໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍໍ ປາຣາຊິກກຓ຺ຑສ຺ສ, ສງ຺ຄີຕໍ ສມນນ຺ຕຣໍ;

ຕສ຺ສ ເຕຣສກສ຺ສາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ.

໒໓໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ເສຍ຺ຍສໂກ ອນຠິຣໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ. ເສຍ຺ຍສໂກຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນາມໍ. ອນຠິຣໂຕຕິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ກາມຣາຄປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ ນ ປນ ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ໂສ ເຕນ ກິໂສ ໂຫຕີຕິ ໂສ ເສຍ຺ຍສໂກ ເຕນ ອນຠິຣຕຠາເວນ ກິໂສ ໂຫຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທາຍີຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ, ອຍຎ຺ຫິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ລາຬຸທາຍີ ນາມ ຠນ຺ຕມິຄສປ຺ປຏິຠາໂຄ ນິທ຺ທາຣາມຕາທິມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ໂລລຠິກ຺ຂຸ. ກຈ຺ຈິ ໂນ ຕ຺ວນ຺ຕິ ກຈ຺ຈິ ນຸ ຕ຺ວໍ. ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊາຕິອາທີສຸ ຍາວຕາ ອຕ຺ໂຖຕິ ຍາວທຕ຺ຖໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍາວຕາ ເຕ ໂຠຊເນນ ອຕ຺ໂຖ ຍຕ຺ຕກໍ ຕ຺ວໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ຠຸຎ຺ຊ, ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວາ ວາ ສຸປິຕຸໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ສຸປ, ມຕ຺ຕິກາທີຫິ ກາຍໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ຆໍສິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ນ຺ຫານໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕຕ຺ຕກໍ ນ຺ຫາຍ, ອຸທ຺ເທເສນ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ວາ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນນ ວາ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີຕິ. ຍທາ ເຕ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ຕວ ກາມຣາຄວເສນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຕາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕີຕິ ກາມຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ຘໍເສຕິ ປຘໍເສຕິ ວິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ມິລາເປຕິ ຈ. ຕທາ ຫຕ຺ເຖນ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໍ ໂມເຈຫີຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຫຕ຺ເຖນ ວາຍມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໂມຈນໍ ກໂຣຫິ, ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິຕິ ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອນຸສາສິ ຍຖາ ຕໍ ພາໂລ ພາລໍ ມໂຄ ມຄໍ.

໒໓໕. ເຕສໍ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອສມ຺ປຊານານໍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານນ຺ຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຍ ນິທ຺ທໍ ໂອຕຣນ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານໍ ອພ຺ຍາກໂຕ ຠວງ຺ຄວາໂຣ ປວຕ຺ຕຕິ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວາໂຣ ຄຬຕິ, ຕຖາປິ ສຍນກາເລ ມນສິກາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ. ທິວາ ສຸປນ຺ເຕນ ຍາວ ນ຺ຫາຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເກສາ ນ ສຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຕາວ ສຸປິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີຕິ ສອຸສ຺ສາເຫນ ສຸປິຕພ຺ພໍ. ຣຕ຺ຕິໍ ສຸປນ຺ເຕນ ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຣຕ຺ຕິຠາຄໍ ສຸປິຕ຺ວາ ຈນ຺ເທນ ວາ ຕາຣກາຍ ວາ ອິທໍ ນາມ ຐານໍ ປຕ຺ຕກາເລ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີຕິ ສອຸສ຺ສາເຫນ ສຸປິຕພ຺ພໍ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທີສຸ ຈ ທສສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ເອກໍ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ນິທ຺ທາ ໂອກ຺ກມິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິຎ຺ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ອວິຊຫິຕ຺ວາວ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ປນ ຠິກ຺ຂູ ພາລາ ໂລລາ ຠນ຺ຕມິຄສປ຺ປຏິຠາຄາ ນ ເອວມກໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕສໍ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອສມ຺ປຊານານໍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ.

ອຕ຺ຖິ ເຈຕ຺ຖ ເຈຕນາ ລພ຺ຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸປິນນ຺ເຕ ອສ຺ສາທເຈຕນາ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕນາ; ສາ ຈ ໂຂ ອພ຺ໂພຫາຣິກາຕິ ຠິກ຺ຂເວ ເອສາ ອສ຺ສາທເຈຕນາ ອຕ຺ຖິ, ສາ ຈ ໂຂ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ນ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ສຸປິນນ຺ເຕ ເຈຕນາຍ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ, ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ສານຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິກໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎາເປສິ.

