໓. ວສ຺ສູປນາຍິກກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ວສ຺ສູປນາຍິການຸຊານນກຖາ

໑໘໔. ວສ຺ສູປນາຍິກກ຺ຂນ຺ຘເກ – ອປຎ຺ຎຕ຺ໂຕຕິ ອນນຸຎ຺ຎາໂຕ ອສໍວິຫິໂຕ ວາ. ເຕ ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ, ອິຘສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ. ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທນ຺ຕາຕິ ວິນາສໍ ອາປາເທນ຺ຕາ. ສງ຺ກສາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສິສ຺ສນ຺ຕິ. ສກຸນ຺ຕກາຕິ ສກຸຓາ. ວສ຺ສາເນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ວສ຺ສານນາມເກ ເຕມາເສ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕິ ນຸ ໂຂ ວສ຺ສູປນາຍິກາຕິ ກຕິ ນຸ ໂຂ ວສ຺ສູປຄມນານິ. ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາຍ ອສ຺ສາຕິ ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາ, ຕສ຺ສາ ອປຣຊ຺ຊຸຄຕາຍ; ອຕິກ຺ກນ຺ຕາຍ ອປຣສ຺ມິໍ ທິວເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍນເຍປິ ມາໂສ ຄຕາຍ ອສ຺ສາຕິ ມາສຄຕາ, ຕສ຺ສາ ມາສຄຕາຍ; ອຕິກ຺ກນ຺ຕາຍ ມາເສ ປຣິປຸຓ຺ເຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມາຍ ອນນ຺ຕເຣ ປາຏິປທທິວເສ, ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມິໂຕ ວາ ອປຣາຍ ປຸຓ຺ຓມາຍ ອນນ຺ຕເຣ ປາຏິປທທິວເສເຍວ ວິຫາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເຈຕິຍວນ຺ທນາທິສາມີຈິກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອິມໍ ເຕມາສໍ ວສ຺ສໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ສກິໍ ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວສ຺ສາເນຈາຣິກາປຏິກ຺ເຂປາທິກຖາ

໑໘໕-໖. ໂຍ ປກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນເປກ຺ຂຄມເນນ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາປເນນ ວາ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຫາຣຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ຕໍ ທິວສໍ ວິຫາຣສຕສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມຕິ, ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣູປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາວ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເອກາ ເອວ ອາປຕ຺ຕິ. ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຸຣິມິກໍ ອນຸປຄເຕນ ປຈ຺ຉິມິກາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາ.

ວສ຺ສໍ ອຸກ຺ກຑ຺ຒິຕຸກາໂມຕິ ວສ຺ສນາມກໍ ປຐມມາສໍ ອຸກ຺ກຑ຺ຒິຕຸກາໂມ, ສາວຓມາສໍ ອກຕ຺ວາ ປຸນ ອາສາຬ຺ຫີມາສເມວ ກຕ຺ຕຸກາໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຄເມ ຊຸຓ຺ເຫຕິ ອາຄເມ ມາເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ ຣາຊູນໍ ອນຸວຕ຺ຕິຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວສ຺ສຸກ຺ກຑ຺ຒເນ ຠິກ຺ຂູນໍ ກາຈິ ປຣິຫານິ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຸວຕ຺ຕິຕຸໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ຘມ຺ມິເກ ກມ຺ເມ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ອຘມ຺ມິເກ ປນ ນ ກສ຺ສຈິ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ.

ສຕ຺ຕາຫກຣຓີຍານຸຊານນກຖາ

໑໘໗-໘. ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍສຸ – ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີຍໍ, ເຕນ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ກຣຓຠູເຕນ ຄນ຺ຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫິເຕ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຠິກ຺ຂຸອາທີຫິ ທູເຕ ປຫິເຕເຍວ ຄນ຺ຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຕາຫໍ ສນ຺ນິວຕ຺ໂຕ ກາຕພ຺ໂພຕິ ສຕ຺ຕາເຫເຍວ ສນ຺ນິວຕ຺ຕິຕພ຺ໂພ, ອຏ຺ຐໂມ ອຣຸໂຓ ຕຕ຺ເຖວ ນ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສາຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຈ຺ຈກຸຏິ ຊນ຺ຕາຆຣໍ ຊນ຺ຕາຆຣສາລາຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ປຣິຫີນານິ.

