໗. ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໔໗. ສຕ຺ຕມສິກ຺ຂາປເທ – ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊຕິ ຄິຣິມ຺ຫິ ອຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ, ຄິຣິສ຺ສ ວາ ອຄ຺ຄເທເສ ສມຊ຺ໂຊ. ໂສ ກິຣ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ນຄເຣ ໂຆສນາ ກຣິຍຕິ, ນຄຣສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ສເມ ຠູມິຠາເຄ ປພ຺ພຕຈ຺ຉາຍາຍ ມຫາຊນກາໂຍ ສນ຺ນິປຕຕິ, ອເນກປ຺ປກາຣານິ ນຏນາຏການິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕສໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ມຎ຺ຈາຕິມຎ຺ເຈ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສິກ຺ຂາປເທ ທຫຣາວ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ‘‘ນາຏການິ ອາວຸໂສ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ຎາຕກາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍາ ອາຄຕາ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປູວຂາທນີຍາທິໍ ຫຕ຺ເຖ ອທໍສຸ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມນຸສ຺ສາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

໒໔໘-໙. ວິກາເລຕິ ວິຄເຕ ກາເລ. ກາໂລຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂຠຊນກາໂລ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ໂສ ຈ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ມຊ຺ຌນ຺ຫິໂກ, ຕສ຺ມິໍ ວີຕິວຕ຺ເຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ວິກາໂລ ນາມ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ວີຕິວຕ຺ເຕ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິໂກປິ ກາລສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ຂາທິຕຸໍ ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ກາ, ສຫສາ ປິວິຕຸໍ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈເກນ ປນ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກາລປຣິຈ຺ເຉທຊານນຕ຺ຖຎ຺ຈ ກາລຕ຺ຖມ຺ໂຠ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ກາລນ຺ຕເຣວ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ຕາວ ສກ຺ຂລິໂມທກາທິປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓມຍໍ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຍມ຺ປິ ວນມູລາທິປ຺ປເຠທໍ ອາມິສຄຕິກໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມູລຂາທນີຍໍ ກນ຺ທຂາທນີຍໍ ມູຬາລຂາທນີຍໍ ມຕ຺ຖກຂາທນີຍໍ ຂນ຺ຘຂາທນີຍໍ ຕຈຂາທນີຍໍ ປຕ຺ຕຂາທນີຍໍ ປຸປ຺ຜຂາທນີຍໍ ຜລຂາທນີຍໍ ອຏ຺ຐິຂາທນີຍໍ ປິຏ຺ຐຂາທນີຍໍ ນິຍ຺ຍາສຂາທນີຍນ຺ຕິ, ອິທມ຺ປິ ຂາທນີຍສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປນ ອາມິສຄຕິກສລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອິທໍ ມຸຂມຕ຺ຕນິທສ຺ສນໍ – ມູລຂາທນີເຍ ຕາວ ມູລກມູລໍ ຂາຣກມູລໍ ຈຈ຺ຈຸມູລໍ ຕມ຺ພກມູລໍ ຕຓ຺ຑຸເລຍ຺ຍກມູລໍ ວຕ຺ຖຸເລຍ຺ຍກມູລໍ ວຊກລິມູລໍ ຊຊ຺ຌຣີມູລນ຺ຕິ ເອວມາທີນິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓມູລານິ ອາມິສຄຕິການິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຊກລິມູເລ ຊຣຏ຺ຐໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ, ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ເອເຕເນວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມູລກຂາຣກຊຊ຺ຌຣີມູລານໍ ປນ ຊຣຏ຺ຐານິປິ ອາມິສຄຕິກາເນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍານິ ປນ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຫລິທ຺ທິໍ ສິງ຺ຄິເວຣໍ ວຈໍ ວຈຕ຺ຕໍ ອຕິວິສໍ ກຏຸກໂຣຫິຓິໍ ອຸສີຣໍ ຠທ຺ທມຸຕ຺ຕກໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ຈູຬປຎ຺ຈມູລໍ ມຫາປຎ຺ຈມູລນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຄຓິຍມານານໍ ຄຓນາຍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓາຠາໂວເຍວ ປນ ເຕສໍ ລກ຺ຂຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມູລໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຕິ, ຕໍ ຍາວກາລິກໍ; ອິຕຣໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ພຫຸໍ ວຕ຺ວາປິ ຫິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ລກ຺ຂເຓ ຐາຕພ຺ພໍ. ນາມສຎ຺ຎາສຸ ປນ ວຸຈ຺ຈມານາສຸ ຕໍ ຕໍ ນາມໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ສມ຺ໂມໂຫເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາມສຎ຺ຎາຍ ອາທຣໍ ອກຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓເມວ ທສ຺ສິຕໍ.