໒໓໖-໒໓໗. ຕຕ຺ຖ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ເຈຕນາ ອສ຺ສາຕິ ສຎ຺ເຈຕນາ, ສຎ຺ເຈຕນາວ ສຎ຺ເຈຕນິກາ, ສຎ຺ເຈຕນາ ວາ ອສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ເຈຕນິກາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຍສ຺ສ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ໂສ ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສາ ຈສ຺ສ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ອາທຣໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຊານນ຺ໂຕຕິ ອຸປກ຺ກມາມີຕິ ຊານນ຺ໂຕ. ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕຕິ ສຸກ຺ກໍ ໂມເຈມີຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ, ເຕເນວ ອຸປກ຺ກມຊານນາກາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຊານນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຈຈ຺ຈາຕິ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາວເສນ ເຈເຕຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ. ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ອຸປກ຺ກມວເສນ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ນິຣາສງ຺ກຈິຕ຺ຕໍ ເປເສຕ຺ວາ. ວີຕິກ຺ກໂມຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ວີຕິກ຺ກໂມ ອຍໍ ສຎ຺ເຈຕນິກາສທ຺ທສ຺ສ ສິຂາປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອິທານິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ສຸກ຺ກສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ ຕໍ ຕາວ ສງ຺ຂ຺ຍາໂຕ ວຓ຺ຓເຠທໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸກ຺ກນ຺ຕິ ທສ ສຸກ຺ການີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ການໍ ອາສຍເຠທໂຕ ຘາຕຸນານຕ຺ຕໂຕ ຈ ນີລາທິວຓ຺ຓເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ວິສ຺ສຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕໍ ຐານາຈາວນໍ ໂຫຕິ, ເຕນາຫ – ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ຐານໂຕຈາວນາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖິສີສໍ ກຏິ ກາໂຍຕິ ຕິຘາ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານໍ ປກປ຺ເປນ຺ຕິ, ເອໂກ ກິຣາຈຣິໂຍ ‘‘ວຕ຺ຖິສີສໍ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອໂກ ‘‘ກຏີ’’ຕິ, ເອໂກ ‘‘ສກໂລ ກາໂຍ’’ຕິ, ເຕສຸ ຕຕິຍສ຺ສ ຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໍ. ເກສໂລມນຂທນ຺ຕານຎ຺ຫິ ມໍສວິນິມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາຖທ຺ຘສຸກ຺ຂຈມ຺ມານິ ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອວເສໂສ ຉວິມໍສໂລຫິຕານຸຄໂຕ ສພ຺ໂພປິ ກາໂຍ ກາຍປ຺ປສາທຠາວຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາພທ຺ຘປິຕ຺ຕານໍ ສມ຺ຠວສ຺ສ ຈ ຐານເມວ. ຕຖາ ຫິ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນາຠິຠູຕານໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ອຸໂຠຫິ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ ສມ຺ຠໂວ ນິກ຺ຂມຕິ, ມຫາເສນຣາຊາ ຈ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ສມ຺ຠວເວຄໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຖນ ພາຫຸສີສໍ ຜາເລຕ຺ວາ ວຓມຸເຂນ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສສີຕິ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐມສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາເທ ໂມຈນສ຺ສາເທນ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມໂຕ ຍຕ຺ຕກໍ ເອກາ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາ ປິເວຍ຺ຍ ຕຕ຺ຕເກ ອສຸຈິມ຺ຫິ ວຕ຺ຖິສີສໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ທຸຕິຍສ຺ສ ວາເທ ຕເຖວ ກຏິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ, ຕຕິຍສ຺ສ ວາເທ ຕເຖວ ສກລກາຍໍ ສງ຺ໂຂເຠຕ຺ວາ ຕໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ທກໂສໂຕໂຣຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຐານາ ຈຸຕຎ຺ຫິ ອວສ຺ສໍ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕິ. ຕສ຺ມາ ຐານາ ຈາວນມຕ຺ເຕເນເວຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ສາ ຈ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ເສວ ຫຕ຺ຖປຣິກມ຺ມປາທປຣິກມ຺ມຄຕ຺ຕປຣິກມ຺ມກຣເຓນ ສເຈປິ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຍໍ ສພ຺ພາຈຣິຍສາຘາຣຓວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸປິໂນ ເອວ ສຸປິນນ຺ໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອປເນຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ປສ຺ສຕິ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ວາ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ວາ ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ວາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ວາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ໂຂຠກຣຓປຈ຺ຈຍໂຍເຄນ ຂຸຠິຕຘາຕຸໂກ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈ ນານາວິຘໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ – ປພ຺ພຕາ ປຕນ຺ໂຕ ວິຍ, ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ, ວາຬມິຄຫຕ຺ຖີໂຈຣາທີຫິ ອນຸພທ຺ໂຘ ວິຍ ໂຫຕິ. ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ປສ຺ສຕິ. ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເທວຕາ ອຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຕ຺ຖາຍ ວາ ນານາວິຘານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕິ, ໂສ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ອານຸຠາເວນ ຕານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ປສ຺ສຕິ. ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວາ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ວາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕຠູຕໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສມາຕາ ວິຍ ປຸຕ຺ຕປຏິລາຠນິມິຕ຺ຕໍ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ວິຍ ປຎ຺ຈ ມຫາສຸປິເນ (ອ. ນິ. ໕.໑໙໖), ໂກສລຣາຊາ ວິຍ ໂສຬສ ສຸປິເນຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠໂຕ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໂຕ ຈ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ ນ ຕໍ ສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ເທວໂຕປສໍຫາຣໂຕ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ສຈ຺ຈໍ ວາ ໂຫຕິ ອລີກໍ ວາ, ກຸທ຺ຘາ ຫິ ເທວຕາ ອຸປາເຍນ ວິນາເສຕຸກາມາ ວິປຣີຕມ຺ປິ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ເອກນ຺ຕສຈ຺ຈເມວ ໂຫຕິ. ເອເຕສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ມູລກາຣຓານໍ ສໍສຄ຺ຄເຠທໂຕປິ ສຸປິນເຠໂທ ໂຫຕິເຍວ.

