໕. ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ໂສຓໂກຬິວິສວຕ຺ຖຸກຖາ

໒໔໒. ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ – ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣຠາເວນ ຈ ອຘິປຕິຠາເວນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ຣາຊຠາວໍ, ຣຎ຺ຎາ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ວາ. ໂສໂຓ ນາມ ໂກຬິວິໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສໂຓຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ; ໂກຬິວິໂສຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ປາທຕເລສຸ ໂລມານີຕິ ຣຕ຺ເຕສຸ ປາທຕເລສຸ ສຸຂຸມານິ ອຎ຺ຊນວຓ຺ຓານິ ກມ຺ມຈິຕ຺ຕີກຕານິ ໂລມານິ ຊາຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ອສີຕິສຫສ຺ສານໍ ປຸຣິສານໍ ເຊຏ຺ຐປຸຣິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສສ຺ສິຣິກໍ ອຸຓ຺ຓປາວາຣກໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາເທຫິ ອກ຺ກມນຏ຺ຐາເນ ປາທປຸຎ຺ຉນິກໍ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ. ເຕມາສໍ ປນ ສພ຺ເພວ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ອຍໍ ຕສ຺ສ ຈ ເຕສຎ຺ຈ ອສີຕິຍາ ຄາມິກສຫສ຺ສານໍ ປຸພ຺ພໂຍໂຄ.

ອສີຕິຄາມິກສຫສ຺ສານີຕິ ເຕສຸ ຄາເມສຸ ວສນ຺ຕານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອສີຕິສຫສ຺ສານິ. ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນາຕິ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ວິຍ; ນ ປນສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ກຣຓີຍໍ ອຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນາ. ຣາຊາ ກິຣ ຕານິປິ ອສີຕິກຸລປຸຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ສນ຺ນິປາຕາເປນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ອປຣິສງ຺ກນ຺ໂຕ ໂສໂຓ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິປາຕາເປສິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິເກ ອຕ຺ເຖຕິ ‘‘ກສິວຓິຊ຺ຊາທີນິ ຘມ຺ເມນ ກຕ຺ຕພ຺ພານິ, ມາຕາປິຕໂຣ ຘມ຺ເມນ ໂປສິຕພ຺ພາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ອິຘໂລກຫິເຕ ອຕ຺ເຖ ອນຸສາສິຕ຺ວາ. ໂສ ໂນ ຠຄວາຕິ ໂສ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ຕຸມ຺ເຫ ສມ຺ປຣາຍິເກ ອຕ຺ເຖ ອນຸສາສິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠຄວນ຺ຕໍ ປຏິເວເທມີຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຊານາເປມິ. ປາຏິກາຍ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ໂສປານສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອຑ຺ຒຈນ຺ທປາສາເຓ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ຍສ຺ສ ທານິ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ຍສ຺ສ ເຕສໍ ຫິຕກິຣິຍຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວາ ກາລໍ ຊານາຕິ. ວິຫາຣປຈ຺ຉາຍາຍນ຺ຕິ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ຉາຍາຍໍ. ສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕີຕິ ປສາທວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕິ. ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍາຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຸນ ວິສິຏ຺ຐຕຣໍ ທສ຺ເສຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ຕຣຘາຍຕີຕິ ອທສ຺ສນໍ ໂຫຕິ.

ໂສຓສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາກຖາ

໒໔໓. ໂລຫິເຕນ ຜຸໂຏ ໂຫຕີຕິ ໂລຫິເຕນ ມກ຺ຂິໂຕ ໂຫຕິ. ຄວາຆາຕນນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ຄາໂວ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕາທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ນາມ ວີຓາຍ ວາທນກຸສໂລ. ວີຓາຍ ຕນ຺ຕິສ຺ສເຣຕິ ວີຓາຍ ຕນ຺ຕິຍາ ສເຣ. ອຈ຺ຈາຍຕາຕິ ອຕິອາຍຕາ ຂຣມຸຈ຺ຉິຕາ. ສຣວຕີຕິ ສຣສມ຺ປນ຺ນາ. ກມ຺ມຎ຺ຎາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂມາ. ອຕິສິຖິລາຕິ ມນ຺ທມຸຈ຺ຉນາ. ສເມ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ມຊ຺ຌິເມ ສເຣ ຐເປຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຉິຕາ. ວີຣິຍສມຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫາຕິ ວີຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຫິ, ວີຣິຍໍ ສມເຖນ ໂຍເຊຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ສມຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌາຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕໍ ສມຠາວໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ, ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ສທ຺ຘາຍ, ວີຣິຍໍ ສມາຘິນາ, ສມາຘິຎ຺ຈ ວີຣິເຍນ ໂຍຊຍມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌ. ຕຕ຺ຖ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຖ ສຕິ, ເຍນ ອາທາເສ ມຸຂພິມ຺ເພເນວ ນິມິຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ ຜລນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຫິ, ນິພ຺ພຕ຺ເຕຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໔໔. ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຣຫາ ອຫນ຺ຕິ ຊານາເປຍ຺ຍໍ. ຉ ຐານານີຕິ ຉ ກາຣຓານິ. ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຣຫຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ເຕເຫວ ປວິວິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປວິເວໂກ, ພ຺ຍາປຊ຺ຊາຠາວໂຕ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ, ອຸປາທານສ຺ສ ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸປາທານກ຺ຂໂຍ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ, ສມ຺ໂມຫາຠາວໂຕ ອສມ຺ໂມໂຫຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຏິເວຘຣຫິຕໍ ເກວລໍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ. ປຏິຈຍນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣເຓນ ວຸຑ຺ຒິໍ. ວີຕຣາຄຕ຺ຕາຕິ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິເວເຘນ ຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຕ຺ຕາເຍວ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣເນວ ວິຫຣຕິ, ຕນ຺ນິນ຺ນມານໂສເຍວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນ຺ຕິ ຈຕຸປຈ຺ຈຍລາຠຎ຺ຈ ເຕສໍເຍວ ສຸກຕຠາວຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຠຓນຎ຺ຈ. ນິກາມຍມາໂນຕິ ອິຈ຺ຉມາໂນ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ປວິເວກາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວິເວເກ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ອຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສີລພ຺ພຕປຣາມາສນ຺ຕິ ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ປຣາມສິຕ຺ວາ ຄຫິຕຄຫຓມຕ຺ຕໍ. ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ສາຣຠາເວນ ຊານນ຺ໂຕ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາວ ນເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຠຸສາຕິ ພລວນ຺ໂຕ. ເນວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອມິສ຺ສີກຕນ຺ຕິ ອມິສ຺ສກຕໍ. ກິເລສາຫິ ອາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມິສ຺ສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຠາວາ ອມິສ຺ສີກຕໍ. ຐິຕນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຈລນປ຺ປຕ຺ຕໍ. ວຍຎ຺ຈສ຺ສານຸປສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທມ຺ປິ ວຍມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ.

ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ. ເສສປເທຫິປິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ກຖິຕໍ. ອຸປາທານກ຺ຂຍສ຺ສາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອສມ຺ໂມຫຎ຺ຈ ເຈຕໂສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອສມ຺ໂມຫໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ທິສ຺ວາ ອາຍຕນຸປ຺ປາທນ຺ຕິ ອາຍຕນານໍ ອຸປ຺ປາທຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ. ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ອິມາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພຸຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ຕາທິໂນຕິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ອນຸນຍປຏິເຆຫິ ອກມ຺ປິຍຕ຺ຕາ ຕາທີ, ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ.

