ວິນີຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ມກ຺ກຏີ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕາ ຈ…ເປ… ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິໂຕ ມິໂຄຕິ ອິທໍ ກິໍ? ອິມາ ວິນີຕວຕ຺ຖູນໍ ຠຄວຕາ ສຍໍ ວິນິຈ຺ຉິຕານໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ວຕ຺ຖູນໍ ອຸທ຺ທານຄາຖາ ນາມ. ຕານິ ວຕ຺ຖູນິ ‘‘ສຸຂໍ ວິນຍຘຣາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຖເຣຫິ ຐປິຕານິ. ວຕ຺ຖຸຄາຖາ ປນ ຘຣມາເນເຍວ ຠຄວຕິ ອຸປາລິຕ຺ເຖເຣນ ຐປິຕາ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ອາຍຕິໍ ວິນຍຘຣາ ວິນຍໍ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຐມສິກ຺ຂາປທໍ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພໍ. ທຸຕິຍາທີນຎ຺ຈ ວິນີຕວຕ຺ຖູສຸ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ທຸຕິຍາທີນິ. ວິນີຕວຕ຺ຖູນິ ຫິ ສິປ຺ປິການໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກຣູປານິ ວິຍ ວິນຍຘຣານໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກວຕ຺ຖູນິ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໖໗. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ວຕ຺ຖູນິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍເຍວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ. ຕຕິເຍ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຄິຫິລິງ຺ເຄນາຕິ ຄິຫິເວເສນ ໂອທາຕວຕ຺ໂຖ ຫຸຕ຺ວາ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປເຣສຸ ສຕ຺ຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ກຸສຈີຣນ຺ຕິ ກຸເສ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕຈີຣໍ. ວາກຈີຣໍ ນາມ ຕາປສານໍ ວກ຺ກລໍ. ຜລກຈີຣໍ ນາມ ຜລກສຓ຺ຐານານິ ຜລການິ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກຕຈີຣໍ. ເກສກມ຺ພໂລຕິ ເກເສຫິ ຕນ຺ເຕ ວາຍິຕ຺ວາ ກຕກມ຺ພໂລ. ວາລກມ຺ພໂລຕິ ຈມຣວາເລຫິ ວາຍິຕ຺ວາ ກຕກມ຺ພໂລ. ອຸລູກປກ຺ຂິກນ຺ຕິ ອຸລູກສກຸຓສ຺ສ ປກ຺ເຂຫິ ກຕນິວາສນໍ. ອຊິນກ຺ຂິປນ຺ຕິ ສໂລມໍ ສຂຸຣໍ ອຊິນມິຄຈມ຺ມໍ. ທ຺ວາທສເມ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສາຣຕ຺ໂຕຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສາຣຕ຺ໂຕ; ຕໍ ຣາຄໍ ຎຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ.

໖໘. ເຕຣສເມ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຕິ ສາ ເຖຣີ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ເປ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນາ. ຕສ຺ສາ ປກຕິຍາປິ ອຕິທສ຺ສນີຍາ ນີລຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ກາຍຈ຺ຉວິ, ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປນ ກິເລສສນ຺ຕາປສ຺ສ ອຠາເວນ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈຕິ. ສາ ຕາເຍວ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ‘‘ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ’’ຕິ ນາມໍ ລຠິ. ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ຄິຫິກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ; ໂສ ກິຣ ຕສ຺ສາ ຎາຕິທາຣໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂຕິ ອນນ຺ຕຣຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ; ມຎ຺ຈເກ ນິສິນ຺ນານນ຺ຕຣເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທິວາ ພາຫິຣໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ນິສິນ຺ນານຎ຺ຫິ ປຐມໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຍາວສ຺ສາ ຕໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ນ ນສ຺ສຕິ, ຕາວເທວ ເອວມກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທູເສສີຕິ ປຘໍເສສິ. ເຖຣີ ປນ ອນວຊ຺ຊາ ອຕ຺ຕໂນ ສມຓສຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອສາທິຍນ຺ຕີ ນິສີທິ ອສທ຺ຘມ຺ມາຘິປ຺ປາເຍນ ປຣາມຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘ-ສິລາຖມ຺ຠ-ຂທິຣສາຣຂາຓຸກາ ວິຍ. ໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ມໂນຣຖໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຄໂຕ. ຕສ຺ສາ ເຖຣິຍາ ທສ຺ສນປຖໍ ວິຊຫນ຺ຕສ຺ເສວ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ສິເນຣຸປພ຺ພຕໍ ຘາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ຖາປິ ຕໍ ປາປປຸຣິສໍ ພ຺ຍາມມຕ຺ຕກເຬວຣໍ ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ວິຍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິວຣມທາສິ. ໂສ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ອວີຈິຊາລານໍ ອິນ຺ຘນຠາວໍ ອຄມາສິ. ຠຄວາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສາທິຍນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣິໍ ສນ຺ຘາຍ ຘມ຺ມປເທ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ວາຣິ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕວ, ອາຣຄ຺ເຄຣິວ ສາສໂປ;