ຕຎ຺ຈ ປເນຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ສຸປິນໍ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນາວ ປສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປຫີນວິປລ຺ລາສຕ຺ຕາ, ອເສກ຺ຂາ ປນ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປຫີນວິປລ຺ລາສຕ຺ຕາ. ກິໍ ປເນຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ປຏິພຸທ຺ໂຘ, ອຸທາຫຸ ເນວ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ປຏິພຸທ຺ໂຘຕິ? ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ຕາວ ສຸຕ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ອຠິຘມ຺ມວິໂຣໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ຫິ ສຸປຕິ ຕໍ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ ຣາຄາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ນ ໂຫຕິ, ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອີທິສານິ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຖ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ ວິນຍວິໂຣໂຘ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍຎ຺ຫິ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ ຕໍ ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ປສ຺ສຕິ, ສພ຺ໂພຫາຣິກຈິຕ຺ເຕນ ຈ ກເຕ ວີຕິກ຺ກເມ ອນາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ເຕນ ປນ ກເຕປິ ວີຕິກ຺ກເມ ເອກນ຺ຕໍ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ອຖ ເນວ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ປຏິພຸທ຺ໂຘ ປສ຺ສຕິ, ໂກ ນາມ ປສ຺ສຕິ; ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ສຸປິນສ຺ສ ອຠາໂວວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ, ນ ອຠາໂວ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ປສ຺ສຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕຕິ ມກ຺ກຏນິທ຺ທາຍ ຍຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ຫິ ມກ຺ກຏສ຺ສ ນິທ຺ທາ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເອວໍ ຍາ ນິທ຺ທາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຸສລາທິຈິຕ຺ຕໂວກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາ, ຍສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠວງ຺ຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຓໍ ໂຫຕິ ຕາຍ ຍຸຕ຺ໂຕ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ເຕນາຍໍ ສຸປິໂນ ກຸສໂລປິ ໂຫຕິ ອກຸສໂລປິ ອພ຺ຍາກໂຕປິ. ຕຕ຺ຖ ສຸປິນນ຺ເຕ ເຈຕິຍວນ຺ທນຘມ຺ມສ຺ສວນຘມ຺ມເທສນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກຸສໂລ, ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອກຸສໂລ, ທ຺ວີຫິ ອນ຺ເຕຫິ ມຸຕ຺ໂຕ ອາວຊ຺ຊນຕທາຣມ຺ມຓກ຺ຂເຓ ອພ຺ຍາກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສ຺ວາຍໍ ທຸພ຺ພລວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ເຈຕນາຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ, ປວຕ຺ເຕ ປນ ອຎ຺ເຎຫິ ກຸສລາກຸສເລຫິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ ວິປາກໍ ເທຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ວິປາກໍ ເທຕິ? ອຖ ໂຂ ອວິສເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາວ ສຸປິນນ຺ຕເຈຕນາ. ເຕນາຫ – ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ສຸປິນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ອິມສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ, ອຍໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕຸກາມສ຺ສ ຍໍ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ປຣິວາສທານຕ຺ຖາຍ ອາທິໂຕ ເສເສ ຈ ມຊ຺ເຌ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສເນນ ວາ ສຫ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ ອວສາເນ ອພ຺ຠານຕ຺ຖາຍ ສງ຺ໂຆ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ນ ເຫຕ຺ຖ ເອກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ວິນາ ສງ຺ເຆນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ໂຆວ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ເທຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ, ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ອພ຺ເຠຕິ ນ ສມ຺ພຫຸລາ ນ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ອິທມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ –

‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸໂຓຫິ ຍຖາຕຖໍ;

ສງ຺ໂຆວ ເທຕິ ປຣິວາສໍ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ;

ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ ອພ຺ເຠຕິ, ເຕເນຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໓໙) –

ປຣິວາເຣ ວຈນກາຣຓຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປຣິວາສທານາທີນິ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອາຄຕານິ, ຕຕ຺ເຖວ ເນສໍ ສໍວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ເອວ ອາປຕ຺ຕິສມູຫສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຍໍ ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ, ຣູຬ຺ຫິສທ຺ເທນ ປນ ອວຍເວ ສມູຫໂວຫາເຣນ ວາ ‘‘ນິກາໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ເອໂກ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອໂກ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ.

ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ປທານຸກ຺ກເມນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ອິມໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຸປາຍຎ຺ຈ ກາລຎ຺ຈ ອຘິປ຺ປາຍຎ຺ຈ ອຘິປ຺ປາຍວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ໂມເຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີຫິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ອຸປາໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ວາ ໂມເຈຍ຺ຍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວາ ອາກາເສ ວາ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ໂຕ, ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ໂຎ ອຸປາໂຍ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ຣູເປ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂມເຈນ຺ໂຕປິ ຣູເປນ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂມເຈນ຺ໂຕປິ ຣູເປ ໂມເຈຕິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣູເປ ຫິ ສຕິ ໂສ ໂມເຈຕິ ນ ຣູປໍ ອລຠິຕ຺ວາ. ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີຫິ ປນ ປຎ຺ຈຫິ ກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ. ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທິກາເລສຸ ຫິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມນິຍຕ຺ເຕ ສຕິ ໂມເຈຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ໂຎ ກາໂລ ນຕ຺ຖິ, ນ ຫິ ວິນາ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີຫິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທໂຍ ກາລເຠທາ ໂມຈເນ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫນ຺ຕິ.

ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີຫິ ທສຫິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ທສ຺ສິໂຕ, ເອວຣູເປນ ຫິ ອຘິປ຺ປາຍເຠເທນ ໂມເຈຕິ ນ ອຎ຺ຎຖາ. ນີລາທີຫິ ປນ ທສຫິ ນວມສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ທສ຺ສິຕໍ, ວີມໍສນ຺ໂຕ ຫິ ນີລາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວເສນ ວີມໍສຕິ ນ ເຕຫິ ວິນິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໒໓໘. ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ອິເມສໍເຍວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີນໍ ປທານໍ ປກາສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ເນ ຣູເປ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ເນ ຣູເປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖາທິເຠເທ ຣູເປ. ພຫິທ຺ຘາ ອຸປາທິນ຺ເນຕິ ປຣສ຺ສ ຕາທິເສເຍວ. ອນຸປາທິນ຺ເນຕິ ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທາທິເຠເທ. ຕທຸຠເຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ຣູເປ, ອຸຠຍຆຏ຺ຏນວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣູເປນ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນຣູເປນ ຈ ເອກໂຕ ຆຏ຺ຏເນປິ ລພ຺ຠຕິ. ອາກາເສ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເກນຈິ ຣູເປນ ອຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອາກາເສເຍວ ກຏິກມ຺ປນປຍໂອເຄນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຈາເລນ຺ຕສ຺ສ.

ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ ຣາຄສ຺ສ ພລວຠາເວ, ຣາເຄນ ວາ ອງ຺ຄຊາຕສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ, ຖທ຺ຘຠາເວ ສຎ຺ຊາເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕີຕິ ໂມຈນກມ຺ມກ຺ຂມໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ອຸປກ຺ກມາຣຫໍ ໂຫຕິ.

ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ຐູປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ເຐນ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ. ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກາ ນາມ ໂລມສປາຓກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ໂລເມຫິ ຜຸຏ຺ຐໍ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກຓ຺ຑຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຖທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຕານິ ໂລມານິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຑໍສນ຺ຕານິ ວິຍ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກທຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຸຈ຺ຈາລິງ຺ຄປາຓກໂລມເວຘເນນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໓໙. ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສາມິ. ສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ໂມຈເນນ ຈ ມຸຈ຺ຈນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈ ຍາ ສຸຂາ ເວທນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຠສຊ຺ຊໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ເມ ໂມຈິຕໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ເຠສຊ຺ຊໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ທານໍ ທສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏກິປິລ຺ລິກາທີນໍ ທານໍ ທສ຺ສາມິ. ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິສ຺ສາມິ. ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ມນ຺ຕປທໍ ວຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຄ຺ຄໍ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ໂມເຈຕ຺ວາ ກີຏາທີນໍ ທິນ຺ນທາເນນ ວາ ປຸຎ຺ເຎນ ວາ ຍຎ຺ເຎນ ວາ ສຄ຺ຄໍ ຄມິສ຺ສາມິ. ພີຊໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກຸລວໍສງ຺ກຸຣສ຺ສ ທາຣກສ຺ສ ພີຊໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ‘‘ອິມິນາ ພີເຊນ ປຸຕ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂມເຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວີມໍສຕ຺ຖາຍາຕິ ຊານນຕ຺ຖາຍ. ນີລໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິອາທີສຸ ຊານິສ຺ສາມິ ຕາວ ກິໍ ເມ ໂມຈິຕໍ ນີລໍ ຠວິສ຺ສຕິ ປີຕກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຂິຑ຺ຑາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ຂິຑ຺ຑາປສຸໂຕ, ເຕນ ເຕນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ກີຬນ຺ໂຕ ໂມເຈຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໔໐. ອິທານິ ຍທິທໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ໂມເຈຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ໂມເຈນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ປທານໍ ວເສນ ຍຕ຺ຕໂກ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ໂຫຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕິ ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເຈເຕຕີຕິ ໂມຈນສ຺ສາທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ເຈຕນາຍ ມຸຈ຺ຈຕູຕິ ເຈເຕຕິ. ອຸປກ຺ກມຕີຕິ ຕທນຸຣູປໍ ວາຍາມໍ ກໂຣຕິ. ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອວໍ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ຕທນຸຣູເປນ ວາຍາເມນ ວາຍມໂຕ ສຸກ຺ກໍ ຐານາ ຈວຕິ. ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປຕິອາທີສຸປິ ອວເສເສສຸ ອຏ຺ຐວີສຕິຍາ ປເທສຸ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ. ກຖໍ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ຕາວ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ນີລໍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປເຍວ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປີຕາທີນໍ ໂມຈນວເສນ ອປຣາ ນວາຕິ ທສ. ຍຖາ ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍ ທສ, ເອວໍ ສຸຂາທີນໍ ນວນ຺ນໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖາຍ ເອເກກປເທ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ນວຸຕິ, ອິຕິ ອິມາ ຈ ນວຸຕິ ປຸຣິມາ ຈ ທສາຕິ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ຕາວ ສຕໍ. ຍຖາ ປນ ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ເຠ ເອວໍ ວຈ຺ຈູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸປິ ຈຕູສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ ສຕໍ ສຕໍ ກຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ, ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິມຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ຕາວ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈ ສຕານິ. ຍຖາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູເປ ປຎ຺ຈ, ເອວໍ ພຫິທ຺ຘາຣູເປ ປຎ຺ຈ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣູເປ ປຎ຺ຈ, ອາກາເສ ກຏິໍ ກມ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈາຕິ ສພ຺ພານິປິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຎ຺ຈການໍ ວເສນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອິທານິ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີສຸ ຕາວ ທສສຸ ປເທສຸ ປຏິປາຏິຍາ ວາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸປຣິ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ອຸຠໂຕ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ, ມຊ຺ເຌ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຠໂຕ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ສພ຺ພມູລໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນູປກ຺ກມໂມຈເນ ສຕິ ວິສງ຺ເກໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກພທ຺ຘຈກ຺ກາທິເຠທວິຈິຕ຺ຕໍ ປາຬິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖຎ຺ຈາ ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຄ຺ຍປທໍ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕເມກໍ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກໍ. ສຸຂປທາທີນິ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕີຕານນ຺ຕຣປທໍ ຕາວ ອາເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ນວ ພທ຺ຘຈກ຺ການີຕິ ເອວໍ ເອເກກມູລການິ ທສ ຈກ຺ການິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ທຸມູລກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ປາກໂຏເຍວ.

ຍຖາ ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິອາທີສຸ ທສສຸ ປເທສຸ, ເອວໍ ນີລາທີສຸປິ ‘‘ນີລຎ຺ຈ ປີຕກຎ຺ຈ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທສ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິປິ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ປາກໂຏເຍວ.