ທິຄຸຓາທິອຸປາຫນປຏິກ຺ເຂປກຖາ

໒໔໕. ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ. ອຕ຺ໂຖ ຈ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເຍນ ອຣຫາຕິ ຎາຍຕິ, ໂສ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ປນ ສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນໂຕເຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕາ ຈ ອນຸປນີໂຕຕິ ອຫໍ ອຣຫາຕິ ເອວໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນວເສນ ອຕ຺ຕາ ນ ອຸປນີໂຕ. ອຖ ຈ ປນິເຘກຈ຺ເຈ ໂມຆປຸຣິສາຕິ ອຎ຺ເຎ ປນ ຕຸຈ຺ຉປຸຣິສາ ຫສມານາ ວິຍ ອສນ຺ຕເມວ ອຎ຺ຎໍ ວຈນມຕ຺ເຕນ ສນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ. ເອກປລາສິກນ຺ຕິ ເອກປຏລໍ. ອສີຕິສກຏວາເຫຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສກຏຠາຣາ ເອໂກ ວາໂຫຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕ຺ຕຫຕ຺ຖິກຎ຺ຈ ອນີກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຉ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ເອໂກ ຈ ຫຕ຺ຖີຕິ ອິທເມກໍ ອນີກໍ. ອີທິສານິ ສຕ຺ຕ ອນີການິ ສຕ຺ຕຫຕ຺ຖິກໍ ອນີກໍ ນາມ. ທິຄຸຓາຕິ ທ຺ວິປຏລາ. ຕິຄຸຓາຕິ ຕິປຏລາ. ຄຓງ຺ຄຸຓູປາຫນາຕິ ຈຕຸປຏລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສພ຺ພນີລິກາທິປຏິກ຺ເຂປກຖາ

໒໔໖. ສພ຺ພນີລິກາຕິ ສພ຺ພາວ ນີລິກາ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພປີຕິກາທີສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ນີລິກາ ອຸມາປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ ໂຫຕິ, ປີຕິກາ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ, ໂລຫິຕິກາ ຊຍສຸມນປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ, ມຎ຺ຊິຏ຺ຐິກາ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐວຓ຺ຓາ ເອວ, ກຓ຺ຫາ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກວຓ຺ຓາ, ມຫາຣງ຺ຄຣຕ຺ຕາ ສຕປທິປິຏ຺ຐິວຓ຺ຓາ, ມຫານາມຣຕ຺ຕາ ສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓາ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ຓາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ປທຸມປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເອຕາສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ລຠິຕ຺ວາ ຣຊນໍ ໂຈຬເກນ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ວຓ຺ຓໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຘາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ຠິນ຺ເນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ນີລກວທ຺ຘິກາຕິ ຍາສໍ ວທ຺ຘາເຍວ ນີລາ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອຕາປິ ວຓ຺ຓເຠທໍ ກຕ຺ວາ ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຂລ຺ລກພທ຺ຘາຕິ ປຓ຺ຫິປິຘານຕ຺ຖໍ ຕເລ ຂລ຺ລກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕາ. ປຸຏພທ຺ຘາຕິ ໂຍນກອຸປາຫນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍາ ຍາວຊງ຺ຆໂຕ ສພ຺ພປາທໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ. ປາລິຄຸຓ຺ຐິມາຕິ ປລິຄຸຓ຺ຐິຕ຺ວາ ກຕາ; ຍາ ອຸປຣິ ປາທມຕ຺ຕເມວ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ນ ຊງ຺ຆໍ. ຕູລປຸຓ຺ຓິກາຕິ ຕູລປິຈຸນາ ປູເຣຕ຺ວາ ກຕາ. ຕິຕ຺ຕິຣປຕ຺ຕິກາຕິ ຕິຕ຺ຕິຣປຕ຺ຕສທິສາ ວິຈິຕ຺ຕພທ຺ຘາ. ເມຓ຺ຑວິສາຓວທ຺ຘິກາຕິ ກຓ຺ຓິກຏ຺ຐາເນ ເມຓ຺ຑກສິງ຺ຄສຓ຺ຐາເນ ວທ຺ເຘ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາ. ອຊວິສາຓວທ຺ຘິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິຈ຺ຉິກາຬິກາປິ ຕຕ຺ເຖວ ວິຈ຺ຉິກນງ຺ຄຸຏ຺ຐສຓ຺ຐາເນ ວທ຺ເຘ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາ. ໂມຣປິຎ຺ຉປຣິສິພ຺ພິຕາຕິ ຕເລສຸ ວາ ວທ຺ເຘສຸ ວາ ໂມຣປິຎ຺ເຉຫິ ສຸຕ຺ຕກສທິເສຫິ ປຣິສິພ຺ພິຕາ. ຈິຕ຺ຣາຕິ ວິຈິຕ຺ຣາ; ເອຕາສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ລຠິຕ຺ວາ, ສເຈ ຕານິ ຂລ຺ລກາທີນິ ອປເນຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ວຬຎ຺ຊິຕຸໍ, ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ປນ ສຕິ ວຬຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ສີຫຈມ຺ມປຣິກ຺ຂຏາ ນາມ ປຣິຍນ຺ເຕສຸ ຈີວເຣ ອນຸວາຕໍ ວິຍ ສີຫຈມ຺ມໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕາ. ລູວກຈມ຺ມປຣິກ຺ຂຏາຕິ ປກ຺ຂິພິຬາລຈມ຺ມປຣິກ຺ຂຏາ. ເອຕາສຸປິ ຍາ ກາຈິ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ຈມ຺ມໍ ອປເນຕ຺ວາ ຘາເຣຕພ຺ພາ.

