໒. ທຸຕິຍປາຣາຊິກໍ

ທຸຕິຍໍ ອທຸຕິເຍນ, ຍໍ ຊິເນນ ປກາສິຕໍ;

ປາຣາຊິກໍ ຕສ຺ສ ທານິ, ປຕ຺ໂຕ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ.

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ຍໍ ປຸພ຺ເພ ຈ ປກາສິຕໍ;

ຕໍ ສພ຺ພໍ ວຊ຺ຊຍິຕ຺ວານ, ໂຫຕິ ສໍວຓ຺ຓນາ ອຍໍ.

ຘນິຍວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໘໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕຕິ ຕຕ຺ຖ ຣາຊຄເຫຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ, ຕຎ຺ຫິ ມນ຺ຘາຕຸ-ມຫາໂຄວິນ຺ທາທີຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຊຄຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຎ຺ເຎເປຕ຺ຖ ປກາເຣ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ກິໍ ເຕຫິ! ນາມເມຕໍ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ. ຕໍ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘກາເລ ຈ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິກາເລ ຈ ນຄຣໍ ໂຫຕິ. ເສສກາເລ ສຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ ຍກ຺ຂປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ເຕສໍ ວສນ຺ຕວນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິວາສນຏ຺ຐານມາຫ – ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕຕິ. ໂສ ຈ ຄິຊ຺ຌາ ຕສ຺ສ ກູເຏສຸ ວສິໍສຸ, ຄິຊ຺ຌສທິສານິ ວາ ຕສ຺ສ ກູຏານິ; ຕສ຺ມາ ຄິຊ຺ຌກູໂຏຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສມ຺ພຫຸລາຕິ ວິນຍປຣິຍາເຍນ ຕໂຍ ຊນາ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ສງ຺ໂຆ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຕໂຍ ຕໂຍ ເອວ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ພຫຸລາ. ອິຘ ປນ ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສນ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ນາຕິວິສ຺ສາສິກາ ນ ທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາ; ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄມ຺ມ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຫິ ເຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສມ຺ຠຕ຺ຕາຕິ ອຕິວິສ຺ສາສິກາ ທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາ; ເຕ ຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ຠຕ຺ຕາ ຠຊມານາ ເອກສມ຺ໂຠຄປຣິໂຠຄາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ຠຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິສິຄິລິປສ຺ເສຕິ ອິສິຄິລິ ນາມ ປພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສ ປສ຺ເສ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ກາສິໂກສລາທີສຸ ຊນປເທສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຕສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວີຕິນາເມນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ເຕ ປວິສນ຺ເຕວ ປສ຺ສນ຺ຕິ ນ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ. ຕໂຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອຍໍ ປພ຺ພໂຕ ອິເມ ອິສໂຍ ຄິລຕີ’’ຕິ. ຕທຸປາທາຍ ຕສ຺ສ ‘‘ອິສິຄິລິ’’ຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ, ຕສ຺ສ ປສ຺ເສ ປພ຺ພຕປາເທ.

ຕິຓກຸຏິໂຍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ຕິຓຈ຺ຉທນາ ສທ຺ວາຣພນ຺ຘາ ກຸຏິໂຍ ກຕ຺ວາ. ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຫິ ນາລກປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ເນນາປິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຉທນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຉນ຺ເນເຍວ ສທ຺ວາຣພນ຺ເຘ ເສນາສເນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສນາສນິເກນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໔). ຕສ຺ມາ ວສ຺ສກາເລ ສເຈ ເສນາສນໍ ລຠຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ລຠຕິ, ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາປິ ກາຕພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ອລຠນ຺ເຕນ ສາມມ຺ປິ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຕ຺ເວວ ອເສນາສນິເກນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອຍມນຸຘມ຺ມຕາ. ຕສ຺ມາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕິຓກຸຏິໂຍ ກຣິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານາທີນິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕິກວຕ຺ຕານິ ຈ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ຈ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂມານາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິໍສຸ.

ອາຍສ຺ມາປິ ຘນິໂຍຕິ ນ ເກວລໍ ເຕ ເຖຣາວ ອິມສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອາທິກມ຺ມິໂກ ອາຍສ຺ມາ ຘນິໂຍປິ. ກຸມ຺ຠກາຣປຸຕ຺ໂຕຕິ ກຸມ຺ຠກາຣສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ; ຕສ຺ສ ຫິ ນາມໍ ຘນິໂຍ, ປິຕາ ກຸມ຺ຠກາໂຣ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຘນິໂຍ ກຸມ຺ຠກາຣປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉີຕິ ເຕຫິ ເຖເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຏ຺ຐາເນເຍວ ຕິຓກຸຏິກໍ ກຣິຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖາຕິ ປຸຣິມິກາຍ ອຸປຄຕາ ມຫາປວາຣຓາຍ ປວາຣິຕາ ປາຏິປທທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ວຸຕ຺ຖວສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ.

ຕິຓກຸຏິໂຍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ນ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄຣາທີຫິ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ, ວຕ຺ຕສີເສນ ປນ ຕິຓຎ຺ຈ ທາຣຸວລ຺ລິ-ອາທີນິ ຈ ໂອໂຣເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍນ ຫິ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ກຸຏິ ກຕາ ໂຫຕິ, ເຕນ ສເຈ ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ‘‘ສເຈ ອິມໍ ກຸຏິໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ໂກຈິ ວສິຕຸໍ ອຸສ຺ສຫຕິ, ຕສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ເຍນ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ກຕາ ໂຫຕິ, ປຏິຊຄ຺ຄນກໍ ວາ ນ ລຠຕິ, ເຕນ ‘‘ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ປຣິໂຠຄໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕ ປນ ຠິກ຺ຂູ ອຣຎ຺ເຎ ກຸຏິໂຍ ກຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄນກໍ ອລຠນ຺ຕາ ຕິຓຎ຺ຈ ກຏ຺ຐຎ຺ຈ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ສງ຺ໂຄເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ ຐປິຕໍ ຕໍ ອຸປຈິກາຫິ ນ ຂຊ຺ຊຕິ, ອໂນວສ຺ສກຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕຸກາມານໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອຸປກາຣາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄມິຍວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ.

ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິໍສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕານຸກູລໍ ຊນປທໍ ອຄມໍສຸ. ອາຍສ຺ມາ ປນ ຘນິໂຍ ກຸມ຺ຠກາຣປຸຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ວສ຺ສໍ ວສີຕິອາທິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ຍາວຕຕິຍກນ຺ຕິ ຍາວຕຕິຍວາຣໍ. ອນວໂຍຕິ ອນຸອວໂຍ, ສນ຺ຘິວເສນ ອຸກາຣໂລໂປ. ອນຸ ອນຸ ອວໂຍ, ຍໍ ຍໍ ກຸມ຺ຠກາເຣຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນູໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓສິປ຺ໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ. ອາຈຣິຍເກຕິ ອາຈຣິຍກມ຺ເມ. ກຸມ຺ຠກາຣກມ຺ເມຕິ ກຸມ຺ຠກາຣານໍ ກມ຺ເມ; ກຸມ຺ຠກາເຣຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ເມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ສກໍ ອາຈຣິຍກໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ປຣິໂຍທາຕສິປ຺ໂປຕິ ປຣິສຸທ຺ຘສິປ຺ໂປ. ອນວຍຕ຺ເຕປິ ສຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອສທິສສິປ຺ໂປຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສພ຺ພມຕ຺ຕິກາມຍນ຺ຕິ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏກກວາຏສູຈິຆຏິກວາຕປານກວາຏມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຠິຕ຺ຕິຉທນິຏ຺ຐກຖມ຺ຠາທິເຠທໍ ສພ຺ພໍ ເຄຫສມ຺ຠາຣໍ ມຕ຺ຕິກາມຍເມວ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິຓຎ຺ຈ ກຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂຄມຍຎ຺ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຕໍ ກຸຏິກໍ ປຈີຕິ ຕໍ ສພ຺ພມຕ຺ຕິກາມຍໍ ກຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ຆໍສິຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ເຕລຕມ຺ພມຕ຺ຕິກາຍ ປຣິມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ຕິຓາທີຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ປກ຺ກາ ສຸປກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຈິ. ເອວໍ ປກ຺ກາ ຈ ປນ ສາ ອໂຫສິ ກຸຏິກາ. ອຠິຣູປາຕິ ສຸຣູປາ. ປາສາທິກາຕິ ປສາທຊນິກາ. ໂລຫິຕິກາຕິ ໂລຫິຕວຓ຺ຓາ. ກິງ຺ກຓິກສທ຺ໂທຕິ ກິງ຺ກຓິກຊາລສ຺ສ ສທ຺ໂທ. ຍຖາ ກິຣ ນານາຣຕເນຫິ ກຕສ຺ສ ກິງ຺ກຓິກຊາລສ຺ສ ສທ຺ໂທ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສາ ກຸຏິກາຍ ວາຕປານນ຺ຕຣິກາທີຫິ ປວິຏ຺ເຐນ ວາເຕນ ສມາຫຕາຍ ສທ຺ໂທ ອໂຫສິ. ເອເຕນສ຺ສາ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ສຸປກ຺ກຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ກິງ຺ກຓິກາ’’ຕິ ກໍສຠາຊນໍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ອຠິຫຕສ຺ສ ກໍສຠາຊນສ຺ສ ສທ຺ໂທ, ເອວມສ຺ສາ ວາຕປ຺ປຫຕາຍ ສທ຺ໂທ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໕. ກິໍ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຊານນ຺ໂຕວ ຠຄວາ ກຖາສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸນ຺ຕິ ສພ຺ພມຕ຺ຕິກາມຍາຍ ກຸຏິກາຍ ກຣຓຠາວໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ກຸຏິກໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ອຕີຕຕ຺ເຖ ອນາຄຕວຈນໍ; ອກາສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ສທ຺ທສຕ຺ຖໂຕ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ປາເຓສຸ ອນຸທ຺ທຍາ ອນຸກມ຺ປາ ອວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸທ຺ທຍາຕິ ອນຸຣກ຺ຂຓາ; ເອເຕນ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸກມ຺ປາຕິ ປຣທຸກ຺ເຂນ ຈິຕ຺ຕກມ຺ປນາ. ອວິເຫສາຕິ ອວິຫິໍສນາ; ເອເຕຫິ ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ປຖວີຂຓນຈິກ຺ຂລ຺ລມທ຺ທນອຄ຺ຄິທາເນສຸ ພຫູ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕສ຺ສ ວິນາເສນ຺ຕສ຺ສ ເຕສຸ ປາເຓສຸ ເມຕ຺ຕາກຣຸຓານໍ ປຸພ຺ພຠາຄມຕ຺ຕາປິ ອນຸທ຺ທຍາ ອນຸກມ຺ປາ ອວິເຫສາ ນ ຫິ ນາມ ຠວິສ຺ສຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາປິ ນາມ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ມາ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ປາເຓສຸ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊີຕິ ປຈ຺ຉິໂມ ຊນສມູໂຫ ປາເຓສຸ ປາຕພ຺ຍຠາວໍ ມາ ອາປຊ຺ຊິ. ‘‘ພຸທ຺ຘກາເລປິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ກຕໍ, ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ນຕ຺ຖິ ໂທໂສ’’ຕິ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊມານາ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ມາ ປາເຓສຸ ປາຕພ຺ເຍ ຆໍສິຕພ຺ເພ ເອວໍ ມຎ຺ຎີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ຘນິຍໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພມຕ຺ຕິກາມຍາ ກຸຏິກາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອາຍຕິໍ ຕາທິສາຍ ກຸຏິກາຍ ກຣຓໍ ປຏິກ຺ຂິປິ; ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈ ‘‘ໂຍ ກເຣຍ຺ຍ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ສພ຺ພມຕ຺ຕິກາມຍກຸຏິກາກຣເຓ ອາປຕ຺ຕິໍ ຐເປສິ. ຕສ຺ມາ ໂຍປິ ປຖວີຂຓນາທິນາ ປາເຓສຸ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຕາທິສໍ ກຸຏິກໍ ກໂຣຕິ, ໂສປິ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ປຖວີຂຓນາທີຫິ ປນ ປາເຓສຸ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຍໍ ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວີຕິກ຺ກມຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເມວ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຘນິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາທິກມ຺ມິກຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ. ເສສານໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕານມ຺ປິ ກຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕານມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ທພ຺ພສມ຺ຠາຣມິສ຺ສກາ ປນ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ມິສ຺ສາ ໂຫຕຸ, ວຏ຺ຏຕິ. ສຸທ຺ຘມຕ຺ຕິກາມຍາວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາປິ ອິຏ຺ຐກາຫິ ຄິຎ຺ຊກາວສຖສງ຺ເຂເປນ ກຕາ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ຠນ຺ເຕຕິ ໂຂ…ເປ… ຕໍ ກຸຏິໍ ຠິນ຺ທິໍສູຕິ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກຏ຺ເຐຫິ ຈ ປາສາເຓຫິ ຈ ຕໍ ກຸຏິກໍ ວິກິຣນ຺ຕາ ຠິນ຺ທິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘນິໂຍຕິອາທິມ຺ຫິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຘນິໂຍ ເອກປສ຺ເສ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ໂນ ເຕນ ສທ຺ເທນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ກິສ຺ສ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ກຸຏິໍ ຠິນ຺ທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ເຠທາເປຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສຸພ຺ພຈຕາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ອິມິນາ ອຕິມຫນ຺ເຕນ ອຸສ຺ສາເຫນ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຕ຺ຖໍ ກຕໍ ກຸຏິກໍ ເຠທາເປສິ, ນນຸ ເອຕສ຺ເສຕ຺ຖ ວຍກມ຺ມມ຺ປິ ອຕ຺ຖີຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ຠຄວາ ອກປ຺ປິຍາຕິ ຠິນ຺ທາເປສິ, ຕິຕ຺ຖິຍຘໂຊຕິ ຠິນ຺ທາເປສິ. ອຍເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ອຎ຺ຎານິປິ ກາຣຓານິ ວຸຕ຺ຕານິ – ສຕ຺ຕານຸທ຺ທຍາຍ, ປຕ຺ຕຈີວຣຄຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ, ເສນາສນພາຫຸລ຺ລປອເສຘນາຍາຕິອາທີນິ. ຕສ຺ມາ ອິທານິປິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ວິນຍຎ຺ຎູ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອກປ຺ປິຍໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຉິນ຺ທາເປຍ຺ຍ ວາ ຠິນ຺ທາເປຍ຺ຍ ວາ ອນຸປວຊ຺ໂຊ, ໂສ ເນວ ໂຈເທຕພ຺ໂພ ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ; ນ ຕໍ ລພ຺ຠາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ມມ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຕຍາ ນາສິໂຕ, ຕໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ.

ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉໂຍ

ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິມຸຕ຺ຕໂກ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍປຣິກ຺ຂາຣວິນິຈ຺ຉໂຍ – ເກຈິ ຕາລປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາ ປຎ຺ຈວຓ຺ເຓນ ສຸຕ຺ເຕນ ສິພ຺ພນ຺ຕາ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອກວຓ຺ເຓນ ປນ ນີເລນ ວາ ປີຕເກນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ສຸຕ຺ເຕນ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາ ສິພ຺ພິຕຸໍ ຉຕ຺ຕທຓ຺ຑຄ຺ຄາຫກໍ ສລາກປຎ຺ຊຣໍ ວາ ວິນນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຖິຣກຣຓຕ຺ຖໍ, ນ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐຕ຺ຖາຍ. ຉຕ຺ຕປຓ຺ຓເກສຸ ມກຣທນ຺ຕກໍ ວາ ອຑ຺ຒຈນ຺ທກໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຉຕ຺ຕທຓ຺ເຑ ເຄຫຖມ຺ເຠສຸ ວິຍ ຆຏໂກ ວາ ວາຬຣູປກໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາຣຄ຺ເຄນ ເລຂາ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ສາປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຆຏກມ຺ປິ ວາຬຣູປມ຺ປິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ເລຂາປິ ຆໍສິຕ຺ວາ ວາ ອປເນຕພ຺ພາ, ສຸຕ຺ຕເກນ ວາ ທຓ຺ໂຑ ເວເຐຕພ຺ໂພ. ທຓ຺ຑພຸນ຺ເທ ປນ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕກສຓ຺ຐານໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວາຕປ຺ປຫາເຣນ ອຈລນຕ຺ຖໍ ຉຕ຺ຕມຓ຺ຑລິກໍ ຣຊ຺ຊຸເກຫິ ຄາເຫຕ຺ວາ ທຓ຺ເຑ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ພນ຺ຘນຏ຺ຐາເນ ວລຍມິວ ອຸກ຺ກິຣິຕ຺ວາ ເລຂໍ ຐເປນ຺ຕິ, ສາ ວຏ຺ຏຕິ.

ຈີວຣມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ນານາສຸຕ຺ຕເກຫິ ສຕປທີສທິສໍ ສິພ຺ພນ຺ຕາ ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏໍ ຐເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສູຈິກມ຺ມວິກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ປຏ຺ຏມຸເຂ ວາ ປຣິຍນ຺ເຕ ວາ ເວຓິໍ ວາ ສງ຺ຂລິກໍ ວາ, ເອວມາທິ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປກຕິສູຈິກມ຺ມເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ຄຓ຺ຐິກປຏ຺ຏກຎ຺ຈ ປາສກປຏ຺ຏຎ຺ຈ ອຏ຺ຐໂກຓມ຺ປິ ໂສຬສໂກຓມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຆິຍຄຍມຸຄ຺ຄຣາທີນິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ກກ຺ກຏກ຺ຂີນິ ອຸກ຺ກິຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຈຕຸໂກຓເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ໂກຓສຸຕ຺ຕປິຬກາ ຈ ຈີວເຣ ຣຕ຺ເຕ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຣູປາ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ກຎ຺ຊິກປິຏ຺ຐຂລິອາທີສຸ ຈີວຣໍ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຈີວຣກມ຺ມກາເລ ປນ ຫຕ຺ຖມລສູຈິມລາທີນໍ ໂຘວນຕ຺ຖໍ ກິລິຏ຺ຐກາເລ ຈ ໂຘວນຕ຺ຖໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຄນ຺ຘໍ ວາ ລາຂໍ ວາ ເຕລໍ ວາ ຣຊເນ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ຈີວຣໍ ຣຊິຕ຺ວາ ສງ຺ເຂນ ວາ ມຓິນາ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ນ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພໍ. ຠູມິຍໍ ຊາຓຸການິ ນິຫນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ໂທຓິຍມ຺ປິ ນ ຆໍສິຕພ຺ພໍ. ໂທຓິຍໍ ວາ ຜລເກ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ອນ຺ເຕ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຫຣິຕຸໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ; ຕມ຺ປິ ມຸຏ຺ຐິນາ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ໂປຣາຓກຕ຺ເຖຣາ ປນ ໂທຓິຍມ຺ປິ ນ ຐເປສຸໍ. ເອໂກ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອປໂຣ ຫຕ຺ເຖ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ປຫຣຕິ. ຈີວຣສ຺ສ ກຓ຺ຓສຸຕ຺ຕກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຣຊິຕກາເລ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຓ຺ຓສຸຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໔໔) ເອວໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ອນຸວາເຕ ປາສກໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ຣຊນກາເລ ລຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ. ຄຓ຺ຐິເກປິ ໂສຠາກຣຓຕ຺ຖໍ ເລຂາ ວາ ປິຬກາ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ນາເສຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ປຕ຺ເຕ ວາ ຖາລເກ ວາ ອາຣຄ຺ເຄນ ເລຂໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຕ຺ຕໍ ຠມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈນ຺ຕິ – ‘‘ມຓິວຓ຺ຓໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ; ເຕລວຓ຺ໂຓ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຕ຺ຕມຓ຺ຑເລ ຠິຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມກຣທນ຺ຕກໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ.

ຘມກຣຓຉຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸປຣິ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ຘມກຣຓກຸຈ຺ຉິຍໍ ວາ ເລຂາ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຉຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ປນສ຺ສ ເລຂາ ວຏ຺ຏຕິ.

ກາຍພນ຺ຘນສ຺ສ ໂສຠນຕ຺ຖໍ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ທິຄຸຓໍ ສຸຕ຺ຕໍ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ກກ຺ກຏຈ຺ຉີນິ ອຸຏ຺ຐເປນ຺ຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸໂຠສຸ ປນ ອນ຺ເຕສຸ ທສາມຸຂສ຺ສ ຖິຣຠາວາຍ ທິຄຸຓໍ ໂກຏ຺ເຏຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທສາມຸເຂ ປນ ຆຏກໍ ວາ ມກຣມຸຂໍ ວາ ເທຑ຺ຑຸຠສີສໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິກາຣຣູປໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉີນິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມາທີນິ ວາ ກຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຏິຕກາຍພນ຺ຘນມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຊຸກເມວ ປນ ມຈ຺ຉກຓ຺ຏກໍ ວາ ຂຊ຺ຊຸຣິປຕ຺ຕກໍ ວາ ມຏ຺ຐປຏ຺ຏິກໍ ວາ ກຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຏິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກາຍພນ຺ຘນສ຺ສ ທສາ ເອກາ ວຏ຺ຏຕິ, ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ; ຕໂຕ ປຣໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຣຊ຺ຊຸກກາຍພນ຺ຘນໍ ເອກເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ປາມງ຺ຄສຓ຺ຐານໍ ປນ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ທສາ ປນ ປາມງ຺ຄສຓ຺ຐານາປິ ວຏ຺ຏຕິ. ພຫຸຣຊ຺ຊຸເກ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ເອເກນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເວເຐຕ຺ວາ ກຕໍ ພຫຸຣຊ຺ຊຸກນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ກາຍພນ຺ຘນວິເຘ ອຏ຺ຐມງ຺ຄລາທິກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິກາຣຣູປໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາມຕ຺ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຘກສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຖິຣກຣຓຕ຺ຖາຍ ຆຏກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຍມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຎ຺ຊນິຍໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຈຕຸປ຺ປທສກຸຓຣູປໍ ວາ ມາລາກມ຺ມ-ລຕາກມ຺ມມກຣທນ຺ຕກ-ໂຄມຸຕ຺ຕກອຑ຺ຒຈນ຺ທກາທິເຠທໍ ວາ ວິກາຣຣູປໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຆໍສິຕ຺ວາ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ຍຖາ ວາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຖາ ສຸຕ຺ເຕນ ເວເຐຕ຺ວາ ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ພາ. ອຸຊຸກເມວ ປນ ຈຕຸຣໍສາ ວາ ອຏ຺ຐໍສາ ວາ ໂສຬສໍສາ ວາ ອຎ຺ຊນີ ວຏ຺ຏຕິ. ເຫຏ຺ຐໂຕ ປິສ຺ສາ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ວຏ຺ຏເລຂາໂຍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຄີວາຍມ຺ປິສ຺ສາ ປິຘານກພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ເອກາ ວຏ຺ຏເລຂາ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຎ຺ຊນິສລາກາຍປິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຊນິຕ຺ຖວິກາຍມ຺ປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ນານາວຓ຺ເຓນ ສຸຕ຺ເຕນ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ກຸຎ຺ຈິກາໂກສເກປິ. ກຸຎ຺ຈິກາຍ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ສິປາຏິກາຍໍ. ເອກວຓ຺ຓສຸຕ຺ເຕນ ປເນຕ຺ຖ ເຍນ ເກນຈິ ສິພ຺ພິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອາຣກຓ຺ຏເກປິ ວຏ຺ຏມຓິກໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄີວາຍໍ ປນ ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາ ວຏ຺ຏຕິ. ປິປ຺ຜລິເກປິ ມຓິກໍ ວາ ປິຬກໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຸຏ຺ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ທຓ຺ຑເກ ປນ ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາ ວຏ຺ຏຕິ. ນຂຈ຺ເຉທນໍ ວລິຕກໍເຍວ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຕ຺ຕຣາຣຓິຍໍ ວາ ອຘຣາຣຓິຍໍ ວາ ອຣຓິຘນຸເກ ວາ ອຸປຣິເປລ຺ລນທຓ຺ຑເກ ວາ ມາລາກມ຺ມາທິກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເປລ຺ລນທຓ຺ຑກສ຺ສ ປນ ເວມຊ຺ເຌ ມຓ຺ຑລໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາມຕ຺ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຈິສຓ຺ຑາສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຍນ ສູຈິໍ ຑໍສາເປຕ຺ວາ ຆໍສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ມກຣມຸຂາທິກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສູຈິຑໍສນຕ຺ຖໍ ປນ ມຸຂມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ທນ຺ຕກຏ຺ຐຈ຺ເຉທນວາສິຍມ຺ປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸຊຸກເມວ ກປ຺ປິຍໂລເຫນ ອຸໂຠສຸ ວາ ປສ຺ເສສຸ ຈຕຸຣໍສໍ ວາ ອຏ຺ຐໍສໍ ວາ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຕ຺ຕຣທຓ຺ເຑປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ເອກາ ວາ ທ຺ເວ ວາ ວຏ຺ຏເລຂາ ອຸປຣິ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕກມກຸຬມຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ.

ເຕລຠາຊເນສຸ ວິສາເຓ ວາ ນາຬິຍໍ ວາ ອລາພຸເກ ວາ ອາມຓ຺ຑສາຣເກ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ປຸຣິສຣູປຎ຺ຈ ອວເສສໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຎ຺ຈປີເຐ ຠິສິພິມ຺ໂພຫເນ ຠູມຕ຺ຖຣເຓ ປາທປຸຎ຺ຉເນ ຈງ຺ກມນຠິສິຍາ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິຍໍ ກຈວຣຉຑ຺ຑນເກ ຣຊນໂທຓິກາຍ ປານີຍອຸຬຸງ຺ເກ ປານີຍຆເຏ ປາທກຖລິກາຍ ຜລກປີຐເກ ວລຍາຘາຣເກ ທຓ຺ຑາຘາຣເກປຕ຺ຕປິຘາເນ ຕາລວຓ຺ເຏ ວີຊເນຕິ – ເອເຕສຸ ສພ຺ພໍ ມາລາກມ຺ມາທິວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສນາສເນ ປນ ທ຺ວາຣກວາຏວາຕປານກວາຏາທີສຸ ສພ຺ພຣຕນມຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓມຏ຺ຐກມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ເສນາສເນ ກິຎ຺ຈິ ປຏິເສເຘຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຣຸທ຺ຘເສນາສນາ. ວິຣຸທ຺ຘເສນາສນໍ ນາມ ອຎ຺ເຎສໍ ສີມາຍ ຣາຊວລ຺ລເຠຫິ ກຕເສນາສນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ເຍ ຕາທິສໍ ເສນາສນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ມາ ອມ຺ຫາກໍ ສີມາຍ ເສນາສນໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ອນາທິຍິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ປຸນປິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ມາ ເອວໍ ອກຕ຺ຖ, ມາ ອມ຺ຫາກໍ ອຸໂປສຖປວາຣຓານໍ ອນ຺ຕຣາຍມກຕ຺ຖ, ມາ ສາມຄ຺ຄິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ຖ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເສນາສນໍ ກຕມ຺ປິ ກຕຏ຺ຐາເນ ນ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສເຈ ພລກ຺ກາເຣນ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ຍທາ ເຕສໍ ລຊ຺ຊິປຣິສາ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ໂຫຕິ, ສກ຺ກາ ຈ ໂຫຕິ ລທ຺ຘຸໍ ຘມ຺ມິໂກ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ຕທາ ເຕສໍ ເປເສຕພ຺ພໍ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາວາສໍ ຫຣຖາ’’ຕິ. ສເຈ ຍາວ ຕຕິຍໍ ເປສິເຕ ຫຣນ຺ຕິ, ສາຘຸ; ໂນ ເຈ ຫຣນ຺ຕິ, ຐເປຕ຺ວາ ໂພຘິຎ຺ຈ ເຈຕິຍຎ຺ຈ ອວເສສເສນາສນານິ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພານິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອປຣິໂຠຄໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ, ປຏິປາຏິຍາ ປນ ຉທນ-ໂຄປານສີ-ອິຏ຺ຐກາທີນິ ອປເນຕ຺ວາ ເຕສໍ ເປເສຕພ຺ພໍ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣ ຫຣຖາ’’ຕິ. ສເຈ ຫຣນ຺ຕິ, ສາຘຸ; ໂນ ເຈ ຫຣນ຺ຕິ, ອຖ ເຕສຸ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣສຸ ຫິມວສ຺ສວາຕາຕປາທີຫິ ປູຕິຠູເຕສຸ ວາ ໂຈເຣຫິ ວາ ຫເຏສຸ ອຄ຺ຄິນາ ວາ ທຑ຺ເຒສຸ ສີມສາມິກາ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປວຊ຺ຊາ, ນ ລພ຺ຠາ ໂຈເທຕຸໍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ອມ຺ຫາກໍ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣາ ນາສິຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄີວາ’’ຕິ ວາ. ຍໍ ປນ ສີມສາມິເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກຕໍ, ຕໍ ສຸກຕເມວ ໂຫຕີຕິ.

ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນິຈ຺ຉໂຍ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໘໖. ເອວໍ ຠິນ຺ນາຍ ປນ ກຸຏິກາຍ ຘນິຍສ຺ສ ປຣິວິຕກ຺ກຎ຺ຈ ປຸນ ກຸຏິກຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສາຫຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທາຣຸຄເຫ ຄຓໂກຕິ ຣຎ຺ໂຎ ທາຣຸຠຓ຺ຑາຄາເຣ ທາຣຸໂຄປໂກ. ເທວຄຫທາຣູນີຕິ ເທເວນ ຄຫິຕທາຣູນິ. ຣາຊປຏິຄ຺ຄຫິຕຠູຕານິ ທາຣູນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຄຣປຏິສງ຺ຂາຣິການີຕິ ນຄຣສ຺ສ ປຏິສງ຺ຂາຣູປກຣຓານິ. ອາປທຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ ອຄ຺ຄິທາເຫນ ວາ ປຸຣາຓຠາເວນ ວາ ປຏິຣາຊູປຣຸນ຺ຘນາທິນາ ວາ ໂຄປຸຣຏ຺ຏາລກຣາຊນ຺ເຕປຸຣຫຕ຺ຖິສາລາທີນໍ ວິປຕ຺ຕິ ອາປທາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕທຕ຺ຖໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ເຉທາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກຸຏິຍາ ປມາຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອຄ຺ເຄ ກິຎ຺ຈິ ມຊ຺ເຌ ກິຎ຺ຈິ ມູເລ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຉທາເປສິ.

໘໗. ວສ຺ສກາໂຣຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນາມໍ. ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕຕິ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຫາມຕ຺ໂຕ, ມຫຕິຍາ ອິສ຺ສຣິຍມຕ຺ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ມຄຘຣຎ຺ໂຎ ວາ ມຫາມຕ຺ໂຕ; ມຫາອມຈ຺ໂຈຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນຸສຎ຺ຎາຍມາໂນຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ. ຠເຓຕິ ອິສ຺ສຣານໍ ນີຈຏ຺ຐານິກປຸຣິສາລປນໍ. ພນ຺ຘໍ ອາຓາເປສີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປກຕິຍາປິ ຕສ຺ມິໍ ອິສ຺ສາປກໂຕວ. ໂສ ຣຎ຺ໂຎ ‘‘ອາຓາເປຫີ’’ຕິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ‘‘ປກ຺ໂກສາເປຫີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນໍ ຫຕ຺ເຖສຸ ຈ ປາເທສຸ ຈ ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອາຓາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ພນ຺ຘໍ ອາຓາເປສິ. ອທ຺ທສ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘນິໂຍຕິ ກຖໍ ອທ຺ທສ? ໂສ ກິຣ ອຕ຺ຕນາ ເລເສນ ທາຣູນໍ ຫຏຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນິສ຺ສໍສຍໍ ເອສ ທາຣູນໍ ກາຣຓາ ຣາຊກຸລໂຕ ວຘໍ ວາ ພນ຺ຘໍ ວາ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ຕທາ ນໍ ອຫເມວ ໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຓນ຺ໂຕເຍວ ວິຈຣຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຂຓຎ຺ເຎວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອທ຺ທສ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອທ຺ທສ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘນິໂຍ’’ຕິ. ທາຣູນໍ ກິຈ຺ຈາຕິ ທາຣູນໍ ກາຣຓາ. ປຸຣາຫໍ ຫຎ຺ຎາມີຕິ ອຫໍ ປຸຣາ ຫຎ຺ຎາມິ; ຍາວ ອຫໍ ນ ຫຎ຺ຎາມິ, ຕາວ ຕ຺ວໍ ເອຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໘. ອິງ຺ຆ, ຠນ຺ເຕ, ສຣາເປຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິງ຺ຆາຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ປຐມາຠິສິຕ຺ໂຕຕິ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຐມໍ. ເອວຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ‘‘ທິນ຺ນຎ຺ເຎວ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ອິມໍ ເອວຣູປິໍ ວາຈໍ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຐມເມວ ຍໍ ຕ຺ວໍ ອຠາສິ, ຕໍ ສຍເມວ ຠາສິຕ຺ວາ ອິທານິ ສຣສິ, ນ ສຣສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຣາຊາໂນ ກິຣ ອຠິສິຕ຺ຕມຕ຺ຕາເຍວ ຘມ຺ມເຠຣິໍ ຈຣາເປນ຺ຕິ – ‘‘ທິນ຺ນຎ຺ເຎວ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອສ ວທຕິ. ເຕສໍ ມຍາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕານໍ ສມິຕພາຫິຕປາປານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຕິຓກຏ຺ໂຐທກຫຣຓໍ ສນ຺ຘາຍ ມຍາ ເອຕໍ ຠາສິຕໍ; ນ ຕຸມ຺ຫາທິສານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຣຎ຺ເຎ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ຍໍ ອຣຎ຺ເຎ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ; ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ມຍາ ຠາສິຕນ຺ຕິ ທີເປຕິ.

ໂລເມນ ຕ຺ວໍ ມຸຕ຺ໂຕສີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂລມມິວ ໂລມໍ, ກິໍ ປນ ຕໍ? ປພ຺ພຊ຺ຊາລິງ຺ຄໍ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍຖາ ນາມ ຘຸຕ຺ຕາ ‘‘ມໍສໍ ຂາທິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມຫຄ຺ຆໂລມໍ ເອຬກໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ. ຕເມນໍ ອຎ຺ໂຎ ວິຎ຺ຎຸປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ເອຬກສ຺ສ ມໍສໍ ກຫາປຓມຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຆຕິ. ໂລມານິ ປນ ໂລມວາເຣ ໂລມວາເຣ ອເນເກ ກຫາປເຓ ອຄ຺ຆນ຺ຕີ’’ຕິ ທ຺ເວ ອໂລມເກ ເອຬເກ ທຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ເອວໍ ໂສ ເອຬໂກ ວິຎ຺ຎຸປຸຣິສມາຄມ຺ມ ໂລເມນ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ເອວເມວ ຕ຺ວໍ ອິມສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ວຘພນ຺ຘນາຣໂຫ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຣຫທ຺ຘໂຊ ສພ຺ຠິ ອວຊ຺ຌຣູໂປ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາລິງ຺ຄຠູຕໍ ອຣຫທ຺ຘຊໍ ຘາເຣສິ. ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອິມິນາ ປພ຺ພຊ຺ຊາລິງ຺ຄໂລເມນ ເອຬໂກ ວິຍ ວິຎ຺ຎຸປຸຣິສມາຄມ຺ມ ມຸຕ຺ໂຕສີຕິ.

ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕີຕິ ຣຎ຺ໂຎ ປຣິສຕິ ຠາສມານສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ຈ ປຣມ຺ມຸຂາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ, ອວຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ, ອວຊານນ຺ຕາ ຕໍ ຌາຍນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ຕິ ລາມກໂຕ ວາ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ຕິ. ວິປາເຈນ຺ຕີຕິ ວິຕ຺ຖາຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຕ຺ຖຣນ຺ຕິ; ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ສທ຺ທສຕ຺ຖານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ‘‘ອລຊ຺ຊິໂນ ອິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ’’ຕິອາທີນິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ. ‘‘ນຕ຺ຖິ ອິເມສໍ ສາມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ຕາ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ. ‘‘ອປຄຕາ ອິເມ ສາມຎ຺ຎາ’’ຕິອາທີນິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕາ ວິປາເຈນ຺ຕີຕິ. ເອເຕນ ນເຍນ ອິເມສໍ ປທານໍ ອິໂຕ ປຣມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕປທານຸຣູເປນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນຕິ ເສຏ຺ຐຈາຣິໂນ. ສາມຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມຓຠາໂວ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຠາໂວ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ຣຎ຺ໂຎ ທາຣູນີຕິອາທິມ຺ຫິ ‘‘ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຍໍ ອຸຊ຺ຌາຍນຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປເນຕໍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ທາຣູນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ວຈນເຠເທ ອສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ເຕຫິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຣາຓໂວຫາຣິໂກ ມຫາມຕ຺ໂຕຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວໂຕ ປຸຣາເຓ ຄິຫິກາເລ ວິນິຈ຺ຉຍໂວຫາເຣ ນິຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂວຫາຣິໂກ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ ມຫາອມຈ຺ໂຈ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ຠຄວາ ສາມໍເຍວ ໂລກໂວຫາຣມ຺ປິ ຊານາຕິ, ອຕີຕພຸທ຺ຘານໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມ຺ປິ ຊານາຕິ – ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ພຸທ຺ຘາ ເອຕ຺ຕເກນ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຕເກນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເອຕ຺ຕເກນ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສເຈ ອຎ຺ເຎຫິ ໂລກໂວຫາຣວິຎ຺ຎູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ປາທມຕ຺ເຕນ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ເຕນສ຺ສ ສິຍຸໍ ວຕ຺ຕາໂຣ ‘‘ສີລສໍວໂຣ ນາມ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ມຫາປຖວີ-ສມຸທ຺ທ-ອາກາສານິ ວິຍ ອຕິວິຕ຺ຖິຓ຺ໂຓ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠຄວາ ປາທມຕ຺ຕເກນ ນາເສສີ’’ຕິ! ຕໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຎາຓພລໍ ອຊານນ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ໂກເປຍ຺ຍຸໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂາປທໍ ຍຖາຐາເນ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ໂລກໂວຫາຣວິຎ຺ຎູຫິ ປນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂສ ອຸປວາໂທ ນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ເອວໍ ວຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອິເມຫິ ນາມ ອຄາຣິກາປິ ປາທມຕ຺ເຕນ ໂຈຣໍ ຫນນ຺ຕິປິ ພນ຺ຘນ຺ຕິປິ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິປິ. ກສ຺ມາ ຠຄວາ ປພ຺ພຊິຕໍ ນ ນາເສສ຺ສຕິ; ເຍນ ປຣສນ຺ຕກໍ ຕິຓສລາກມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ! ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈ ຎາຓພລໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ຈ ສິກ຺ຂາປທໍ ອກຸປ຺ປໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາຐາເນ ຐສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ໂລກໂວຫາຣວິຎ຺ຎູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປຕຸກາໂມ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ປຣິສໍ ອນຸວິໂລເກນ຺ໂຕ ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ກິຕ຺ຕເກນ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ໂຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຫນຕິ ວາ ພນ຺ຘຕິ ວາ ປພ຺ພາເຊຕິ ວາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມາຄໂຘຕິ ມຄຘານໍ ອິສ຺ສໂຣ. ເສນິໂຍຕິ ເສນາຍ ສມ຺ປນ຺ໂນ. ພິມ຺ພິສາໂຣຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ປພ຺ພາເຊຕິ ວາຕິ ຣຏ຺ຐໂຕ ນິກ຺ຂາເມຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ປຎ຺ຈມາສໂກ ປາໂທຕິ ຕທາ ຣາຊຄເຫ ວີສຕິມາສໂກ ກຫາປໂຓ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈມາສໂກ ປາໂທ. ເອເຕນ ລກ຺ຂເຓນ ສພ຺ພຊນປເທສຸ ກຫາປຓສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠາໂຄ ‘‘ປາໂທ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ໂຂ ໂປຣາຓສ຺ສ ນີລກຫາປຓສ຺ສ ວເສນ, ນ ອິຕເຣສໍ ຣຸທ຺ຣທາມກາທີນໍ. ເຕນ ຫິ ປາເທນ ອຕີຕພຸທ຺ຘາປິ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປສຸໍ, ອນາຄຕາປິ ປຎ຺ຎເປສ຺ສນ຺ຕິ. ສພ຺ພພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວາ ປາຣາຊິເກ ວາ ນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ອິມາເນວ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖູນິ. ອິມາເນວ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ. ອິໂຕ ອູນໍ ວາ ອຕິເຣກໍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາປິ ຘນິຍໍ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ປາເທເນວ ທຸຕິຍປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ເອວໍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ທຸຕິຍປາຣາຊິເກ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອປຣມ຺ປິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ຣຊກຠຓ຺ຑິກວຕ຺ຖຸ ອຸທປາທິ, ຕສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິທີປນຕ຺ຖເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ຈ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິສມ຺ພນ຺ໂຘ ຈ ປຐມປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ອິຘ, ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸ ສພ຺ພສິກ຺ຂາປເທສຸ. ຍໍ ຍໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ອປຸພ຺ພເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ຍທິ ຫິ ຍໍ ຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍໍ, ຕໍ ຕໍ ປຸນປິ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ, ກທາ ວຓ຺ຓນາຍ ອນ຺ຕໍ ຄມິສ຺ສາມ! ຕສ຺ມາ ຍໍ ຍໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ສາຘຸກໍ ອຸປສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຍຊນາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ອປຸພ຺ພໍ ປນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ມຍເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

ຘນິຍວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙໐. ຣຊກຕ຺ຖຣຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຣຊກຕິຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ; ຕຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຣຊກາ ວຕ຺ຖານິ ອຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຣຊກຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຣຊກຠຓ຺ຑິກນ຺ຕິ ຣຊການໍ ຠຓ຺ຑິກໍ; ຣຊກາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕາ ພຫູນິ ວຕ຺ຖານິ ເອເກກໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເອກໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ເຕສໍ ປມາເທນ ອປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອວຫຣິຕ຺ວາ ເຖເນຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປທຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໙໒. ຄາໂມນາມາຕິ ເອວມາທິ ‘‘ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ຈ ອຣຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ເອກາ ເອວ ກຸຏິ, ເອກໍ ເຄຫໍ ເສຍ຺ຍຖາປິ ມລຍຊນປເທ; ອຍໍ ເອກກຸຏິໂກ ຄາໂມ ນາມ. ເອເຕນ ນເຍນ ອປເຣປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອມນຸສ຺ໂສນາມ ໂຍ ສພ຺ພໂສ ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອຠາເວນ ຍກ຺ຂປຣິຄ຺ຄຫຠູໂຕ; ຍໂຕ ວາ ມນຸສ຺ສາ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ປຸນປິ ອາຄນ຺ຕຸກາມາ ເອວ ອປກ຺ກນ຺ຕາ. ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕນາມ ອິຏ຺ຐກປາກາຣໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ຕມໂສ ກຓ຺ຏກສາຂາຫິປິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ໂຄນິສາທິນິວິຏ຺ໂຐນາມ ວີຖິສນ຺ນິເວສາທິວເສນ ອນິວິສິຕ຺ວາ ຍຖາ ຄາໂວ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕໂຍ ນິສີທນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຆຣານິ ກຕ຺ວາ ນິວິຏ຺ໂຐ. ສຕ຺ໂຖຕິ ຊງ຺ຆສຕ຺ຖສກຏສຕ຺ຖາທີສຸ ໂຍ ໂກຈິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປເທ ນິຄໂມປິ ນຄຣມ຺ປິ ຄາມຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຄາມູປຈາໂຣຕິອາທິ ອຣຎ຺ຎປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິນ຺ທຂີເລ ຐິຕສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອນຸຣາຘປຸຣສ຺ເສວ ທ຺ເວ ອິນ຺ທຂີລາ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣິເມ ອິນ຺ທຂີເລ ຐິຕສ຺ສ; ຕສ຺ສ ຫິ ພາຫິໂຣ ອິນ຺ທຂີໂລ ອາຠິຘມ຺ມິກນເຍນ ອຣຎ຺ຎສງ຺ເຂປໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ເອໂກ, ຕສ຺ສ ຄາມທ຺ວາຣພາຫານໍ ເວມຊ຺ເຌ ຐິຕສ຺ສ. ຍຕ຺ຣາປິ ຫິ ອິນ຺ທຂີໂລ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຣ ຄາມທ຺ວາຣພາຫານໍ ເວມຊ຺ຌເມວ ‘‘ອິນ຺ທຂີໂລ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຄາມທ຺ວາຣພາຫານໍ ເວມຊ຺ເຌ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ມຊ຺ຌິມສ຺ສາຕິ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ, ໂນ ປມາຓມຊ຺ຌິມສ຺ສ, ເນວ ອປ຺ປຖາມສ຺ສ, ນ ມຫາຖາມສ຺ສ; ມຊ຺ຌິມຖາມສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເລຑ຺ຑຸປາໂຕຕິ ຍຖາ ມາຕຸຄາໂມ ກາເກ ອຸຑ຺ຑາເປນ຺ໂຕ ອຸຊຸກເມວ ຫຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເລຑ຺ຑຸໍ ຂິປຕິ, ຍຖາ ຈ ອຸທກຸກ຺ເຂເປ ອຸທກໍ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຂິປິຕ຺ວາ ຍຖາ ຕຣຸຓມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ພາຫໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ເລຑ຺ຑຸໍ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸສ຺ສ ປຕນຏ຺ຐານໍ. ປຕິໂຕ ປນ ລຸຐິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ນິພ຺ພໂກສສ຺ສ ອຸທກປາຕຏ຺ຐາເນ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສຸປ຺ປປາໂຕ ວາ ມຸສລປາໂຕ ວາ ຆຣູປຈາໂຣ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ ຄາມູປຈາໂຣຕິ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍມ຺ປິ ຕາທິສເມວ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຆຣໍ ນາມ, ຆຣູປຈາໂຣ ນາມ, ຄາໂມ ນາມ, ຄາມູປຈາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພໂກສສ຺ສ ອຸທກປາຕຏ຺ຐານພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຆຣໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ມາຕຸຄາໂມ ຠາຊນໂຘວນອຸທກໍ ຉຑ຺ເຑຕິ, ຕສ຺ສ ປຕນຏ຺ຐານຎ຺ຈ ມາຕຸຄາເມເນວ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ຐິເຕນ ປກຕິຍາ ພຫິ ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸປ຺ປສ຺ສ ວາ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິຍາ ວາ ປຕນຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ຆຣສ຺ສ ປຸຣໂຕ ທ຺ວີສຸ ໂກເຓສຸ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຣຸກ຺ຂສູຈິທ຺ວາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ໂຄຣູປານໍ ປເວສນນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ກຕປຣິກ຺ເຂໂປ ຈ ອຍໍ ສພ຺ໂພປິ ຆຣູປຈາໂຣ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຄາໂມ ນາມ. ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຄາມູປຈາໂຣ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທເມຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂຍ ໂຍ ອຏ຺ຐກຖາວາໂທ ວາ ເຖຣວາໂທ ວາ ປຈ຺ຉາ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສ ປມາຓໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຍຎ຺ເຈຕໍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາຬິຍາ ວິຣຸທ຺ຘມິວ ທິສ຺ສຕິ. ປາຬິຍຎ຺ຫິ – ‘‘ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຕໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ຄາມສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ຄາມູປຈາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ສຈ຺ຈເມວ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຘິປ຺ປາໂຍ ປເນຕ຺ຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍານເມວ ວິທິໂຕ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ‘‘ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຆຣູປຈາຣລກ຺ຂຓໍ ປາຬິຍໍ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕວເສນ ຄຫິຕໍ. ເອວໍ ເສສມ຺ປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ – ອິຘ ຄາໂມ ນາມ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ – ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຣ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປເຍວ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວິສຸໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຄາມູປຈາໂຣ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອິນ຺ທຂີເລ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ຄາມສ຺ສ ຄາມປຣິຈ຺ເຉໂທ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຄາມປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາມປຣິຈ຺ເຉເທ ຈ ທສ຺ສິເຕ ຄາມູປຈາຣລກ຺ຂຓໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ ປຸນ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ປນ ຆຣູປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍເຍວ ‘‘ຄາມູປຈາໂຣ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ຆຣູປຈາໂຣ ຄາໂມຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ຆຣໍ, ຆຣູປຈາໂຣ, ຄາໂມ, ຄາມູປຈາໂຣຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ສງ຺ກຣີຍຕິ. ອສງ຺ກຣໂຕ ເຈຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິກາເລ ຄາມປ຺ປເວສນາທີສຸ. ຕສ຺ມາ ປາຬິຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ຄາໂມ ຈ ຄາມູປຈາໂຣ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຍປິ ຈ ຄາໂມ ປຸພ຺ເພ ມຫາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ກຸເລສຸ ນຏ຺ເຐສຸ ອປ຺ປໂກ ໂຫຕິ, ໂສ ຆຣູປຈາຣໂຕ ເລຑ຺ຑຸປາເຕເນວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ປຸຣິມປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນສ຺ສ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອປ຺ປມາຓເມວາຕິ.

ອຣຎ຺ຎໍ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈາຕິ ອິມໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ອທິນ຺ນາທານສິກ຺ຂາປເທ ອວເສສໍ ‘‘ອຣຎ຺ຎໍ’’ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຠິຘມ຺ເມ ປນ ‘‘ອຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ອິນ຺ທຂີລາ ສພ຺ພເມຕໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໕໒໙) ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣຎ຺ຎກສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາມ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາໂຣປິເຕນ ອາຈຣິຍຘນຸນາ ປຎ຺ຈຘນຸສຕປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຠຄວຕາ ‘‘ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊນ຺ເຕນ ‘‘ຆຣໍ, ຆຣູປຈາໂຣ, ຄາໂມ, ຄາມູປຈາໂຣ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູນໍ ເລໂສກາສນິເສຘນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາສາ ທສ຺ສິຕາ. ຕສ຺ມາ ຆເຣ ວາ ຆຣູປຈາເຣ ວາ ຄາເມ ວາ ຄາມູປຈາເຣ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ປາທຄ຺ຆນກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສສ຺ສາມິກໍ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ‘‘ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອທິນ຺ນໍ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປເທ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກມ຺ປິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກໍ ກປ຺ປິຍໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ສສ຺ສາມິກໍ ຠຓ຺ຑໍ, ຕເທຕໍ ເຕຫິ ສາມິເກຫິ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ນ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ອທິນ຺ນໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖໂຕ ວາ ຍຖາຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ວາ ນ ນິສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ອນິສ຺ສຏ຺ຐໍ. ຍຖາຐາເນ ຐິຕມ຺ປິ ອນເປກ຺ຂຕາຍ ນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕນ຺ຕິ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ອາຣກ຺ຂສໍວິຘາເນນ ຣກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕໍ. ມຎ຺ຊູສາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂຄປິຕຕ຺ຕາ ໂຄປິຕໍ. ‘‘ມມ ອິທ’’ນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ເຕນ ມມາຍິຕຕ຺ຕາ ມມາຍິຕໍ. ຕາຫິ ອປຣິຈ຺ຈາຄຣກ຺ຂຓໂຄປນາຫິ ເຕຫິ ຠຓ຺ຑສາມິເກຫິ ປເຣຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ. ເອຕໍ ອທິນ຺ນໍ ນາມ.

ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຖໂນຕິ ໂຈໂຣ, ເຖນສ຺ສ ຠາໂວ ເຖຍ຺ຍໍ; ອວຫຣຓຈິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘‘ສງ຺ຂາ, ສງ຺ຂາຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ; ໂກຏ຺ຐາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ‘‘ສຎ຺ຎານິທານາ ຫິ ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໘໘໐) ວິຍ. ເຖຍ຺ຍຎ຺ຈ ຕໍ ສງ຺ຂາຕຎ຺ຈາຕິ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຕ ເອໂກ ຈິຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາເຕນາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂຍ ຈ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາເຕນ ອາທິຍຕິ, ໂສ ຍສ຺ມາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອວຫຣຓຈິຕ຺ໂຕຕິ ເອວມສ຺ສ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາທິເຍຍ຺ຍ , ຫເຣຍ຺ຍ, ອວຫເຣຍ຺ຍ, ອິຣິຍາປຖໍ ວິໂກເປຍ຺ຍ, ຐານາ ຈາເວຍ຺ຍ, ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐມປທໍ ອຠິໂຍຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິຍປທໍ ອຎ຺ເຎສໍ ຠຓ຺ຑໍ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ວເສນ, ຕຕິຍປທໍ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑວເສນ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສວິຎ຺ຎາຓກວເສນ, ປຎ຺ຈມໍ ຖເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາທິວເສນ, ຉຏ຺ຐໍ ປຣິກປ຺ປວເສນ ວາ ສຸງ຺ກຆາຕວເສນ ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ ເອກຠຓ຺ຑວເສນປິ ນານາຠຓ຺ຑວເສນປິ ໂຫຕິ. ເອກຠຓ຺ຑວເສນ ຈ ສວິຎ຺ຎາຓເກເນວ ລພ຺ຠຕິ, ນານາຠຓ຺ຑວເສນ ສວິຎ຺ຎາຓກາວິຎ຺ຎາຓກມິສ຺ສເກນ.

ຕຕ຺ຖ ນານາຠຓ຺ຑວເສນ ຕາວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ອາຣາມໍ ອຠິຍຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສາມິກສ຺ສ ວິມຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ສາມິໂກ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ.

ຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ຫຣນ຺ໂຕ ສີເສ ຠາຣໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຜນ຺ທາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ຂນ຺ຘໍ ໂອໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ.

ອວຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ‘‘ເທຫິ ເມ ຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ນາຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສາມິກສ຺ສ ວິມຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ສາມິໂກ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ.

ອິຣິຍາປຖໍວິໂກເປຍ຺ຍາຕິ ‘‘ສຫຠຓ຺ຑຫາຣກໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຐມໍ ປາທໍ ສງ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ສງ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ.

ຐານາ ຈາເວຍ຺ຍາຕິ ຖລຏ຺ຐໍ ຠຓ຺ຑໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຜນ຺ທາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ຐານາ ຈາເວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ.

ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍາຕິ ປຣິກປ຺ປິຕຏ຺ຐານໍ ປຐມໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ. ອຖ ວາ ປຐມໍ ປາທໍ ສຸງ຺ກຆາຕໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສາຕິ – ອຍເມຕ຺ຖ ນານາຠຓ຺ຑວເສນ ໂຍຊນາ.