ຍຖາ ຈ ມູເລ; ເອວໍ ກນ຺ທາທີສຸປິ ຍໍ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕສ຺ເສວ ວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຎ຺ຈ ຕໍ ປາຬິຍໍ ຫລິທ຺ທາທິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘຕຈປຸປ຺ຜຜລມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກນ຺ທຂາທນີເຍ ທຸວິໂຘ ກນ຺ໂທ – ທີໂຆ ຈ ຣສ຺ໂສ ຈ ຠິສກິໍສຸກກນ຺ທາທິ ວຏ຺ໂຏ ອຸປ຺ປລກເສຣຸກກນ຺ທາທິ, ຍໍ ‘‘ຄຓ຺ຐີ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ກນ຺ທານໍ ຊິຓ຺ຓຊຣຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຉລ຺ລິ ຈ ສຸຂຸມມູລານິ ຈ ຍາວຊີວິການິ. ຕຣຸໂຓ ປນ ສຸຂຂາທນີໂຍ, ສາລກລ຺ຍາຓີໂປຕກກນ຺ໂທ ກິໍສຸກໂປຕກກນ຺ໂທ ອມ຺ພາຏກກນ຺ໂທ ເກຕກກນ຺ໂທ ມາລຸວກນ຺ໂທ ຠິສສງ຺ຂາໂຕ ປທຸມປຸຓ຺ຑຣີກກນ຺ໂທ ປິຓ຺ຑາລຸມສາລຸອາທໂຍ ຈ ຂີຣວລ຺ລິກນ຺ໂທ ອາລຸວກນ຺ໂທ ສິຄ຺ຄຸກນ຺ໂທ ຕາລກນ຺ໂທ ນີລຸປ຺ປລຣຕ຺ຕຸປ຺ປລກຸມຸທໂສຄນ຺ຘິການໍ ກນ຺ທາ ກທລິກນ຺ໂທ ເວຬຸກນ຺ໂທ ກເສຣຸກກນ຺ໂທຕິ ເອວມາທໂຍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກກນ຺ທາ ຍາວກາລິກາ.

ຂີຣວລ຺ລິກນ຺ໂທ ອໂຘໂຕ ຍາວຊີວິໂກ, ໂຘໂຕ ຍາວກາລິໂກ. ຂີຣກາໂກລີຊີວິກອຸສຠກລສຸຓາທິກນ຺ທາ ປນ ຍາວຊີວິກາ. ເຕ ປາຬິຍໍ – ‘‘ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ ເອວໍ ມູລເຠສຊ຺ຊສງ຺ຄເຫເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ.