໒໔໗. ໂອມຸກ຺ກນ຺ຕິ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອປນີຕໍ. ນວາຕິ ອປຣິຠຸຕ຺ຕາ.

ອຊ຺ຌາຣາເມອຸປາຫນປຏິກ຺ເຂປກຖາ

໒໔໘. ອຠິຊີວນິກສ຺ສາຕິ ເຍນ ສິປ຺ເປນ ອຠິຊີວນ຺ຕິ, ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ກາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘ ໂຂ ຕໍ ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອິຘ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ ໂສເຠຍ຺ຍາຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ຕຸມ຺ເຫຕິ ເຍ ຕຸມ຺ເຫ. ອຖ ວາ ຍທິ ຕຸມ຺ເຫຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິສທ຺ທສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ເຖ ອຍໍ ນິປາໂຕ. ອາຈຣິເຍສູຕິອາທິມ຺ຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ, ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ, ນິສ຺ສຍາຈາຣິໂຍ, ອຸທ຺ເທສາຈຣິໂຍຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອິຘ ອາຈຣິຍາ ເອວ. ອວສ຺ສິກສ຺ສ ຉພ຺ພສ຺ໂສ ອາຈຣິຍມຕ຺ໂຕ. ໂສ ຫິ ຈຕຸວສ຺ສກາເລ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວຈ຺ຉຕິ; ເອວໍ ເອກວສ຺ສສ຺ສ ສຕ຺ຕວສ຺ໂສ, ທຸວສ຺ສສ຺ສ ອຏ຺ຐວສ຺ໂສ, ຕິວສ຺ສສ຺ສ ນວວສ຺ໂສ, ຈຕຸວສ຺ສສ຺ສ ທສວສ຺ໂສ. ອິເມປິ ອາຈຣິຍມຕ຺ຕາ ເອວ. ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ຕາ ປນ ສຫາຍຠິກ຺ຂູ, ເຍ ວາ ປນ ເກຈິ ທສຫິ ວສ຺ເສຫິ ມຫນ຺ຕຕຣາ ເຕ ສພ຺ເພປິ ອຸປຊ຺ຌາຍມຕ຺ຕາ ນາມ. ເອຕ຺ຕເກສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ອນຸປາຫເນສຸ ຈງ຺ກມນ຺ເຕສຸ ສອຸປາຫນສ຺ສ ຈງ຺ກມໂຕ ອາປຕ຺ຕິ.

໒໔໙. ປາທຂີລາພາໂຘ ນາມ ປາທໂຕ ຂີລສທິສໍ ມໍສໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໕໑. ຕິຓປາທຸກາຕິ ເຍນ ເກນຈິ ຕິເຓນ ກຕປາທຸກາ. ຫິນ຺ຕາລປາທຸກາຕິ ຂຊ຺ຊູຣີປຕ຺ເຕຫິ ກຕປາທຸກາ; ຫິນ຺ຕາລປຕ຺ເຕຫິປິ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ກມລປາທຸກາຕິ ກມລຕິຓໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກຕປາທຸກາ; ອຸສີຣປາທຸກາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ກມ຺ພລປາທຸກາຕິ ອຸຓ຺ຓາຫິ ກຕປາທຸກາ. ອສງ຺ກມນີຍາຕິ ຠູມິຍໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ນິຈ຺ຈລາ ອສໍຫາຣິຍາ.

