຺ຕປ຺ປາ. ຘຸຕ຺ຕິກາຕິ ສຐາ. ອຫິຣິກາໂຍຕິ ນິລ຺ລຊ຺ຊາ. ອຸຫສນ຺ຕີຕິ ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ມນ຺ທຫສິຕໍ ຫສນ຺ຕິ. ອຸລ຺ລປນ຺ຕີຕິ ‘‘ອໂຫ ອຍ຺ໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຸຈ຺ຈກຣຓິໍ ນານາວິຘໍ ປໂລຠນກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ ມຫາຫສິຕໍ ຫສນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປຓ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ‘‘ປຓ຺ຑໂກ ອຍໍ, ນາຍໍ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຣິຫາສໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

໒໘໕. ສາຣຕ຺ໂຕຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈສ຺ສາທຣາເຄນ ສາຣຕ຺ໂຕ. ອເປກ຺ຂວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ, ເກວລໍ ອິຘ ວາຈສ຺ສາທຣາໂຄ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ມາຕຸຄາມໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຫິ ວາຈາຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມາຕຸຄາໂມ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎູ ປຏິພລາ ສຸຠາສິຕທຸພ຺ຠາສິຕໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາຊານິຕຸນ຺ຕິ ຍາ ປຓ຺ຑິຕາ ສາຕ຺ຖກນິຣຕ຺ຖກກຖໍ ອສທ຺ຘມ຺ມສທ຺ຘມ຺ມປຏິສໍຍຸຕ຺ຕກຖຎ຺ຈ ຊານິຕຸໍ ປຏິພລາ, ອຍໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຍາ ປນ ມຫລ຺ລິກາປິ ພາລາ ເອລມູຄາ ອຍໍ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ໂອຠາເສຍ຺ຍາຕິ ອວຠາເສຍ຺ຍ ນານາປ຺ປກາຣກໍ ອສທ຺ຘມ຺ມວຈນໍ ວເທຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປເນວໍ ໂອຠາສນ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ໂສ ໂອຠາໂສ ນາມ, ໂສ ອຕ຺ຖໂຕ ອຊ຺ຌາຈາໂຣ ໂຫຕິ ຣາຄວເສນ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎມເວລໍ ອາຈາໂຣ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂອຠາເສຍ຺ຍາຕິ ອຊ຺ຌາຈາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ຍຸວາ ຍຸວຕິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອາທິສ຺ສາຕິອາທິ ເຍນາກາເຣນ ໂອຠາສໂຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄຕິ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄຎ຺ຈ ປສ຺ສາວມຄ຺ຄຎ຺ຈ. ເສສໍ ອຸທ຺ເທເສ ຕາວ ປາກຏເມວ. ນິທ຺ເທເສ ປນ ໂຖເມຕີຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ນ ຕາວ ສີສໍ ເອຕິ. ‘‘ຕວ ວຈ຺ຈມຄ຺ໂຄ ຈ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ ຈ ອີທິໂສ ເຕນ ນາມ ອີທິເສນ ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ສີສໍ ເອຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ວຓ຺ເຓຕິ ປສໍສຕີຕິ ອິມານິ ປນ ໂຖມນປທສ຺ເສວ ເວວຈນານິ.

ຂຸໍເສຕີຕິ ວາຈາປໂຕເທນ ຆຏ຺ເຏຕິ. ວມ຺ເຠຕີຕິ ອປສາເທຕິ. ຄຣຫຕີຕິ ໂທສໍ ເທຕິ. ປຣໂຕ ປນ ປາຬິຍາ ອາຄເຕຫິ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສີ’’ຕິອາທີຫິ ເອກາທສຫິ ປເທຫິ ອຆຏິເຕ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ຆຏິເຕປິ ເຕສຸ ສິຂຣຓີສິ ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາສີຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເທຫິ ເມຕິ ຍາຈນາຍປິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕ ເອວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ກທາ ເຕ ມາຕາ ປສີທິສ຺ສຕີຕິອາທີສຸ ອາຍາຈນວຈເນສຸປິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ກທາ ເຕ ມາຕາ ປສີທິສ຺ສຕິ, ກທາ ເຕ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕວ ມາຕຣິ ປສນ຺ນາຍ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ປນ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ກຖໍ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທສີຕິອາທີສຸ ປຸຈ຺ຉາວຈເນສຸປິ ເມຖຸນຘມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ນ ອິຕຣຖາ. ເອວໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທສີຕິ ປຏິປຸຈ຺ຉາວຈເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາຈິກ຺ຂນາຍ ປຸຏ຺ໂຐ ຠຓຕີຕິ ‘‘ກຖໍ ທທມານາ ສາມິກສ຺ສ ປິຍາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເອວໍ ເທຫິ ເອວໍ ທທມານາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສີສໍ ນ ເອຕິ. ‘‘ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ເອວໍ ເທຫິ ເອວໍ ອຸປເນຫິ ເອວໍ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ທທມານາ ອຸປນຍມານາ ປິຍາ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ປນ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອນຸສາສນີວຈເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອກ຺ໂກສນິທ຺ເທເສ – ອນິມິຕ຺ຕາສີຕິ ນິມິຕ຺ຕຣຫິຕາສິ, ກຸຎ຺ຈິກປຓາລິມຕ຺ຕເມວ ຕວ ທກໂສຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕາສີຕິ ຕວ ອິຕ຺ຖິນິມິຕ຺ຕໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ສຎ຺ຎາມຕ຺ຕເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອໂລຫິຕາຕິ ສຸກ຺ຂໂສຕາ. ຘຸວໂລຫິຕາຕິ ນິຈ຺ຈໂລຫິຕາ ກິລິນ຺ນທກໂສຕາ. ຘຸວໂຈຬາຕິ ນິຈ຺ຈປກ຺ຂິຕ຺ຕາຓິໂຈຬາ, ສທາ ອາຓິໂຈຬກໍ ເສວສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີຕິ ສວນ຺ຕີ; ສທາ ເຕ ມຸຕ຺ຕໍ ສວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສິຂຣຓີຕິ ພຫິນິກ຺ຂນ຺ຕອາຓິມໍສາ. ອິຕ຺ຖິປຓ຺ຑກາຕິ ອນິມິຕ຺ຕາວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວປຸຣິສິກາຕິ ສມສ຺ສຸທາຐິກາ ປຸຣິສຣູປາ ອິຕ຺ຖີ. ສມ຺ຠິນ຺ນາຕິ ສມ຺ຠິນ຺ນວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄາ. ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ ອິຕ຺ຖິນິມິຕ຺ເຕນ ຈ ປຸຣິສນິມິຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຸໂຠຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ.

