໑໓. ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໓໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມາຕິ ອສ຺ສຊິ ເຈວ ປຸນພ຺ພສຸໂກ ຈ. ກີຏາຄິຣິສ຺ມິນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ຊນປເທ. ອາວາສິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາວາໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອາວາສິກາ. ‘‘ອາວາໂສ’’ຕິ ວິຫາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ເຍສໍ ອາຍຕ຺ໂຕ ນວກມ຺ມກຣຓປຸຣາຓປຏິສງ຺ຂຣຓາທິຠາຣຫາຣຕາຍ, ເຕ ອາວາສິກາ. ເຍ ປນ ເກວລໍ ວິຫາເຣ ວສນ຺ຕິ, ເຕ ເນວາສິກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິເມ ອາວາສິກາ ອເຫສຸໍ. ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູຕິ ນິລ຺ລຊ຺ຊາ ລາມກຠິກ຺ຂູ, ເຕ ຫິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ເຊຏ຺ຐກຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິຣ ຉ ຊນາ ສຫາຍກາ ‘‘ກສິກມ຺ມາທີນິ ທຸກ຺ກຣານິ, ຫນ຺ທ ມຍໍ ສມ຺ມາ ປພ຺ພຊາມ! ປພ຺ພຊນ຺ເຕຫິ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ກິຈ຺ເຈ ນິຕ຺ຖຣຓກຏ຺ຐາເນ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕ ປຎ຺ຈວສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ ມາຕິກໍ ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ມນ຺ຕຍິໍສຸ ‘‘ຊນປໂທ ນາມ ກທາຈິ ສຸຠິກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ກທາຈິ ທຸພ຺ຠິກ຺ໂຂ, ມຍໍ ມາ ເອກຏ຺ຐາເນ ວສິມ຺ຫ, ຕີສຸ ຐາເນສຸ ວສາມາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕເກ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ, ສາວຕ຺ຖິ ນາມ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສາຍ ກຸລສຕສຫສ຺ເສຫິ ອຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖາ, ອສີຕິຄາມສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕານໍ ຕິໂຍຊນສຕິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກາສິໂກສລຣຏ຺ຐານໍ ອາຍມຸຂຠູຕາ, ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ ຘຸຣຏ຺ຐາເນເຍວ ປຣິເວຓານິ ກາເຣຕ຺ວາ ອມ຺ພປນສນາຬິເກຣາທີນິ ໂຣເປຕ຺ວາ ປຸປ຺ເຜຫິ ຈ ຜເລຫິ ຈ ກຸລານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ກຸລທາຣເກ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ປຣິສໍ ວຑ຺ເຒຖາ’’ຕິ.

ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຣາຊຄຫໍ ນາມ ອຏ຺ຐາຣສຫິ ມນຸສ຺ສໂກຏີຫິ ອຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖໍ ອສີຕິຄາມສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕານໍ ຕິໂຍຊນສຕິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອງ຺ຄມຄຘຣຏ຺ຐານໍ ອາຍມຸຂຠູຕໍ, ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ ຘຸຣຏ຺ຐາເນເຍວ…ເປ… ປຣິສໍ ວຑ຺ເຒຖາ’’ຕິ.

ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ, ກີຏາຄິຣິ ນາມ ທ຺ວີຫິ ເມເຆຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິໂຕ ຕີຓິ ສສ຺ສານິ ປສວນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫ ຘຸຣຏ຺ຐາເນເຍວ ປຣິເວຓານິ ກາເຣຕ຺ວາ…ເປ… ປຣິສໍ ວຑ຺ເຒຖາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ. ເຕສຸ ເອກເມກສ຺ສ ປກ຺ຂສ຺ສ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ປຣິວາຣາ, ເອວໍ ສມຘິກໍ ທິຍຑ຺ຒຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ສປຣິວາຣາ ສີລວນ຺ໂຕວ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ຊນປທຈາຣິກມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕິ, ເຕ ອກຕວຕ຺ຖຸໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ປນ ນ ມທ຺ທນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ສພ຺ເພ ອລຊ຺ຊິໂນ ອກຕວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ມທ຺ທນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ’’ຕິ.

ເອວຣູປນ຺ຕິ ເອວໍຊາຕິກໍ. ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕີຕິ ອນາຈຣິຕພ຺ພໍ ອາຈຣນ຺ຕິ, ອກາຕພ຺ພໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ມາລາວຈ຺ຉນ຺ຕິ ຕຣຸຓປຸປ຺ຜຣຸກ຺ຂໍ, ຕຣຸຓກາ ຫິ ປຸປ຺ຜຣຸກ຺ຂາປິ ປຸປ຺ຜຄຈ຺ຉາປິ ມາລາວຈ຺ຉາ ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ສຍມ຺ປິ ໂຣເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປີ’’ຕິ. ສິຎ຺ຈນ຺ຕີຕິ ສຍເມວ ອຸທເກນ ສິຎ຺ຈນ຺ຕິ. ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ເຎນປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ອກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ປຣິຍາໂຍ ໂອຠາໂສ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ ອລ຺ລຫຣິຕານໍ ໂກຏ຺ຏນໍ ໂກຏ຺ຏາປນໍ, ອາວາຏສ຺ສ ຂຓນໍ ຂຓາປນໍ, ມາລາວຈ຺ຉສ຺ສ ໂຣປນໍ ໂຣປາປນໍ, ອາຬິຍາ ພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘາປນໍ, ອຸທກສ຺ສ ເສຈນໍ ເສຈາປນໍ, ມາຕິກາຍ ສມ຺ມຸຂກຣຓໍ ກປ຺ປິຍອຸທກສິຎ຺ຈນໍ ຫຕ຺ຖມຸຂປາທໂຘວນນ຺ຫາໂນທກສິຎ຺ຈນນ຺ຕິ. ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ ‘‘ອິມໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຊານ, ອິມໍ ອາວາຏໍ ຊານ, ອິມໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ຊານ, ເອຕ຺ຖ ອຸທກໍ ຊານາ’’ຕິ ວຈນໍ ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຣຓຎ຺ຈ. ປຣິຍາໂຍ ນາມ ‘‘ປຓ຺ຑິເຕນ ນາມ ມາລາວຈ຺ຉາທໂຍ ໂຣປາເປຕພ຺ພາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຸປກາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ. ໂອຠາໂສ ນາມ ກຸທາລຂຓິຕ຺ຕາທີນິ ຈ ມາລາວຈ຺ເຉ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຐານໍ, ເອວໍ ຐິຕຎ຺ຫິ ສາມເຓຣາທໂຍ ທິສ຺ວາ ເຖໂຣ ກາຣາເປຕຸກາໂມຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ ກຸທາລ-ຂຓິຕ຺ຕິ-ວາສິ-ຜຣສຸ-ອຸທກຠາຊນານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມີເປ ຐປນໍ.

