໙. ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໓໕. ນວມສິກ຺ຂາປເທ – ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວາຣໂກໂສ ນາມ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ກວາຏວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາໂຓ ໂອກາໂສ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ທ຺ວາຣພາຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທິຍຑ຺ໂຒ ຫຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ທ຺ວາຣສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ກວາຏປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ກວາຏໍ ນາມ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖມ຺ປິ ໂຫຕິ ທ຺ວິຫຕ຺ຖມ຺ປິ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຫຕ຺ຖມ຺ປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວຸຕ຺ຕໍ. ຕເທວ ຫິ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວຕາປິ ‘‘ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖປາສາ’’ຕິ ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍາຕິ ສກວາຏກທ຺ວາຣພນ຺ຘຏ຺ຐປນາຍ; ສກວາຏກສ຺ສ ທ຺ວາຣພນ຺ຘສ຺ສ ນິຈ຺ຈລຠາວຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວາຣຏ຺ຐປນາຍາຕິ ອິທມ຺ປິ ຫິ ປທຠາຊນໍ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ກວາຏຎ຺ຫິ ລຫຸປຣິວຏ຺ຏກໍ ວິວຣຓກາເລ ຠິຕ຺ຕິໍ ອາຫນຕິ, ປິທຫນກາເລ ທ຺ວາຣພນ຺ຘໍ. ເຕນ ອາຫນເນນ ຠິຕ຺ຕິ ກມ຺ປຕິ, ຕໂຕ ມຕ຺ຕິກາ ຈລຕິ, ຈລິຕ຺ວາ ສິຖິລາ ວາ ໂຫຕິ ປຕຕິ ວາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ອິທໍ ນາມ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເນວ ມາຕິກາຍໍ ນ ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ປນ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາທາເປສິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເລປາເປສີ’’ຕິ ອຘິກາຣໂຕ ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ລິມ຺ປິຕພ຺ໂພ ວາ ເລປາເປຕພ຺ໂພ ວາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຍໍ ປນ ປທຠາຊເນ ‘‘ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖປາສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ທ຺ວາຣໍ ໂຫຕິ, ອຸປຣິຠາເຄ ອຸຈ຺ຈາ ຠິຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕີສຸ ທິສາສຸ ສມນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖປາສາ ອຸປຈາໂຣ ໂຫຕິ, ຂຸທ຺ທກສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ອຸປຈາໂຣ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຍໍ ຠິຕ຺ຕິໍ ວິວຣິຍມານໍ ກວາຏໍ ອາຫນຕິ, ສາ ອປຣິປູຣອຸປຈາຣາປິ ໂຫຕິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ປນ ຕີສຸ ທິສາສຸ ສມນ຺ຕາ ຫຕ຺ຖປາສາ ທ຺ວາຣສ຺ສ ນິຈ຺ຈລຠາວຕ຺ຖາຍ ເລໂປ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ສເຈ ປນສ຺ສ ທ຺ວາຣສ຺ສ ອໂຘຠາເຄປິ ເລໂປກາໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕມ຺ປິ ລິມ຺ປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອາໂລກສນ຺ຘິປຣິກມ຺ມາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາໂລກສນ຺ຘີຕິ ວາຕປານກວາຏກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕປິ ວິວຣຓກາເລ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕິເຣກມ຺ປິ ຠິຕ຺ຕິປ຺ປເທສໍ ປຫຣນ຺ຕິ. ອຸປຈາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ສພ຺ພທິສາສຸ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພທິສາສຸ ກວາຏວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາໂຓ ໂອກາໂສ ອາໂລກສນ຺ຘິປຣິກມ຺ມຕ຺ຖາຍ ລິມ຺ປິຕພ຺ໂພ ວາ ເລປາເປຕພ຺ໂພ ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເສຕວຓ຺ຓນ຺ຕິອາທິກໍ ນ ມາຕິກາຍ ປທຠາຊນໍ. ອິມິນາ ຫິ ວິຫາຣສ຺ສ ຠາຣິກຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປທຠາຊເນເຍວ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພເມຕໍ ຍຖາສຸຂໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ເລປກມ຺ເມ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຉທເນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິຈ຺ຉທນສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວຕ຺ຕິຈ຺ຉທນສ຺ສ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຉທນສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິປຣິຍາຍໍ; ປຣິຍາໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິກ຺ເຂໂປ, ປຣິກ຺ເຂປທ຺ວຍໍ ວາ ປຣິກ຺ເຂປຕ຺ຕຍໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຫຣິເຕ ຐິເຕນາຕິ ອຫຣິເຕ ຐິເຕນ. ຫຣິຕນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຘຎ຺ຎເຠທໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ມຸຄ຺ຄມາສຕິລກຸລຕ຺ຖອລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທິເຠທຎ຺ຈ ອປຣຓ຺ຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຫຣິຕໍ ນາມ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ອປຣຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ.