໒໕໒. ອງ຺ຄຊາຕໍ ຉຸປນ຺ຕີຕິ ອງ຺ຄຊາເຕເນວ ອງ຺ຄຊາຕໍ ຉຸປນ຺ຕິ. ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕີຕິ ອນ຺ໂຕ ອຸທເກ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕິ.

ຍານາທິປຏິກ຺ເຂປກຖາ

໒໕໓. ອິຕ຺ຖິຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ເຘນຸຍຸຕ຺ເຕນ. ປຸຣິສນ຺ຕເຣນາຕິ ປຸຣິສສາຣຖິນາ. ປຸຣິສຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ໂຄຓຍຸຕ຺ເຕນ. ອິຕ຺ຖນ຺ຕເຣນາຕິ ອິຕ຺ຖິສາຣຖິນາ. ຄງ຺ຄາມຫິຍາຍາຕິ ຄງ຺ຄາມຫກີຬິກາຍ. ປຸຣິສຍຸຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖວຏ຺ຏກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິສຍຸຕ຺ຕໍ ອິຕ຺ຖິສາຣຖິ ວາ ໂຫຕຸ, ປຸຣິສສາຣຖິ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖວຏ຺ຏກໍ ປນ ອິຕ຺ຖິໂຍ ວາ ວຏ຺ເຏນ຺ຕຸ ປຸຣິສາ ວາ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຍານຸຄ຺ຆາເຕນາຕິ ຍານໍ ອຠິຣຸຫນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ຈລຕິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ. ສິວິກນ຺ຕິ ປີຐກສິວິກໍ. ປາຏງ຺ກິນ຺ຕິ ວໍເສ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ກຕໍ ປຏໂປຕລິກໍ.

໒໕໔. ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນນານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈາສຍນນ຺ຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ມຎ຺ຈໍ. ມຫາສຍນນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍຕ຺ຖຣຓໍ, ອາສນ຺ທີອາທີສຸ ອາສນ຺ທີຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕາສນໍ. ປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ປາເທສຸ ວາຬຣູປານິ ຐເປຕ຺ວາ ກໂຕ. ໂຄນໂກຕິ ທີຆໂລມໂກ ມຫາໂກຊໂວ; ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິການິ ກິຣ ຕສ຺ສ ໂລມານິ. ຈິຕ຺ຕກາຕິ ວານຈິຕ຺ໂຣ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣໂຓ. ປຏິກາຕິ ອຸຓ຺ຓາມໂຍ ເສຕຕ຺ຖຣໂຓ. ປຏລິກາຕິ ຆນປຸປ຺ຜໂກ ອຸຓ຺ຓາມຍໂລຫິຕຕ຺ຖຣໂຓ; ໂຍ ອາມລກປຏ຺ໂຏຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕູລິກາຕິ ປກຕິຕູລິກາເຍວ. ວິກຕິກາຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິຣູປວິຈິຕ຺ໂຣ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣໂຓ. ອຸທ຺ທໂລມີຕິ ເອກໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໂລມໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ; ‘‘ອຸທ຺ຘໂລມີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ເອກນ຺ຕໂລມີຕິ ອຸຠໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໂລມໍ ອຸຓ຺ຓາມຍຕ຺ຖຣຓໍ. ກຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກເສຍ຺ຍກຏ຺ຏິສ຺ສມຍໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ໂກເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກສິຍສຸຕ຺ຕມຍໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ; ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ.

ກຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ນາຏກິຕ຺ຖີນໍ ຐຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນໂຍຄ຺ຄໍ ອຸຓ຺ຓາມຍອຕ຺ຖຣຓໍ. ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣອສ຺ສຕ຺ຖຣາຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສປິຏ຺ຐີສຸ ອຕ຺ຖຣຓກອຕ຺ຖຣຓາ ເອວ. ຣຖຕ຺ຖເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຊິນປ຺ປເວຓີຕິ ອຊິນຈມ຺ເມຫິ ມຎ຺ຈປ຺ປມາເຓນ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກຕາ ປເວຓີ. ກທລີມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ກທລີມິຄຈມ຺ມໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກຕໍ ປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ, ອຸຕ຺ຕມປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ກິຣ ເສຕວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປຣິ ກທລີມິຄຈມ຺ມໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທນ຺ຕິ ສຫ ອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທເນນ; ອຸປຣິພທ຺ເຘນ ຣຕ຺ຕວິຕາເນນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຕວິຕານມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ອກປ຺ປິຍປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ ສຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອສຕິ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘານນ຺ຕິ ສີສູປຘານຎ຺ຈ ປາທູປຘານຎ຺ຈາຕິ ມຎ຺ຈສ຺ສ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘານໍ, ເອຕໍ ນ ກປ຺ປຕິ. ຍໍ ປນ ເອກເມວ ອຸປຘານໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຣຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ, ປທຸມວຓ຺ຓໍ ວາ ຈິຕ຺ຣໍ ວາ, ສເຈ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ, ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາອຸປຘານໍ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ພຈມ຺ມປຏິກ຺ເຂປາທິກຖາ

໒໕໕. ທີປິຈ຺ຉາໂປຕິ ທີປິໂປຕໂກ. ໂອຄຸມ຺ຜິຍນ຺ຕີຕິ ຠິຕ຺ຕິທຓ຺ຑກາທີສຸ ເວເຐຕ຺ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ.

໒໕໖. ອຠິນິສີທິຕຸນ຺ຕິ ອຠິນິສ຺ສາຍ ນິສີທິຕຸໍ; ອປສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສອຸປາຫເນນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຄິລາໂນ ນາມ ໂຍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອນຸປາຫໂນ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ.