ໂຍ ນ ລິມ຺ປຕິ ກາເມສຸ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໔໐໑);

໖໙. ຈຸທ຺ທສເມ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ປາຕຸຠູຕນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິສສຓ຺ຐານໍ ມສ຺ສຸທາຐິກາທິ ສພ຺ພໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ອິຕ຺ຖິສຓ຺ຐານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕເມວ ອຸປຊ຺ຌໍ ຕເມວ ອຸປສມ຺ປທນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕອຸປຊ຺ຌາຍເມວ ປຸພ຺ເພ ກຕອຸປສມ຺ປທເມວ ອນຸຊານາມິ. ປຸນ ອຸປຊ຺ຌາ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ; ອຸປສມ຺ປທາ ນ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕານິເຍວ ວສ຺ສານີຕິ ຠິກ຺ຂຸອຸປສມ຺ປທໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ວສ຺ສຄຓນາ, ຕໍເຍວ ວສ຺ສຄຓນໍ ອນຸຊານາມິ. ນ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສຄຓນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສງ຺ຄມິຕຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສງ຺ຄມິຕຸໍ ສງ຺ຄນ຺ຕຸໍ ສມງ຺ຄີ ຠວິຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອປ຺ປຕິຣູປໍ ທານິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູນໍ ມຊ຺ເຌ ວສິຕຸໍ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສຕູຕິ. ຍາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສາຘາຣຓາຕິ ຍາ ເທສນາຄາມິນິໂຍ ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິໂຍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຘາຣຓາ. ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ວຸຏ຺ຐາຕຸນ຺ຕິ ຕາ ສພ຺ພາປິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ກາຕພ຺ພໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາຫິ ອາປຕ຺ຕີຫິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອສາຘາຣຓາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ-ອາທິກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຕາຫິ ອນາປຕ຺ຕິ. ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ຕເນນ ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ວຸຏ຺ຐິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸນ ປກຕິລິງ຺ເຄ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ຕາຫິ ອາປຕ຺ຕີຫິ ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຍໍ ປນ ປາຬິມຸຕ຺ໂຕ ໂອກ຺ກນ຺ຕິກວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອິເມສຸ ຕາວ ທ຺ວີສຸ ລິງ຺ເຄສຸ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ອຸຕ຺ຕມໍ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ຫີນໍ; ຕສ຺ມາ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ພລວອກຸສເລນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ທຸພ຺ພລກຸສເລນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ປນ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕໍ ທຸພ຺ພລອກຸສເລນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ພລວກຸສເລນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ເອວໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ອກຸສເລນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ກຸສເລນ ປຏິລພ຺ຠຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສເຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອກໂຕ ສຊ຺ຌາຍໍ ວາ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉໍ ວາ ກຕ຺ວາ ເອກາຄາເຣ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕານໍ ເອກສ຺ສ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ປາຕຸຠວຕິ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ສຫເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ໂສ ເຈ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ທິສ຺ວາ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ຣຕ຺ຕິຠາເຄເຍວ ອິຕຣສ຺ສ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ, ເຕນ ສມສ຺ສາເສຕພ຺ໂພ – ‘‘ໂຫຕຸ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ. ວຏ຺ຏສ຺ເສເວໂສ ໂທໂສ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ທ຺ວາຣໍ ທິນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ໂຫຕຸ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ, ອນາວໂຏ ຘມ຺ໂມ ອວາຣິໂຕ ສຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ຈ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂວ ກາຈິ ສນ຺ທິຏ຺ຐາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ’’ຕິ. ສຈສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕິ ຕາທິສາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ, ໂນ ເຈ ໂຫນ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ວຕ຺ວາ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມມ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣຖ; ອິທານິ ມໍ ປຐມໍ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ເນຖາ’’ຕິ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈ ນ ເອກເກນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຊຕິກຎ຺ຈ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ສໍວິທຫນໍ ປຣິໂມເຈຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ອສຸກໍ ນາມ ຐານໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫິຄາເມ ທູເຣ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຄາມນ຺ຕຣ-ນທີປາຣ-ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສ-ຄຓໂອຫີຍນາປຕ຺ຕີຫິ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ຊານາຖາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ສ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ສງ຺ຄຫໍ ທານິສ຺ສ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ຕາ ເຈ ‘‘ສາຘຸ, ອຍ຺ຍາ, ອິທານິ ມຍມ຺ປິ ສຊ຺ຌາຍິສ຺ສາມ, ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອາຣາຘິກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ສງ຺ຄາຫິກາ ລຊ຺ຊິນິໂຍ, ຕາ ໂກເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉຕິ ເຈ, ຄາມນ຺ຕຣ-ນທີປາຣ-ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສ-ຄຓໂອຫີຍນາປຕ຺ຕີຫິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ. ສເຈ ປນ ລຊ຺ຊິນິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ສງ຺ຄາຫິກາໂຍ; ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ສເຈປິ ອລຊ຺ຊິນິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ຄຫໍ ປນ ກໂຣນ຺ຕິ; ຕາປິ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ. ສເຈ ລຊ຺ຊິນິໂຍ ຈ ສງ຺ຄາຫິກາ ຈ, ຎາຕິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອາສນ຺ນຄາເມ ປນ ອຎ຺ຎາ ຎາຕິກາໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ປຏິຊຄ຺ຄນິກາ, ຕາສມ຺ປິ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ສເຈ ຠິກ຺ຂຸຠາເວປິ ນິສ຺ສຍປຏິປນ຺ໂນ, ປຕິຣູປາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ມາຕິກາ ວາ ວິນໂຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຫິໂຕ ສຸຄ຺ຄຫິໂຕ, ປຸນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ປຣິສາວຈໂຣ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກເຍວ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ສູປສມ຺ປນ຺ນາ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຸພ຺ເພ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ເຕຫິປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກເຍວ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຣິປຸຓ຺ຓວສ຺ສສາມເຓເຣນາປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກເຍວ ອຸປຊ຺ຌາ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ຍໍ ປນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ອຘິຏ຺ຐິຕໍ ຕິຈີວຣຎ຺ຈ ປຕ຺ໂຕ ຈ, ຕໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຊຫຕິ, ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ສງ຺ກຈ຺ຈິກາ ຈ ອຸທກສາຏິກາ ຈ ຄເຫຕພ຺ພາ. ຍໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ວາ ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕ ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິນຍກມ຺ມໍ ວິຊຫຕິ, ປຸນ ກາຕພ຺ພໍ. ປຏິຄ຺ຄຫິຕເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີນິປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປຏິຄ຺ຄຫຓໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປຸນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸກາເລ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕິ. ຍໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສາຘາຣຓໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ, ຕໍ ປກຕຕ຺ໂຕ ຣກ຺ຂຕິ. ຍໍ ປນ ວິຠຕ຺ຕໍ ເອຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕກໍ, ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຣິວາເຣ –

