ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

ສິກ຺ຂໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາຕິ ສິກ຺ຂຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸພ຺ພລຠາວຎ຺ຈ ອປ຺ປກາເສຕ຺ວາ. ຍສ຺ມາ ຈ ທຸພ຺ພລ຺ເຍ ອາວິກເຕປິ ສິກ຺ຂາ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ, ສິກ຺ຂາຍ ປນ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາຍ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ ນ ໂກຈິ ວິເສສຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ. ຍຖາ ປນ ‘‘ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ທິຣຕ຺ຕວຈເນນ ນ ໂກຈິ ວິເສສຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ, ເກວລໍ ໂລກໂວຫາຣວເສນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ມຸຂາຣູຬ຺ຫຕາຍ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມິທມ຺ປິ ໂວຫາຣວເສນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ມຸຂາຣູຬ຺ຫຕາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍສ຺ມາ ວາ ຠຄວາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສິກ຺ຂໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສມ຺ປາເທຕິ. ປຣິວາຣກປທວິຣຫິຕຎ຺ຫິ ເອກເມວ ອຕ຺ຖປທໍ ວຸຈ຺ຈມານໍ ປຣິວາຣວິຣຫິໂຕ ຣາຊາ ວິຍ, ວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣວິຣຫິໂຕ ວິຍ ຈ ປຸຣິໂສ ນ ໂສຠຕິ; ປຣິວາຣເກນ ປນ ອຕ຺ຖານຸໂລເມນ ສຫາຍປເທນ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ໂສຠຕີຕິ.

ຍສ຺ມາ ວາ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານສ຺ສ ເອກຈ຺ຈໍ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມໍ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສິກ຺ຂໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາ’’ຕິປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ຍສ຺ມາ ນ ສພ຺ພໍ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມໍ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ’’ຕິ ປຐມໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖນິຍມນຕ຺ຖໍ ‘‘ສິກ຺ຂໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ນ; ກສ຺ມາ? ອຕ຺ຖານຸກ຺ກມາຠາວໂຕ. ‘‘ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍໍ ສິກ຺ຂໍ ສມາປນ຺ໂນ, ຕໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອນຸກ຺ກເມເນວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ຕສ຺ມາ ອິທເມວ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອປິຈ ອນຸປຏິປາຏິຍາປິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ‘‘ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ສິກ຺ຂໍ ສມາປນ຺ໂນ ຕໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຍຎ຺ຈ ສາຊີວໍ ສມາປນ຺ໂນ ຕຕ຺ຖ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາຕິ.

ອິທານິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມານໍ ວິເສສາວິເສສໍ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທີນິ ທ຺ເວ ມາຕິກາປທານິ; ຕານິ ວິຠຊນ຺ໂຕ ‘‘ກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ກຖນ຺ຕິ ເກນ ອາກາເຣນ. ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ທຸພ຺ພລ຺ຍສ຺ສ ອາວິກມ຺ມຎ຺ຈ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕຕິ ອນຠິຣຕິຍາ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ກິຈ຺ຉຊີວິກປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ອຊ຺ຊ ຍາມິ, ສ຺ເວ ຍາມິ, ອິໂຕ ຍາມິ, ເອຕ຺ຖ ຍາມີຕິ ອຸທ຺ຘໍ ກຓ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣມາໂນ, ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອເນກຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນຠິຣໂຕຕິ ສາສເນ ອຠິຣຕິວິຣຫິໂຕ.