ປຸນ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ນີລຎ຺ຈ ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ນີລຎ຺ຈ ປີຕກຎ຺ຈາຕິ ເອເກເນກໍ ທ຺ວີຫິ ທ຺ເວ…ເປ… ທສຫິ ທສາຕິ ເອວໍ ປຸຣິມປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຉິມປທານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເອກໍ ມິສ຺ສກຈກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ‘‘ນີລໍ ໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈເຕຕ຺ວາ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປີຕກາທີສຸ ມຸຕ຺ເຕສຸປິ ປີຕກາທິວເສນ ເຈເຕຕ຺ວາ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອິຕເຣສຸ ມຸຕ຺ເຕສຸປິ ເນວຕ຺ຖິ ວິສງ຺ເກໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອຕມ຺ປິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນີລໍ ໂມເຈສ຺ສາມີຕິ ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ປີຕກໍ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມປທໍ ນີລາທີຫິ ນວຫິ ປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິຈກ຺ກໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປີຕກາທີນິ ນວ ປທານິ ເອເກນ ນີລປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ໂລຫິຕກາທີນິ ນວ ປທານິ ເອເກນ ປີຕກປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ໂລຫິຕກປທາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອິຕຣານິ ນວ ນວ ປທານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິປິ ອຏ຺ຐ ຈກ຺ການິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອວໍ ທສຄຕິກໍ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ຂຓ຺ຑຈກ຺ກາທີນໍ ອເນເກສໍ ຈກ຺ການໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອງ຺ຄວເສເນວ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ລຫຸກາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຈເຕຕິ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ຣາຄາທິອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠ ສຕິ ອາໂຣຄ຺ຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໂມຈເນ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ທຸຕິເຍນ ນເຍນ ເຈເຕນ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂມຈເນ ອສຕິ ທຸວງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນາ ລຫຸກາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາປຕ຺ຕິ. ‘‘ເຈເຕຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຉຫິ ນເຍຫິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອຍໍ ປນ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິເຠໂທ ສຓ຺ໂຫ ສຸຂຸໂມ, ຕສ຺ມາ ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ໂພ. ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ອາປຕ຺ຕິ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ, ວິນຍກມ຺ມໍ ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ໂຣຄນິທານໍ ອຊານິຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເວຊ຺ໂຊ ວິຍ ວິຆາຕຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕິກິຈ຺ຉິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓວິຘິ – ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນ ອາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕຕິຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘‘ກຕເຣນ ປໂຍເຄນ ກຕເຣນ ຣາເຄນ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ. ສເຈ ປຐມໍ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຎ຺ຎໍ ວທຕິ ນ ເອກມຄ຺ເຄນ ກເຖຕິ, ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຕ຺ວໍ ນ ເອກມຄ຺ເຄນ ກເຖສິ ປຣິຫຣສິ, ນ ສກ຺ກາ ຕວ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ຄຈ຺ຉ ໂສຕ຺ຖິໍ ຄເວສາ’’ຕິ. ສເຈ ປນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ເອກມຄ຺ເຄເນວ ກເຖຕິ, ຍຖາຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣຕິ, ອຖສ຺ສ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິຄຣຸກລຫຸກາປຕ຺ຕິວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ຣາຄານໍ ວເສນ ເອກາທສ ປໂຍຄາ ສມເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣິເມ ເອກາທສ ຣາຄາ – ໂມຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ, ເມຖຸນສ຺ສາໂທ, ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ, ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາໂທ, ທສ຺ສນສ຺ສາໂທ, ນິສຊ຺ຊສ຺ສາໂທ, ວາຈສ຺ສາໂທ, ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ, ວນຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂມເຈຕຸໍ ອສ຺ສາໂທ ໂມຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຈ຺ຈເນ ອສ຺ສາໂທ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາໂທ, ມຸຕ຺ເຕ ອສ຺ສາໂທ ມຸຕ຺ຕສ຺ສາໂທ, ເມຖຸເນ ອສ຺ສາໂທ ເມຖຸນສ຺ສາໂທ, ຜສ຺ເສ ອສ຺ສາໂທ ຜສ຺ສສ຺ສາໂທ, ກຓ຺ຑຸວເນ ອສ຺ສາໂທ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາໂທ, ທສ຺ສເນ ອສ຺ສາໂທ ທສ຺ສນສ຺ສາໂທ, ນິສຊ຺ຊາຍ ອສ຺ສາໂທ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາໂທ, ວາຈາຍ ອສ຺ສາໂທ ວາຈສ຺ສາໂທ, ເຄຫສ຺ສິຕໍ ເປມໍ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ, ວນຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜຜລາທິ ວນໂຕ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຫຏໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນວຫິ ປເທຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສ຺ສາທສີເສນ ຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອເກນ ປເທນ ສຣູເປເນວ, ເອເກນ ປເທນ ວຕ຺ຖຸນາ ວຸຕ຺ໂຕ, ວນຠງ຺ໂຄ ຫິ ຣາຄສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ນ ຣາໂຄເຍວ.