‘‘ເຕລໍ ມຘຸໍ ຜາຓິຕຎ຺ຈາປິ ສປ຺ປິໍ;

ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວານ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ;

ອວີຕິວຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕາເຫ;

ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໐);

ອິທຎ຺ຫິ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນາມ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ຕເນນ, ກາລໍກິຣິຍາຍ, ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂາເນນ, ຫີນາຍາວຕ຺ຕເນນ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທາເນນ, ອນເປກ຺ຂວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ, ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫເຓນ ຈ ວິຊຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສເຈປິ ຫຣີຕກຂຓ຺ຑມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕມຕ຺ຖິ, ສພ຺ພມສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸວິຫາເຣ ປນ ຍໍກິຎ຺ຈິສ຺ສາ ສນ຺ຕກໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ຐປິຕໍ, ສພ຺ພສ຺ສ ສາວ ອິສ຺ສຣາ, ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຖາວຣໍ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕກໍ ເສນາສນໍ ວາ ອຸປໂຣປກາ ວາ, ເຕ ຍສ຺ສິຈ຺ຉຕິ ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ. ເຕຣສສຸ ສມ຺ມຸຕີສຸ ຍາ ຠິກ຺ຂຸກາເລ ລທ຺ຘາ ສມ຺ມຸຕິ, ສພ຺ພາ ສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປຸຣິມິກາຍ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ເສນາສເນ ຄຫິເຕ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ຈສ຺ສາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສາຘາຣຓາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວສນ຺ຕສ຺ສ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປກ຺ຂມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປຸນ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອກຸສລວິປາເກ ປຣິກ຺ຂີເຓ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕກາເລ ປຸນເທວ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຈິຓ຺ເຓ ປກ຺ຂມານຕ຺ເຕ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອນນ຺ຕເຣ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ຕນວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ສເຈປິ ຠິກ຺ຂຸນິກາເລ ອາປນ຺ນາ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕາປຕ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ປຣິວາສທານໍ ນຕ຺ຖິ, ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ຕິຍາ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ນ ເຕນຕ຺ໂຖ, ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕາຍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປຸນ ມານຕ຺ຕໍ ອທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ອຖ ຠິກ຺ຂູຫິ ມານຕ຺ເຕ ອທິນ຺ເນ ປຸນ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ອຖ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປກ຺ຂມານຕ຺ຕເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ເຕ ຊາເຕ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ປຸນ ປຣິວຕ຺ເຕ ຈ ລິງ຺ເຄ ຠິກ຺ຂຸນິຠາເວ ຐິຕາຍປິ ຍາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ປຸພ຺ເພ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ຕາ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ເອວາຕິ.