ສາມຎ຺ຎາ ຈວິຕຸກາໂມຕິ ສມຓຠາວໂຕ ອປຄນ຺ຕຸກາໂມ. ຠິກ຺ຂຸຠາວນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາເວນ. ກຣຓຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ‘‘ກຓ຺ເຐ ອາສຕ຺ເຕນ ອຏ຺ຏີເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໑໖໒) ປນ ຍຖາລກ຺ຂຓໍ ກຣຓວຈເນເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຏີຍມາໂນຕິ ອຏ຺ຏໍ ປີຬິຕໍ ທຸກ຺ຂິຕໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ອາຈຣມາໂນ; ເຕນ ວາ ຠິກ຺ຂຸຠາເວນ ອຏ຺ໂຏ ກຣິຍມາໂນ ປີຬິຍມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫຣາຍມາໂນຕິ ລຊ຺ຊມາໂນ. ຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນຕິ ອສຸຈິໍ ວິຍ ຕໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນຕິອາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິເຍວ. ຍໍນູນາຫໍ ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍນູນາຕິ ປຣິວິຕກ຺ກທສ຺ສເນ ນິປາໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ສຈາຫໍ ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ສາຘຸ ວຕ ເມ ສິຍາ’’ຕິ. ວທຕິ ວິຎ຺ຎາເປຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ເອເຕຫິ ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ ເຈວ, ຍສ຺ສ ຈ ວທຕິ, ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ຊານາເປຕິ. ເອວມ຺ປີຕິ ອຸປຣິມຕ຺ຖສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຕ ປິກາໂຣ. ເອວມ຺ປິ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ, ອຎ຺ຎຖາປິ.

ອິທານິ ຕໍ ອຎ຺ຎຖາປິ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມໍ ສິກ຺ຂາຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ວາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປທໂຕ ປເນຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ຘມ຺ມໍ, ສງ຺ຆໍ, ສິກ຺ຂໍ, ວິນຍໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ອຸທ຺ເທສໍ, ອຸປຊ຺ຌາຍໍ, ອາຈຣິຍໍ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ, ອນ຺ເຕວາສິກໍ, ສມານຸປຊ຺ຌາຍກໍ, ສມານາຈຣິຍກໍ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຸທ຺ທສ ປທານິ ປຈ຺ຈກ຺ຂານາກາເຣນ ວຸຕ຺ຕານິ.

ຄິຫີ ອສ຺ສນ຺ຕິອາທີນິ ‘‘ຄິຫີ, ອຸປາສໂກ, ອາຣາມິໂກ, ສາມເຓໂຣ, ຕິຕ຺ຖິໂຍ, ຕິຕ຺ຖິຍສາວໂກ, ອສ຺ສມໂຓ, ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິໂຍ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ປທານິ ‘‘ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຠາວວິກປ຺ປາກາເຣນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອວໍ ‘‘ຍໍນູນາຫ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ວາວີສຕິ ປທານິ.

໔໖. ຍຖາ ຈ ເອຕານິ, ເອວໍ ‘‘ຍທິ ປນາຫໍ, ອປາຫໍ, ຫນ຺ທາຫໍ, ໂຫຕິ ເມ’’ຕິ ອິເມສຸ ເອກເມເກນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ວາວີສຕີຕິ ສພ຺ພາເນວ ສຕຎ຺ຈ ທສ ຈ ປທານິ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໗. ຕໂຕ ປຣໍ ສຣິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸທສ຺ສນນເຍນ ປວຕ຺ຕານິ ‘‘ມາຕຣໍ ສຣາມີ’’ຕິອາທີນິ ສຕ຺ຕຣສ ປທານິ. ຕຕ຺ຖ ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາລິເຂຕ຺ຕາທິໍ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ຕິຓປຓ຺ຓສາກຜລາຜລສມຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ. ສິປ຺ປນ຺ຕິ ກຸມ຺ຠກາຣເປສກາຣສິປ຺ປາທິກໍ.

໔໘. ຕໂຕ ປຣໍ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຠາວທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ‘‘ມາຕາ ເມ ອຕ຺ຖິ, ສາ ມຍາ ໂປເສຕພ຺ພາ’’ຕິອາທີນິ ນວ ປທານິ.

໔໙. ຕໂຕ ປຣໍ ສນິສ຺ສຍສປ຺ປຕິຏ຺ຐຠາວທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ‘‘ມາຕາ ເມ ອຕ຺ຖິ, ສາ ມໍ ໂປເສສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນິ ໂສຬສ ປທານິ.