ເອກຠຓ຺ຑວເສນ ປນ ສສ຺ສາມິກໍ ທາສໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໍ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຠິໂຍຄາທິນາ ນເຍນ ອາທິຍຕິ ວາ ຫຣຕິ ວາ ອວຫຣຕິ ວາ ອິຣິຍາປຖໍ ວາ ວິໂກເປຕິ, ຐານາ ວາ ຈາເວຕິ, ປຣິຈ຺ເຉທໍ ວາ ອຕິກ຺ກາເມຕິ – ອຍເມຕ຺ຖ ເອກຠຓ຺ຑວເສນ ໂຍຊນາ.

ປຎ຺ຈວີສຕິອວຫາຣກຖາ

ອປິຈ ອິມານິ ຉ ປທານິ ວຓ຺ເຓນ຺ເຕນ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈເກ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອວຫາຣາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ເອວໍ ວຓ຺ຓຍຕາ ຫິ ອິທໍ ອທິນ຺ນາທານປາຣາຊິກໍ ສຸວຓ຺ຓິຕໍ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ຐາເນ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາ ອາກຸລາ ລຸຬິຕາ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍວິນິຈ຺ຉຍາ. ຕຖາ ຫິ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາສຸ ຍານິ ຕານິ ປາຬິຍໍ ‘‘ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ, ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອວຫາຣງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິປິ ຄເຫຕ຺ວາ ກຕ຺ຖຈິ ເອກໍ ປຎ຺ຈກໍ ທສ຺ສິຕໍ, ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ຉຫາກາເຣຫີ’’ຕິ ອາຄເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ. ເອຕານິ ຈ ປຎ຺ຈການິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ເອເກເກນ ປເທນ ອວຫາໂຣ ສິຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ປຎ຺ຈກໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ສພ຺ເພຫິປິ ປເທຫິ ເອໂກເຍວ ອວຫາໂຣ. ຍານິ ຈ ຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານານິເຍວ ປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ, ເຕສມ຺ປິ ນ ສພ຺ເພສໍ ອຕ຺ໂຖ ປກາສິໂຕ. ເອວມິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາ ອາກຸລາ ລຸຬິຕາ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍວິນິຈ຺ຉຍາ. ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈເກສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທສ຺ສິຍມານາ ອິເມ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອວຫາຣາ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ.

ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈການິ ນາມ – ນານາຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກໍ, ເອກຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກໍ, ສາຫຕ຺ຖິກປຎ຺ຈກໍ, ປຸພ຺ພປໂຍຄປຎ຺ຈກໍ, ເຖຍ຺ຍາວຫາຣປຎ຺ຈກນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນານາຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ເອກຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍ, ຫເຣຍ຺ຍ, ອວຫເຣຍ຺ຍ, ອິຣິຍາປຖໍ ວິໂກເປຍ຺ຍ, ຐານາ ຈາເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິເມສໍ ປທານໍ ວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕານິ ປຸພ຺ເພ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍໍ ປເນຕໍ ‘‘ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ຉຏ຺ຐໍ ປທໍ, ຕໍ ປຣິກປ຺ປາວຫາຣສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາວຫາຣສ຺ສ ຈ ສາຘາຣຓໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕຕິຍປຎ຺ຈເມສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ ລພ຺ຠມານປທວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕໍ ນານາຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ເອກຠຓ຺ຑປຎ຺ຈກຎ຺ຈ.

ກຕມໍ ສາຫຕ຺ຖິກປຎ຺ຈກໍ? ປຎ຺ຈ ອວຫາຣາ – ສາຫຕ຺ຖິໂກ, ອາຓຕ຺ຕິໂກ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ, ອຕ຺ຖສາຘໂກ, ຘຸຣນິກ຺ເຂໂປຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ນາມ ປຣສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ສຫຕ຺ຖາ ອວຫຣຕິ. ອາຓຕ຺ຕິໂກ ນາມ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ອວຫຣາ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປຕິ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ ນາມ ອນ຺ໂຕສຸງ຺ກຆາເຕ ຐິໂຕ ພຫິສຸງ຺ກຆາຕໍ ປາເຕຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສາຕິ, ອິມິນາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ ປທໂຍຊນໍ ລຠຕິ. ອຕ຺ຖສາຘໂກ ນາມ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຠຓ຺ຑໍ ຍທາ ສກ຺ໂກສິ, ຕທາ ອວຫຣາ’’ຕິ ອາຓາເປຕິ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ປໂຣ ອນນ຺ຕຣາຍິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ອວຫຣຕິ, ອາຓາປໂກ ອາຓຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ, ອວຫາຣໂກ ປນ ອວຫຏກາເລ. ອຍໍ ອຕ຺ຖສາຘໂກ. ຘຸຣນິກ຺ເຂໂປ ປນ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ ສາຫຕ຺ຖິກປຎ຺ຈກໍ.

ກຕມໍ ປຸພ຺ພປໂຍຄປຎ຺ຈກໍ? ອປເຣປິ ປຎ຺ຈ ອວຫາຣາ – ປຸພ຺ພປໂຍໂຄ, ສຫປໂຍໂຄ, ສໍວິທາວຫາໂຣ, ສງ຺ເກຕກມ຺ມໍ, ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຓຕ຺ຕິວເສນ ປຸພ຺ພປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຐານາ ຈາວນວເສນ ສຫປໂຍໂຄ. ອິຕເຣ ປນ ຕໂຍ ປາຬິຍໍ (ປາຣາ. ໑໑໘-໑໒໐) ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ອິທໍ ປຸພ຺ພປໂຍຄປຎ຺ຈກໍ.

ກຕມໍ ເຖຍ຺ຍາວຫາຣປຎ຺ຈກໍ? ອປເຣປິ ປຎ຺ຈ ອວຫາຣາ – ເຖຍ຺ຍາວຫາໂຣ, ປສຍ຺ຫາວຫາໂຣ, ປຣິກປ຺ປາວຫາໂຣ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວຫາໂຣ, ກຸສາວຫາໂຣຕິ. ເຕ ປຎ຺ຈປິ ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈີວເຣ ຠາຊິຍມາເນ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ກຸສໍ ສງ຺ກາເມຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ອຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໓໘) ເອຕສ຺ມິໍ ກຸສສງ຺ກາມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ອິທໍ ເຖຍ຺ຍາວຫາຣປຎ຺ຈກໍ. ເອວມິມານິ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈການິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອວຫາຣາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິເມສຸ ຈ ປນ ປຎ຺ຈສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ ກຸສເລນ ວິນຍຘເຣນ ໂອຕິຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຖຸໍ ສຫສາ ອວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາວ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ໂອໂລເກຕພ຺ພານິ. ຍານິ ສນ຺ຘາຍ ໂປຣາຓາ ອາຫຸ –

‘‘ວຕ຺ຖຸໍ ກາລຎ຺ຈ ເທສຎ຺ຈ, ອຄ຺ຆໍ ປຣິໂຠຄປຎ຺ຈມໍ;

ຕຸລຍິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຐານານິ, ຘາເຣຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ວິຈກ຺ຂໂຓ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑໍ; ອວຫາຣເກນ ຫິ ‘‘ມຍາ ອິທໍ ນາມ ອວຫຏ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາວ ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ສສ຺ສາມິກໍ ວາ ອສ຺ສາມິກໍ ວາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສສ຺ສາມິເກປິ ສາມິການໍ ສາລຍຠາໂວ ວາ ນິຣາລຍຠາໂວ ວາ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ເຕສໍ ສາລຍກາເລ ອວຫຏໍ, ຠຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິ ກາຕພ຺ພາ. ສເຈ ນິຣາລຍກາເລ, ນ ປາຣາຊິເກນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ຠຓ຺ຑສາມິເກສຸ ປນ ຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣາເປນ຺ເຕສຸ ຠຓ຺ຑໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສາມີຈິ.

ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖມິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ຠາຕິຍຣາຊກາເລ ກິຣ ມຫາເຈຕິຍປູຊາຍ ທກ຺ຂິຓທິສໂຕ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕຫຕ຺ຖໍ ປຓ຺ຑຸກາສາວໍ ອໍເສ ກຣິຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ປາວິສິ; ຕງ຺ຂຓເມວ ຈ ຣາຊາປິ ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖໍ ອາຄໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອຸສ຺ສາຣຓາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ມຫາຊນສມ຺ມທ຺ໂທ ອໂຫສິ. ອຖ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຊນສມ຺ມທ຺ທປີຬິໂຕ ອໍສໂຕ ປຕນ຺ຕໍ ກາສາວໍ ອທິສ຺ວາວ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ; ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈ ກາສາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ໂກ ອີທິເສ ຊນສມ຺ມທ຺ເທ ກາສາວໍ ລຈ຺ຉຕິ, ນ ທານິ ຕໍ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ຄໂຕ. ອຖຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຉາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ກາສາວໍ ທິສ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອສ຺ສມໂຓ ທານິມ຺ຫິ, ວິພ຺ຠມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ‘‘ວິນຍຘເຣ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຎສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຈູຬສຸມນຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ສພ຺ພປຣິຍຕ຺ຕິຘໂຣ ວິນຍາຈຣິຍປາໂມກ຺ໂຂ ມຫາວິຫາເຣ ປຏິວສຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ເຕນ ຠຏ຺ເຐ ຊນກາເຍ ປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຫິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທານິ ເອຕ຺ຖ ໂອກາໂສ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ກາສາວສາມິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາເນຍ຺ຍາສິ, ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ຕວ ປຕິຏ຺ຐາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຖາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ທກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ຕຫິໍ ຕຫິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກຫີ’’ຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈປິ ມຫາວິຫາເຣ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ເນວ ອທ຺ທກ຺ຂິ. ຕໂຕ ນໍ ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕຣາຍ ທິສາຍ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ທກ຺ຂິຓທິສາຍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ກາສາວໍ ທີຆໂຕ ຈ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ມິນິຕ຺ວາ ຐເປຫິ. ຐເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທິສາຍ ວິຫາຣປຏິປາຏິຍາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາເນສິ. ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຕເວທໍ ກາສາວ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ ເຕ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ? ໂສ ສພ຺ພໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຖໂຣ ປນ ເຕນ ກຕໍ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ສຸຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຕຍາ ອິທໍ ກຸຫິໍ ທິສ຺ວາ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ? ໂສປິ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈສິ. ຕໂຕ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ເຕ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕໍ ອຠວິສ຺ສ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວ ເຕ ອສ຺ສ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປນ຺ໂນສິ. ຕໍ ເທເສຕ຺ວາ ອນາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຫິ. ອິທຎ຺ຈ ກາສາວໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ເອຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອມເຕເນວ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ປຣມສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສີຕິ. ເອວໍ ວຕ຺ຖຸ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ.

ກາໂລຕິ ອວຫາຣກາໂລ. ຕເທວ ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ກທາຈິ ສມຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ກທາຈິ ມຫຄ຺ຆໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ກາເລ ໂຍ ຕສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ ໂຫຕິ, ເຕນ ອຄ຺ເຆນ ອາປຕ຺ຕິ ກາເຣຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກາໂລ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ.

ເທໂສຕິ ອວຫາຣເທໂສ. ຕຎ຺ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ຍສ຺ມິໍ ເທເສ ອວຫຏໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ເທເສ ໂຍ ຕສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ ໂຫຕິ, ເຕນ ອຄ຺ເຆນ ອາປຕ຺ຕິ ກາເຣຕພ຺ພາ. ຠຓ຺ຑຸຏ຺ຐານເທເສ ຫິ ຠຓ຺ຑໍ ສມຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຆໍ.

ອິມສ຺ສາປິ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖມິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ອນ຺ຕຣສມຸທ຺ເທ ກິຣ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສຸສຓ຺ຐານໍ ນາຬິເກຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ຠມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂຖາລກສທິສໍ ມໂນຣມໍ ປານີຍຖາລກໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຐເປຕ຺ວາ ເຈຕິຍຄິຣິໍ ອຄມາສິ. ອຖຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕຣສມຸທ຺ທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ປຏິວສນ຺ໂຕ ຕໍ ຖາລກໍ ທິສ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄເຫຕ຺ວາ ເຈຕິຍຄິຣິເມວ ອາຄໂຕ. ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຍາຄຸໍ ປິວນ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ຖາລກໍ ທິສ຺ວາ ຖາລກສາມິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫ – ‘‘ກຸໂຕ ເຕ ອິທໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອນ຺ຕຣສມຸທ຺ທໂຕ ເມ ອານີຕ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ‘‘ເນຕໍ ຕວ ສນ຺ຕກໍ, ເຖຍ຺ຍາຍ ເຕ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ອາກຑ຺ຒິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ອລຠິຕ຺ວາ ມຫາວິຫາຣໍ ອຄມິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ເຠຣິໍ ປຫຣາເປຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍສມີເປ ສນ຺ນິປາຕໍ ກຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ອາຣຠິໍສຸ. ວິນຍຘຣຕ຺ເຖຣາ ອວຫາຣໍ ສຎ຺ຎາເປສຸໍ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສນ຺ນິປາເຕ ອາຠິຘມ຺ມິກໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ວິນຍກຸສໂລ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ຖາລກໍ ກຸຫິໍ ອວຫຏ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອນ຺ຕຣສມຸທ຺ເທ ອວຫຏ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ ກິໍ ອຄ຺ຆຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ອຄ຺ຆຕິ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ນາຬິເກຣໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມິຎ຺ຊໍ ຂາທິຕ຺ວາ ກປາລໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ, ທາຣຸອຕ຺ຖໍ ປນ ຜຣຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກິໍ ອຄ຺ຆຕີ’’ຕິ? ‘‘ມາສກໍ ວາ ອູນມາສກໍ ວາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ມາສເກນ ວາ ອູນມາສເກນ ວາ ປາຣາຊິກໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ! ສາຘຸ! ສຸກຖິຕໍ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ເອກສາຘຸກາໂຣ ອໂຫສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠາຕິຍຣາຊາປິ ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖໍ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຏິປາຏິຍາ ສຸຕ຺ວາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ມຍິ ສນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນີນມ຺ປິ ຄິຫີນມ຺ປິ ອຘິກຣຓໍ ອາຠິຘມ຺ມິກໂຄທຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ວິນິຈ຺ຉິຕໍ ສຸວິນິຈ຺ຉິຕໍ, ຕສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ອຕິຏ຺ຐມານໍ ຣາຊາຓາຍ ຐເປມີ’’ຕິ. ເອວໍ ເທໂສ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ.

ອຄ຺ໂຆຕິ ຠຓ຺ຑຄ຺ໂຆ. ນວຠຓ຺ຑສ຺ສ ຫິ ໂຍ ອຄ຺ໂຆ ໂຫຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ປຣິຫາຍຕິ; ຍຖາ ນວໂຘໂຕ ປຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ອຄ຺ຆຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ຠິນ຺ໂນ ວາ ຉິທ຺ໂທ ວາ ອາຓິຄຓ຺ຐິກາຫໂຕ ວາ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ ໂຫຕິ ຕສ຺ມາ ນ ສພ຺ພທາ ຠຓ຺ຑໍ ປກຕິອຄ຺ເຆເນວ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຄ຺ໂຆ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ.

ປຣິໂຠໂຄຕິ ຠຓ຺ຑປຣິໂຠໂຄ. ປຣິໂຠເຄນາປິ ຫິ ວາສິອາທິຠຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ໂຆ ປຣິຫາຍຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ສເຈ ໂກຈິ ກສ຺ສຈິ ປາທຄ຺ຆນກໍ ວາສິໍ ຫຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ວາສິສາມິໂກ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘‘ຕຍາ ອຍໍ ວາສິ ກິຕ຺ຕເກນ ກີຕາ’’ຕິ? ‘‘ປາເທນ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ເຕ ກິຓິຕ຺ວາວ ຐປິຕາ, ອຸທາຫຸ ຕໍ ວຬຎ຺ເຊສີ’’ຕິ? ສເຈ ວທຕິ ‘‘ເອກທິວສໍ ເມ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ວາ ຣຊນຉລ຺ລິໍ ວາ ປຕ຺ຕປຈນກທາຣຸໍ ວາ ຉິນ຺ນໍ, ຆໍສິຕ຺ວາ ວາ ນິສິຕາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສາ ໂປຣາໂຓ ອຄ຺ໂຆ ຠຏ຺ໂຐຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ວາສິຍາ ເອວໍ ອຎ຺ຊນິຍາ ວາ ອຎ຺ຊນິສລາກາຍ ວາ ກຸຎ຺ຈິກາຍ ວາ ປລາເລນ ວາ ຖຸເສຫິ ວາ ອິຏ຺ຐກຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ເອກວາຣໍ ຆໍສິຕ຺ວາ ໂຘວນມຕ຺ເຕນາປິ ອຄ຺ໂຆ ຠສ຺ສຕິ. ຕິປຸມຓ຺ຑລສ຺ສ ມກຣທນ຺ຕຈ຺ເຉທເນນາປິ ປຣິມຊ຺ຊິຕມຕ຺ເຕນາປິ, ອຸທກສາຏິກາຍ ສກິໍ ນິວາສນປາຣຸປເນນາປິ ປຣິໂຠຄສີເສນ ອໍເສ ວາ ສີເສ ວາ ຐປນມຕ຺ເຕນາປິ, ຕຓ຺ຑຸລາທີນໍ ປປ຺ໂຜຏເນນາປິ ຕໂຕ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອປນຍເນນາປິ, ອນ຺ຕມໂສ ເອກໍ ປາສາຓສກ຺ຂຣໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຉຑ຺ຑິຕມຕ຺ເຕນາປິ, ສປ຺ປິເຕລາທີນໍ ຠາຊນນ຺ຕຣປອວຕ຺ຕເນນາປິ, ອນ຺ຕມໂສ ຕໂຕ ມກ຺ຂິກໍ ວາ ກິປິລ຺ລິກໍ ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຉຑ຺ຑິຕມຕ຺ເຕນາປິ, ຄຸຬປິຓ຺ຑກສ຺ສ ມຘຸຣຠາວຊານນຕ຺ຖໍ ນເຂນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຓຸມຕ຺ຕໍ ຄຫິຕມຕ຺ເຕນາປິ ອຄ຺ໂຆ ຠສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປາທຄ຺ຆນກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສາມິເກຫິ ປຣິໂຠເຄນ ອູນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ນ ຕໍ ອວຫໂຏ ຠິກ຺ຂຸ ປາຣາຊິເກນ ກາຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປຣິໂຠໂຄ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອິມານິ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ຘາເຣຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ວິຈກ຺ຂໂຓ, ອາປຕ຺ຕິໍ ວາ ອນາປຕ຺ຕິໍ ວາ ຄຣຸກໍ ວາ ລຫຸກໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ຍຖາຐາເນ ຐເປຍ຺ຍາຕິ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ‘‘ອາທິເຍຍ຺ຍ…ເປ… ສງ຺ເກຕໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອິເມສໍ ປທານໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອິທານິ ຍທິທໍ ‘‘ຍຖາຣູເປ ອທິນ຺ນາທາເນ’’ຕິອາທີນິ ວິຠຊນ຺ເຕນ ‘‘ຍຖາຣູປໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາຣູປນ຺ຕິ ຍຖາຊາຕິກໍ. ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປາທໍ ວາ ປາທາຣຫໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ປາເທນ ກຫາປຓສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄໍ ອກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑເມວ ທສ຺ເສຕິ. ປາທາຣເຫນ ປາທຄ຺ຆນກໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ. ອຕິເຣກປາເທນ ອຸຠຍມ຺ປິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສພ຺ພາກາເຣນ ທຸຕິຍປາຣາຊິກປ຺ປໂຫນກວຕ຺ຖຸ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