໑໘໙. ອຸໂທສິຕາທີນິ ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາເນວ. ຣສວຕີຕິ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາເຣຍ຺ຍໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕເມວ. ປຸຣາຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ປລຸຊ຺ຊຕີຕິ ຍາວ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ນ ປລຸຊ຺ຊຕິ, ຍາວ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ນ ວິນສ຺ສຕິ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ປນສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ ກຣຓີຍໍ ວາຕິ ເອເຕນ ປຣິສງ຺ຂຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຣຓີຍໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອິຈ຺ຉາມິ ທານຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ຠິກ຺ຂູ ຈ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາວ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ເປສິເຕ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ເອເຕສໍ ວາ ເວວຈເນນ. ເປຍ຺ຍາລກ຺ກໂມ ປນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຍຖາ ‘‘ອຸປາສເກນ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວິຫາຣາທໂຍ ກາຣາປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ, ສມ຺ພຫຸລາ ສິກ຺ຂມານາໂຍ, ເອກໍ ສິກ຺ຂມານໍ, ສມ຺ພຫຸເລ ສາມເຓເຣ, ເອກໍ ສາມເຓຣໍ, ສມ຺ພຫຸລາ ສາມເຓຣິໂຍ, ເອກໍ ສາມເຓຣິໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ນິເວສນໍ ກາຣາປິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວເມວ ‘‘ອຸປາສິກາຍ, ຠິກ຺ຂຸນາ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓເຣນ, ສາມເຓຣິຍາ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອເຕສຸ ສຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸ ກຣຓີເຍສຸ ປຫິເຕ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ປຎ຺ຈນ຺ນໍອປ຺ປຫິເຕປິອນຸຊານນກຖາ

໑໙໓. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນາຕິ ເອເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸອາທີນໍ ສຫຘມ຺ມິການໍ ‘‘ຄິລານຠຕ຺ຕໍ ວາ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ວາ, ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ວາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ປຣໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕນ ກາຣເຓນ ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ. ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຄຣຸຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປຣິວາສາຣໂຫ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ໂຫຕິ, ມານຕ຺ຕາຣໂຫ, ອພ຺ຠານາຣໂຫ, ສງ຺ໂຆ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ກຕໍ ວາ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ໂຫຕີຕິ ເອເຕຫິ ທສຫິ ກາຣເຓຫິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ນວຫິ ກາຣເຓຫິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ສິກ຺ຂມານາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຉຫິ – ອາທິໂຕ ຈຕູຫິ, ສິກ຺ຂາ ກຸປ຺ປິຕາ ໂຫຕິ, ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາມາ ໂຫຕີຕິ. ສາມເຓຣສ຺ສາປິ ຉຫິ – ອາທິໂຕ ຈຕູຫິ, ວສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ. ສາມເຓຣິຍາ ອຸປສມ຺ປທໍ ອປເນຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈຫິ. ປຣໂຕ ມາຕາປິຕູນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕຏ຺ຐາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເຍ ມາຕາປິຕູນໍ ອຸປຏ຺ຐາກາ ຎາຕກາ ວາ ອຎ຺ຎາຕກາ ວາ ເຕສມ຺ປິ ອປ຺ປຫິເຕ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເນວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ, ນ ປາຬິຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ປຫິເຕເຍວອນຸຊານນກຖາ

໑໙໙. ຠິກ຺ຂຸຄຕິໂກຕິ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສນກປຸຣິໂສ. ອຸນ຺ທ຺ຣິຍຕີຕິ ປລຸຊ຺ຊຕິ. ຠຓ຺ຑໍ ເຉທາປິຕນ຺ຕິ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣຠຓ຺ຑໍ ເຉທາປິຕໍ. ອາວຫາເປຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອາຫຣາເປຍ຺ຍຸໍ. ທຊ຺ຊາຫນ຺ຕິ ທຊ຺ເຊ ອຫໍ. ສງ຺ຆກຣຓີເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຸໂປສຖາຄາຣາທີສຸ ເສນາສເນສຸ ເຈຕິຍຉຕ຺ຕເວທິກາທີສຸ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອນ຺ຕມໂສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຄ຺ຄລິກເສນາສນມ຺ປິ, ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆກຣຓີຍເມວ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣາທີນິ ວາ ອາຫຣິຕຸໍ ວຑ຺ຒກີປ຺ປຠຸຕີນໍ ຠຕ຺ຕເວຕນາທີນິ ວາ ທາເປຕຸໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປາຬິມຸຕ຺ຕກຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທວິນິຈ຺ຉໂຍ – ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ອນິມນ຺ຕິເຕນ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ມຫາວາເສ ປຐມໍເຍວ ກຕິກາ ກຕາ ໂຫຕິ – ‘‘ອສຸກທິວສໍ ນາມ ສນ຺ນິປຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ, ນິມນ຺ຕິໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ຠຓ຺ຑກໍ ໂຘວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ປຫິຓນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ນາຕິທູເຣ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຊ຺ເຊວ ອາຄມິສ຺ສາມີຕິ ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍປິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອາຈຣິຍໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປນ ຄນ຺ຕຸໍ ລຠຕິ. ສເຈ ປນ ນໍ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ອຊ຺ຊ ມາ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ວາ ຎາຕິກຸລໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ.