໕໐. ຕໂຕ ປຣໍ ເອກຠຕ຺ຕເອກເສຍ຺ຍພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານໍ ທຸກ຺ກຣຠາວທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ‘‘ທຸກ຺ກຣ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ອຏ຺ຐ ປທານິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຣນ຺ຕິ ເອກຠຕ຺ຕາທີນໍ ກຣເຓ ທຸກ຺ກຣຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ສຸກຣນ຺ຕິ ສຸກຣຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເອວໍ ທຸຈ຺ຈຣໍ ນ ສຸຈຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ. ນ ອຸສ຺ສຫາມີຕິ ຕຕ຺ຖ ອຸສ຺ສາຫາຠາວໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ວິສຫາມີຕິ ອສຍ຺ຫຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຣມາມີຕິ ຣຕິຍາ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ນາຠິຣມາມີຕິ ອຠິຣຕິຍາ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ອິມານິ ຈ ປຎ຺ຎາສ, ປຸຣິມານິ ຈ ທສຸຕ຺ຕຣສຕນ຺ຕິ ສຏ຺ຐິສຕໍ ປທານິ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມວາເຣ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໕໑. ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານວາເຣປິ ‘‘ກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ອາທິ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປທໂຕ ປເນຕ຺ຖາປິ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ຘມ຺ມໍ, ສງ຺ຆໍ, ສິກ຺ຂໍ, ວິນຍໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ອຸທ຺ເທສໍ, ອຸປຊ຺ຌາຍໍ, ອາຈຣິຍໍ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ, ອນ຺ເຕວາສິກໍ, ສມານຸປຊ຺ຌາຍກໍ, ສມານາຈຣິຍກໍ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ອິມານິ ຈຸທ຺ທສ ປທານິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານວຈນສມ຺ພນ຺ເຘນ ປວຕ຺ຕານິ. ສພ຺ພປເທສຸ ຈ ‘‘ວທຕິ ວິຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ອຍມຕ຺ໂຖ – ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ, ຍສ຺ສ ຈ ວທຕິ ຕໍ ເຕເນວ ວຈີເຠເທນ ‘‘ອຍໍ ສາສນໍ ຊຫິຕຸກາໂມ ສາສນໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ຈຊິຕຸກາໂມ ອິມໍ ວາກ຺ຍເຠທໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ສາເວຕິ ຊານາເປຕິ.

ສເຈ ປນາຍໍ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວາ ວເທຍ຺ຍ. ມິລກ຺ຂຠາສາສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຠາສາຍ ຕມຕ຺ຖໍ ວເທຍ຺ຍ. ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ‘‘ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວາ ວເທຍ຺ຍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມວິຠງ຺ເຄ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ທຸຕິຍໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ສເຈ ຍສ຺ສ ວທຕິ ໂສ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ຈຊິຕຸກາໂມ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກມຕ຺ຕມ຺ປິ ຊານາຕິ, ວິຣທ຺ຘໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ; ເຂຕ຺ຕເມວ ໂອຕິຓ຺ຓໍ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ສກ຺ກຕ຺ຕາ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕາ ວາ ຈຸຕສຕ຺ໂຕ ວິຍ ຈຸໂຕວ ໂຫຕິ ສາສນາ.