ອິເມສຸ ຈ ປນ ເອກາທສສຸ ປເທສຸ ສິຂຣຓີສິ ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາສີຕິ ອິມານິເຍວ ຕີຓິ ປທານິ ສຸທ຺ຘານິ ສີສໍ ເອນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິມານິ ຈ ຕີຓິ ປຸຣິມານິ ຈ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄເມຖຸນຘມ຺ມປທານິ ຕີຓີຕິ ຉ ປທານິ ສຸທ຺ຘານິ ອາປຕ຺ຕິກຣານິ. ເສສານິ ອນິມິຕ຺ຕາຕິອາທີນິ ‘‘ອນິມິຕ຺ເຕ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສິ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິຕາເນວ ອາປຕ຺ຕິກຣານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໒໘໖. ອິທານິ ຍ຺ວາຍໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ວິປຣິຓເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ໂອຠາສຕິ, ຕສ຺ສ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ເຄ ອາທິສ຺ສ ເອເຕສໍ ວຓ຺ຓຠຓນາທີນໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາປຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕສໍ ອຕ຺ໂຖ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອຘກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອໂຘ. ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ. ອຸພ຺ຠກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ. ອໂຘ ຊາຓຸມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອໂຘ. ອກ຺ຂກໍ ປນ ຊາຓຸມຓ຺ຑລຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖວ ທຸກ຺ກຏກ຺ເຂຕ຺ເຕ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ວິຍ. ນ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ສາວເສສໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີຕິ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘນ຺ຕິ ວຕ຺ຖໍ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ອາຠຣຓໍ ວາ.

໒໘໗. ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສາຕິ ອນິມິຕ຺ຕາຕິອາທີນໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ, ອຏ຺ຐກຖໍ ວາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ.

ຘມ຺ມປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສາຕິ ປາຬິໍ ວາເຈນ຺ຕສ຺ສ ວາ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ວາ. ເອວໍ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສາຕິ ‘‘ອິທານິປິ ອນິມິຕ຺ຕາສິ ອຸຠຕ຺ໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາສິ ອປ຺ປມາທໍ ອິທານິ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ຍຖາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູປາ ນ ໂຫຫິສີ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາຬິໍ ວາເຈນ຺ໂຕ ປກຕິວາຈນາມຄ຺ຄໍ ປຫາຍ ຫສນ຺ໂຕ ຫສນ຺ໂຕ ‘‘ສິຂຣຓີສິ ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນາສີ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຓຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ອິຘ ອາທິກມ຺ມິໂກ ອຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

໒໘໘. ວິນີຕວຕ຺ຖູສຸ ໂລຫິຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕ຺ຖິຍາ ໂລຫິຕກໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ – ອິຕຣາ ນ ອຎ຺ຎາສິ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ກຏໍ.

ກກ຺ກສໂລມນ຺ຕິ ຣສ຺ສໂລເມຫິ ພຫຸໂລມໍ. ອາກິຓ຺ຓໂລມນ຺ຕິ ຊຏິຕໂລມໍ. ຂຣໂລມນ຺ຕິ ຖທ຺ຘໂລມໍ. ທີຆໂລມນ຺ຕິ ອຣສ຺ສໂລມໍ. ສພ຺ພໍ ອິຕ຺ຖິນິມິຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໘໙. ວາປິຕໍ ໂຂ ເຕຕິ ອສທ຺ຘມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ສາ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ໂນ ຈ ໂຂ ປຏິວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ. ປຏິວຸຕ຺ຕໍ ນາມ ອຸທກວປ຺ເປ ພີເຊຫິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາເສ ປາຓເກຫິ ວິນາສິຕພີເຊ ວາ ໂອກາເສ ປຸນ ພີຊໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຸທເກນ ອາສິຕ຺ຕໍ, ຖລວປ຺ເປ ວິສມປຕິຕານໍ ວາ ພີຊານໍ ສມກຣຓຕ຺ຖາຍ ປຸນ ອຏ຺ຐທນ຺ຕເກນ ສມີກຕໍ, ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ເອສາ ອາຫ.