ອິມານິ ປຎ຺ຈປິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ໂຣປເນ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຜລປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໂວຫາຣທ຺ວຍເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣຕ຺ຕຍໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາຣາມຕ຺ຖາຍ ປນ ວນຕ຺ຖາຍຈ ຉາຍຕ຺ຖາຍ ຈ ອກປ຺ປິຍໂວຫາຣມຕ຺ຕເມວ ນ ຈ ວຏ຺ຏຕິ, ເສສໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ເສສໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມາຕິກມ຺ປິ ອຸຊຸໍ ກາຕຸໍ ກປ຺ປິຍອຸທກໍ ສິຎ຺ຈິຕຸໍ ນ຺ຫານໂກຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ຫຕ຺ຖປາທມຸຂໂຘວນຸທການິ ຈ ຕຕ຺ຖ ຉຑ຺ເຑຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ‘‘ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ສຍໍ ໂຣເປຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ປນ ໂຣປິຕສ຺ສ ວາ ໂຣປາປິຕສ຺ສ ວາ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ໂອຈິນນໂອຈິນາປເນ ປກຕິຍາປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ປນ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ເຈວ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ຄນ຺ຖນາທີສຸ ຈ ອຸຣຈ຺ຉທປຣິໂຍສາເນສຸ ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ກສ຺ມາ? ອນາຈາຣຕ຺ຕາ, ‘‘ປາປສມາຈາໂຣ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປາປສມາຈາຣຕ຺ຕາ ຈ. ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ຣຸກ຺ຂໂຣປເນ ວິຍ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ ກສ຺ມາ ນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເຈ? ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ຍຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ປຣິຍາຍາທີຫິ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ ຕຖາ ວຕ຺ຖຸປູຊຕ຺ຖາຍປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ.

ນນຸ ຈ ຕຕ຺ຖ ‘‘ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ສຍໍ ໂຣເປຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ອຖາປິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາສິ ອິຕຣາສຸ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປມາຓໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ກປ຺ປິຍອຸທກເສຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ກຖນ຺ຕິ? ຕມ຺ປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ອວິເສເສນ ‘‘ຣຸກ຺ຂໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຎາເປຕິ ‘‘ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ປຸປ຺ຜຜລູປຄເມວ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປນ ປຣິຍາໂຍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ປຣິຍາຍໍ, ອິຘ ຈ ປຣິຍາຍາຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ –

‘‘ພຸທ຺ເຘນ ຘມ຺ໂມ ວິນໂຍ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ;

ໂຍ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ເຕຫິ ຕເຖວ ຎາໂຕ;

ໂສ ເຍຫິ ເຕສໍ ມຕິມຈ຺ຈຊນ຺ຕາ;

ຍສ຺ມາ ປຸເຣ ອຏ຺ຐກຖາ ອກໍສຸ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ;

ຕໍ ວຊ຺ຊຍິຕ຺ວານ ປມາທເລຂໍ;

ສພ຺ພມ຺ປິ ສິກ຺ຂາສຸ ສຄາຣວານໍ;

ຍສ຺ມາ ປມາຓໍ ອິຘ ປຓ຺ຑິຕານ’’ນ຺ຕິ.

ສພ຺ພໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ຍທິ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍປິ ຄນ຺ຖານາທີສຸ ອາປຕ຺ຕິ, ຫຣຓາທີສຸ ກສ຺ມາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ? ກຸລິຕ຺ຖີອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຫຣຓໂຕ ຫຣຓາຘິກາເຣ ຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜານໍ ວຓ຺ເຏ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ກຕມາລໍ. ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກນ຺ຕິ ອຸໂຠຫິ ປສ຺ເສຫິ ປຸປ຺ຜວຓ຺ເຏ ກຕ຺ວາ ກຕມາລໍ. ມຎ຺ຊຣິກນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ມຎ຺ຊຣີ ວິຍ ກຕາ ປຸປ຺ຜວິກຕິ ມຎ຺ຊຣິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຘູຕິກາຕິ ສູຈິຍາ ວາ ສລາກາຍ ວາ ສິນ຺ທຸວາຣປຸປ຺ຜາທີນິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກຕາ. ວຏໍສໂກຕິ ວຕໍສໂກ. ອາເວຬາຕິ ກຓ຺ຓິກາ. ອຸຣຈ຺ຉໂທຕິ ຫາຣສທິສໍ ອຸເຣ ຐປນກປຸປ຺ຜທາມໍ. ອຍໍ ຕາວ ເອຕ຺ຖ ປທວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອາປຕ຺ຕິວິນິຈ຺ຉໂຍ. ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ອກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ເຈວ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ, ຕຖາ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ໂຣປາເປນ຺ຕສ຺ສ. ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ໂຣປເນປິ ໂຣປາປເນປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ສກິໍ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ພຫຸນ຺ນມ຺ປິ ໂຣປເນ ເອກເມວ ສປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏໍ ວາ ສຸທ຺ຘທຸກ຺ກຏໍ ວາ ໂຫຕິ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ຫິ ກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ວາ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ໂຣປາປເນ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍປິ ອກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ໂຣເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ໂຣປາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຍໍ ປນ ນໂຍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຕ຺ໂຕ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ.