ສເຈ ປນ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ວາ, ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ, ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ວາຕິ ອຕີຕານາຄຕປຣິກປ຺ປວຈເນຫິ ວທຕິ, ທູຕໍ ວາ ປຫິຓາຕິ, ສາສນໍ ວາ ເປເສຕິ, ອກ຺ຂຣໍ ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາໂຣຈນໍ ປນ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍປິ ສີສໍ ເອຕິ. ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ມນຸສ຺ສຊາຕິກສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວຈີເຠທໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ສີສໍ ເອຕິ. ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕປິ ຈ ຍທິ ‘‘ອຍເມວ ຊານາຕູ’’ຕິ ເອກໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂສເຍວ ຊານາຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອຖ ໂສ ນ ຊານາຕິ, ອຎ຺ໂຎ ສມີເປ ຐິໂຕ ຊານາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຐິຕຏ຺ຐາເນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ເອເຕສໍ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ວທຕິ, ເຕສຸ ເອກສ຺ມິໍ ຊານນ຺ເຕປິ ທ຺ວີສຸ ຊານນ຺ເຕສຸປິ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ເອວໍ ສມ຺ພຫຸເລສຸປິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ສຠາເຄ ຠິກ຺ຂູ ປຣິສງ຺ກມາໂນ ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ຊານາຕູ’’ຕິ ອຸຈ຺ຈສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອວິທູເຣ ຐິໂຕ ນວກມ຺ມິໂກ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ສມຍຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ອຍໍ ສມໂຓ ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ສາສນໂຕ ຈຸໂຕ’’ຕິ ຊານາຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປນ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ທຸຊ຺ຊານໍ, ສເຈ ອາວຊ຺ຊນສມເຍ ຊານາຕິ; ຍຖາ ປກຕິຍາ ໂລເກ ມນຸສ຺ສາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຊານນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອຖ ອປຣຠາເຄ ‘‘ກິໍ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ຊານາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອິທຎ຺ຫິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານຎ຺ຈ ອຸປຣິ ອຠູຕາໂຣຈນທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາ-ອຕ຺ຕກາມທຸຏ຺ຐໂທສຠູຕາ-ໂຣຈນສິກ຺ຂາປທານິ ຈ ເອກປຣິຈ຺ເຉທານິ. ອາວຊ຺ຊນສມເຍ ຎາເຕ ເອວ ສີສໍ ເອນ຺ຕິ, ‘‘ກິໍ ອຍໍ ຠຓຕີ’’ຕິ ກງ຺ຂຕາ ຈິເຣນ ຎາເຕ ສີສໍ ນ ເອນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈາຍໍ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ປເທ ວິນິຈ຺ຉເຍ ວຸຕ຺ໂຕ; ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍສ຺ມາ ຈ ຍທາ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ, ຕທາ ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ເຂຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ອວທຕາປິ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕເມວ ໂຫຕິ; ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພສໍ ປທານໍ ອວສາເນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ຄິຫີຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈປິ ‘‘ຄິຫີ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຄິຫີ ໂຫມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຄິຫີ ຊາໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຄິຫິມ຺ຫີ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ສເຈ ປນ ‘‘ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ ຄິຫີຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຊານາຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ສຎ຺ຊານາຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ມນສິ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ອຣິຍເກນ ວາ ວທຕິ ມິລກ຺ຂເກນ ວາ; ເອວເມຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວຸຕ຺ເຕ ຍສ຺ສ ວທຕິ, ສເຈ ໂສ ຊານາຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ ‘‘ອຸປາສໂກ’’ຕິອາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ປເທສຸ. ເອວໍ ອິມານິ ຈ ອຏ຺ຐ, ປຸຣິມານິ ຈ ຈຸທ຺ທສາຕິ ທ຺ວາວີສຕິ ປທານິ ໂຫນ຺ຕິ.

໕໒. ອິໂຕ ປຣໍ ປຸຣິມາເນວ ຈຸທ຺ທສ ປທານິ ‘‘ອລໍ ເມ, ກິນ຺ນຸ ເມ, ນ ມມຕ຺ໂຖ, ສຸມຸຕ຺ຕາຫ’’ນ຺ຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ຉປ຺ປຎ຺ຎາສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອລນ຺ຕິ ໂຫຕຸ, ປຣິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍນຸ ເມຕິ ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ກິຈ຺ຈໍ, ກິໍ ກຣຓີຍໍ, ກິໍ ສາເຘຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ມມຕ຺ໂຖຕິ ນຕ຺ຖິ ມມ ອຕ຺ໂຖ. ສຸມຸຕ຺ຕາຫນ຺ຕິ ສຸມຸຕ຺ໂຕ ອຫໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ເອວໍ ອິມານິ ຈ ຉປ຺ປຎ຺ຎາສ ປຸຣິມານິ ຈ ທ຺ວາວີສຕີຕິ ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິ ປທານິ ສຣູເປເນວ ວຸຕ຺ຕານິ.