໗໐. ອິໂຕ ປຣານິ ‘‘ມາຕຸຍາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິເຍວ.

໗໑. ມຸທຸປິຏ຺ຐິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ໂສ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ນຏປຸພ຺ພໂກ. ຕສ຺ສ ສິປ຺ປໂກສລ຺ລຕ຺ຖໍ ປຣິກມ຺ມກຕາ ປິຏ຺ຐິ ມຸທຸກາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ກາຕຸໍ ອສກ຺ຂິ.

ລມ຺ພີວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ທີຆໍ ໂຫຕິ ລມ຺ພຕິ, ຕສ຺ມາ ລມ຺ພີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອິໂຕ ປຣານິ ທ຺ເວ ວຓວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານາເນວ. ເລປຈິຕ຺ຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ເລປຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຣູປໍ.

ທາຣຸຘີຕລິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ທາຣຸຘີຕລິກາ ນາມ ກຏ຺ຐຣູປໍ. ຍຖາ ຈ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ເອວໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ທນ຺ຕຣູປ-ໂປຕ຺ຖກຣູປ-ໂລຫຣູປາທີສຸ ອນຸປາທິນ຺ນເກສຸ ອິຕ຺ຖິຣູເປສຸ ນິມິຕ຺ເຕ ເມຖຸນຣາເຄນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອສຸຈິ ມຸຈ຺ຈຕຸ ວາ ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາປິ ຕເຖວ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂມຈນຣາເຄນ ປນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ມຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອມຸຕ຺ເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ.

໗໒. ສຸນ຺ທຣວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອຍໍ ສຸນ຺ທໂຣ ນາມ ຣາຊຄເຫ ກຸລທາຣໂກ ສທ຺ຘາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ; ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອຠິຣູປຕາຍ ‘‘ສຸນ຺ທໂຣ’’ຕິ ນາມໍ ລຠິ. ຕໍ ຣຖິກາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສມຸປ຺ປນ຺ນຉນ຺ທຣາຄາ ສາ ອິຕ຺ຖີ ອິມໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ອກາສິ. ເຖໂຣ ປນ ອນາຄາມີ. ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ສາທິຍິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ອວິສໂຍ ເອໂສ.

ອິໂຕ ປເຣສຸ ຈຕູສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຊຬາ ທຸມ຺ເມຘາ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິໍສຸ.

໗໓. ອກ຺ຂາຍິຕາທີນິ ຕີຓິ ວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ. ທ຺ວີສຸ ຉິນ຺ນສີສວຕ຺ຖູສຸ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ວຏ຺ຏກເຕ ມຸເຂ ວິວເຏ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປເວເສນ຺ໂຕ ສເຈ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ອຸປຣິ ວາ ອຸຠຍປສ຺ເສຫິ ວາ ຉຸປນ຺ຕໍ ປເວເສຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຈຕູຫິປິ ປສ຺ເສຫິ ອຉຸປນ຺ຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຕາລຸກໍ ຉຸປຕິ, ປາຣາຊິກເມວ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປສ຺ສານິ ຕາລຸກຎ຺ຈ ອຉຸປນ຺ໂຕ ອາກາສຄຕເມວ ກຕ຺ວາ ປເວເສຕິ ຈ ນີຫຣຕິ ຈ, ທຸກ຺ກຏໍ. ຍທິ ປນ ທນ຺ຕາ ສຸຜຸສິຕາ, ອນ຺ໂຕມຸເຂ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ທນ຺ຕາ ຈ ພຫິ ໂອຏ຺ຐມໍເສນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ຕຕ຺ຖ ວາເຕນ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐໍ ອລ຺ໂລກາສໍ ຕິລຜລມຕ຺ຕມ຺ປິ ປເວເສນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກເມວ. ອຸປ຺ປາຏິເຕ ປນ ໂອຏ຺ຐມໍເສ ທນ຺ເຕສຸເຍວ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ໂຍປິ ທນ຺ໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນ ສກ຺ກາ ໂອຏ຺ເຐຫິ ປິທຫິຕຸໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕປິ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຊິວ຺ຫາຍ ອຸປກ຺ກມນ຺ເຕປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ຊີວມານກສຣີເຣປິ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຊິວ຺ຫາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ຍທິ ປນ ພຫິຊິວ຺ຫາຍ ປລິເວເຐຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕມຸຂໍ ປເວເສຕິ, ປາຣາຊິກເມວ. ອຸປຣິຄີວາຍ ຉິນ຺ນສີສສ຺ສປິ ອໂຘຠາເຄນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕາລຸກໍ ຉຸປນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກເມວ.