ສິຎ຺ຈນສິຎ຺ຈາປເນ ປນ ອກປ຺ປິຍອຸທເກນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ກຸລທູສນປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ກຏມ຺ປິ. ກປ຺ປິເຍນ ເຕສໍເຍວ ທ຺ວິນ຺ນມຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ເຈຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ສິຎ຺ຈາປເນ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ປນ ຘາຣາວຈ຺ເຉທວເສນ ປໂຍຄພຫຸລຕາຍ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ໂອຈິນເນ ປຸປ຺ຜຄຓນາຍ ທຸກ຺ກຏປາຈິຕ຺ຕິຍານິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍາເນວ. ພຫູນິ ປນ ປຸປ຺ຜານິ ເອກປໂຍເຄນ ໂອຈິນນ຺ໂຕ ປໂຍຄວເສນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ໂອຈິນາປເນ ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ສກິໍ ອາຓຕ຺ໂຕ ພຫຸມ຺ປິ ໂອຈິນຕິ, ເອກເມວ ສປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ຄນ຺ຖນາທີສຸ ສພ຺ພາປິ ຉ ປຸປ຺ຜວິກຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ – ຄນ຺ຖິມໍ, ໂຄປ຺ຜິມໍ, ເວຘິມໍ, ເວຐິມໍ, ປູຣິມໍ, ວາຍິມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຄນ຺ຖິມໍ’’ ນາມ ສທຓ຺ຑເກສຸ ວາ ອຸປ຺ປລປທຸມາທີສຸ ອຎ຺ເຎສຸ ວາ ທີຆວຓ຺ເຏສຸ ປຸປ຺ເຜສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທຓ຺ຑເກນ ທຓ຺ຑກໍ ວຓ຺ເຏນ ວາ ວຓ຺ຏໍ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕເມວ ຫິ ຄນ຺ຖິມໍ. ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ກາຕຸມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາເປຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ຊານ, ເອວໍ ກເຕ ໂສເຠຍ຺ຍ, ຍຖາ ເອຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ນ ວິກິຣິຍນ຺ຕິ ຕຖາ ກໂຣຫີຕິອາທິນາ ປນ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ໂຄປ຺ຜິມໍ’’ ນາມ ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ວາກາທີຫິ ວາ ວສ຺ສິກປຸປ຺ຜາທີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລາວເສນ ໂຄປ຺ຜນໍ, ວາກໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອວຓ຺ຏການິ ນີປປຸປ຺ຜາທີນິ ປເວເສຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ເອຕມ຺ປິ ໂຄປ຺ຜິມເມວ. ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ເວຘິມໍ’’ ນາມ ສວຓ຺ຏການິ ວສ຺ສິກປຸປ຺ຜາທີນິ ວຓ຺ເຏສຸ, ອວຓ຺ຏການິ ວາ ວກຸລປຸປ຺ຜາທີນິ ອນ຺ໂຕຉິທ຺ເທ ສູຈິຕາລຫີຣາທີຫິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອາວຸນນ຺ຕິ, ເອຕໍ ເວຘິມໍ ນາມ, ຕມ຺ປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈິ ປນ ກທລິກ຺ຂນ຺ຘມ຺ຫິ ກຓ຺ຏເກ ວາ ຕາລຫີຣາທີນິ ວາ ປເວເສຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜານິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ເກຈິ ກຓ຺ຏກສາຂາສຸ, ເກຈິ ປຸປ຺ຜຈ຺ຉຕ຺ຕປຸປ຺ຜກູຏາຄາຣກຣຓຕ຺ຖໍ ຉຕ຺ເຕ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ປເວເສຕ຺ວາ ຐປິຕກຓ຺ຏເກສຸ, ເກຈິ ຘມ຺ມາສນວິຕາເນ ພທ຺ຘກຓ຺ຏເກສຸ, ເກຈິ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜາທີນິ ສລາກາຫິ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຉຕ຺ຕາຘິຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ອຕິໂອຬາຣິກເມວ. ປຸປ຺ຜວິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ປນ ຘມ຺ມາສນວິຕາເນ ກຓ຺ຏກມ຺ປິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ກຓ຺ຏກາທີຫິ ວາ ເອກປຸປ຺ຜມ຺ປິ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ປຸປ຺ເຜເຍວ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ປເວເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຊາລວິຕານເວທິກ-ນາຄທນ຺ຕກ ປຸປ຺ຜປຏິຈ຺ຉກຕາລປຓ຺ຓຄຸຬກາທີນໍ ປນ ຉິທ຺ເທສຸ ອໂສກປິຓ຺ຑິຍາ ວາ ອນ຺ຕເຣສຸ ປຸປ຺ຜານິ ປເວເສຕຸໍ ນ ໂທໂສ. ເອຕໍ ເວຘິມໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມຣຊ຺ຊຸຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ.