໕໓. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕສໍ ເວວຈເນຫິປິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປີຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ອາຄຕປທານິ ຐເປຕ຺ວາ ຍານິ ອຎ຺ຎານິ ອຕ຺ຖິ. ພຸທ຺ຘເວວຈນານິ ວາຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ ປຣິຍາຍນາມານິ…ເປ… ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍສ຺ສ ວາ. ຕຕ຺ຖ ວຓ຺ຓປຏ຺ຐາເນ ອາຄຕໍ ນາມສຫສ຺ສໍ ອຸປາລິຄາຖາສຸ (ມ. ນິ. ໒.໗໖) ນາມສຕໍ ອຎ຺ຎານິ ຈ ຄຸຓໂຕ ລພ຺ຠມານານິ ນາມານິ ‘‘ພຸທ຺ຘເວວຈນານີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພານິປິ ຘມ຺ມສ຺ສ ນາມານິ ຘມ຺ມເວວຈນານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ຍຖາຣຸຕເມວ. ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ອນນ຺ຕພຸທ຺ຘິໍ, ອໂນມພຸທ຺ຘິໍ, ໂພຘິປຎ຺ຎາຓໍ, ຘີຣໍ, ວິຄຕໂມຫໍ, ປຠິນ຺ນຂີລໍ, ວິຊິຕວິຊຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວມາທິພຸທ຺ຘເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ.

ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ, ຍຖາຣຸຕເມວ. ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ, ອກາລິກໍ, ເອຫິປສ຺ສິກໍ, ໂອປເນຍ຺ຍິກໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ວິຎ຺ຎູຫິ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ. ອສງ຺ຂຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ; ວິຣາຄໍ, ນິໂຣຘໍ, ອມຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ທີຆນິກາຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ພ຺ຣຫ຺ມຊາລໍ ມຊ຺ຌິມນິກາຍໍ, ມູລປຣິຍາຍໍ, ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍໍ, ໂອຆຕຣຓໍ, ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາຍໍ, ຈິຕ຺ຕປຣິຍາທານໍ, ຂຸທ຺ທກນິກາຍໍ, ຊາຕກໍ, ອຠິຘມ຺ມໍ, ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຘມ຺ມໍ, ສຕິປຏ຺ຐານໍ, ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ອິທ຺ຘິປາທໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ພລໍ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ, ມຄ຺ຄໍ, ຜລໍ, ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ຈຕຸຣາສີຕິຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຫສ຺ເສສຸ ເອກຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສປິ ນາມໍ ຘມ຺ມເວວຈນເມວ. ເອວໍ ຘມ຺ມເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ນໍ, ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ນໍ, ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ສງ຺ຆໍ, ຈຕຸປຸຣິສຍຸຄໍ ສງ຺ຆໍ, ອຏ຺ຐປຸຣິສປຸຄ຺ຄລໍ ສງ຺ຆໍ, ອາຫຸເນຍ຺ຍໍ ສງ຺ຆໍ, ປາຫຸເນຍ຺ຍໍ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ, ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍໍ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສງ຺ຆເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ຠິກ຺ຂຸນີສິກ຺ຂໍ, ອຘິສີລສິກ຺ຂໍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂໍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສິກ຺ຂາເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ວິນຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸວິນຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມິ, ຠິກ຺ຂຸນີວິນຍໍ, ປຐມໍ ປາຣາຊິກໍ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປາຣາຊິກໍ, ສງ຺ຆາທິເສສໍ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປາຏິເທສນີຍໍ, ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວມາທິວິນຍເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຠິກ຺ຂຸນີປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປາຕິໂມກ຺ຂເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອຸທ຺ເທສໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ, ຠິກ຺ຂຸນີປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ, ປຐມໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈມໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຸທ຺ເທສໍ, ອນນ຺ຕພຸທ຺ຘິອຸທ຺ເທສໍ, ອໂນມພຸທ຺ຘິອຸທ຺ເທສໍ, ໂພຘິປຎ຺ຎາຓຸທ຺ເທສໍ, ຘີຣຸທ຺ເທສໍ, ວິຄຕໂມຫຸທ຺ເທສໍ, ປຠິນ຺ນຂີລຸທ຺ເທສໍ, ວິຊິຕວິຊຍຸທ຺ເທສໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວມາທິອຸທ຺ເທສເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ໂຍ ມໍ ປພ຺ພາເຊສິ, ໂຍ ມໍ ອຸປສມ຺ປາເທສິ, ຍສ຺ສ ມູເລນາຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຍສ຺ສ ມູເລນາຫໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ຍສ຺ສມູລິກາ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍສ຺ສມູລິກາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປສມ຺ປທາ ຕາຫໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປຊ຺ຌາຍເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອາຈຣິຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ໂຍ ມໍ ປພ຺ພາເຊສິ, ໂຍ ມໍ ອນຸສ຺ສາເວສິ, ຍາຫໍ ນິສ຺ສາຍ ວສາມິ, ຍາຫໍ ອຸທ຺ທິສາເປມິ, ຍາຫໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມິ, ໂຍ ມໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ໂຍ ມໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາເປຕິ ຕາຫໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຈຣິຍເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຍາຫໍ ປພ຺ພາເຊສິໍ, ຍາຫໍ ອຸປສມ຺ປາເທສິໍ, ມຍ຺ຫໍ ມູເລນ ໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ມຍ຺ຫໍ ມູເລນ ໂຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ມຍ຺ຫໍມູລິກາ ຍສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ມຍ຺ຫໍ ມູລິກາ ຍສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາ ຕາຫໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອນ຺ເຕວາສິກໍປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ຍາຫໍ ປພ຺ພາເຊສິໍ, ຍາຫໍ ອນຸສ຺ສາເວສິໍ, ໂຍ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ວສຕິ, ໂຍ ມໍ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ, ໂຍ ມໍ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ, ຍສ຺ສາຫໍ ອຸທ຺ທິສາມິ, ຍາຫໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາເປມິ ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອນ຺ເຕວາສິກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສມານຸປຊ຺ຌາຍກໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຍໍ ປພ຺ພາເຊສິ, ຍໍ ອຸປສມ຺ປາເທສິ, ໂຍ ຕສ຺ສ ມູເລນ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂຍ ຕສ຺ສ ມູເລນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ຍສ຺ສ ຕມ຺ມູລິກາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍສ຺ສ ຕມ຺ມູລິກາ ອຸປສມ຺ປທາ ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສມານາຈຣິຍກໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອາຈຣິໂຍ ຍໍ ປພ຺ພາເຊສິ, ຍໍ ອນຸສ຺ສາເວສິ, ໂຍ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວສຕິ, ໂຍ ຕໍ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ, ຍສ຺ສ ເມ ອາຈຣິໂຍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ຍໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາເປຕິ ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສມານາຈຣິຍກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ເຍນາຫໍ ສທ຺ຘິໍ ອຘິສີລໍ ສິກ຺ຂາມິ, ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຘິປຎ຺ຎໍ ສິກ຺ຂາມິ ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ຄິຫີຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ອາຄາຣິໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ກສ຺ສໂກ, ວາຓິໂຊ, ໂຄຣກ຺ໂຂ, ໂອກລ຺ລໂກ, ໂມຬິພທ຺ໂຘ, ກາມຄຸຓິໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ຄິຫິເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອຸປາສໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ທ຺ເວວາຈິໂກ ອຸປາສໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ເຕວາຈິໂກ ອຸປາສໂກ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຄມນິໂກ, ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສຣຓຄມນິໂກ, ປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທິໂກ ທສສິກ຺ຂາປທິໂກ ອຸປາສໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປາສກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອາຣາມິໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ, ອປ຺ປຫຣິຕກາຣໂກ, ຍາຄຸຠາຊໂກ, ຜລຠາຊໂກ, ຂຊ຺ຊກຠາຊໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຣາມິກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ສາມເຓໂຣຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ກຸມາຣໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ເຈລ຺ລໂກ, ເຈຏໂກ, ໂມຬິຄລ຺ໂລ, ສມຓຸທ຺ເທໂສ’ຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ສາມເຓຣເວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ຕິຕ຺ຖິໂຍຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ນິຄຓ຺ໂຐຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ອາຊີວໂກ, ຕາປໂສ, ປຣິພ຺ພາຊໂກ, ປຓ຺ຑຣງ຺ໂຄຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ຕິຕ຺ຖິຍເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ຕິຕ຺ຖິຍສາວໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ນິຄຓ຺ຐສາວໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ’’ ອາຊີວກ ຕາປສ ປຣິພ຺ພາຊກ ປຓ຺ຑຣງ຺ຄສາວໂກຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ເອວໍ ຕິຕ຺ຖິຍສາວກເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອສ຺ສມໂຓຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ທຸສ຺ສີໂລຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ປາປຘມ຺ໂມ, ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ, ອນ຺ໂຕປູຕິ, ອວສ຺ສຸໂຕ, ກສມ຺ພຸຊາໂຕ, ໂກຓ຺ໂຐ’ຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອສ຺ສມຓເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ມໍ ຘາເຣຫີຕິ ນ ເວວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ. ‘‘ນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປຸຕ຺ໂຕຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ, ນ ອນນ຺ຕພຸທ຺ຘິປຸຕ຺ໂຕ, ນ ອໂນມພຸທ຺ຘິປຸຕ຺ໂຕ, ນ ໂພຘິປຎ຺ຎາຓປຸຕ຺ໂຕ, ນ ຘີຣປຸຕ຺ໂຕ, ນ ວິຄຕໂມຫປຸຕ຺ໂຕ, ນ ປຠິນ຺ນຂີລປຸຕ຺ໂຕ, ນ ວິຊິຕວິຊຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອວມາທິອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍເວວຈເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ໂຫຕິ.

ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫີຕິ ເຕຫິ ‘‘ພຸທ຺ຘເວວຈນານິ ວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕຫິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ເວວຈເນຫິ. ເວວຈນານິ ຫິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ອາກາຣານິ, ພຸທ຺ຘາທີນໍ ສຓ຺ຐານທີປນຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານສຓ຺ຐານຕ຺ຕາ ເອວ ວາ ລິງ຺ຄານິ, ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານສ຺ສ ສຎ຺ຊານນເຫຕຸໂຕ ມນຸສ຺ສານໍ ຕິລກາທີນິ ວິຍ ນິມິຕ຺ຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວຕິ ອິໂຕ ປຣໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານກາຣຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຍເມນ຺ໂຕ ອາຫ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ເອວເມວ ທຸພ຺ພລ຺ຍາວິກມ຺ມຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານຎ຺ຈ, ນ ອິໂຕ ປຣໍ ກາຣຓມຕ຺ຖີຕິ.

໕໔. ເອວໍ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາເນ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ ຕສ຺ເສວ ຈ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານລກ຺ຂຓສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລາທິວເສນ ວິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍຫິ ອາກາເຣຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກຕິ ຍກ຺ຂຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວາ ປິຕ຺ຕຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວາ ໂຍ ໂກຈິ ວິປຣີຕສຎ຺ໂຎ, ໂສ ສເຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສາຕິ ຕາທິສສ຺ເສວ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ; ຕາທິສສ຺ສ ຫິ ສນ຺ຕິເກ ສເຈ ປກຕຕ຺ໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ນ ຊານາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາ. ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ຍກ຺ຂຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸຣິມປເທ ປນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍກ຺ຂຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວາ ປິຕ຺ຕຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວາ’’ຕິ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ວິເສໂສ ອນາປຕ຺ຕິວາເຣ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາປິ ຕມ຺ຫິ ອຊານນ຺ເຕ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ.

ເວທນາຏ຺ໂຏຕິ ພລວຕິຍາ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ມຸຈ຺ຉາປເຣໂຕ; ເຕນ ວິລປນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາປິ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາປິ ຕມ຺ຫິ ອຊານນ຺ເຕ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ.