ເອເຕສໍ ປນ ຣາຄານໍ ວເສນ ເອວໍ ປໂຍຄາ ສມເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ – ໂມຈນສ຺ສາເທ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເຈເຕນ຺ໂຕ ເຈວ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ຈ ອຸປກ຺ກມຕິ ມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຕເຖວ ເຈເຕນ຺ໂຕ ຈ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ຈ ອຸປກ຺ກມຕິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສເຈ ປນ ສຍນກາເລ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອູຣຸນາ ວາ ມຸຏ຺ຐິນາ ວາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຄາຬ຺ຫໍ ປີເຬຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ສຸປຕິ, ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອສຸຠມນສິກາເຣນ ວູປສເມຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຸປຕິ, ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ມຸຈ຺ຈນສ຺ສາເທ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕິ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ມຸຈ຺ຈມານໍ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ອຸປກ຺ກມຕິ, ເຕນ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ມາ ກາສາວໍ ວາ ເສນາສນໍ ວາ ທຸສ຺ສີ’’ຕິ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ອຸທກຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມຸຕ຺ຕສ຺ສາເທ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ມຸຕ຺ເຕ ຐານາ ຈຸເຕ ອສຸຈິມ຺ຫິ ປຈ຺ຉາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ວິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ປຸນ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເມຖຸນສ຺ສາເທ ເມຖຸນຣາເຄນ ມາຕຸຄາມໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເຕນ ປໂຍເຄນ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ ປນ ຕາທິເສ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ສີສໍ ປຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ເມຖຸນຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ຜສ຺ສສ຺ສາເທ ທຸວິໂຘ ຜສ຺ໂສ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕິໂກ, ພາຫິໂຣ ຈ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຖທ຺ຘໍ ມຸທຸກນ຺ຕິ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ວາ ໂລລຠາເວນ ວາ ກີຬາປຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ກີຬາເປນ຺ໂຕ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ພາຫິຣຜສ຺ເສ ປນ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ປຣາມສໂຕ ເຈວ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກາຍສໍສຄ຺ຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ປນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ ວິສຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທ ທທ຺ທຸກຈ຺ຉຸປິຬກປາຓກາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ກຓ຺ຑຸວມານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທ ເນວ ກຓ຺ຑຸວໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ທສ຺ສນສ຺ສາເທ ທສ຺ສນສ຺ສາເທນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອໂນກາສໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ມາຕຸຄາມສ຺ສ ອໂນກາສຸປນິຊ຺ຌາເນ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ທສ຺ສນສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາທຣາເຄນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊປຈ຺ຈຍາ ປນ ອາປນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ວາຈສ຺ສາເທ ວາຈສ຺ສາທຣາເຄນ ມາຕຸຄາມໍ ເມຖຸນສນ຺ນິສ຺ສິຕາຫິ ວາຈາຫິ ໂອຠາສນ຺ຕສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສງ຺ຆາທິເສສໍ ປນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ວາຈສ຺ສາເທນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເຄຫສ຺ສິຕເປເມ ມາຕຣໍ ວາ ມາຕຸເປເມນ ຠຄິນິໍ ວາ ຠຄິນິເປເມນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣາມສໂຕ ເຈວ ອາລິງ຺ຄໂຕ ຈ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ປນ ຜຸສນປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ເຄຫສ຺ສິຕເປເມນ ຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ວນຠງ຺ເຄ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຕມ຺ພູລຄນ຺ຘປຸປ຺ຜວາສາທິປ຺ປກາຣໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວຠາວສ຺ສ ທຬ຺ຫຠາວຕ຺ຖາຍ ເປເສນ຺ຕິ ອຍໍ ວນຠງ຺ໂຄ ນາມ. ຕຎ຺ເຈ ມາຕຸຄາໂມ ກສ຺ສຈິ ສໍສຏ຺ຐວິຫາຣິກສ຺ສ ກຸລູປກຠິກ຺ຂຸໂນ ເປເສຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ‘‘ອສຸກາຍ ນາມ ອິທໍ ເປສິຕ’’ນ຺ຕິ ສາຣຕ຺ຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຕໍ ວນຠງ຺ຄໍ ກີຬາປຍໂຕ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ວນຠງ຺ເຄ ສາຣຕ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມເຈຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ.

ເອວເມເຕສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ຣາຄານໍ ວເສນ ອິເມ ເອກາທສ ປໂຍເຄ ສເມເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈ ຄຣຸກາ ໂຫຕິ ‘‘ຄຣຸກາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ສເຈ ລຫຸກາ ໂຫຕິ ‘‘ລຫຸກາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ຕທນຸຣູປຎ຺ຈ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ກຕໍ ສຸກຕໍ ໂຫຕິ ໂຣຄນິທານໍ ຎຕ຺ວາ ເວຊ຺ເຊນ ກຕເຠສຊ຺ຊມິວ, ຕສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