ອຏ຺ຐິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສຸສານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຏ຺ຐິການິ ສງ຺ກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສາປິ, ນິມິຕ຺ເຕ ເມຖຸນຣາເຄນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາປິ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາປິ, ມຸຈ຺ຈຕຸ ວາ ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ໂມຈນຣາເຄນ ປນ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ມຸຈ຺ຈນ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອມຸຈ຺ຈນ຺ເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ.

ນາຄີວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນາຄມາຓວິກາ ວາ ໂຫຕຸ ກິນ຺ນຣີອາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຣາຊິກໍ.

ຍກ຺ຂີວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສພ຺ພາປິ ເທວຕາ ຍກ຺ຂີເຍວ.

ເປຕີວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນິຊ຺ຌາມຕຓ຺ຫິກາທິເປຕິໂຍ ອລ຺ລີຍິຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ກາ. ວິມານເປຕິໂຍ ປນ ອຕ຺ຖິ; ຍາສໍ ກາຬປກ຺ເຂ ອກຸສລໍ ວິປຈ຺ຈຕິ, ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ເທວຕາ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂຠນ຺ຕິ. ເອວຣູປາຍ ເປຕິຍາ ວາ ຍກ຺ຂິຍາ ວາ ສເຈ ທສ຺ສນ-ຄຫຓ-ອາມສນ-ຜຸສນ-ຆຏ຺ຏນານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຖາປິ ທສ຺ສນໍ ນຕ຺ຖິ, ອິຕຣານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ປາຣາຊິກເມວ. ອຖ ທສ຺ສນຄຫຓານິ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອາມສນຜຸສນຆຏ຺ຏເນຫິ ປຎ຺ຎາຍມາເນຫິ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວິສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມໂນຣຖໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ອວິສໂຍ ນາມ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ອວິສຍຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຓ຺ຑກວຕ຺ຖຸ ປາກຏເມວ.

ອຸປຫຕິນ຺ທ຺ຣິຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອຸປຫຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ອຸປຫຕກາຍປ຺ປສາໂທ ຂາຓຸກຓ຺ຏກມິວ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ນ ເວທຍຕິ. ອເວທຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ເສວນຈິຕ຺ຕວເສນ ອາປຕ຺ຕິ.

ຉຸປິຕມຕ຺ຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂຍ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມາຕຸຄາມໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເມຖຸເນ ວິຣຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວສ຺ສ ໂຫຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ຫິ ປຸພ຺ພປໂຍຄາ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫາທໂຍ ຍາວ ສີສໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ທຸກ຺ກເຏ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສີເສ ປຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ ໂຫຕິ. ປຐມປາຣາຊິກສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ກຏເມວ ສາມນ຺ຕໍ. ອິຕເຣສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນຘມ຺ເມ ວິຣຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສາທິຍີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິ.

໗໔. ຠທ຺ທິຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຠທ຺ທິຍໍ ນາມ ຕໍ ນຄຣໍ. ຊາຕິຍາວນໍ ນາມ ຊາຕິປຸປ຺ຜຄຸມ຺ພານໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ ເອວໍ ລທ຺ຘນາມໍ; ຕໍ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ອຸປຈາເຣ ວນໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິປນ຺ໂນ ເຕນ ວາຕຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ມຫານິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິ. ເອກຣສໍ ຠວງ຺ຄເມວ ວຕ຺ຕຕິ. ກິລິນ຺ນໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາຕິ ອສຸຈິກິລິຏ຺ຐໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ.

໗໕. ອິໂຕ ປຣານິ ສາທິຍນປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຕ຺ຖູນິ, ອຊານນວຕ຺ຖຸ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໗໖. ທ຺ວີສຸ ອສາທິຍນວຕ຺ຖູສຸ ສຫສາ ວຸຏ຺ຐາສີຕິ ອາສີວິເສນ ທຏ຺ໂຐ ວິຍ ອຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ ວິຍ ຈ ຕຸຣິຕໍ ວຸຏ຺ຐາສິ. ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕສີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ຂິປ຺ປໍ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ວຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ປຣິວຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິເຫເຐນ຺ໂຕ ປາເຕສິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓເກນ ຫິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ສງ຺ຄາມສີສໂຍໂຘ ຠິກ຺ຂຸ.