‘‘ເວຐິມໍ’’ ນາມ ປຸປ຺ຜທາມປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖເກສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເກຈິ ຫິ ມຕ຺ຖກທາມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາ ຆຏກາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸປ຺ເຜຫິ ເວເຐນ຺ຕິ, ເກຈິ ອຏ຺ຐຏ຺ຐ ວາ ທສ ທສ ວາ ອຸປ຺ປລປຸປ຺ຜາທີນິ ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ວາເກນ ວາ ທຓ຺ຑເກສຸ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລຫຕ຺ຖເກ ວາ ປທຸມຫຕ຺ຖເກ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາມເຓເຣຫິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຖເລ ຐປິຕອຸປ຺ປລາທີນິ ກາສາເວນ ຠຓ຺ຑິກມ຺ປິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕສໍເຍວ ປນ ວາເກນ ວາ ທຓ຺ຑເກນ ວາ ພນ຺ຘິຕຸໍ ອໍສຠຓ຺ຑິກໍ ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອໍສຠຓ຺ຑິກາ ນາມ ຂນ຺ເຘ ຐປິຕກາສາວສ຺ສ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ປສິພ຺ພເກ ວິຍ ປຸປ຺ຜານິ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອໍສຠຓ຺ຑິກາ, ເອຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທຓ຺ຑເກຫິ ປທຸມິນິປຓ຺ຓໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລາທີນິ ປຓ຺ເຓນ ເວເຐຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ປຸປ຺ຜານໍ ອຸປຣິ ປທຸມິນິປຓ຺ຓເມວ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ທຓ຺ຑກໍ ປນ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ປູຣິມໍ’’ ນາມ ມາລາຄຸເຓ ຈ ປຸປ຺ຜປເຏ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂຍ ຫິ ມາລາຄຸເຓນ ເຈຕິຍໍ ວາ ໂພຘິໍ ວາ ເວທິກໍ ວາ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ປຸນ ອາເນຕ຺ວາ ປູຣິມຐານໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ປູຣິມໍ ນາມ ໂຫຕິ. ໂກ ປນ ວາໂທ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ, ນາຄທນ຺ຕ-ກນ຺ຕເຣຫິ ປເວເສຕ຺ວາ ຫຣນ຺ໂຕ ໂອລມ຺ພກໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ນາຄທນ຺ຕກໍ ປຣິກ຺ຂິປຕິ, ເອຕມ຺ປິ ປູຣິມໍ ນາມ. ນາຄທນ຺ຕເກ ປນ ປຸປ຺ຜວລຍໍ ປເວເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາລາຄຸເຓຫິ ປຸປ຺ຜປຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ເອກເມວ ມາລາຄຸຓໍ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸນ ປຈ຺ຈາຫຣໂຕ ປູຣິມເມວ ໂຫຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມາລາຄຸເຓຫິ ປນ ພຫູຫິປິ ກຕໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນມຕ຺ຖກາທີສຸ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຕິທີຆໍ ປນ ມາລາຄຸຓໍ ເອກວາຣໍ ຫຣິຕ຺ວາ ວາ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາ ປຸນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາປິ ຕເຖວ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ວາຍິມໍ’’ ນາມ ປຸປ຺ຜຊາລປຸປ຺ຜປຏປຸປ຺ຜຣູເປສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຈຕິເຍສຸ ປຸປ຺ຜຊາລໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມກມ຺ຫິ ຊາລຈ຺ຉິທ຺ເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉຕ຺ຕໂພຘິຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸປ຺ຜປຏໍ ປນ ປເຣຫິ ປູຣິຕມ຺ປິ ວາຍິຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ໂຄປ຺ຜິມປຸປ຺ເຜເຫວ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິຣູປການິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕານິປິ ວາຍິມຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ປຸຣິມນເຍເນວ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ເຎຫິ ກຕປຣິຈ຺ເຉເທ ປນ ປຸປ຺ຜານິ ຐເປນ຺ເຕນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິຣູປກມ຺ປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກລມ຺ພເກນ ອຑ຺ຒຈນ຺ທເກນ ຈ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐປຸປ຺ຜວິກຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ກລມ຺ພໂກຕິ ອຑ຺ຒຈນ຺ທກນ຺ຕເຣ ຆຏິກທາມໂອລມ຺ພໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ອຑ຺ຒຈນ຺ທໂກ’’ຕິ ອຑ຺ຒຈນ຺ທາກາເຣນ ມາລາຄຸຓປຣິກ຺ເຂໂປ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ປູຣິເມເຍວ ປວິຏ຺ຐໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ ມາລາຄຸເຓ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜທາມກຣຓມ຺ປິ ວາຍິມໍເຍວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕມ຺ປິ ອິຘ ປູຣິມຏ຺ຐາເນເຍວ ປວິຏ຺ຐໍ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜຄຸຬທາມເມວ ປິຏ຺ຐມຍທາມມ຺ປິ ເຄຓ຺ຑຸກປຸປ຺ຜທາມມ຺ປິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຂຣປຕ຺ຕທາມມ຺ປິ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ເນວ ກາຕຸໍ ນ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປູຊານິມິຕ຺ຕໍ ປນ ກປ຺ປິຍວຈນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິຍາຍໂອຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິເຍວ.

ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ລາເສນ຺ຕີຕິ ປີຕິຍາ ອຸປ຺ປິລວມານາ ວິຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ລາສິຍນາຏກໍ ນາເຏນ຺ຕິ, ເຣຈກໍ ເທນ຺ຕິ. ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ຍທາ ນາຏກິຕ຺ຖີ ນຈ຺ຈຕິ, ຕທາ ເຕປິ ຕສ຺ສາ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕີຕິ ຍທາ ສາ ນຈ຺ຈຕິ, ຕທາ ນຈ຺ຈານຸຣູປໍ ຄາຍນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬນ຺ຕີຕິ ອຏ຺ຐປທຜລເກ ຊູຕໍ ກີຬນ຺ຕິ. ຕຖາ ທສປເທ, ອາກາເສປີຕິ ອຏ຺ຐປທທສປເທສຸ ວິຍ ອາກາເສເຍວ ກີຬນ຺ຕິ. ປຣິຫາຣປເຖປີຕິ ຠູມິຍໍ ນານາປຖມຓ຺ຑລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິຫຣິຕພ຺ພປຖໍ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຕິກກີຬາຍ ກີຬນ຺ຕິ, ເອກຊ຺ຌໍ ຐປິຕາ ສາຣິໂຍ ວາ ປາສາຓສກ຺ຂຣາໂຍ ວາ ອຈາເລນ຺ຕາ ນເຂເນວ ອປເນນ຺ຕິ ຈ ອຸປເນນ຺ຕິ ຈ, ສເຈ ຕຕ຺ຖ ກາຈິ ຈລຕິ, ປຣາຊໂຍ ໂຫຕິ. ຂລິກາຍາຕິ ຊູຕຜລເກ ປາສກກີຬາຍ ກີຬນ຺ຕິ. ຆຏິກາຍາຕິ ຆຏິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຓ຺ຑກກີຬາ, ຕາຍ ກີຬນ຺ຕິ. ທີຆທຓ຺ຑເກນ ຣສ຺ສທຓ຺ຑກໍ ປຫຣນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ.

ສລາກຫຕ຺ເຖນາຕິ ລາຂາຍ ວາ ມຎ຺ຊຏ຺ຐິຍາ ວາ ປິຏ຺ຐອຸທເກ ວາ ສລາກຫຕ຺ຖໍ ເຕເມຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ຠູມິຍໍ ວາ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ວາ ຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີຣູປານິ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ອກ຺ເຂນາຕິ ຄຸເຬນ. ປງ຺ຄຈີເຣນາຕິ ປງ຺ຄຈີຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຓນາຬິກາ, ຕໍ ຘມນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ວງ຺ກເກນາຕິ ຄາມທາຣການໍ ກີຬນເກນ ຂຸທ຺ທກນງ຺ຄເລນ. ໂມກ຺ຂຈິກາຍາຕິ ໂມກ຺ຂຈິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກກີຬາ, ອາກາເສ ວາ ທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ຠູມິຍໍ ວາ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍຠາເວນ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິງ຺ຄຸລເກນາຕິ ຈິງ຺ຄຸລກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທີຫິ ກຕໍ ວາຕປ຺ປຫາເຣນ ປຣິພ຺ຠມນຈກ຺ກໍ, ເຕນ ກີຬນ຺ຕິ. ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນາຕິ ປຕ຺ຕາຬ຺ຫກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຓນາຬິ, ຕາຍ ວາລິກາທີນິ ມິນນ຺ຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ຣຖເກນາຕິ ຂຸທ຺ທກຣເຖນ. ຘນຸເກນາຕິ ຂຸທ຺ທກຘນຸນາ.