ປຖພ຺ຍາ ຣາຊາຕິ ສກລປຖວິຍາ ຣາຊາ ທີປຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂສກສທິໂສ, ໂຍ ວາ ປນຎ຺ໂຎປິ ເອກທີເປ ຣາຊາ, ສີຫຬຣາຊສທິໂສ. ປເທສຣາຊາຕິ ເອກທີປສ຺ສ ປເທສິສ຺ສໂຣ, ພິມ຺ພິສາຣ-ປເສນທິ-ອາທໂຍ ວິຍ. ມຓ຺ຑລິກາ ນາມ ເຍ ທີປປເທເສປິ ເອກເມກໍ ມຓ຺ຑລໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣໂຠຄິກາ ນາມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣາຊູນໍ ອນ຺ຕຣາ ກຕິປຍຄາມສາມິກາ. ອກ຺ຂທສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມວິນິຈ຺ຉນກາ, ເຕ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອປຣາຘານຸຣູປໍ ໂຈຣານໍ ຫຕ຺ຖປາທຈ຺ເຉຊ຺ຊາທິໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ຐານນ຺ຕຣປ຺ປຕ຺ຕາ ອມຈ຺ຈາ ວາ ຣາຊກຸມາຣາ ວາ ກຕາປຣາຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ຄຣຸກໍ ຐານໍ ສຍໍ ນ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ຕິ. ມຫາມຕ຺ຕາຕິ ຐານນ຺ຕຣປ຺ປຕ຺ຕາ ມຫາອມຈ຺ຈາ; ເຕປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ຣາຊກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຍ ວາ ປນາຕິ ອຎ຺ເຎປິ ເຍ ຣາຊກຸລນິສ຺ສິຕາ ວາ ສກິສ຺ສຣິຍນິສ຺ສິຕາ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ເຉຊ຺ຊເຠຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘‘ຣາຊາໂນ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຫເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂປເຖຍ຺ຍຸຎ຺ເຈວ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸຎ຺ຈ. ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ນີຫເຣຍ຺ຍຸໍ. ໂຈໂຣສີຕິ ເອວມາທີນິ ຈ ວຕ຺ວາ ປຣິຠາເສຍ຺ຍຸໍ; ເຕເນວາຫ – ‘‘ປຣິຠາໂສ ເອໂສ’’ຕິ. ປຸຣິມໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕ຺ວາ ປາຣາຊິກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປາທາຍ. ເສສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານປທຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຈ ປາກຏເມວາຕິ.

໙໓. ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ປທານຸກ຺ກເມນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ຍໍ ຕໍ ອາທິເຍຍ຺ຍາຕິອາທີຫິ ຉຫິ ປເທຫິ ສງ຺ເຂປໂຕ ອາທານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ເຂປໂຕເອວ ‘‘ປາທໍ ວາ ປາທາຣຫໍ ວາ ອຕິເຣກປາທໍ ວາ’’ຕິ ອາທາຕພ຺ພຠຓ຺ຑໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຐິຕໍ, ຍຖາ ຍຖາ ອາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນາຄເຕ ປາປຠິກ຺ຂູນໍ ເລໂສກາສນິຣຸນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ຕຖາ ຕຖາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠູມຏ຺ຐໍ ຖລຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຠູມຏ຺ຐໍ ນາມ ຠຓ຺ຑໍ ຠູມິຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕສ຺ສ ວິຠງ຺ຄໍ ອາຫ.

ປຎ຺ຈວີສຕິອວຫາຣກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠູມຏ຺ຐກຖາ

໙໔. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ. ນິຂາຕນ຺ຕິ ຠູມິຍໍ ຂຓິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ປໍສຸອິຏ຺ຐກາທີຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ຠູມຏ຺ຐໍ ຠຓ຺ຑໍ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ຕໍ ເອວໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ຠູມິຍໍ ຐິຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ອຸປາເຍນ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຠຓ຺ຑຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຕ຺ວາປິ ສພ຺ພກາຍວຈີວິກາເຣສຸ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ຕສ຺ສ ອາຫຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ຍໍ ຍໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ ຜນ຺ທາເປຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏເມວ. ນິວາສນປາຣຸປນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ຫຕ຺ຖວາເຣ ຫຕ຺ຖວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ນິຘານໍ ນ ສກ຺ກາ ເອເກນ ອາຫຣິຕຸໍ, ທຸຕິຍໍ ປຣິເຍສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກສ຺ສຈິ ສຫາຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣຕິ, ປທວາເຣ ຈ ຫຕ຺ຖວາເຣ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ທ຺ວາຣປິທຫເນ ປນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ຄມນສ຺ສ ອນຸປກາເຣ ອນາປຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ນິປນ຺ໂນກາສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ’’ຕິ ປກ຺ໂກສຕິ, ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ວທຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂສ ຕສ຺ສ ວຈເນນ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ນິວາສນປາຣຸປນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສມີປໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຫຕ຺ຖວາຣປທວາເຣສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂສ ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ອສຸໂກ ຈ ອສຸໂກ ຈ ກຸຫິໍ, ອສຸກຎ຺ຈ ອສຸກຎ຺ຈ ປກ຺ໂກສາຫີ’’ຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ທຸກ຺ກຏໍ. ສພ຺ເພ ສມາຄເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍາ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ເອວຣູໂປ ນິຘິ ອຸປລທ຺ໂຘ, ຄຈ຺ຉາມ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ກຣິສ຺ສາມ, ສຸຂຎ຺ຈ ຊີວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ທຸກ຺ກຏເມວ.

ເອວໍ ລທ຺ຘສຫາໂຍ ກຸທາລໍ ປຣິເຍສຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກຸທາໂລ ອຕ຺ຖິ, ‘‘ຕໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈ ອາຫຣນ຺ໂຕ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖວາຣປທວາເຣສຸ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວາ ຄຫຏ຺ຐໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍາຈຕິ, ຍາຈນ຺ໂຕ ຈ ສເຈ ‘‘ກຸທາລໍ ເມ ເທຫິ, ກຸທາເລນ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພມຕ຺ຖິ, ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຸສາ ອຠຓນ຺ໂຕ ຍາຈຕິ, ວາຈາຍ ວາຈາຍ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ‘‘ມາຕິກາ ໂສເຘຕພ຺ພາ ອຕ຺ຖິ, ວິຫາເຣ ຠູມິກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ມຸສາປິ ຠຓຕິ, ຍໍ ຍໍ ວຈນໍ ມຸສາ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສຈ຺ເຈປິ ອລິເກປິ ທຸກ຺ກຏເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປມາທລິຂິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ປຸພ຺ພປໂຍເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ກຏໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ສເຈ ປນ ກຸທາລສ຺ສ ທຓ຺ໂຑ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ທຓ຺ຑໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາສິໍ ວາ ຜຣສຸໍ ວາ ນິເສຕິ, ຕທຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂກຏ຺ຐໍ ຉິນ຺ທຕິ ຕຈ຺ຉຕິ ອາໂກເຏຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖວາຣປທວາເຣສຸ ທຸກ຺ກຏໍ. ອລ຺ລຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພປໂຍເຄສຸ ທຸກ຺ກຏໍ. ສງ຺ເຂປຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຊາຕກກຏ຺ຐລຕາເຉທນຕ຺ຖໍ ວາສິຜຣສຸໍ ປຣິເຍສນ຺ຕານມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ເຕສໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ວາສິຜຣສຸກຸທາເລ ຍາຈນ຺ຕາ ອາສງ຺ກິຕາ ຠວິສ຺ສາມ, ໂລຫໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກໂຣມາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂລຫພີຊຕ຺ຖໍ ປຖວິໍ ຂຓນ຺ຕິ, ອກປ຺ປິຍປຖວິໍ ຂຓນ຺ຕານໍ ທຸກ຺ກເຏຫິ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍານີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຈ ອິຘ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ກຏາ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ. ກປ຺ປິຍປຖວິໍ ຂຓນ຺ຕານໍ ທຸກ຺ກຏານິເຍວ. ພີຊໍ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພກິຣິຍາສຸ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ.

ປິຏກປຣິເຍສເນປິ ຫຕ຺ຖວາຣປທວາເຣສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏໍ. ມຸສາວາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ປິຏກໍ ກາຕຸກາມຕາຍ ວລ຺ລິຈ຺ເຉທເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉຕິ ວາ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອວໍ ປຣິຍິຏ຺ຐສຫາຍກຸທາລປິຏໂກ ນິຘິຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປທວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ອິມໍ ນິຘິໍ ລທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘປູຊໍ ວາ ຘມ຺ມປູຊໍ ວາ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ຄມເນ ອນາປຕ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ວາ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຈ ອິຘ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມ ນິຘານຏ຺ຐານໍ ຄມນຕ຺ຖາຍ ມຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຠູຕຄາມໍ ຉິນ຺ທຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສຸກ຺ຂກຏ຺ຐໍ ຉິນ຺ທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ.

ຕຕ຺ຖຊາຕກນ຺ຕິ ຈິຣນິຫິຕາຍ ກຸມ຺ຠິຍາ ອຸປຣິ ຊາຕກໍ. ກຏ຺ຐໍ ວາ ລຕໍ ວາຕິ ນ ເກວລໍ ກຏ຺ຐລຕເມວ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ອລ຺ລໍ ວາ ສຸກ຺ຂໍ ວາ ຕິຓຣຸກ຺ຂລຕາທິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ສຫປໂຍຄຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏເມວ ໂຫຕິ.

ອຏ຺ຐວິຘໍ ເຫຕໍ ທຸກ຺ກຏໍ ນາມ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ເຖເຣຫິ ທສ຺ສິຕໍ – ປຸພ຺ພປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ, ສຫປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ, ອນາມາສທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓທຸກ຺ກຏໍ, ວິນຍທຸກ຺ກຏໍ, ຎາຕທຸກ຺ກຏໍ, ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏໍ, ປຏິສ຺ສວທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ວາ ກຸທາລໍ ວາ ປິຏກໍ ວາ ປຣິເຍສຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ພປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທຸກ຺ກຏຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍຏ຺ຐາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ກຏ຺ຐໍ ວາ ລຕໍ ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ສຫປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸ ຈ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸ ຈ ທຸກ຺ກຏຏ຺ຐາເນເຍວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ກສ຺ມາ? ອວຫາຣສ຺ສ ສຫປໂຍຄຕ຺ຕາຕິ. ຍໍ ປນ ທສວິຘໍ ຣຕນໍ, ສຕ຺ຕວິຘໍ ຘຎ຺ຎໍ, ສພ຺ພຎ຺ຈ ອາວຸຘຠຓ຺ຑາທິໍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອນາມາສທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ຍໍ ກທລິນາຬິເກຣາທີນໍ ຕຕ຺ຖຊາຕກຜລານິ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຣເຊ ປຕິເຕ ປຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອໂຘວິຕ຺ວາ ວາ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ວິນຍທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ‘‘ສຸຕ຺ວາ ນ ວທນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໑໙) ອິທໍ ຎາຕທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ຍໍ ເອກາທສສຸ ສມນຸຠາສນາສຸ ‘‘ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໔໑໔) ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ‘‘ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຣິມິກາ ຈ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປຏິສ຺ສເວ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໗) ອິທໍ ປຏິສ຺ສວທຸກ຺ກຏໍ ນາມ. ອິທໍ ປນ ສຫປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ອລ຺ລໍ ວາ ສຸກ຺ຂໍ ວາ ຕິຓຣຸກ຺ຂລຕາທິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ສຫປໂຍຄຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ສເຈ ປນສ຺ສ ຕຕ຺ຖຊາຕເກ ຕິຓຣຸກ຺ຂລຕາທິມ຺ຫິ ຉິນ຺ເນປິ ລຊ຺ຊິຘມ຺ໂມ ໂອກ຺ກມຕິ, ສໍວໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຉທນປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ປໍສຸໍ ຂຓຕິ, ເຉທນທຸກ຺ກຏໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຂຓນທຸກ຺ກເຏ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອກປ຺ປິຍປຖວິໍ ຂຓນ຺ໂຕປິ ຫິ ອິຘ ສຫປໂຍຄຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏເມວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ສພ຺ພທິສາສຸ ຂຓິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິມູລໍ ປຕ຺ຕສ຺ສາປິ ລຊ຺ຊິຘມ຺ໂມ ໂອກ຺ກມຕິ, ຂຓນປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ.

ພ຺ຍູຫຕິ ວາຕິ ອຖ ປນ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ປໍສຸໍ ວິຍູຫຕິ, ເອກປສ຺ເສ ຣາສິໍ ກໂຣຕິ, ຂຓນທຸກ຺ກຏໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ວິຍູຫນທຸກ຺ກເຏ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ຕຎ຺ຈ ປໍສຸໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ປນ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາປິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ, ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວິຍູຫນທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອຸທ຺ຘຣຕິ ວາຕິ ອຖ ປນ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ປໍສຸໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ພຫິ ປາເຕຕິ, ວິຍູຫນທຸກ຺ກຏໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ອຸທ຺ຘຣຓທຸກ຺ກເຏ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ປໍສຸໍ ປນ ກຸທາເລນ ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ປຈ຺ຉິຍາ ວາ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ປາເຕນ຺ໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ປນ ສພ຺ພໍ ປໍສຸໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິໍ ຖລຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາປິ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຸທ຺ຘຣຓທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ປນ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ກຸມ຺ຠິໍ ອາມສຕິ, ອຸທ຺ຘຣຓທຸກ຺ກຏໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ອາມສນທຸກ຺ກເຏ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອາມສິຕ຺ວາປິ ຈ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອາມສນທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ກຸມ຺ຠິໍ ຜນ຺ທາເປຕິ, ອາມສນທຸກ຺ກຏໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ‘‘ຜນ຺ທາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ທຸກ຺ກຏຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍານໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຈນຕ຺ໂຖ – ປຐມໍ ຕາເວຕ຺ຖ ທຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ສຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ວິຣາເຘຕ຺ວາ ກຕນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຖ ວາ ທຸຏ຺ຐໍ ກຕໍ, ວິຣູປາ ສາ ກິຣິຍາ ຠິກ຺ຂຸກິຣິຍານໍ ມຊ຺ເຌ ນ ໂສຠຕີຕິ ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ –

‘‘ທຸກ຺ກຏໍ ອິຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸໂຓຫິ ຍຖາຕຖໍ;

ອປຣທ຺ຘໍ ວິຣທ຺ຘຎ຺ຈ, ຂລິຕໍ ຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏໍ.

‘‘ຍໍ ມນຸສ຺ໂສ ກເຣ ປາປໍ, ອາວິ ວາ ຍທິ ວາ ຣໂຫ;

ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ປເວເທນ຺ຕິ, ເຕເນຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໓໙);

ອິຕຣໍ ປນ ຖູລຕ຺ຕາ, ອຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຈ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ‘‘ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ທຸຄ຺ຄຕິ’’ (ສໍ. ນິ. ໑.໔໙), ‘‘ຍໍ ໂຫຕິ ກຏຸກປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໖໖; ເນຕ຺ຕິ. ໙໑) ວິຍ ເຈຕ຺ຖ ສໍໂຍຄຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສຕພ຺ເພສຸ ຫິ ອຈ຺ຈເຍສຸ ເຕນ ສໂມ ຖູໂລ ອຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຖູລຕ຺ຕາ ອຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຈ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ –

‘‘ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸໂຓຫິ ຍຖາຕຖໍ;

ເອກສ຺ສ ມູເລ ໂຍ ເທເສຕິ, ໂຍ ຈ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຕິ;

ອຈ຺ຈໂຍ ເຕນ ສໂມ ນຕ຺ຖິ, ເຕເນຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໓໙);

ຜນ຺ທາເປນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຜນ຺ທາເປຕ຺ວາປິ ຈ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ສຫປໂຍຄໂຕ ປຏ຺ຐາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສຫປໂຍຄໍ ປນ ອກຕ຺ວາ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ໂອກ຺ກນ຺ເຕນ ຍາ ປຸພ຺ພປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏປາຈິຕ຺ຕິຍາ ອາປນ຺ນາ, ສພ຺ພາ ຕາ ເທເສຕພ຺ພາ. ສຫປໂຍເຄ ຈ ຕຕ຺ຖຊາຕກຈ຺ເຉທເນ ພຫຸການິປິ ທຸກ຺ກຏານິ ປໍສຸຂຓນໍ ປຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ. ເອກໍ ຂຓນທຸກ຺ກຏເມວ ໂຫຕິ. ຂຓເນ ພຫຸການິປິ ວິຍູຫນໍ, ວິຍູຫເນ ພຫຸການິປິ ອຸທ຺ຘຣຓໍ, ອຸທ຺ຘຣເຓ ພຫຸການິປິ ອາມສນໍ, ອາມສເນ ພຫຸການິປິ ຜນ຺ທາປນໍ ປຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ. ປໍສຸຂຓນາທີສຸ ຈ ລຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ພຫຸກາປິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕຸ, ເອກເມວ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິມາປຕ຺ຕິປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ນາເມສາ ‘‘ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໑໔) ເອວໍ ອນຸສາວນາສຸຕ຺ເຕສຸເຍວ ອາຄຕາ. ອິຘ ປນ ທຸຕິຍປາຣາຊິເກ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍປ຺ປມາເຓນ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ.

ຐານາຈາເວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສາຕິ ໂຍ ປນ ຜນ຺ທາເປຕ຺ວາປິ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາວ ຕໍ ກຸມ຺ຠິໍ ຐານໂຕ ອນ຺ຕມໂສ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກເມວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐານາ ຈາວນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ກຸມ຺ຠິໍ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸຂໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ອິມິນາ ອນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ປາຣິມນ຺ເຕນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຕເຖວ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣໂຕ ເປລ຺ເລນ຺ໂຕ ປາຣິມນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອິມິນາ ອນ຺ເຕນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ວາມໂຕ ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ອປນາເມນ຺ໂຕ ວາມນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ທກ຺ຂິຓນ຺ເຕນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ທກ຺ຂິຓນ຺ເຕນ ວາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ວາມນ຺ເຕນ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຸທ຺ຘໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຠູມິໂຕ ໂມເຈຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຂຓິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐໂຕ ໂອສີເທນ຺ໂຕ ພຸນ຺ເທນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກຏ຺ຐາເນ ຐິຕາຍ ກຸມ຺ຠິຍາ. ຍທິ ປນ ກຸມ຺ຠິມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ປາສໍ ກຕ຺ວາ ໂລຫຂາຓຸໍ ວາ ຂທິຣສາຣາທິຂາຓຸໍ ວາ ປຖວິຍໍ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂລິກາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ເອກິສ຺ສາ ທິສາຍ ເອກາຍ ສງ຺ຂລິກາຍ ພທ຺ຘາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕູຫິ ສງ຺ຂລິກາຫິ ພທ຺ຘາຍ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຂາຓຸເກ ພທ຺ຘກຸມ຺ຠິຍາ ປຐມໍ ຂາຓຸກໍ ວາ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ສງ຺ຂລິກໍ ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຕໂຕ ກຸມ຺ຠິໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານາ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຖ ປຐມໍ ກຸມ຺ຠິໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຕໂຕ ຂາຓຸກໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານາ ຈາເວຕິ, ສງ຺ຂລິກໍ ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ເອເຕນ ອຸປາເຍນ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ຈຕູສຸ ຂາຓຸເກສຸ ພທ຺ຘກຸມ຺ຠິຍາປິ ປຈ຺ຉິເມ ຐານາຈາວເນ ປາຣາຊິກໍ. ເສເສສຸ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ຂາຓຸ ນຕ຺ຖິ, ສງ຺ຂລິກາຍ ອຄ຺ເຄ ວລຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕເກ ມູເລ ປເວສິຕໍ ໂຫຕິ, ປຐມໍ ກຸມ຺ຠິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ມູລໍ ເຉຕ຺ວາ ວລຍໍ ນີຫຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຖ ມູລໍ ອຈ຺ເຉຕ຺ວາ ວລຍໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສາເຣຕິ, ຣກ຺ຂຕິ. ສເຈ ປນ ມູລໂຕ ອນີຫຣິຕ຺ວາປິ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເກຈິ ປນ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ກຸມ຺ຠິມຕ຺ຖເກ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ຂາທີນິ ໂຣເປນ຺ຕິ, ມູລານິ ກຸມ຺ຠິໍ ວິນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ມູລານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຐານາ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ມູລານິ ຉິນ຺ທໂຕວ ລຸຐິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠີ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ຄຕາ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ. ຄຕຏ຺ຐານໂຕ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ຉິນ຺ເນສຸ ມູເລສຸ ເອກມູລມຕ຺ເຕນ ກຸມ຺ຠີ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ຈ ຕໍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ມູເລ ຉິນ຺ເນ ປຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຉິນ຺ທຕິ, ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ປນ ເອກມູເລເນວ ປາເສ ພທ຺ຘສູກໂຣ ວິຍ ຐິຕາ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ລຄ຺ຄນກໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ມູເລ ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ກຸມ຺ຠິມຕ຺ຖເກ ມຫາປາສາໂຓ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ທຓ຺ເຑນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອປເນຕຸກາໂມ ກຸມ຺ຠິມຕ຺ຖເກ ຊາຕຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ຕສ຺ສາ ສມີເປ ຊາຕກໍ ເຉຕ຺ວາ ອາຫຣຕິ, ອຕຕ຺ຖຊາຕກຕ຺ຕາ ຕໍ ຉິນ຺ທໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນນ຺ຕິ ສເຈ ປນ ກຸມ຺ຠິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກຸມ຺ຠິຄຕຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕກຸມ຺ຠິຍໍ ປຎ຺ຈມາສກໍ ວາ ອຕິເຣກປຎ຺ຈມາສກໍ ວາ ອຄ຺ຆນກໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເຈຕ຺ຖ ປາຣາຊິກນິຍມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປນ ອູນປຎ຺ຈມາສກມ຺ປິ ອາມສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ.

ຜນ຺ທາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາວ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນໍ ປເວເສຕິ, ຕາວ ຜນ຺ທາເປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປິ ຈ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອປພ຺ຍູຫນ຺ໂຕປິ ຜນ຺ທາເປຕິເຍວ, ໂສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍທາ ປນ ເອກາພທ຺ຘຠາໂວ ຉິນ຺ໂນ, ກຸມ຺ຠິຄຕໍ ກຸມ຺ຠິຍເມວ, ຠາຊນຄຕມ຺ປິ ຠາຊເນເຍວ ໂຫຕິ, ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນຄຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິໂຕ ອນີຫເຕປິ ຈ ຠາຊເນ ປາຣາຊິກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ມຸຏ຺ຐິໍ ວາ ຉິນ຺ທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ອງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕກຫາປຓາ ກຸມ຺ຠິຄເຕ ກຫາປເຓ ນ ສມ຺ຜຸສນ຺ຕິ, ເອວໍ ມຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ມຸຏ຺ຐິໍ ຉິນ຺ທຕິ ນາມ; ໂສປິ ປາຣາຊິກໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ສຸຕ຺ຕາຣູຬ຺ຫນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອາຣູຬ຺ຫໍ; ສຸຕ຺ເຕນ ອາວຸຕສ຺ສາປິ ສຸຕ຺ຕມຍສ຺ສາປິ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປາມງ຺ຄາທີນິຫິ ໂສວຓ຺ຓມຍານິປິ ໂຫນ຺ຕິ ຣູປິຍມຍານິປິ ສຸຕ຺ຕມຍານິປິ, ມຸຕ຺ຕາວລິອາທໂຍປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ເວຐນນ຺ຕິ ສີສເວຐນປໂຏ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ອາມສຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ຜນ຺ທາເປຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປາມງ຺ຄາທີນິ ໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາສຏ຺ຐໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອຸຈ຺ຈາເຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ.

ຆໍສນ຺ໂຕ ນີຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ ກຸມ຺ຠິຍາ ອຸປຣິ ສມຕິຕ຺ຕິກໍ ກຸມ຺ຠິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວາ ເອກໍ ໂກຏິໍ ພຸນ຺ເທ ເອກໍ ໂກຏິໍ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ວາ ຆໍສນ຺ຕສ຺ສ ນີຫຣໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ກຸມ຺ຠິມຸຂາ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ຍໍ ປນ ອຸປຑ຺ຒກຸມ຺ຠິຍໍ ວາ ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍໍ ວາ ຐປິຕໍ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຜຸຏ຺ໂຐກາໂສວ ຐານໍ, ນ ສກລາ ກຸມ຺ຠີ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຆໍສນ຺ຕສ຺ສາປິ ນີຫຣໂຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ເຕ ມຸຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກເມວ. ກຸມ຺ຠິຍາ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ ວາ ອູນາຍ ວາ ອຸຊຸກເມວ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິຍາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສາ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕວ ປາຣາຊິກໍ. ອນ຺ໂຕກຸມ຺ຠິຍໍ ຐປິຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປາຣາຊິກປ຺ປໂຫນກໍ ຠຓ຺ຑໍ ສກລກຸມ຺ຠິຍໍ ຈາເຣນ຺ຕສ຺ສ, ປາມງ຺ຄາທິຎ຺ຈ ຆໍສິຕ຺ວາ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ມຸຂວຏ຺ຏິໍ ນາຕິກ຺ກມຕິ, ຕາວ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ຕສ຺ສ ຫິ ສພ຺ພາປິ ກຸມ຺ຠີ ຐານນ຺ຕິ ສງ຺ເຂປມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຐປິຕຏ຺ຐານເມວ ຐານໍ, ນ ສກລາ ກຸມ຺ຠີ. ຕສ຺ມາ ຍຖາຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປມາຓໍ. ອິຕຣໍ ປນ ອາກາສຄຕໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈີວຣວໍເສ ຐປິຕຈີວຣເວຐນກນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ວິນຍວິນິຈ຺ຉເຍ ຫິ ອາຄເຕ ຄຣຸເກ ຐາຕພ຺ພໍ, ເອສາ ວິນຍຘມ຺ມຕາ. ອປິຈ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນຄຕໍ ວາ ກໂຣຕິ, ມຸຏ຺ຐິໍ ວາ ຉິນ຺ທຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ເປຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ອນ຺ໂຕກຸມ຺ຠິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ສພ຺ພາ ກຸມ຺ຠີ ຐານນ຺ຕິ.

ສປ຺ປິອາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປິວໂຕ ເອກປໂຍເຄນ ປີຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ປນ ອຍໍ ວິຠາໂຄ ທສ຺ສິໂຕ – ‘‘ມຸຂໍ ອນປເນຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສ ປິວໂຕ ສເຈ ປຣຄລຄຕໍ ປາທໍ ນ ອຄ຺ຆຕິ, ມຸຂຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ. ກຓ຺ເຐນ ປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາເລເຍວ ປາຣາຊິກໍ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ໂອຏ຺ເຐຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ໂອຏ຺ເຐ ປິທຫຕິ, ປາຣາຊິກເມວ. ອຸປ຺ປລທຓ຺ຑເວຬຸນາຬິນຬນາຬິອາທີຫິ ປິວນ຺ຕສ຺ສາປິ ສເຈ ປຣຄລຄຕເມວ ປາທໍ ອຄ຺ຆຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ສຫ ມຸຂຄເຕນ ອຄ຺ຆຕິ, ນ ຕາວ ປາຣາຊິກໍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປລທຓ຺ຑາທິຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ຘຠາວໍ ໂກເປຕ຺ວາ ໂອຏ຺ເຐຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ອຸປ຺ປລທຓ຺ຑາທິຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ອຸປ຺ປລທຓ຺ຑາທີນໍ ພຸນ຺ເທ ອງ຺ຄຸລິຍາປິ ປິຫິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປາທຄ຺ຆນເກ ປຣຄລໍ ອປ຺ປວິຏ຺ເຐ ອຸປ຺ປລທຓ຺ຑາທີສຸ ຈ ມຸເຂ ຈ ອຕິເຣກປາທາຣຫມ຺ປິ ເອກາພທ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຣກ຺ຂຕິເຍວາ’’ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຍສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊນຄຕໍ ວາ ກໂຣຕິ, ມຸຏ຺ຐິໍ ວາ ຉິນ຺ທຕີ’’ຕິ ອິມໍ ນຍໍ ຠຊຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸທສ຺ສິຕເມວ. ເອສ ຕາວ ເອກາພທ຺ເຘ ນໂຍ.

ສເຈ ປນ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປຕ຺ເຕນ ວາ ຖາລກາທິນາ ວາ ເກນຈິ ຠາຊເນນ ຄເຫຕ຺ວາ ປິວຕິ, ຍມ຺ຫິ ປໂຍເຄ ປາທຄ຺ຆນກໍ ປູເຣຕິ, ຕມ຺ຫິ ຄເຕ ປາຣາຊິກໍ. ອຖ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ສິປ຺ປິກາຍປິ ເອກປໂຍເຄເນວ ປາທຄ຺ຆນກໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເອກຸທ຺ຘາເຣເຍວ ປາຣາຊິກໍ. ຠາຊນໍ ປນ ນິມຸຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ເອກາພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕາວ ຣກ຺ຂຕິ. ມຸຂວຏ຺ຏິປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ອຸທ຺ຘາເຣນ ວາ ປາຣາຊິກໍ. ຍທາ ປນ ສປ຺ປິໍ ວາ ເຕລໍ ວາ ອຈ຺ຉໍ ເຕລສທິສເມວ ມຘຸຜາຓິຕໍ ວາ ກຸມ຺ຠິໍ ອາວິຎ຺ເຉຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊເນ ປເວເສຕິ, ຕທາ ເຕສໍ ອຈ຺ຉຕາຍ ເອກາພທ຺ຘຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ປາທຄ຺ຆນເກ ມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ຄຬິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ.

ປຈິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ປນ ມຘຸຜາຓິຕໍ ສິເລໂສ ວິຍ ຈິກ຺ກນໍ ອາກຑ຺ຒນວິກຑ຺ຒນໂຍຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ເນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ເອກາພທ຺ຘເມວ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິນີຫຣິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ເອຕໍ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠາຊເນ ປວິຏ຺ຐມ຺ປິ ພາຫິເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂຕິ, ມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປນ ປາຣາຊິກໍ. ໂຍປິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປຣສ຺ສ ກຸມ຺ຠິຍາ ປາທຄ຺ຆນກໍ ສປ຺ປິໍ ວາ ເຕລໍ ວາ ອວສ຺ສປິວນກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທຸກູລສາຏກໍ ວາ ຈມ຺ມຂຓ຺ຑາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປກ຺ຂິປຕິ, ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ.

ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍາ ‘‘ອິທານິ ເຕລໍ ອາກິຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠຓ຺ຑໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ປກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ເຈ ຕຕ຺ຖ ເຕເລ ອາກິຓ຺ເຓ ປຎ຺ຈມາສກອຄ຺ຆນກໍ ປິວຕິ, ປີຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ຕຕ຺ເຖວ ສຸກ຺ຂຕຬາເກ ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຣຓວິນິຈ຺ຉເຍນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອວຫາຣລກ຺ຂຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ປນ ຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘາເຣ ປາຣາຊິກໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ປຣສ຺ສ ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍາ ສງ຺ໂຄປນຕ຺ຖາຍ ຠຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເຕເລ ອາກິຓ຺ເຓ ‘‘ສເຈ ອຍໍ ຊານິສ຺ສຕິ, ມໍ ປລິພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຠີໂຕ ປາທຄ຺ຆນກໍ ເຕລໍ ປີຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປເຣ ອາຫຣາເປນ຺ເຕ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ. ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ ນາມ ຍໍ ປຣສ຺ສ ນຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ສ ມູລໍ ວາ ຕເທວ ວາ ຠຓ຺ຑໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂນ ເຈ ເທຕິ, ສາມິກສ຺ສ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປ ປາຣາຊິກໍ. ສເຈ ປຣສ຺ສ ກຸມ຺ຠິຍາ ອຎ຺ໂຎ ສປ຺ປິໍ ວາ ເຕລໍ ວາ ອາກິຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ຈາຍໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ເຕລປິວນກໍ ຠຓ຺ຑໍ ປກ຺ຂິປຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປາຣາຊິກໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍາ ປຣສ຺ສ ສປ຺ປິໍ ວາ ເຕລໍ ວາ ອາກິຣຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຠຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸທ຺ຘາເຣ ປາຣາຊິກໍ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປາຣາຊິກເມວ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕວ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ເນວ ອວຫາໂຣ, ນ ຄີວາ; ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ອນາປຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘‘ກິສ຺ສ ມມ ກຸມ຺ຠິຍໍ ເຕລໍ ອາກິຣສີ’ຕິ ກຸປິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຠຓ຺ຑໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕິ, ໂນ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠິໍ ອາວິຎ຺ຉຕິ ເຕລໍ ຄເຬຕຸກາໂມ, ປາທຄ຺ຆນເກ ຄຬິເຕ ປາຣາຊິກໍ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕເນວ ຊຊ຺ຊຣໍ ກໂຣຕິ ‘‘ສວິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປາທຄ຺ຆນເກ ສວິຕ຺ວາ ຄເຕ ປາຣາຊິກໍ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕເນວ ຉິທ຺ທໍ ກໂຣຕິ ໂອມຏ຺ຐໍ ວາ ອຸມ຺ມຏ຺ຐໍ ວາ ເວມຏ຺ຐໍ ວາ, ອິທໍ ປນ ສມ຺ໂມຫຏ຺ຐານໍ; ຕສ຺ມາ ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ເລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ໂອມຏ຺ຐໍ ນາມ ອໂຘມຸຂຉິທ຺ທໍ; ອຸມ຺ມຏ຺ຐໍ ນາມ ອຸທ຺ຘໍມຸຂຉິທ຺ທໍ; ເວມຏ຺ຐໍ ນາມ ອຸຬຸງ຺ກສ຺ເສວ ອຸຊຸຄຕຉິທ຺ທໍ. ຕຕ຺ຣ ໂອມຏ຺ຐສ຺ສ ພຫິ ປຏ຺ຐາຍ ກຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ຕໂຕ ປາທຄ຺ຆນເກ ເຕເລ ຄຬິເຕ ພຫິ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕປິ ປາຣາຊິກໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຕໂຕ ຄຬິຕມຕ຺ຕເມວ ພຫິຄຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ກຸມ຺ຠິຄຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ລຠຕິ. ອນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຕສ຺ສ ພາຫິຣນ຺ຕໂຕ ປາທຄ຺ຆນເກ ຄຬິເຕ ປາຣາຊິກໍ. ອຸມ຺ມຏ຺ຐສ຺ສ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ກຕສ຺ສ ພາຫິຣນ຺ຕໂຕ ປາທຄ຺ຆນເກ ຄຬິເຕ ປາຣາຊິກໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍາວ ພາຫິຣນ຺ຕໂຕ ນ ຄຬຕິ, ຕາວ ກຸມ຺ຠິຄຕເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ເວມຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ກປາລມຊ຺ຌໂຕ ຄຬິຕວເສນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ປຏ຺ຐາຍ ມຊ຺ເຌ ຐເປຕ຺ວາ ກຕຉິທ຺ເທ ຕຬາກສ຺ສ ຈ ມຣິຍາທເຠເທນ ສເມຕິ. ອນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກເຕ ປນ ພາຫິຣນ຺ເຕນ, ພຫິ ປຏ຺ຐາຍ ກເຕ ອພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ເຕນ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ປນ ‘‘ວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ກຸມ຺ຠິຍາ ອາຘາຣກໍ ວາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນເລຑ຺ຑຸເກ ວາ ອປເນຕິ, ວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ຄຕາຍ ປາຣາຊິກໍ. ເຕລາກິຣຓຠາວໍ ປນ ຎຕ຺ວາ ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍາ ຊຊ຺ຊຣຠາເວ ວາ ຉິທ຺ເທສຸ ວາ ກເຕສຸ ປຈ຺ຉາ ນິກ຺ຂນ຺ຕເຕລປ຺ປມາເຓນ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ປາຣາຊິກນ຺ຕິປິ ລິຂິຕໍ, ຕໍ ປມາທລິຂິຕໍ.

ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ ກຸມ຺ຠິຍາ ອຸປຣິ ກຖລໍ ວາ ປາສາຓໍ ວາ ‘‘ປຕິຕ຺ວາ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ເຕລໍ ປຄ຺ຆຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ທຸພ຺ພນ຺ຘໍ ວາ ກໂຣຕິ, ທຸຏ຺ຐປິຕໍ ວາ ຐເປຕິ, ອວສ຺ສປຕນກໍ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິຍາ ອຸປຣິ ກໂຣຕິ, ຕໍ ປຈ຺ຉາ ປຸຓ຺ຓກາເລ ປຕິຕ຺ວາ ຠິນ຺ທຕິ, ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ. ອີທິເສສຸ ຫິ ຐາເນສຸ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ນຕ຺ຖິກາເລ ກຕປໂຍຄຕ຺ຕາ ອາທິໂຕວ ປາຣາຊິກໍ ນ ໂຫຕິ. ຠຓ຺ຑວິນາສທ຺ວາຣສ຺ສ ປນ ກຕຕ຺ຕາ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ. ອາຫຣາເປນ຺ເຕສຸ ອທທໂຕ ສາມິການໍ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປນ ປາຣາຊິກໍ.

ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ມາຕິກໍ ອຸຊຸກໍ ກໂຣຕິ ‘‘ວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ເວລໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ; ວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉຕຸ, ເວລໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕຸ, ອຸຊຸກຣຓກາເລ ປາຣາຊິກໍ. ອີທິສາ ຫິ ປໂຍຄາ ປຸພ຺ພປໂຍຄາວຫາເຣ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຕາຍ ປຈ຺ຉາ ອຸທເກ ອາຄເຕ ວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉຕຸ, ເວລໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕຸ, ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ. ກສ຺ມາ? ຐານາ ຈາວນປໂຍຄສ຺ສ ອຠາວາ. ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ນາວຏ຺ເຐ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

ຕຕ຺ເຖວ ຠິນ຺ທຕິ ວາຕິອາທີສຸ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຕາວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຠິນ຺ທຕິ ວາຕິ ມຸຄ຺ຄເຣນ ໂປເຖຕ຺ວາ ຠິນ຺ທຕິ. ຉຑ຺ເຑຕິ ວາຕິ ອຸທກໍ ວາ ວາລິກໍ ວາ ອາກິຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາເປຕິ. ຌາເປຕິ ວາຕິ ທາຣູນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຌາເປຕິ. ອປຣິໂຠຄໍ ວາ ກໂຣຕີຕິ ອຂາທິຕພ຺ພໍ ວາ ອປາຕພ຺ພໍ ວາ ກໂຣຕິ; ອຸຈ຺ຈາຣໍ ວາ ປສ຺ສາວໍ ວາ ວິສໍ ວາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐໍ ວາ ກຸຓປໍ ວາ ປາເຕສິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ຐານາຈາວນສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ທຸກ຺ກຏໍ, ພຸທ຺ຘວິສໂຍ ນາເມໂສ. ກິຎ຺ຈາປິ ທຸກ຺ກຏໍ, ອາຫຣາເປນ຺ເຕ ປນ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມທ຺ວຍໍ ນ ສເມຕິ. ຕຎ຺ຫິ ກຸມ຺ຠິຊຊ຺ຊຣກຣເຓນ ຈ ມາຕິກາອຸຊຸກຣເຓນ ຈ ສທ຺ຘິໍ ເອກລກ຺ຂຓໍ. ປຈ຺ຉິມໍ ປນ ທ຺ວຍໍ ຐານາ ອຈາເວນ຺ເຕນາປິ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ກິຣ ‘ຐານາ ຈາວນສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ທຸກ຺ກຏ’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຉິມທ຺ວຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຐານາ ຈາວນໍ ອກໂຣນ຺ໂຕເຍວ ຫິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ວາ ວິນາເສຕຸກາມຕາຍ ວາ ຌາເປຍ຺ຍປິ, ອປຣິໂຠຄມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍ. ປຸຣິມທ຺ວເຍ ປນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຠິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ວາ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕສ຺ສ ວາ ຐານາ ຈາວນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວິນາເສຕຸກາມຕາຍ ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປາຣາຊິກ’’ນ຺ຕິ. ປາຬິຍໍ ‘‘ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ; ອຎ຺ຎຖາ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຖໂຕ. ປາຬິຍຎ຺ຫິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕປກ຺ເຂ ‘‘ຠິນ຺ທຕິ ວາຕິ ອຸທເກນ ສມ຺ຠິນ຺ທຕິ, ຉຑ຺ເຑຕິ ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ວມຕິ ວາ ປສ຺ສາວໍ ວາ ຉຑ຺ເຑຕີ’’ຕິ ເອວເມເກ ວທນ຺ຕິ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສາໂຣ – ວິນີຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຕິຓຊ຺ຌາປໂກ ວິຍ ຐານາ ອຈາເວຕຸກາໂມວ ເກວລໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ປນ ເຕລາທີນິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ຍໍ ວາ ປເນຕ຺ຖ ປຕ຺ຖິນ຺ນໍ, ຕໍ ເອກາພທ຺ຘເມວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຉຑ຺ເຑຕຸກາໂມເຍວ ຈ ເກວລໍ ຕຕ຺ຖ ອຸທກວາລິກາທີນິ ອາກິຣຕິ, ອາກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ປນ ເຕລໍ ຉຑ຺ຑີຍຕິ. ຕສ຺ມາ ໂວຫາຣວເສນ ‘‘ຠິນ຺ທຕິ ວາ ຉຑ຺ເຑຕິ ວາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອວເມເຕສໍ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ນາເສຕຸກາມຕາປກ຺ເຂ ປນ ອິຕຣຖາປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ກຖິຍມາເນ ປາຬິ ຈ ອຏ຺ຐກຖາ ຈ ປຸພ຺ພາປເຣນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ຈ ສນ຺ໂຕສໍ ອກຕ຺ວາ ອາຈຣິເຍ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຠູມຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຖລຏ຺ຐກຖາ

໙໕. ຖລຏ຺ເຐ ຖເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠູມິຕເລ ວາ ປາສາຓຕລປພ຺ພຕຕລາທີສຸ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ຐປິຕໍ ຖລຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ສເຈ ຣາສິກຕໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕກຸມ຺ຠິຍໍ ຠາຊນຄຕກຣຓມຸຏ຺ຐິຈ຺ເຉທນວິນິຈ຺ຉເຍນ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອກາພທ຺ຘໍ ສິເລສນິຍ຺ຍາສາທິ ປກ຺ກມຘຸຜາຓິຕວິນິຈ຺ຉເຍນ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄຣຸກໍ ໂຫຕິ ຠາຣພທ຺ຘໍ ໂລຫປິຓ຺ຑິ-ຄຸຬປິຓ຺ຑິ-ເຕລມຘຸຆຏາທິ ວາ, ກຸມ຺ຠິຍໍ ຐານາຈາວນວິນິຈ຺ຉເຍນ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຂລິກພທ຺ຘສ຺ສ ຈ ຐານເຠໂທ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ໂພ. ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ປນ ປາວາຣຕ຺ຖຣຓສາຏກາທິໍ ອຸຊຸກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒຕິ, ປາຣິມນ຺ເຕ ໂອຣິມນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ເອວໍ ສພ຺ພທິສາສຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ເວເຐຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຖລຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາກາສຏ຺ຐກຖາ

໙໖. ອາກາສຏ຺ເຐ ໂມຣສ຺ສ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ – ປຸຣໂຕ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ, ປຈ຺ຉໂຕ ກລາປຄ຺ເຄນ, ອຸຠຍປສ຺ເສສຸ ປກ຺ຂປຣິຍນ຺ເຕຫິ, ອໂຘ ປາທນຂສິຂາຍ, ອຸທ຺ຘໍ ສິຂຄ຺ເຄນາຕິ. ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ສສ຺ສາມິກໍ ອາກາສຏ຺ຐໍ ໂມຣໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸຣໂຕ ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປສາເຣຕິ, ໂມໂຣ ອາກາເສເຍວ ປກ຺ເຂ ຈາເຣຕິ, ວາຕໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຄມນໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕໍ ອຜນ຺ເທນ຺ໂຕ ຫຕ຺ເຖນ ອາມສຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ຐານາ ອຈາເວນ຺ໂຕ ຜນ຺ທາເປຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຫຕ຺ເຖນ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ກລາປຄ຺ຄໍ, ກລາປຄ຺ເຄນ ວາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ມຸຂຕຸຓ຺ຑກໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຕຖາ ວາມປກ຺ຂປຣິຍນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ທກ຺ຂິຓປກ຺ຂປຣິຍນ຺ຕໍ, ທກ຺ຂິຓປກ຺ຂປຣິຍນ຺ເຕນ ວາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ວາມປກ຺ຂປຣິຍນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຕຖາ ປາທນຂສິຂາຍ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ສິຂຄ຺ຄໍ, ສິຂຄ຺ເຄນ ວາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ປາທນຂສິຂໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ.

ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂມໂຣ ສີສາທີສຸ ຍສ຺ມິໍ ອງ຺ເຄ ນິລີຍຕິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ຐານໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຫຕ຺ເຖ ນິລີນໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ກໂຣນ຺ໂຕປິ ຜນ຺ທາເປຕິເຍວ, ຍທິ ປນ ອິຕເຣນ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຐານາ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອິຕຣໍ ຫຕ຺ຖໍ ອຸປເນຕິ, ໂມໂຣ ສຍເມວ ອຸຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິລີຍຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອງ຺ເຄ ນິລີນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ເອກໍ ປທວາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ທຸຕິເຍ ປາຣາຊິກໍ.

ຠູມິຍໍ ຐິຕໂມໂຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ປາທານໍ ກລາປສ຺ສ ຈ ວເສນ ຕີຓິ ຐານານິ ລຠຕິ. ຕໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ຍາວ ເອກມ຺ປິ ຐານໍ ປຖວິໍ ຜຸສຕິ, ຕາວ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຖວິຍາ ໂມຈິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປຎ຺ຊເຣ ຐິຕໍ ສຫ ປຎ຺ຊເຣນ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຍທິ ປນ ປາທໍ ນ ອຄ຺ຆຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຄ຺ຆວເສນ ກາຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຈຣນ຺ຕໍ ໂມຣໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປທສາ ພຫິວຕ຺ຖຸໍ ນີຫຣນ຺ໂຕ ທ຺ວາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ວເຊ ຐິຕພລີພທ຺ທສ຺ສ ຫິ ວໂຊ ວິຍ ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖຸ ຕສ຺ສ ຐານໍ. ຫຕ຺ເຖນ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກເມວ. ອນ຺ໂຕຄາເມ ຈຣນ຺ຕມ຺ປິ ຄາມປຣິກ຺ເຂປໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ສຍເມວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄາມູປຈາເຣ ວາ ວຕ຺ຖູປຈາເຣ ວາ ຈຣນ຺ຕໍ ປນ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຖລາຍ ວາ ອຸຕ຺ຣາເສຕ຺ວາ ອຏວິມຸຂໍ ກໂຣຕິ, ໂມໂຣ ອຸຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວາ ອນ຺ໂຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວາ ຉທນປິຏ຺ເຐ ວາ ນິລີຍຕິ, ຣກ຺ຂຕິ. ສເຈ ປນ ອຏວິມຸເຂ ອຸຑ຺ເຑຕິ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ວາ ‘‘ອຏວິໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຣິກປ຺ເປ ອສຕິ ປຖວິໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸຑ຺ຑິຕມຕ຺ເຕ ວາ ທຸຕິຍປທວາເຣ ວາ ປາຣາຊິກໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຐິຕຏ຺ຐານເມວ ຐານໍ ໂຫຕິ. ກປິຎ຺ຊຣາທີສຸປິ ອຍເມວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສາຏກໍ ວາຕິ ວາຕເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຖວິຕເລ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐປິຕມິວ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຂລິພທ຺ຘໍ ສາຏກໍ ອຠິມຸຂາຄຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຐານໍ ອວິໂກເປນ຺ໂຕເຍວ ຄມນຸປຈ຺ເຉເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ຐານາຈາວນໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຈາເລຕິ, ຜນ຺ທາປເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຐານາ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທ ຈສ຺ສ ໂມຣສ຺ເສວ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອພທ຺ຘສາຏໂກ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕ ຄຫິຕມຕ຺ເຕວ ທຸຕິເຍນນ຺ເຕນ ປຕິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ຐານານິ ໂຫນ຺ຕິ – ຫຕ຺ໂຖ ເຈວ ຠູມິ ຈ. ຕໍ ຍຖາຄຫິຕເມວ ປຐມໍ ຄຫິໂຕກາສປ຺ປເທສໂຕ ຈາເລຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຈ຺ຉາ ຠູມິໂຕ ທຸຕິຍຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ປຐມໍ ວາ ຠູມິໂຕ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຈ຺ຉາ ຄຫິໂຕກາສປ຺ປເທສໂຕ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຄຫຓໍ ວາ ອມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ອຸຊຸກເມວ ຫຕ຺ຖໍ ໂອນາເມຕ຺ວາ ຠູມິຄຕໍ ກຕ຺ວາ ເຕເນວ ຫຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ເວຐເນປິ ອຍເມວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຫິຣຎ຺ຎໍ ວາ ສຸວຓ຺ຓໍ ວາ ຉິຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕານໍ ຄີເວຍ຺ຍກາທິປິຬນ຺ຘນໍ ວາ ສຸວຓ຺ຓສລາກໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕານໍ ສຸວຓ຺ຓກາຣານໍ ສຸວຓ຺ຓຂຓ຺ຑໍ ວາ ຉິຊ຺ຊມານໍ ປຕຕິ, ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາກາເສນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ເຖນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຄຫຓເມວ ຐານໍ. ຄຫິຕປ຺ປເທສໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ອປເນຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຈີວເຣ ປຕິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາວ ຍາຕິ, ທຸຕິເຍ ປທວາເຣ ປາຣາຊິກໍ. ປຕ຺ເຕ ປຕິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສີເສ ວາ ມຸເຂ ວາ ປາເທ ວາ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ຍາຕິ, ທຸຕິເຍ ປທວາເຣ ປາຣາຊິກໍ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຕຕິ, ຕສ຺ສ ປຕິໂຕກາໂສວ ຐານໍ, ນ ສພ຺ພໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ວາຕິ.

ອາກາສຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວຫາສຏ຺ຐກຖາ

໙໗. ເວຫາສຏ຺ເຐ ມຎ຺ຈປີຐາທີສຸ ຐປິຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ອາມາສໍ ວາ ໂຫຕຸ ອນາມາສໍ ວາ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ມຎ຺ຈປີເຐສຸ ຐປິຕຠຓ຺ເຑສຸ ປເນຕ຺ຖ ຖລຏ຺ເຐ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ສເຈ ຂລິຍາ ພທ຺ຘສາຏໂກ ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ ປຕ຺ຖໂຏ ມຊ຺ເຌນ ມຎ຺ຈຕລໍ ນ ຜຸສຕິ, ມຎ຺ຈປາເທວ ຜຸສຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາທານໍ ອຸປຣິ ຜຸຏ຺ໂຐກາສເມວ ຫິ ອຕິກ຺ກມິຕມຕ຺ເຕນ ຕຕ຺ຖ ປາຣາຊິກໍ ໂຫຕິ. ສຫ ມຎ຺ຈປີເຐຫິ ຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປນ ມຎ຺ຈປີຐປາທານໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສວເສນ ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຈີວຣວໍເສ ວາຕິ ຈີວຣຐປນຕ຺ຖາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິເຕ ວໍເສ ວາ ກຏ຺ຐທຓ຺ຑເກ ວາ. ຕຕ຺ຖ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ປາຣໂຕ ອນ຺ຕໍ ໂອຣໂຕ ໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕຈີວຣສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາເສນ ຜຸຏ຺ໂຐກາໂສວ ຐານໍ, ນ ສພ຺ໂພ ຈີວຣວໍໂສ. ຕສ຺ມາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຕໍ ໂຠເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສ ປາຣໂຕ ວໍເສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສໍ ໂອຣໂຕ ຈີວເຣນ ວໍສສ຺ສ ຜຸຏ຺ຐປ຺ປເທສໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ເອກທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕາກຑ຺ຒເນເນວ ປາຣາຊິກໍ. ອນ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ເຖວ ປນ ຈີວຣວໍເສ ວາມໂຕ ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ວາ ສາເຣນ຺ຕສ຺ສ ວາມນ຺ເຕນ ທກ຺ຂິຓນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ທກ຺ຂິຓນ຺ເຕນ ວາ ວາມນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ທສທ຺ວາທສງ຺ຄຸລມຕ຺ຕສາຣເຓເນວ ປາຣາຊິກໍ. ອຸທ຺ຘໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕຸກ຺ຂິປເນນ ປາຣາຊິກໍ. ຈີວຣວໍສໍ ຜຸສນ຺ຕໍ ວາ ອຜຸສນ຺ຕໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸເກນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຈີວຣໍ ໂມເຈນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ມຸຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ມຸຕ຺ຕມຕ຺ຕເມວ ຫິ ຕໍ ‘‘ຐານາ ຈຸຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວໍເສ ເວເຐຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ນິພ຺ເພເຐນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ນິພ຺ເພຐິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ວລຍໍ ກຕ຺ວາ ຐປິເຕ ວລຍໍ ຉິນ຺ທຕິ ວາ ໂມເຈຕິ ວາ ເອກໍ ວາ ວໍສໂກຏິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ນີຫຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ນີຫຏມຕ຺ເຕ ຈ ປາຣາຊິກໍ. ຕຖາ ອກຕ຺ວາວ ຈີວຣວໍເສ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສາເຣຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ. ວລຍສ຺ສ ຫິ ສພ຺ໂພປິ ຈີວຣວໍໂສ ຐານໍ. ກສ຺ມາ? ຕຕ຺ຖ ສໍສຣຓຘມ຺ມຕາຍ. ຍທາ ປນ ນໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ປສາເຣຕ຺ວາ ຐປິຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາເສນ ຜຸຏ຺ໂຐກາໂສວ ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຐປິເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ເອເກນນ຺ເຕນ ຠູມິໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຈີວຣວໍເສ ຈ ຠູມິຍຎ຺ຈ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສວເສນ ທ຺ເວ ຐານານິ. ຕຕ຺ຖ ຠູມິຍໍ ເອເກນນ຺ເຕນ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ອພທ຺ຘສາຏເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈີວຣຣຊ຺ຊຸຍາປິ ອຍເມວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອງ຺ກຸສເກ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຐປິຕຠຓ຺ຑໍ ປນ ເຠສຊ຺ຊຆໂຏ ວາ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖວິກາ ວາ ສເຈ ຠິຕ຺ຕິໍ ວາ ຠູມິໍ ວາ ອຜຸສິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ລຄ຺ຄນກໍ ຆໍສນ຺ຕສ຺ສ ນີຫຣໂຕ ອງ຺ກຸສໂກຏິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ລຄ຺ຄນກໍ ພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ພຸນ຺ເທນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອງ຺ກຸສໂກຏິໂຕ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕປິ ປາຣາຊິກໍ. ຠິຕ຺ຕິນິສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ, ປຐມໍ ອງ຺ກຸສໂກຏິໂຕ ນີຫຣຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຈ຺ຉາ ຠິຕ຺ຕິໍ ໂມເຈຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ປຐມໍ ຠິຕ຺ຕິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອງ຺ກຸສໂຕ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ປນ ຠາຣິຍໍ ຠຓ຺ຑໍ ນີຫຣິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສຍໍ ຠິຕ຺ຕິນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ອງ຺ກຸສໂຕ ນີຫຣຕິ, ປຸນ ຠິຕ຺ຕິໍ ອໂມເຈຕ຺ວາປິ ອງ຺ກຸສໂຕ ນີຫຏມຕ຺ເຕເຍວ ປາຣາຊິກໍ. ອຕ຺ຕນາ ກຕຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ຐານໍ ນ ໂຫຕິ. ຠູມິໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ເອວ ຐານານິ. ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຍໍ ປນ ສິກ຺ກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ລຄ຺ຄິຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ສິກ຺ກາໂຕ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ສຫ ສິກ຺ກາຍ ອງ຺ກຸສໂຕ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ປາຣາຊິກໍ. ຠິຕ຺ຕິຠູມິສນ຺ນິສ຺ສິຕວເສນ ເຈຕ຺ຖ ຐານເຠໂທປິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຠິຕ຺ຕິຂີໂລຕິ ອຸຊຸກໍ ກຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ອາໂກຏິໂຕ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕໂກ ເອວ ວາ; ນາຄທນ຺ໂຕ ປນ ວງ຺ໂກ ອາໂກຏິໂຕ ເອວ. ເຕສຸ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ອງ຺ກຸສເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉິນິຕພ຺ພໍ. ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ປນ ປຏິປາຏິຍາ ຐິເຕສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ກຸນ຺ຕໍ ວາ ຠິນ຺ທິວາລໍ ວາ ອຄ຺ເຄ ວາ ພຸນ຺ເທ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒຕິ, ເອກເມກສ຺ສ ຜຸຏ຺ໂຐກາສມຕ຺ເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ຜຸຏ຺ໂຐກາສມຕ຺ຕເມວ ຫິ ເຕສໍ ຐານໍ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພ ຂີລາ ວາ ນາຄທນ຺ຕາ ວາ. ຠິຕ຺ຕິອຠິມຸໂຂ ຐຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒຕິ, ໂອຣິມນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ປາຣິມນ຺ເຕນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປຣໂຕ ເປລ຺ເລນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ຠິຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ຐປິຕໍ ຠິຕ຺ຕິໍ ຆໍສນ຺ໂຕ ອາກຑ຺ຒຕິ, ອຄ຺ເຄນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ພຸນ຺ທໍ, ພຸນ຺ເທນ ວາ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ອຄ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ຠິຕ຺ຕິອຠິມຸໂຂ ຐຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ເອເກນນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຸຊຸກໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ອາກາສຄຕໍ ກໂຣຕິ, ປາຣາຊິກໍ.

ຣຸກ຺ເຂ ວາ ລຄ຺ຄິຕນ຺ຕິ ຕາລຣຸກ຺ຂາທີສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ລຄ຺ຄິເຕ ອງ຺ກຸສກາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ປນ ຕາລປິຓ຺ຑິໍ ຈາເລນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຍສ຺ມິໍ ຜເລ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸ ປູຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ພນ຺ຘນາ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປິຓ຺ຑິໍ ຉິນ຺ທຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຄ຺ເຄນ ປຓ຺ຓນ຺ຕຣໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຐປິຕາ ທ຺ເວ ຐານານິ ລຠຕິ – ຐປິຕຏ຺ຐານຎ຺ຈ ວຓ຺ຏຏ຺ຐານຎ຺ຈ; ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ‘‘ຉິນ຺ນມຕ຺ຕາ ປຕມານາ ສທ຺ທໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຠເຍນ ສຍໍ ອຄ຺ເຄນ ປຓ຺ຓນ຺ຕຣໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ອຕ຺ຕນາ ກຕຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ຐານໍ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕນ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜຜເລສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຕ຺ຕາຘາຣເກປີຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂາຘາຣໂກ ວາ ໂຫຕຸ ວລຍາຘາຣໂກ ວາ ທຓ຺ຑາຘາຣໂກ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຕ຺ຕຏ຺ຐປນກໍ ປຈ຺ຉິກາປິ ໂຫຕຸ ປຕ຺ຕາຘາຣໂກ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐປິຕປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາໂສ ເອວ ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂາຘາຣເກ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິຕໍ ປຕ຺ຕໍ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ເອເກນນ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຸທ຺ຘໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ຂິປໂຕ ປາຣາຊິກໍ. ສຫາຘາຣເກນ ຫຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ເວຫາສຏ຺ຐກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸທກຏ຺ຐກຖາ

໙໘. ອຸທກຏ຺ເຐ – ອຸທເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ຣາຊຠຍາທິຠີເຕຫິ ອຸທເກນ ອວິນສ຺ສນຘມ຺ເມສຸ ຕມ຺ພໂລຫຠາຊນາທີສຸ ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓີອາທີສຸ ອສນ຺ທນເກ ອຸທເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາໂສເຍວ ຐານໍ, ນ ສພ຺ພໍ ອຸທກໍ. ຄຈ຺ຉຕິ ວາ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ອຄມ຺ຠີເຣ ອຸທເກ ປທສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ຄມ຺ຠີເຣ ຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ປາເທຫິ ວາ ປໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖວາເຣຫິ ວາ ປທວາເຣຫິ ວາ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອເສວ ນໂຍ ກຸມ຺ຠິຄຫຓຕ຺ຖໍ ນິມຸຊ຺ຊນຸມ຺ມຸຊ຺ຊເນສຸ. ສເຈ ປນ ອນ຺ຕຣາ ກິຎ຺ຈິ ອຸທກສປ຺ປໍ ວາ ວາຬມຈ຺ຉໍ ວາ ທິສ຺ວາ ຠີໂຕ ປລາຍຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອາມສນາທີສຸ ຠູມິຄຕາຍ ກຸມ຺ຠິຍາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕຕ຺ຖ ຠູມິໍ ຂຓິຕ຺ວາ ກຑ຺ຒຕິ, ອິຘ ກທ຺ທເມ ໂອສາເຣຕິ. ເອວໍ ຉຫາກາເຣຫິ ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ.

ອຸປ຺ປລາທີສຸ ຍສ຺ມິໍ ປຸປ຺ເຜ ວຕ຺ຖຸໍ ປູເຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ອຸປ຺ປລຊາຕິການຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍາວ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ປສ຺ເສ ວາໂກ ນ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ຣກ຺ຂຕິ. ປທຸມຊາຕິການໍ ປນ ທຓ຺ເຑ ຉິນ຺ເນ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຸຕ຺ຕໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນມ຺ປິ ນ ຣກ຺ຂຕິ. ສາມິເກຫິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ ອຸປ຺ປລາທີນິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປູເຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຸທ຺ຘເຏ ປາຣາຊິກໍ. ຫຕ຺ຖກພທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຫຕ຺ຖເກ ວຕ຺ຖຸ ປູຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຸທ຺ຘເຏ ປາຣາຊິກໍ. ຠາຣພທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຠາຣໍ ຉນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ຐານາ ຈາເວນ຺ຕສ຺ສ ຠູມຏ຺ຐກຸມ຺ຠິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປາຣາຊິກໍ. ທີຆນາຬານິ ອຸປ຺ປລາທີນິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸປ຺ເຜສຸ ວາ ນາເຬສຸ ວາ ເວຓິໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກປິຏ຺ເຐ ຣຊ຺ຊຸເກສຸ ຕິຓານິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ ວາ, ເຕສໍ ທີຆໂຕ ປຸປ຺ຜຄ຺ເຄນ ຈ ນາຬນ຺ເຕນ ຈ ຕິຣິຍໍ ປຣິຍນ຺ເຕຫິ ເຫຏ຺ຐາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາເສນ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິ ຐິຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຍາຕິ ຉຫາກາເຣຫິ ຐານາ ຈາວນປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ໂຍປິ ອຸທກປິຏ຺ຐິຍໍ ຐປິຕປຸປ຺ຜກລາປໍ ອຸທກໍ ຈາເລຕ຺ວາ ວີຈິໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຍຖາຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ຈາເວຕິ, ປາຣາຊິກໍ. ອຖ ປນ ປຣິກປ຺ເປຕິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຄຕໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ; ຄຕຏ຺ຐາເນ ປນ ອຸທ຺ຘຣໂຕ ປາຣາຊິກໍ. ອຸທກໂຕ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ປຸປ຺ຜສ຺ສ ສກລມຸທກໍ ຐານໍ, ຕໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕສ຺ສ ນາຬນ຺ເຕ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ອຸທກໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປຸປ຺ເຜ ຄເຫຕ຺ວາ ອປນາເມຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປາເຏຕິ, ນ ອຸທກໍ ຐານໍ, ອຸປ຺ປາຏິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ກລາປພທ຺ຘານິ ປຸປ຺ຜານິ ອຸທກຏ຺ຐາເນ ວາ ຣຸກ຺ເຂ ວາ ຄຈ຺ເຉ ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ພນ຺ຘນໍ ອໂມເຈຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ພນ຺ຘເນ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ປຐມໍ ພນ຺ຘນໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຫຣຕິ, ເອຕ຺ຖ ຉຫາກາເຣຫິ ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ອິທໍ ອຸຠຍໍ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ປທຸມິນິຍໍ ປຸປ຺ຜານິ ສຫ ປທຸມິນິໍຍາ ຄຓ຺ຫິຕຸກາມສ຺ສ ປຸປ຺ຜນາເຬຫິ ຈ ປຕ຺ຕນາເຬຫິ ຈ ຜຸຏ຺ຐອຸທກວເສນ ອຸທ຺ຘຎ຺ເຈວ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ຐານປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ປນສ຺ສ ປທຸມິນິໍ ອນຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວາ ປຕ຺ຕານິ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸຂໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອຸປ຺ປາຏິຕມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ.

ປຸປ຺ຜປຕ຺ຕນາເຬ ຐານໂຕ ອຈາເວຕ຺ວາປິ ປຐມໍ ປທຸມິນິໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຈ຺ຉາ ປຸປ຺ຜປຕ຺ຕນາເຬສຸ ຐານາ ຈາວິເຕສຸ ປາຣາຊິກໍ. ອຸປ຺ປາຏິຕາຍ ປທຸມິນິຍາ ປຸປ຺ຜໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປນ ຠຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ພຫິ ຐປິເຕ ຣາສິກຕກລາປພທ຺ຘຠາຣພທ຺ຘປຸປ຺ເຜປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠິສໍ ວາ ມຸຬາລໍ ວາ ເຍນ ວຕ຺ຖຸ ປູຣຕິ, ຕໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ກທ຺ທເມ ຜຸຏ຺ໂຐກາສວເສນ ເຈຕ຺ຖ ຐານໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ. ຕານິ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂຸມມ຺ປິ ມູລໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວ. ຠິສປພ຺ເພ ຊາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠິສຄຓ຺ຐິມ຺ຫິ ປນ ກຓ຺ຏໂກ ໂຫຕິ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕານໍ ມຸຂປິຬກາ ວິຍ, ອຍໍ ອທີຆຕ຺ຕາ ນ ຣກ຺ຂຕິ. ເສສໍ ອຸປ຺ປລາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປານໍ ສສ຺ສາມິການໍ ວາປິອາທີສຸ ສກລມຸທກໍ ຐານໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ປຏິຊຄ຺ຄນຏ຺ຐາເນ ສສ຺ສາມິກໍ ມຈ຺ຉໍ ພຬິເສນ ວາ ຊາເລນ ວາ ກຸມເນນ ວາ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ສ ເຍນ ມຈ຺ເຉນ ວຕ຺ຖຸ ປູຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸທກໂຕ ອຸທ຺ຘຏມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກໍ. ໂກຈິ ມຈ຺ໂຉ ຄຍ຺ຫມາໂນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຘາວຕິ, ອາກາສໍ ວາ ອຸປ຺ປຕຕິ, ຕີເຣ ວາ ປຕຕິ, ອາກາເສ ວາ ຐິຕໍ ຕີເຣ ວາ ປຕິຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕປິ ປາຣາຊິກເມວ. ກຈ຺ຉປມ຺ປິ ພຫິ ໂຄຈຣຕ຺ຖໍ ຄຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸທກຏ຺ຐໍ ປນ ອຸທກາ ໂມຈຍໂຕ ປາຣາຊິກໍ.

ເຕສຸ ເຕສຸ ປນ ຊນປເທສຸ ສພ຺ພສາຘາຣຓສ຺ສ ມຫາຕຬາກສ຺ສ ນິທ຺ຘມນຕຸມ຺ພໍ ນິສ຺ສາຍ ສພ຺ພສາຘາຣຓເມວ ກຸນ຺ນທີສທິສໍ ອຸທກວາຫກໍ ຂຓນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຂຸທ຺ທກມາຕິກາໂຍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ມາຕິກາໂກຏິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ອາວາເຏ ຂຓນ຺ຕິ. ເຕສໍ ປນ ຍທາ ອຸທເກນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕທາ ອາວາເຏ ຂຸທ຺ທກມາຕິກາໂຍ ອຸທກວາຫກຎ຺ຈ ໂສເຘຕ຺ວາ ນິທ຺ຘມນຕຸມ຺ພໍ ອຸຄ຺ຆາເຏນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອຸທເກນ ສທ຺ຘິໍ ມຈ຺ຉາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອາວາເຏ ປຕ຺ວາ ວສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຬາເກ ຈ ອຸທກວາຫເກສຸ ຈ ມຈ຺ເຉ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ນ ວາເຣນ຺ຕິ. ຂຸທ຺ທກາສຸ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕິກາສຸ ອຸທກອາວາເຏສຸ ຈ ປວິຏ຺ຐມຈ຺ເຉ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ວາເຣນ຺ຕິ; ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຕຬາເກ ວາ ນິທ຺ຘມນຕຸມ຺ເພ ວາ ອຸທກວາຫເກ ວາ ມຈ຺ເຉ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອວຫາເຣນ ໂສ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ຂຸທ຺ທກມາຕິກາສຸ ປນ ອາວາເຏສຸ ວາ ປວິຏ຺ຐໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຄຫິຕສ຺ສ ອຄ຺ຆວເສນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຕໂຕ ຄຍ຺ຫມາໂນ ມຈ຺ໂຉ ອາກາເສ ວາ ອຸປ຺ປຕຕິ, ຕີເຣ ວາ ປຕຕິ, ຕໍ ອາກາສຏ຺ຐໍ ວາ ຕີຣຏ຺ຐໍ ວາ ອຸທກວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ຐາເນ ຐິຕສ຺ເສວ ເຕ ສາມິກາ. ເອວຣູປາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ກຕິກາ. ກຈ຺ຉເປປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສເຈ ປນ ມຈ຺ໂຉ ຄຍ຺ຫມາໂນ ອາວາຏໂຕ ຂຸທ຺ທກມາຕິກໍ ອາຣຸຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ນໍ ຄຓ຺ຫໂຕປິ ອວຫາໂຣເຍວ. ຂຸທ຺ທກມາຕິກາໂຕ ປນ ອຸທກວາຫກໍ, ຕໂຕ ຈ ຕຬາກໍ ອາຣູຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ໂຍ ອາວາຏໂຕ ຠຕ຺ຕສິຕ຺ເຖຫິ ປໂລເຠຕ຺ວາ ມາຕິກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອວຫາໂຣວ. ຕໂຕ ປນ ປໂລເຠຕ຺ວາ ອຸທກວາຫກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ເກຈິ ປນ ກຸໂຕຈິເທວ ສພ຺ພສາຘາຣຓຏ຺ຐານໂຕ ມຈ຺ເຉ ອາເນຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມວຕ຺ຖຸຠາເຄ ອຸທກາວາເຏ ຂິປິຕ຺ວາ ໂປເສຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ທ຺ເວ ຕີຓິ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄຕ຺ຖາຍ ມາເຣນ຺ຕິ. ເອວຣູປໍ ມຈ຺ຉໍ ອຸທເກ ວາ ອາກາເສ ວາ ຕີເຣ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐິຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ເອວ. ກຈ຺ຉເປປິ ເອເສວ ນໂຍ.