໗໗. ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ທິວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ເຕນາຕິ ທິວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕນ. ທ຺ວາຣໍ ສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸນ຺ຕິ ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ປາຬິຍໍ ‘‘ອຍໍ ນາມ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ວິວຣິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໂທເສນ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ເຕນ ທ຺ວາຣໍ ສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວໂຕ ຫິ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣາທີຫິ ອຏ຺ຐກຖາ ຐປິຕາ. ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ທິວາ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂນ ຣຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ (ປຣິ. ໓໒໓) ອິມິນາປິ ເຈຕໍ ສິທ຺ຘໍ.

ກີທິສໍ ປນ ທ຺ວາຣໍ ສໍວຣິຕພ຺ພໍ, ກີທິສໍ ນ ສໍວຣິຕພ຺ພໍ? ຣຸກ຺ຂປທຣເວຬຸປທຣກິລຎ຺ຊປຓ຺ຓາທີນໍ ເຍນ ເກນຈິ ກວາຏໍ ກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທຸກ຺ຂເລ ອຸປຣິ ອຸຕ຺ຕຣປາສເກ ຈ ປເວເສຕ຺ວາ ກຕໍ ປຣິວຕ຺ຕກທ຺ວາຣເມວ ສໍວຣິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎໍ ໂຄຣູປານໍ ວເຊສຸ ວິຍ ຣຸກ຺ຂສູຈິກຓ຺ຏກທ຺ວາຣໍ, ຄາມຖກນກໍ ຈກ຺ກລກຍຸຕ຺ຕທ຺ວາຣໍ, ຜລເກສຸ ວາ ກິຏິກາສຸ ວາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈກ຺ກລການິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕໍ ສໍສຣຓກິຏິກທ຺ວາຣໍ, ອາປເຓສຸ ວິຍ ກຕໍ ອຸຄ຺ຆາຏນກິຏິກທ຺ວາຣໍ, ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ເວຓຸສລາກາ ໂຄປ຺ເຜຕ຺ວາ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ກຕໍ ສລາກຫຕ຺ຖກທ຺ວາຣໍ, ທຸສ຺ສສາຓິທ຺ວາຣນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ທ຺ວາຣໍ ນ ສໍວຣິຕພ຺ພໍ. ປຕ຺ຕຫຕ຺ຖສ຺ສ ກວາຏປ຺ປຓາມເນ ປນ ເອກໍ ທຸສ຺ສສາຓິທ຺ວາຣເມວ ອນາປຕ຺ຕິກຣໍ, ອວເສສານິ ປຓາເມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ທິວາ ປຏິສລ຺ລີຍນ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຣິວຕ຺ຕກທ຺ວາຣເມວ ອາປຕ຺ຕິກຣໍ, ເສສານິ ສໍວຣິຕ຺ວາ ວາ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ວາ ນິປນ຺ນສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ສໍວຣິຕ຺ວາ ປນ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເອຕໍ ວຕ຺ຕໍ.