ອກ຺ຂຣິກາຍາຕິ ອກ຺ຂຣິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາກາເສ ວາ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ອກ຺ຂຣຊານນກີຬາ, ຕາຍ ກີຬນ຺ຕິ. ມເນສິກາຍາຕິ ມເນສິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ມນສາ ຈິນ຺ຕິຕຊານນກີຬາ, ຕາຍ ກີຬນ຺ຕິ. ຍຖາວຊ຺ເຊນາຕິ ຍຖາວຊ຺ຊໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາຓກຸຓິກຂຎ຺ຊາທີນໍ ຍໍ ຍໍ ວຊ຺ຊໍ ຕໍ ຕໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສນກີຬາ ຕາຍ ກີຬນ຺ຕິ, ເວລມ຺ຠກາ ວິຍ. ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ຫຕ຺ຖິນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ອສ຺ສາທີສຸ. ຘາວນ຺ຕິປີຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຘາວນ຺ຕິ. ອາຘາວນ຺ຕິປີຕິ ຍຕ຺ຕກໍ ຘາວນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕກເມວ ອຠິມຸຂາ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອາຘາວນ຺ຕິ. ນິພ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ມລ຺ລຍຸທ຺ຘໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ນລາຏິກມ຺ປິ ເທນ຺ຕີຕິ ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນລາເຏ ອງ຺ຄຸລິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ນລາເຏ ຐເປນ຺ຕິ. ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປາຬິຍໍ ອນາຄຕໍ ມຸຂຑິຓ຺ຑິມາທິວິວິຘໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ.

໔໓໒. ປາສາທິເກນາຕິ ປສາທາວເຫນ, ສາຣຸປ຺ເປນ ສມຓານຸຈ຺ຉວິເກນ. ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນາຕິ ຄມເນນ. ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນາຕິ ນິວຕ຺ຕເນນ. ອາໂລກິເຕນາຕິ ປຸຣໂຕ ທສ຺ສເນນ. ວິໂລກິເຕນາຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ທສ຺ສເນນ. ສມິຎ຺ຊິເຕນາຕິ ປພ຺ພສງ຺ໂກຈເນນ. ປສາຣິເຕນາຕິ ເຕສໍເຍວ ປສາຣເຓນ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ປາສາທິກ ອຠິກ຺ກນ຺ຕ-ປຏິກ຺ກນ຺ຕ-ອາໂລກິຕ-ວິໂລກິຕ-ສມິຎ຺ຊິຕ-ປສາຣິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ເຫຏ຺ຐາ-ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ. ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ຕາຍ ປາສາທິກອຠິກ຺ກນ຺ຕາທິຕາຍ ສມ຺ປນ຺ນອິຣິຍາປໂຖ.

ກ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂກ ອຍໍ. ອພລພໂລ ວິຍາຕິ ອພໂລ ກິຣ ໂພນ຺ໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຕິສຍຕ຺ເຖ ຈ ອິທໍ ອາເມຑິຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຕິໂພນ຺ໂທ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມນ຺ທມນ຺ໂທຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທີນໍ ອນຸທ຺ຘຕຕາຍ ອຕິມນ຺ໂທ. ອຕິສຓ຺ໂຫຕິ ເອວໍ ຄຸຓເມວ ໂທສໂຕ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິໂກ ວິຍາຕິ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸຕາຍ ຠກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ກຸຏິຕມຸໂຂ ກຸປິໂຕ ວິຍ ວິຈຣຕີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ວທນ຺ຕິ. ສຓ຺ຫາຕິ ນິປຸຓາ, ‘‘ອມ຺ມ ຕາຕ ຠຄິນີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປາສກຊນໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸປເນຕຸໍ ເຉກາ, ນ ຍຖາ ອຍໍ; ເອວໍ ອພລພໂລ ວິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຂິລາຕິ ສາຂລ຺ເຍນ ຍຸຕ຺ຕາ. ສຸຂສມ຺ຠາສາຕິ ອິທໍ ປຸຣິມສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ເຍສຎ຺ຫິ ສຸຂສມ຺ຠາສາ ສມ຺ໂມທນີຍກຖາ ເນລາ ໂຫຕິ ກຓ຺ຓສຸຂາ, ເຕ ສຂິລາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕນາຫໍສຸ – ‘‘ສຂິລາ ສຸຂສມ຺ຠາສາ’’ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍາ ອຸປາສເກ ທິສ຺ວາ ມຘຸຣໍ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຂິລາ ສຸຂສມ຺ຠາສາ, ນ ຍຖາ ອຍໍ; ເອວໍ ມນ຺ທມນ຺ທາ ວິຍາຕິ. ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ມິຫິຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອເຕສໍ ວຈນສ຺ສາຕິ ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປຐມໍ ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຫິສ຺ວາຄຕວາທິໂນຕິ ອຸປາສກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຫິ ສ຺ວາຄຕໍ ຕວາ’’ຕິ ເອວໍວາທິໂນ, ນ ຍຖາ ອຍໍ; ເອວໍ ສງ຺ກຸຏິຕມຸຂຕາຍ ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິກາ ວິຍ ເອວໍ ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາທິຕາຍ ອຠາກຸຏິກຠາວໍ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ສຣູເປນປິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອຠາກຸຏິກາ ອຸຕ຺ຕານມຸຂາ ປຸພ຺ພຠາສິໂນ’’ຕິ. ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ວາ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ອາກາຣານໍ ອຠາວທສ຺ສນເມຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ອຠາກຸຏິກາ’’ຕິ ອິມິນາ ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິກາກາຣສ຺ສ ອຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ‘‘ອຸຕ຺ຕານມຸຂາ’’ຕິ ອິມິນາ ມນ຺ທມນ຺ທາກາຣສ຺ສ, ເຍ ຫິ ຈກ຺ຂູນິ ອຸມ຺ມິເລຕ຺ວາ ອາໂລກເນນ ອຸຕ຺ຕານມຸຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເຕ ມນ຺ທມນ຺ທາ. ປຸພ຺ພຠາສິໂນຕິ ອິມິນາ ອພລພລາກາຣສ຺ສ ອຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ, ເຍ ຫິ ອາຠາສນກຸສລຕາຍ ‘‘ອມ຺ມ ຕາຕາ’’ຕິ ປຐມຕຣໍ ອາຠາສນ຺ຕິ, ນ ເຕ ອພລພລາຕິ.

ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາຕິ ໂສ ກິຣ ອຸປາສໂກ ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠິກ຺ຂູຫິເຍວ ເອຕໍ ກຕໍ, ສກລມ຺ປິ ຄາມໍ ວິຈຣນ຺ຕາ ນ ລຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທາຕຸກາໂມ ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫ. ກິໍ ປນາຍໍ ປຍຸຕ຺ຕວາຈາ ໂຫຕິ, ນ ໂຫຕີຕິ? ນ ໂຫຕິ. ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ໂຫ ນາມາຍໍ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ອິທານິ ເຈປິ ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ວາ ສາຍນ຺ເຫ ວາ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂກຈິ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘‘ກສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ຈຣຖາ’’ຕິ? ເຍນຕ຺ເຖນ ຈຣຕິ, ຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ລທ຺ຘໍ ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈ ນ ລທ຺ຘໍ, ‘‘ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຍໍ ໂສ ເທຕິ, ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ທຸຏ຺ໂຐຕິ ນ ປສາທາທີນໍ ວິນາເສນ ທຸຏ຺ໂຐ, ປຸຄ຺ຄລວເສນ ທຸຏ຺ໂຐ. ທານປຖານີຕິ ທານານິເຍວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ທານປຖານີຕິ ທານນິພທ຺ຘານິ ທານວຕ຺ຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານີຕິ ທາຍເກຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ, ນ ເຕ ຕານິ ເອຕຣຫິ ເທນ຺ຕິ. ຣິຎ຺ຈນ຺ຕີຕິ ວິສຸໍ ໂຫນ຺ຕິ ນານາ ໂຫນ຺ຕິ, ປກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ມາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເປສລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕິຏ຺ຐາ ຠເວຍ຺ຍ.

ເອວມາວຸໂສຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ຘສ຺ສ ປສນ຺ນສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ສາສນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ເອວຣູປໍ ກິຣ ສາສນໍ ກປ຺ປິຍໍ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ເຈຕິຍໍ ປຏິມໍ ໂພຘິໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ເຈຕິເຍ ຄນ຺ຘປູຊໍ ກໂຣຖ, ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປາເຕຖ, ທານໍ ທສ຺ສາມ, ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມາຕິ ວາ ອີທິເສສຸ ສາສເນສຸ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ກປ຺ປິຍສາສນານິ ເອຕານິ ນ ຄິຫີນໍ ຄິຫິກມ຺ມປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານີຕິ. ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອາຄຈ຺ຉສີຕິ ນິສິນ຺ໂນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອາຄໂຕ ໂຫຕິ; ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ວຕ຺ຕມານສມີເປ ວຕ຺ຕມານວຈນໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ໂທໂສ. ປຣິໂຍສາເນ ‘‘ຕໂຕ ອຫໍ ຠຄວາ ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ວຈເນ ເອເສວ ນໂຍ.

໔໓໓. ປຐມໍ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທຕພ຺ພາຕິ ‘‘ມຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ວຕ຺ຕຸກາມາ’’ຕິ ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸນາ ຈ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ໂຈເທຕພ຺ພາ. ໂຈເທຕ຺ວາ ຍໍ ນ ສຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສາເຣຕພ຺ພາ. ສເຈ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປຏິຊານນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິເມວ ວາ ປຏິຊານນ຺ຕິ, ນ ວຕ຺ຖຸໍ, ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕພ຺ພາ. ອຖ ວຕ຺ຖຸເມວ ປຏິຊານນ຺ຕິ, ນາປຕ຺ຕິໍ; ເອວມ຺ປິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຍໍ ນາມ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ໂຣເປຕພ຺ພາ ເອວ. ຍທິ ເນວ ວຕ຺ຖຸໍ, ນາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ໂຣເປຕພ຺ພາ ອຍເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຍຖາປຏິຎ຺ຎາຍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕ຺ວາ; ເອວໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ເອວໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສນ຺ເຕນ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວາ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນ ວສິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສນ຺ເຕນ ສາມນ຺ຕຄາເມປິ ປິຓ຺ຑາຍ ນ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ສາມນ຺ຕວິຫາເຣປິ ວສນ຺ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ນ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນຄຣໍ ນາມ ມຫນ຺ຕໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກມ຺ປິ ໂຫຕີ’’ຕິ ອນ຺ເຕວາສິເກຫິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ສາ ວີຖິຍາ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ວາຣິຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ‘‘ວີຖິປິ ມຫຕີ ນຄຣປ຺ປມາຓາວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ສາ ຆຣປຏິປາຏິຍາ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ຆຣປຏິປາຏີປິ ວີຖິປ຺ປມາຓາວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຕ຺ຕ ຆຣານິ ວາຣິຕານີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ປນ ສພ຺ພໍ ເຖຣສ຺ສ ມໂນຣຖມຕ຺ຕເມວ. ສເຈປິ ວິຫາໂຣ ຕິໂຍຊນປຣໂມ ໂຫຕິ ທ຺ວາທສໂຍຊນປຣມຎ຺ຈ ນຄຣໍ, ເນວ ວິຫາເຣ ວສິຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ, ນ ນຄເຣ ຈຣິຕຸນ຺ຕິ.