ສເຈ ຫຣິເຕ ຐິໂຕ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມິມ຺ປິ ເຂຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ພີຊໍ ນ ຕາວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວສ຺ເສ ວາ ປນ ປຕິເຕ ສມ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕມ຺ປິ ຫຣິຕສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູເປ ເຂຕ຺ເຕປິ ຐິເຕນ ນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ອຫຣິເຕເຍວ ຐິເຕນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາປິ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ປິຏ຺ຐິວໍສສ຺ສ ວາ ກູຏາຄາຣກຓ຺ຓິກາຍ ວາ ອຸປຣິ ຖຸປິກາຍ ວາ ປສ຺ເສ ນິສິນ຺ໂນ ຉທນມຸຂວຏ຺ຏິອນ຺ເຕນ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ຠູມິຠາເຄ ຐິຕໍ ປສ຺ສຕິ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ຠູມິຠາເຄ ຐິໂຕ, ຕໍ ອຸປຣິ ນິສິນ຺ນກໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຫຣິເຕປິ ຐຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ກສ຺ມາ? ວິຫາຣສ຺ສ ຫິ ປຕນ຺ຕສ຺ສ ອຍໍ ປຕໂນກາໂສຕິ.

໑໓໖. ມຄ຺ເຄນ ຉາເທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ເຄນ ຉາທນໍ ນາມ ອປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸຊຸກເມວ ຉາທນໍ; ຕໍ ອິຏ຺ຐກສິລາສຸຘາຫິ ລພ຺ຠຕິ. ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ທ຺ເວ ມຄ຺ຄາ ສເຈ ທຸຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອປເນຕ຺ວາປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາເທຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ອິຈ຺ຉຕິ; ຕຖາ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຕິຍໍມຄ຺ຄໍ ‘‘ອິທານິ ເອວໍ ຉາເທຫີ’’ຕິ ອາຓາເປຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ປຣິຍາເຍນາຕິ ປຣິກ຺ເຂເປນ. ເອວໍຉທນໍ ປນ ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ຍຖາ ອິຈ຺ຉຕິ ຕຖາ ທ຺ເວ ປຣິຍາເຍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຕິຍໍ ປຣິຍາຍໍ ‘‘ອິທານິ ເອວໍ ຉາເທຫີ’’ຕິ ອາຓາເປຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ປກ຺ກມຕິ, ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຐາຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເຈຕໍ ຉທນໍ ຉທນູປຣິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸປຣູປຣິຈ຺ຉນ຺ໂນ ຫິ ວິຫາໂຣ ຈິຣໍ ອໂນວສ຺ສໂກ ໂຫຕີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ເອວໍ ຉາເທນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວາ ປຣິຍາຍານໍ ວາ ອຸປຣິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຣິຍາເຍ ວາ.

໑໓໗. ກຣເຬ ກຣເຬຕິ ຕິຓມຸຏ຺ຐິຍໍ ຕິຓມຸຏ຺ຐິຍໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ຉສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ມຫລ຺ລກວິຫາຣສິກ຺ຂາປທໍ ນວມໍ.