ປຣິວຕ຺ຕກທ຺ວາຣໍ ປນ ກິຕ຺ຕເກນ ສໍວຸຕໍ ໂຫຕິ? ສູຈິຆຏິກາທີສຸ ທິນ຺ນາສຸ ສໍວຸຕເມວ ໂຫຕິ. ອປິຈ ໂຂ ສູຈິມຕ຺ເຕປິ ທິນ຺ເນ ວຏ຺ຏຕິ. ຆຏິກມຕ຺ເຕປິ ທິນ຺ເນ ວຏ຺ຏຕິ. ທ຺ວາຣພາຫໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ປິຫິຕມຕ຺ເຕປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອີສກໍ ອຜຸສິເຕປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ວິຘິນາ ຍາວຕາ ສີສໍ ນປ຺ປວິສຕິ ຕາວຕາ ອຜຸສິເຕປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ສເຈ ພຫູນໍ ວຬຎ຺ຊນຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸໍ ວາ ສາມເຓຣໍ ວາ ‘‘ທ຺ວາຣໍ, ອາວຸໂສ, ຊຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາປິ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣກມ຺ມໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ກໂຣນ຺ຕາ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ເອເຕ ທ຺ວາຣໍ ຊຄ຺ຄິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາປິ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອຸປາສກມ຺ປິ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ, ‘ເອສ ຊຄ຺ຄິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເກວລໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວາ ມາຕຸຄາມໍ ວາ ອາປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ທ຺ວາຣສ຺ສ ອຸທຸກ຺ຂລໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣປາສໂກ ວາ ຠິນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ ອຏ຺ຐປິໂຕ ວາ, ສໍວຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນວກມ຺ມຕ຺ຖໍ ວາ ປນ ອິຏ຺ຐກປຸຎ຺ໂຊ ວາ ມຕ຺ຕິກາທີນໍ ວາ ຣາສິ ອນ຺ໂຕທ຺ວາເຣ ກໂຕ ໂຫຕິ, ອຏ຺ຏໍ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຍຖາ ສໍວຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ; ເອວຣູເປ ອນ຺ຕຣາເຍ ສຕິ ອສໍວຣິຕ຺ວາປິ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ປນ ກວາຏໍ ນຕ຺ຖິ, ລທ຺ຘກປ຺ປເມວ. ອຸປຣິ ສຍນ຺ເຕນ ນິສ຺ເສຓິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນິສ຺ເສຓິມຕ຺ຖເກ ຖກນກໍ ໂຫຕິ, ຖເກຕ຺ວາປິ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຄພ຺ເຠ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ວາ ປມຸຂທ຺ວາຣໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສໍວຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ເອກກຸຏ຺ຏເກ ເຄເຫ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ທ຺ວາຣານິ ກຕ຺ວາ ວຬຎ຺ຊນ຺ຕິ, ທ຺ເວປິ ທ຺ວາຣານິ ຊຄ຺ຄິຕພ຺ພານິ.

ຕິຠູມເກປິ ປາສາເທ ທ຺ວາຣໍ ຊຄ຺ຄິຕພ຺ພເມວ. ສເຈ ຠິກ຺ຂາຈາຣາ ປຏິກ຺ກມ຺ມ ໂລຫປາສາທສທິສໍ ປາສາທໍ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ທິວາວິຫາຣຕ຺ຖໍ ປວິສນ຺ຕິ, ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ທ຺ວາຣປາລສ຺ສ ‘‘ທ຺ວາຣໍ ຊຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວາ ‘‘ທ຺ວາຣຊຄ຺ຄນໍ ເອຕສ຺ສ ຠາໂຣ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຍາວ ສງ຺ຆນວເກນ ເອວເມວ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸເຣ ປວິສນ຺ຕານໍ ‘‘ທ຺ວາຣຊຄ຺ຄນໍ ນາມ ປຈ຺ຉິມານໍ ຠາໂຣ’’ຕິ ເອວໍ ອາໂຠຄໍ ກາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອນາປຸຈ຺ຉາ ວາ ອາໂຠຄໍ ວາ ອກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄພ຺ເຠ ວາ ອສໍວຸຕທ຺ວາເຣ ພຫິ ວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ອາປຕ຺ຕິ. ຄພ຺ເຠ ວາ ພຫິ ວາ ນິປຊ຺ຊນກາເລປິ ‘‘ທ຺ວາຣຊຄ຺ຄນໍ ນາມ ມຫາທ຺ວາເຣ ທ຺ວາຣປາລສ຺ສ ຠາໂຣ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ໂລຫປາສາທາທີສຸ ອາກາສຕເລ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕນາປິ ທ຺ວາຣໍ ສໍວຣິຕພ຺ພເມວ.

ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ອິທໍ ທິວາປຏິສລ຺ລີຍນໍ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສທ຺ວາຣພນ຺ເຘ ຐາເນ ກຖິຕໍ. ຕສ຺ມາ ອພ຺ໂຠກາເສ ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ມຓ຺ຑເປ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສທ຺ວາຣພນ຺ເຘ ນິປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ທ຺ວາຣໍ ສໍວຣິຕ຺ວາວ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມຫາປຣິເວຓໍ ໂຫຕິ, ມຫາໂພຘິຍງ຺ຄຓໂລຫປາສາທງ຺ຄຓສທິສໍ ພຫູນໍ ໂອສຣຓຏ຺ຐານໍ, ຍຕ຺ຖ ທ຺ວາຣໍ ສໍວຸຕມ຺ປິ ສໍວຸຕຏ຺ຐາເນ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທ຺ວາຣໍ ອລຠນ຺ຕາ ປາກາຣໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາປິ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສໍວຣຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ຣຕ຺ຕິໍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຸນ ສຸປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ‘‘ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາວ ທ຺ວາຣໍ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຍຖາປຣິຈ຺ເຉທເມວ ຈ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ເອວໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນາທຣິຍທຸກ຺ກຏາປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂຍ ປນ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ອທ຺ຘານໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວາ ກິລນ຺ຕຣູໂປ ມຎ຺ເຈ ນິສິນ຺ໂນ ປາເທ ຠູມິໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາວ ນິທ຺ທາວເສນ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ໂອກ຺ກນ຺ຕນິທ຺ໂທ ອຊານນ຺ໂຕປິ ປາເທ ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ນິສີທິຕ຺ວາ ອປສ຺ສາຍ ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂຍປິ ຈ ‘‘ນິທ຺ທໍ ວິໂນເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ສຫສາວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ປຕິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສຍຕິ, ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ.