ເທວຕາຍ ສນ຺ຕິເກຕິ ຠຸມ຺ມເທວຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐເທວຕາຍ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາປິ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສາຕິ ນາຄມາຓວກສ຺ສ ວາ ສຸປຓ຺ຓມາຓວກສ຺ສ ວາ ກິນ຺ນຣ-ຫຕ຺ຖິ-ມກ຺ກຏາທີນໍ ວາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາປິ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນໍ ສນ຺ຕິເກ ອຊານນຠາເວນ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາຕິ ອາຫ. ເທວຕາຍ ສນ຺ຕິເກ ອຕິຂິປ຺ປໍ ຊານນຠາເວນ. ເທວຕາ ນາມ ມຫາປຎ຺ຎາ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກາ ອຕິຂິປ຺ປໍ ຊານນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕລຫຸກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈິຕ຺ຕວເສເນວ ‘‘ມາ ອຕິຂິປ຺ປໍ ວິນາໂສ ອໂຫສີ’’ຕິ ເທວຕາຍ ສນ຺ຕິເກ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານໍ ປຏິກ຺ຂິປິ.

ມນຸສ຺ເສສຸ ປນ ນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຠາຄສ຺ສ ວາ ວິສຠາຄສ຺ສ ວາ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ໂສ ນ ຊານາຕິ, ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາວ ໂຫຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຣິຍເກນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຣິຍກໍ ນາມ ອຣິຍໂວຫາໂຣ, ມາຄຘຠາສາ. ມິລກ຺ຂກໍ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ອນຣິຍໂກ ອນ຺ຘທມິຬາທິ. ໂສ ຈ ນ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ຠາສນ຺ຕເຣ ວາ ອນຠິຎ຺ຎຕາຍ, ພຸທ຺ຘສມເຍ ວາ ອໂກວິທຕາຍ ‘‘ອິທໍ ນາມ ອຕ຺ຖໍ ເອສ ຠຓຕີ’’ຕິ ນປ຺ປຏິວິຊານາຕິ. ທວາຍາຕິ ສຫສາ ອຎ຺ຎໍ ຠຓິຕຸກາໂມ ສຫສາ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິ ຠຓຕິ. ຣວາຍາຕິ ຣວາຠຎ຺ເຎນ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓນ຺ໂຕ. ປຸຣິເມນ ໂກ ວິເສໂສຕິ ເຈ? ປຸຣິມໍ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສາປິ ສຫສາວເສນ ອຎ຺ຎຠຓນໍ. ອິທໍ ປນ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ອປກຕຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ ປກ຺ຂລນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎຠຓນໍ.

ອສາເວຕຸກາໂມ ສາເວຕີຕິ ອິມສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປາຬິໍ ວາເຈຕິ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ ວຓ຺ເຓຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ອສາເວຕຸກາໂມ ສາເວຕີ’’ຕິ. ສາເວຕຸກາໂມ ນ ສາເວຕີຕິ ທຸພ຺ພລຠາວໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ໂຕ ວຈີເຠທໍ ນ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ສາເວຕຸກາໂມ ນ ສາເວຕີ’’ຕິ. ອວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ສາເວຕີຕິ ມຫລ຺ລກສ຺ສ ວາ ໂປຕ຺ຖກຣູປສທິສສ຺ສ, ຄຣຸເມຘສ຺ສ ວາ ສມເຍ ອໂກວິທສ຺ສ, ຄາມທາຣການໍ ວາ ອວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ຕານໍ ສາເວຕິ. ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ນ ສາເວຕີຕິ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຎາຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ນ ສາເວຕິ. ສພ຺ພໂສ ວາ ປນາຕິ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີ’’ຕິອາທີສຸ ເຍນ ເຍນ ປຣິຍາເຍນ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ເອກມ຺ປິ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ນ ສາເວຕິ. ເອວໍ ໂຂຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂານລກ຺ຂຓໍ ນິຍເມຕິ. ອຍໍ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ‘‘ເອວເມວ ສິກ຺ຂາ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ.

ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານວິຠງ຺ຄໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.