ມູຬາລຂາທນີເຍ ປນ ປທຸມມູຬາລໍ ປຸຓ຺ຑຣີກມຸຬາລສທິສເມວ. ເອຣກມູລໍ ກນ຺ທຸລມູລນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກມຸຬາລໍ ຍາວກາລິກໍ. ຫລິທ຺ທິສິງ຺ຄິເວຣມກຈິຈຕຸຣສ຺ສວລ຺ລິເກຕກຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລນາຬິເກຣປູຄຣຸກ຺ຂາທິມຸຬາລໍ ປນ ຍາວຊີວິກໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປາຬິຍໍ – ‘‘ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) ເອວໍ ມູລເຠສຊ຺ຊສງ຺ຄເຫເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ມຕ຺ຖກຂາທນີເຍ ຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລເກຕກນາຬິເກຣປູຄຣຸກ຺ຂຂຊ຺ຊູຣີເວຕ຺ຕເອຣກກທລີນໍ ກຬີຣສງ຺ຂາຕາ ມຕ຺ຖກາ ເວຓຸກຬີໂຣ ນຬກຬີໂຣ ອຸຈ຺ຉຸກຬີໂຣ ມູລກກຬີໂຣ ສາສປກຬີໂຣ ສຕາວຣິກຬີໂຣ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ກຬີຣາຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓໂກ ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິອາທີນໍ ມຕ຺ຖໂກ ຍາວກາລິໂກ. ຫລິທ຺ທິສິງ຺ຄິເວຣວຈມກຈິລສຸຓານໍກຬີຣາ ຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລນາຬິເກຣກຬີຣານຎ຺ຈ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາຕິໂຕ ຊຣຏ຺ຐພຸນ຺ໂທ ຍາວຊີວິໂກ.

ຂນ຺ຘຂາທນີເຍ ອນ຺ໂຕປຖວີຄໂຕ ສາລກລ຺ຍາຓີຂນ຺ໂຘ ອຸຈ຺ຉຸຂນ຺ໂຘ ນີລຸປ຺ປລຣຕ຺ຕຸປ຺ປລກຸມຸທໂສຄນ຺ຘິການໍ ຂນ຺ຘກາຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓໂກ ຂນ຺ໂຘ ຍາວກາລິໂກ. ອຸປ຺ປລຊາຕີນໍ ປຓ຺ຓທຓ຺ຑໂກ ປທຸມຊາຕີນໍ ສພ຺ໂພປິ ທຓ຺ຑໂກ ກາຣວິນ຺ທກທຓ຺ຑາທໂຍ ຈ ອວເສສສພ຺ພຂນ຺ຘາ ຍາວຊີວິກາ.

ຕຈຂາທນີເຍ ອຸຈ຺ຉຸຕໂຈວ ເອໂກ ຍາວກາລິໂກ, ໂສປິ ສຣໂສ. ເສໂສ ສພ຺ໂພ ຍາວຊີວິໂກ. ເຕສໍ ປນ ມຕ຺ຖກຂນ຺ຘຕຈານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປາຬິຍໍ ກສາວເຠສຊ຺ເຊນ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສາວານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ນິມ຺ພກສາວໍ, ກຸຏຊກສາວໍ, ປໂຏລກສາວໍ, ຜຄ຺ຄວກສາວໍ ນຕ຺ຕມາລກສາວໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ກສາວານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓).

ເອຕ຺ຖ ຫິ ເອເຕສມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ສິຊ຺ຌຕິ. ວຸຕ຺ຕກສາວານິ ຈ ສພ຺ພານິ ກປ຺ປິຍານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ປຕ຺ຕຂາທນີເຍ ມູລກໍ ຂາຣໂກ ຈຈ຺ຈຸ ຕມ຺ພໂກ ຕຓ຺ຑຸເລຍ຺ຍໂກ ປປຸນ຺ນາໂຄ ວຕ຺ຖຸເລຍ຺ຍໂກ ວຊກລິ ຊຊ຺ຌຣີ ເສລ຺ລຸ ສິຄ຺ຄຸ ກາສມທ຺ທໂກ ອຸມ຺ມາ ຈີນມຸຄ຺ໂຄ ມາໂສ ຣາຊມາໂສ ຐເປຕ຺ວາ ມຫານິປ຺ຜາວໍ ອວເສສນິປ຺ຜາໂວ ອຄ຺ຄິມນ຺ໂຖ ສຸນິສນ຺ນໂກ ເສຕວຣໂຓ ນາຬິກາ ຠູມິຍໍ ຊາຕໂລຓີຕິ ເອເຕສໍ ປຕ຺ຕານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ເອວຣູປານິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ປຕ຺ຕານິ ເອກໍເສນ ຍາວກາລິການິ. ຍາ ປນຎ຺ຎາ ມຫານຂປິຏ຺ຐິມຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓໂລຓິ ຣຸກ຺ເຂ ຈ ຄຈ຺ເຉ ຈ ອາໂຣຫຕິ, ຕສ຺ສາ ປຕ຺ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ. ພ຺ຣຫ຺ມີປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ທີປວາສິໂນ ວທນ຺ຕິ. ອມ຺ພປລ຺ລວໍ ຍາວກາລິກໍ, ອໂສກປລ຺ລວໍ ປນ ຍາວຊີວິກໍ.

ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຓານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ນິມ຺ພປຓ຺ຓໍ ກຸຏຊປຓ຺ຓໍ ປໂຏລປຓ຺ຓໍ ສຸລສິປຓ຺ຓໍ ກປ຺ປາສກປຓ຺ຓໍ ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ປຓ຺ຓານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ປຓ຺ຓານິເຍວ ເຕສໍ ປຸປ຺ຜຜລາທີນິປິ ຍາວຊີວິການິ. ປຓ຺ຓານໍ ຜຄ຺ຄວປຓ຺ຓໍ ອຊ຺ຊຸກປຓ຺ຓໍ ຜຓິຊ຺ຊກປຓ຺ຓໍ ປໂຏລປຓ຺ຓໍ ຕມ຺ພູລປຓ຺ຓໍ ປທຸມິນິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອວໍ ຄຓນວເສນ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ.

ປຸປ຺ຜຂາທນີເຍ ມູລກປຸປ຺ຜໍ ຂາຣກປຸປ຺ຜໍ ຈຈ຺ຈຸປຸປ຺ຜໍ ຕມ຺ພກປຸປ຺ຜໍ ວຊກລິປຸປ຺ຜໍ ຊຊ຺ຌຣີປຸປ຺ຜໍ ຈູຬນິປ຺ຜາວປຸປ຺ຜໍ ມຫານິປ຺ຜາວປຸປ຺ຜໍ ກເສຣຸກປຸປ຺ຜໍ ນາຬິເກຣຕາລເກຕການໍ ຕຣຸຓປຸປ຺ຜານິ ເສຕວຣຓປຸປ຺ຜໍ ສິຄ຺ຄຸປຸປ຺ຜໍ ອຸປ຺ປລປທຸມຊາຕິການໍ ປຸປ຺ຜານິ ກຓ຺ຓິກມຕ຺ຕໍ ອຄນ຺ຘິກປຸປ຺ຜໍ ກຬີຣປຸປ຺ຜໍ ຊີວນ຺ຕີປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກປຸປ຺ຜໍ ຍາວກາລິກໍ. ອໂສກພກຸລກຸຍ຺ຍກປຸນ຺ນາຄຈມ຺ປກຊາຕິກຓວີຣກຓິກາຣກຸນ຺ທນວມາລິກມລ຺ລິກາທີນໍ ປນ ປຸປ຺ຜໍ ຍາວຊີວິກໍ ຕສ຺ສ ຄຓນາຍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ປາຬິຍໍ ປນສ຺ສ ກສາວເຠສຊ຺ເຊເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຜລຂາທນີເຍ ປນສລພຸຊຕາລນາຬິເກຣອມ຺ພຊມ຺ພູອມ຺ພາຏກຕິນ຺ຕິຓິກມາຕຸລຸງ຺ຄກປິຕ຺ຖລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑປຸສ຺ສຜລຕິມ຺ພຣູສກຕິປຸສວາຕິງ຺ຄຓໂຈຈໂມຈມຘຸກາທີນໍ ຜລານິ ຍານິ ໂລເກ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ຍາວກາລິການິ. ນາມຄຓນວເສນ ເນສໍ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ຍານິ ປນ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ – ພິລງ຺ຄໍ, ປິປ຺ຜລິໍ, ມຣິຈໍ, ຫຣີຕກໍ, ວິຠີຕກໍ, ອາມລກໍ, ໂຄຏ຺ຐຜລໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ຜລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສມ຺ປິ ອປຣິປກ຺ການິ ອຈ຺ຉິວ ພິມ຺ພວຣຓເກຕກກາສ຺ມຣີອາທີນໍ ຜລານິ ຊາຕິຜລໍ ກຏຸກຜລໍ ເອຬາ ຕກ຺ໂກລນ຺ຕິ ເອວໍ ນາມວເສນ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ.