໔໓໕. ເຕ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕາຕິ ກຖໍ ສງ຺ໂຆ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ອກາສິ? ນ ຄນ຺ຕ຺ວາວ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອກາສິ, ອຖ ໂຂ ກຸເລຫິ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສງ຺ຆຠຕ຺ເຕສຸ ກຍິຣມາເນສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຖຣາ ສມຓປຏິປທໍ ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ, ອຍໍ ອສ຺ສມໂຓ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເອກໍ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ສີມໍ ປເວ ເສຕ຺ວາ ເອເຕເນວຸປາເຍນ ສພ຺ເພສໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ອກໍສູຕິ. ເອວໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕສ຺ສ ຈ ອຏ຺ຐາຣສ ວຕ຺ຕານິ ປູເຣຕ຺ວາ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘກມ຺ເມນາປິ ຈ ເຕນ ເຍສຸ ກຸເລສຸ ປຸພ຺ເພ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໂຕ ປຈ຺ຈຍາ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ, ອາສວກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ເຕນາປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ, ອກປ຺ປິຍາວ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ນ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ‘‘ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ກຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ສເຈ ວທນ຺ຕິ ‘‘ນ ມຍໍ ເຕນ ກາຣເຓນ ເທມ ອິທານິ ສີລວນ຺ຕຕາຍ ເທມາ’’ຕິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ປກຕິຍາ ທານຏ຺ຐາເນເຍວ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປກຕິທານເມວ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ນ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເຕ ປນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ວຕ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ນ ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕີຕິ ອນຸໂລມປຏິປທໍ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນຕາຍ ນ ປນ຺ນໂລມາ ໂຫນ຺ຕິ. ນ ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິຕ຺ຖຣຓມຄ຺ຄໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນ ຠິກ຺ຂູ ຂມາເປນ຺ຕີຕິ ‘‘ທຸກ຺ກຏໍ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ, ນ ປຸນ ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຂມຖ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຂມາປນໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ອກ຺ໂກສນ຺ຕີຕິ ກາຣກສງ຺ຆໍ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ປຣິຠາສນ຺ຕີຕິ ຠຍໍ ເນສໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຉນ຺ທຄາມິຕາ…ເປ… ຠຍຄາມິຕາ ປາເປນ຺ຕີຕິ ເອເຕ ຉນ຺ທຄາມິໂນ ຈ…ເປ… ຠຍຄາມິໂນ ຈາຕິ ເອວໍ ຉນ຺ທຄາມິຕາຍປິ…ເປ… ຠຍຄາມິຕາຍປິ ປາເປນ຺ຕິ, ໂຍເຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ປຣິວາເຣສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສມຓສເຕສຸ ເອກຈ຺ເຈ ທິສາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ວິພ຺ຠມນ຺ຕີຕິ ເອກຈ຺ເຈ ຄິຫີ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປໂມກ຺ຂານໍ ວເສນ ສພ຺ເພປິ ‘‘ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໔໓໖-໗. ຄາມໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ນຄຣມ຺ປິ ຄາມຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕໍ. ເຕນສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ຄາໂມປິ ນິຄໂມປິ ນຄຣມ຺ປິ ຄາໂມ ເຈວ ນິຄໂມ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອປາກາຣປຣິກ຺ເຂໂປ ສອາປໂຓ ນິຄໂມຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກຸລານິ ທູເສຕີຕິ ກຸລທູສໂກ. ທູເສນ຺ໂຕ ຈ ນ ອສຸຈິກທ຺ທມາທີຫິ ທູເສຕິ, ອຖ ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ທຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເຕສໍ ປສາທໍ ວິນາເສຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ປຸປ຺ເຜນ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຫຣິຕ຺ວາ ວາ ຫຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ວາ ສຍໍ ວາ ອຸປຄຕານໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ປຸປ຺ຜໍ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ເທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣສນ຺ຕກໍ ເທຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ເທຕິ, ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ເອເສວ ນໂຍ ສງ຺ຆິເກປິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ນິຍາມິຕໍ ອິສ຺ສຣວຕາຍ ທທໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ.

ປຸປ຺ຜໍ ນາມ ກສ຺ສ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ມາຕາປິຕູນ຺ນໍ ຕາວ ຫຣິຕ຺ວາປິ ຫຣາເປຕ຺ວາປິ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາປິ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເສສຎາຕການໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາວ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ, ມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ປນ ສິວລິງ຺ຄາທິປູຊນຕ຺ຖາຍ ວາ ກສ຺ສຈິປິ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຕາປິຕູນຎ຺ຈ ຫຣາເປນ຺ເຕນ ຎາຕິສາມເຓເຣເຫວ ຫຣາເປຕພ຺ພໍ. ອິຕເຣ ປນ ຍທິ ສຍເມວ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ສມ຺ມເຕນ ປຸປ຺ຜຠາຊເກນ ຠາຊນກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ສາມເຓຣານໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຄິຫີນໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ‘‘ຈູຬກໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສມ຺ມເຕນ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ.

ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍສຸ ສຄາຣວາ ສາມເຓຣາ ພຫູນິ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ເຖຣາ ປາໂຕວ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ອຸປາສການໍ ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອິທໍ ຄຓ຺ຫ, ຕ຺ວໍ ອິທໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜທານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ເຈຕິຍໍ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕາປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເຈຕິຍປູຊນຕ຺ຖາຍ ເທນ຺ຕິ, ເອຕມ຺ປິ ປຸປ຺ຜທານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຸປາສເກ ອກ຺ກປຸປ຺ຜາທີຫິ ປູເຊນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ວິຫາເຣ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜາທີນິ ອຕ຺ຖິ, ອຸປາສກາ ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປູເຊຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກຕ຺ວາ ທິວາຕຣໍ ຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕິທິວາ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ‘‘ວິຫາເຣ ພຫູນິ ປຸປ຺ຜານິ ປູຊໍ ອກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ພຫູນິ ກິຣ ວິຫາເຣ ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ ປຸນທິວເສ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປູຊຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ, ທານຎ຺ຈ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສຸກທິວສໍ ນາມ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຸປ຺ຜວາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອນຸຎ຺ຎາຕທິວເສ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສາມເຓເຣຫິ ຈ ປເຄວ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຣຸກ຺ເຂສຸ ປຸປ຺ຜານິ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ສາມເຓເຣຫິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ ຕຸມ຺ເຫ ປນ ປູເຊຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖ, ສງ຺ໂຆ ອຎ຺ຎໍ ທິວສໍ ປູເຊສ຺ສຕີຕິ. ເຕ ປູເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ‘‘ເຖຣາ ສາມເຓເຣຫິ ທາເປຕຸໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ສເຈ ສຍເມວ ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ເຕສໍ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ເຖເຣຫິ ປນ ‘ສາມເຓເຣຫິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານີ’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ປຸປ຺ຜວາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອໂນຈິເຕສຸ ປຸປ຺ເຜສຸ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສາມເຓເຣ ‘‘ໂອຈິນິຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຎາຕກສາມເຓຣານໍເຍວ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎາຕເກ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍ ຐເປນ຺ຕິ, ນ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ປລາຍິຕພ຺ພໍ, ໂອຈິນິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ໂກຈິ ຘມ຺ມກຖິໂກ ‘‘ພຫູນິ ອຸປາສກາ ວິຫາເຣ ປຸປ຺ຜານິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ເສວ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍຎ຺ຈ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເອຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຜລມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມາຕາປິຕູນໍຎ຺ຈ ເສສຎາຕການຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ປນ ເທນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ ປຣສນ຺ຕເກ ສງ຺ຆິເກ ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ນິຍາມິເຕ ຈ ທຸກ຺ກຏາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍເຍວ ຄິລານມນຸສ຺ສານໍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕອິສ຺ສຣານໍ ວາ ຂີຓປຣິພ຺ພຍານໍ ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຜລທານໍ ນ ໂຫຕິ. ຜລຠາຊເກນາປິ ສມ຺ມເຕນ ສງ຺ຆສ຺ສ ຜລຠາຊນກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕມນຸສ຺ສານໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອສມ຺ມເຕນ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆາຣາເມປິ ຜລປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ຣຸກ຺ຂປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ກຕິກາ ກາຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ຄິລານມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ຜລໍ ຍາຈນ຺ຕານໍ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ຜລານິ ທາຕພ຺ພານິ. ຣຸກ຺ຂາ ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ‘‘ອິໂຕ ຄເຫຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິຆ ຜລານິ ສຸນ຺ທຣານິ, ອິໂຕ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຈຸຓ຺ເຓນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ສິຣີສຈຸຓ຺ຓໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກສາວໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ເທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣສນ຺ຕກາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອິຘ ສງ຺ຆສ຺ສ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາປິ ຣຸກ຺ຂຈ຺ຉລ຺ລິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ມຕ຺ຕິກທນ຺ຕກຏ຺ຐເວຬູສຸປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑູປຄໍ ຎຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຓ຺ຓທານໍ ປນ ເອຕ຺ຖ ນ ອາຄຕໍ, ຕມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຣໂຕປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑວິນິຈ຺ຉເຍ ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