໒໕໗. ກຸຣຣຆເຣຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ; ເອເຕນສ຺ສ ໂຄຈຣຄາໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ປປຕເກ ປພ຺ພເຕຕິ ປປຕນາມເກ ປພ຺ພເຕ; ເອເຕນສ຺ສ ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສໂຓຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ປນ ກຓ຺ຓປິຬນ຺ຘນກໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຸຏິກຓ຺ໂຓ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ; ໂກຏິກຓ຺ໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທິກນ຺ຕິ ປສາທຊນກໍ. ປສາທນີຍນ຺ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖເວວຈນໍ. ອຸຕ຺ຕມທມຖສມຖນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ທມຖຎ຺ຈ ສມຖຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ສມາຘິຎ຺ຈ ກາຍູປສມຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕູປສມຎ຺ຈາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ທນ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ວິສູກາຍິກວິປ຺ຜນ຺ທິຕານໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ທນ຺ຕໍ; ຂີຓກິເລສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສໍວຣຄຸຕ຺ຕິຍາ ຄຸຕ຺ຕໍ. ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຍຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ນາຄນ຺ຕິ ອາຄຸວິຣຫິຕໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ເມ ວສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນາຕິ ມມ ປພ຺ພຊ຺ຊາທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕິຓ຺ຓໍ ວສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ. ອຸປສມ຺ປທໍ ອລຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຫໍ ອຸປສມ຺ປທໍ ອລຠິໍ. ກຓ຺ຫຸຕ຺ຕຣາຕິ ກຓ຺ຫມຕ຺ຕິກຸຕ຺ຕຣາ; ອຸປຣິ ວຑ຺ຒິຕກຓ຺ຫມຕ຺ຕິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຄກຓ຺ຏກຫຕາຕິ ຄຸນ຺ນໍ ຂຸເຣຫິ ອກ຺ກນ຺ຕຠູມິໂຕ ສມຸຏ຺ຐິເຕຫິ ໂຄກຓ຺ຏເກຫິ ອຸປຫຕາ. ເຕ ກິຣ ໂຄກຓ຺ຏເກ ເອກປຏລິກາ ອຸປາຫນາ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ; ເອວໍ ຂຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອຣຄູ, ໂມຣຄູ, ມຊ຺ຊາຣູ, ຊນ຺ຕູຕິ ອິມາ ຈຕສ຺ໂສປິ ຕິຓຊາຕິໂຍ; ເອເຕຫິ ກຏສາຣເກ ຈ ຕຏ຺ຏິກາໂຍ ຈ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ເອຣຄູຕິ ເອຣກຕິຓໍ; ຕໍ ໂອຬາຣິກໍ. ໂມຣຄູຕິຓໍ ຕມ຺ພສີສໍ ມຸທຸກໍ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສໍ, ເຕນ ກຕຕຏ຺ຏິກາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ເຕ ປຸນ ອຸທ຺ຘຸມາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ມຊ຺ຊາຣຸນາ ສາຏເກປິ ກໂຣນ຺ຕິ. ຊນ຺ຕຸສ຺ສ ມຓິສທິໂສ ວຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປສີຕິ ຠິສິໍ ວາ ກຏສາຣກໍ ວາ ປຎ຺ຎເປສິ; ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຈ ປນ ໂສຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘‘ອາວຸໂສ ສຕ຺ຖາ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອກາວາເສ ວສິຕຸກາໂມ, ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍເຍວ ເຕ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໒໕໘. ອຍໍ ຂ຺ວສ຺ສ ກາໂລຕິ ອຍໍ ໂຂ ກາໂລ ຠເວຍ຺ຍ. ປຣິທສ຺ສີຕິ ປຣິທສ຺ເສສິ. ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ວເທຍ຺ຍາສີຕິ ຍໍ ເມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຊານາເປສິ, ຕສ຺ສ ອຍໍ ກາໂລ ຠເວຍ຺ຍ, ຫນ຺ທ ທານິ ອາໂຣເຈມິ ຕໍ ສາສນ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໕໙. ວິນຍຘຣປຎ຺ຈເມນາຕິ ອນຸສ຺ສາວນາຈຣິຍປຎ຺ຈເມນ. ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ສພ຺ພປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຈມ຺ມໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຍນ ເກນຈິ ຈມ຺ເມນ ອຸປາຫນາ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປາຫນໂກສກສຕ຺ຖໂກສກກຸຎ຺ຈິກໂກສເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈມ຺ມານິ ອຕ຺ຖຣຓານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອຬກຈມ຺ມໍ ອຊຈມ຺ມຎ຺ຈ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ມິຄຈມ຺ເມ ເອຓີມິໂຄ ວາຕມິໂຄ ປສທມິໂຄ ກຸຣງ຺ຄມິໂຄ ມິຄມາຕຸໂກ ໂຣຫິຕມິໂຄຕິ ເອເຕສໍເຍວ ຈມ຺ມານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ –

ມກ຺ກໂຏ ກາຬສີໂຫ ຈ, ສຣໂຠ ກທລີມິໂຄ;

ເຍ ຈ ວາຬມິຄາ ເກຈິ, ເຕສໍ ຈມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວາຬມິຄາຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆອຈ຺ຉຕຣຈ຺ຉາ; ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອເຕສໍເຍວ, ເຍສໍ ປນ ຈມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອນ຺ຕມໂສ ໂຄມຫິໍສສສພິຬາຣາທໂຍປິ ສພ຺ເພ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວາຬມິຄາຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ສພ຺ເພສໍ ຈມ຺ມໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ຕາວ ຕໍ ຄຓນູປຄໍ ຍາວ ນ ຫຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຍາວ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວາ ນ ທິນ຺ນໍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠນ຺ເຕ ຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຫິຓິຕ຺ວາ ວາ ນາໂຣຈິຕໍ, ຕາວ ຄຓນໍ ນ ອຸເປຕິ. ສເຈ ອນຘິຏ຺ຐິຕໍ, ວຏ຺ຏຕິ; ອຘິຏ຺ຐິຕຎ຺ຈ ຄຓນໍ ນ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທາ ປນ ອາເນຕ຺ວາ ວາ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວາ ສຸຕໍ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫເມວ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີຕິ.

ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.