ໂກ ມຸຈ຺ຈຕິ, ໂກ ນ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ? ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ຕາວ ‘‘ເອກຠງ຺ເຄນ ນິປນ຺ນໂກເຍວ ມຸຈ຺ຈຕິ. ປາເທ ປນ ຠູມິໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ຍກ຺ຂຄຫິຕໂກປິ ວິສຎ຺ຎີຠູໂຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊາປິໂຕວ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ໂຍ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປຕິໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ສຸປຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອວິສຍຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ທິສ຺ສຕິ. ອາຈຣິຍາ ປນ ເອວໍ ນ ກຖຍນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ເວ ປນ ຊນາ ອາປຕ຺ຕິໂຕ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິເຍວ, ໂຍ ຈ ຍກ຺ຂຄຫິຕໂກ, ໂຍ ຈ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊາປິໂຕ’’ຕິ.

໗໘. ຠາຣຸກຈ຺ຉກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອນາປຕ຺ຕິ ສຸປິນນ຺ເຕນາຕິ ຍສ຺ມາ ສຸປິນນ຺ເຕ ອວິສຍຕ຺ຕາ ເອວໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປາລິຕ຺ເຖໂຣ ຠຄວຕາ ອວິນິຈ຺ຉິຕປຸພ຺ພມ຺ປິ ອິມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ວິນິຈ຺ຉິນິ. ຠຄວາປິ ຈ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສຸກຖິຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາລິນາ; ອປເທ ປທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ, ອາກາເສ ປທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປາລິ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣໍ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ – ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິນຍຘຣານໍ ຍທິທໍ ອຸປາລີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໑໙, ໒໒໘). ອິໂຕ ປຣານິ ສຸປພ຺ພາທີນິ ວຕ຺ຖູນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໘໐. ຠິກ຺ຂຸນີສມ຺ປໂຍຊນາທີສຸ ເຕ ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກາ ຂິຑ຺ຑາປສຸຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອນາຈາເຣນ ເອວໍ ອກໍສຸ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ລິຈ຺ຉວີນໍ ວິນາໂສ ເອວ ອຸທປາທິ.

໘໒. ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ທສ຺ສນໍ ອຄມາສີຕິ ອນຸກມ຺ປາຍ ‘‘ຕໍ ທກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ທາຣການຎ຺ຈ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ອນາຖຠາວໍ ສໍວຓ຺ເຓສິ. ອນເປກ຺ຂຎ຺ຈ ນໍ ຎຕ຺ວາ ກຸປິຕາ ‘‘ເອຫິ ວິພ຺ຠມາຫີ’’ຕິ ພລກ຺ກາເຣນ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕຸໍ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕ ຊຣາທຸພ຺ພລຕາຍ ອຸຕ຺ຕາໂນ ປຣິປຕິ. ຕໂຕ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ມນໍ ອກາສິ. ໂສ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອນາຄາມີ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກາມຣາໂຄ ຕສ຺ມາ ນ ສາທິຍີຕິ.

໘໓. ມິຄໂປຕກວຕ຺ຖຸ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ວິນີຕວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ປຐມປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕສ຺ມິໍ –

ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣໂຕ, ນິທານວຕ຺ຖຸປ຺ປເຠທທີປນໂຕ;

ປຣສມຍວິວຊ຺ຊນໂຕ, ສກສມຍວິສຸທ຺ຘິໂຕ ເຈວ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິໂສຘນໂຕ, ປທຕ຺ຖໂຕ ປາຬິໂຍຊນກ຺ກມໂຕ;

ສິກ຺ຂາປທນິຈ຺ຉຍໂຕ, ວິຠງ຺ຄນຍເຠທທສ຺ສນໂຕ.

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ນ ທິສ຺ສຕິ, ກິຎ຺ຈິ ອປາສາທິກໍ ຍໂຕ ເອຕ຺ຖ;

ວິຎ຺ຎູນມຍໍ ຕສ຺ມາ, ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕ຺ເວວ.

ສໍວຓ຺ຓນາ ປວຕ຺ຕາ, ວິນຍສ຺ສ ວິເນຍ຺ຍທມນກຸສເລນ;

ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂລກນາເຖນ, ໂລກມນຸກມ຺ປມາເນນາຕິ.

ປຐມປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.