໒໖໒. ເຈເຕຕິ ນ ອຸປກ຺ກມຕີຕິອາທີສຸ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມຈນສ຺ສາທປີຬິໂຕ ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ໂມຈນສ຺ສາເທນ ນ ເຈເຕຕິ, ຜສ຺ສສ຺ສາເທນ ກຓ຺ຑຸວນສ຺ສາເທນ ວາ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຕເຖວ ນ ເຈເຕຕິ, ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ກາມວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ໂມຈນຕ຺ຖາຍ ນ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ວິຕກ຺ກຍໂຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ອິທໍ ອາຄຕເມວ ໂຫຕິ, ‘‘ນ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸປກ຺ກມຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ອນາປຕ຺ຕິ ສຸປິນນ຺ເຕນາຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸປິເນ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທີນິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ສຸປິນນ຺ເຕເນວ ກາຣເຓນ ຍສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສຸປິເນ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອສ຺ສາທເຈຕນາຍ ສຈສ຺ສ ວິສໂຍ ໂຫຕິ, ນິຈ຺ຈເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ຫຕ຺ເຖນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກີຬາເປຕພ຺ພໍ, ກາສາວປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ປນ ຫຕ຺ຖປຸເຏນ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ອຸທກຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ເຠສຊ຺ເຊນ ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາລິມ຺ປນ຺ຕສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣາທີນິ ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ອິຘ ເສຍ຺ຍສໂກ ອາທິກມ຺ມິໂກ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ກິຣິຍາ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນໍ, ສຸຂມຊ຺ຌຕ຺ຕທ຺ວເຍນາຕິ.

໒໖໓. ວິນີຕວຕ຺ຖູສຸ ສຸປິນວຕ຺ຖຸ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

ວິຕກ຺ກວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາມວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ເຄຫສ຺ສິຕກາມວິຕກ຺ກໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ວິຕກ຺ກຄຕິເກນ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອຸຓ຺ໂຫທກວຕ຺ຖູສຸ ປຐມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ທຸຕິເຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂມເຈຕຸກາໂມ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ນິມິຕ຺ຕໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິ, ເຕນສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕິເຍ ອຸປກ຺ກມສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ເຠສຊ຺ຊກຓ຺ຑຸວນວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໒໖໔. ມຄ຺ຄວຕ຺ຖູສຸ ປຐມສ຺ສ ຖຸລອູຣຸກສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐາເນ ຆຏ຺ຏນາຍ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈິ, ຕສ຺ສ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ທຸຕິຍສ຺ສ ຕເຖວ ມຸຈ຺ຈິ, ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍຕ຺ຕາ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຕຕິຍສ຺ສ ນ ມຸຈ຺ຈິ, ອຸປກ຺ກມສພ຺ຠາວໂຕ ປນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຣິຬາເຫ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຄມນໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອສຸຠາທິມນສິກາເຣນ ຈິຕ຺ຕໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຐິໂຕ ວິໂນເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ນິສີທິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາທາຍ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕເນວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວຕ຺ຖິວຕ຺ຖູສຸ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວຕ຺ຖິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕາ ຄາມທາຣກາ ວິຍ ປສ຺ສາວມກໍສຸ. ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຸທຣໍ ຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາປິ ອໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາປິ ມຸຕ຺ເຕ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຈາລນວເສນ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈິ, ຕສ຺ມາ ອາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໖໕. ອູຣຸຆຏ຺ຏາປນວຕ຺ຖູສຸ ເຍສໍ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ເຕ ອງ຺ຄຊາຕມ຺ປິ ຜຸສາເປສຸນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ເອວໍ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາມເຓຣາທິວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໒໖໖. ກາຍຕ຺ຖມ຺ຠນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຍໍ ຖມ຺ເຠນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຈິຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ນວກມ຺ມໍ ວາ ກຕ຺ວາ ອາລສິຍວິໂມຈນຕ຺ຖໍ ວິຊມ຺ເຠນ຺ຕສ຺ສ.

ອຸປນິຊ຺ຌາຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສເຈປິ ປຏສຕໍ ນິວຕ຺ຖາ ໂຫຕິ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອນິວຕ຺ຖານໍ ຄາມທາຣິການໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ປນ ກິເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານມ຺ປິ ນິມິຕ຺ເຕ ເອເສວ ນໂຍ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອວິໂລເກຕ຺ວາ ປນ ທິວສມ຺ປິ ເອກປໂຍເຄນ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມວ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລເກຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸມ຺ມີລນນິມີລນວເສນ ປນ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສຫສາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິສງ຺ຂາຍ ສໍວເຣ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕໍ ສໍວຣໍ ປຫາຍ ປຸນ ອຸປນິຊ຺ຌາຍໂຕ ທຸກ຺ກຏເມວ.

໒໖໗. ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທາທິວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ. ນ຺ຫານວຕ຺ຖູສຸ ເຍ ອຸທກໂສຕໍ ນິມິຕ຺ເຕນ ປຫຣິໍສຸ ເຕສໍ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸທຎ຺ຊລວຕ຺ຖູສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸທຎ຺ຊລນ຺ຕິ ອຸທກຈິກ຺ຂລ຺ໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອິໂຕ ປຣານິ ສພ຺ພາເນວ ອຸທເກ ຘາວນາທິວຕ຺ຖູນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ. ປຸປ຺ຜາວຬິຍວຕ຺ຖູສຸ ສເຈປິ ນໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ກີຬນປຈ຺ຈຍາ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.