ອຏ຺ຐິຂາທນີເຍ ລພຸຊຏ຺ຐິ ປນສຏ຺ຐິ ອມ຺ພາຏກຏ຺ຐິ ສາລຏ຺ຐິ ຂຊ຺ຊູຣີເກຕກຕິມ຺ພຣູສການໍ ຕຣຸຓຜລຏ຺ຐິ ຕິນ຺ຕິຓິກຏ຺ຐິ ພິມ຺ພຜລຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປລ ປທຸມຊາຕີນໍ ໂປກ຺ຂຣຏ຺ຐີຕິ ເອວມາທີນິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ມນຸສ຺ສານໍ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ອຏ຺ຐີນິ ຍາວກາລິການິ. ມຘຸກຏ຺ຐິ ປຸນ຺ນາຄຏ຺ຐິ ຫຣີຕກາທີນໍ ອຏ຺ຐີນິ ສິທ຺ຘຕ຺ຖກຏ຺ຐິ ຣາຊິກຏ຺ຐີຕິ ເອວມາທີນິ ອຏ຺ຐີນິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ປາຬິຍໍ ຜລເຠສຊ຺ເຊເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປິຏ຺ຐຂາທນີເຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຕາວ ຘຎ຺ຎານໍ ຘຎ຺ຎານຸໂລມານໍ ອປຣຓ຺ຓານຎ຺ຈ ປິຏ຺ຐໍ ປນສປິຏ຺ຐໍ ລພຸຊປິຏ຺ຐໍ ອມ຺ພາຏກປິຏ຺ຐໍ ສາລປິຏ຺ຐໍ ໂຘຕກຕາລປິຏ຺ຐຎ຺ຈ ຂີຣວລ຺ລິປິຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ເອວມາທີນິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ປິຏ຺ຐານິ ຍາວກາລິການິ. ອໂຘຕກໍ ຕາລປິຏ຺ຐໍ ຂີຣວລ຺ລິປິຏ຺ຐໍ ອສ຺ສຄນ຺ຘາທິປິຏ຺ຐານິ ຈ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ປາຬິຍໍ ກສາເວຫິ ຈ ມູລຜເລຫິ ຈ ສງ຺ຆໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິຍ຺ຍາສຂາທນີເຍ ເອໂກ ອຸຈ຺ຉຸນິຍ຺ຍາໂສວ ສຕ຺ຕາຫກາລິໂກ. ເສສາ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຕູນິ ເຠສຊ຺ຊານິ – ຫິງ຺ຄຸໍ ຫິງ຺ຄຸຊຕຸໍ ຫິງ຺ຄຸສິປາຏິກໍ ຕກໍ ຕກປຕ຺ຕິໍ ຕກປຓ຺ຓິໍ ສຊ຺ຊຸລສໍ ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ຊຕູນິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) ເອວໍ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນິຍ຺ຍາສາ ຍາວຊີວິກາ. ຕຕ຺ຖ ເຍວາປນກວເສນ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ອມ຺ພນິຍ຺ຍາໂສ ກຓິກາຣນິຍ຺ຍາໂສຕິ ເອວໍ ນາມວເສນ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ເອວໍ ອິເມສຸ ມູລຂາທນີຍາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກໍ, ສພ຺ພມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘‘ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມາ’’ຕິ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານີຕິອາທິມ຺ຫິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິກາເລ ເອຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຕາວ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍໂຕ ຈ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ສຕ຺ຕມໍ.