ເວຊ຺ຊິກາຍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເວຊ຺ຊກມ຺ມວິຘິ ຕຕິຍປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຊງ຺ຆເປສນິເກນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຊງ຺ຆເປສນິຍນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ທູເຕຍ຺ຍສາສນຫຣຓກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຄິຫີນຎ຺ຫິ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາປິ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຐມໍ ສາສນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຈ຺ຉາ ‘‘ອຍໍ ທານິ ໂສ ຄາໂມ ຫນ຺ທ ຕໍ ສາສນໍ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາປິ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ສາສນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ລທ຺ຘໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏໍ. ສາສນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ປນ ‘‘ຠນ຺ເຕ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກາ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຍມາເນນ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປນ ສຫຘມ຺ມິການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ປຓ຺ຑຸປລາສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣສ຺ສ ຈ ສາສນໍ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຄິຫີນຎ຺ຈ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ກປ຺ປິຍສາສນໍ. ອິທຎ຺ຫິ ຊງ຺ຆເປສນິຍກມ຺ມໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ປນ ອຏ຺ຐຫິ ກຸລທູສກກມ຺ເມຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ສຫຘມ຺ມິການໍ ນ ກປ຺ປນ຺ຕິ, ອຠູຕາໂຣຈນຣູປິຍສໍໂວຫາເຣຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍສທິສາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ປາປາ ສມາຈາຣາ ອສ຺ສາຕິ ປາປສມາຈາໂຣ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ມາລາວຈ຺ຉໂຣປນາທໂຍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິໂຣກ຺ຂາຕິ ປຣມ຺ມຸຂາ. ກຸລານິ ຈ ເຕນ ທຸຏ຺ຐານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ‘‘ກຸລານີ’’ຕິ ໂວຫາຣມຕ຺ຕເມຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ເຕນ ທຸຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຉນ຺ທຄາມິໂນຕິ ຉນ຺ເທນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຉນ຺ທຄາມິໂນ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸ. ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸລທູສກກມ຺ເມນ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຍໍ ປນ ໂສ ສງ຺ຆໍ ປຣິຠວິຕ຺ວາ ‘‘ຉນ຺ທຄາມິໂນ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ສມນຸຠາສນກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີນິປິ ປຐມສງ຺ຆເຠທສທິສາເນວາຕິ.

ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນວຓ຺ຓນາ

໔໔໒. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ…ເປ… ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຐມໍ ອາປຕ຺ຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ, ປຐມໍ ວີຕິກ຺ກມກ຺ຂເຓເຍວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕເຣ ປນ ຍຖາ ຕຕິເຍ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈ ທິວເສ ໂຫຕີຕິ ຊໂຣ ‘‘ຕຕິຍໂກ ຈຕຸຕ຺ຖໂກ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ; ເອວໍ ຍາວຕຕິເຍ ສມນຸຠາສນກມ຺ເມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຍາວຕຕິຍກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຍາວຕີຫໍ ຊານໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ຍຕ຺ຕການິ ອຫານິ ຊານນ຺ໂຕ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ‘‘ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ນາໂຣເຈຕິ. ຕາວຕີຫນ຺ຕິ ຕຕ຺ຕການິ ອຫານິ. ອກາມາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ ນ ກາເມນ, ນ ວເສນ, ອຖ ໂຂ ອກາເມນ ອວເສນ ປຣິວາສໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຉາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິວາສໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ຉ ຣຕ຺ຕິໂຍ. ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕາຍາຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ມານນຠາວາຍ, ອາຣາຘນຕ຺ຖາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວີສຕິສງ຺ໂຆ ຄໂຓ ອສ຺ສາຕິ ວີສຕິຄໂຓ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຍຕ຺ຣ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຣ. ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພຕິ ອຠິເອຕພ຺ໂພ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ອພ຺ຠານກມ຺ມວເສນ ໂອສາເຣຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອວ຺ຫາຕພ຺ໂພຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ອນພ຺ຠິໂຕຕິ ນ ອພ຺ຠິໂຕ, ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໂຕ, ອກຕພ຺ຠານກມ຺ໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອນວ຺ຫາໂຕຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ສາມີຈີຕິ ອນຸຘມ຺ມຕາ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ອນຸຄຕາ ໂອວາທານຸສາສນີ, ສາມີຈິ ຘມ຺ມຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ເຕຣສກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.