ອນ຺ຕຣາເຍອນາປຕ຺ຕິວສ຺ສຈ຺ເຉທກຖາ

໒໐໑. ເຍນ ຄາໂມ ເຕນ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິອາທີສຸ ສເຈ ຄາໂມ ອວິທູຣໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິຫາຣເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທູຣໍ ຄໂຕ, ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຣຸໂຓ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ. ນ ສກ຺ກາ ເຈ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຣວ ສຠາຄຏ຺ຐາເນ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມນຸສ຺ສາ ຍຖາປວຕ຺ຕານິ ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ເທນ຺ຕິ, ‘‘ນ ມຍໍ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສິມ຺ຫາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ‘‘ມຍໍ ວິຫາຣສ຺ສ ວາ ປາສາທສ຺ສ ວາ ນ ເທມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທມ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວສິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຍຖາສຸຂໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍເຍວ ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ປາປຸຓາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຍຕ຺ຖ ວສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປາປຸຓາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປວາຣິຕກາເລ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທນ຺ຕິ, ຍທິ ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາປຍິໍສຸ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຉິນ຺ນວສ຺ເສຫິ ປນ ‘‘ນ ມຍໍ ຕຕ຺ຖ ວສິມ຺ຫ, ຉິນ຺ນວສ຺ສາ ມຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍທິ ‘‘ເຍສໍ ອມ຺ຫາກໍ ເສນາສນໍ ປາປິຕໍ, ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ວິຫາເຣ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ ມາ ວິນສ຺ສີຕິ ອິຘ ອາຫຏໍ ຈີວຣາທິເວຠງ຺ຄິຍຠຓ຺ຑໍ, ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິໂຕ ອຍ຺ຍານໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ເທຖາ’’ຕິ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ທິນ຺ເນ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸອາທິເກ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຆິກຎ຺ຫິ ເວຠງ຺ຄິຍຠຓ຺ຑໍ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ວາ ພຫິສີມາຍ ວາ ໂຫຕຸ, ພຫິສີມາຍ ຐິຕານໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ຐິຕມ຺ປິ ປນ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຐິຕານໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ສງ຺ຆເຠເທອນາປຕ຺ຕິວສ຺ສຈ຺ເຉທກຖາ

໒໐໒. ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິນ຺ເນ ສງ຺ເຆ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຣຓີຍໍ ນຕ຺ຖິ, ໂຍ ປນ ‘‘ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາສງ຺ກິໂຕ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຠິນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ພຫຸລາຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ນ ໂຂ ອຸປາລິ ຠິກ຺ຂຸນີ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ທຕີ’’ຕິ. ເອຕາ ປນ ນິສ຺ສາຍ ອນຸພລໍ ກຕ຺ວາ ຍໍ ສງ຺ຆໍ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອາສງ຺ກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວຊາທີສຸວສ຺ສູປຄມນກຖາ

໒໐໓. ວໂຊຕິ ໂຄປາລການໍ ນິວາສຏ຺ຐານໍ. ເຍນ ວໂຊຕິ ເອຕ຺ຖ ວເຊນ ສທ຺ຘິໍ ຄຕສ຺ສ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອຸປກຏ຺ຐາຍາຕິ ອາສນ຺ນາຍ. ສຕ຺ເຖ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປາສກາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ກຸຏິກາ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ສເຈ ກຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ເທນ຺ຕິ, ສາລາສງ຺ເຂເປນ ຐິຕສກຏສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ເຕນ ອາລໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ສຕ຺ເຖ ປນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອາລໂຍ ນາມ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕໍ. ສເຈ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ເນເຍວ ສຕ຺ເຖ ປວາຣຓທິວໂສ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖ ສຕ຺ໂຖ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສເຍວ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຕ຺ຖິຕຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມຕິ, ປຕ຺ຖິຕຏ຺ຐາເນ ວສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖາປິ ສຕ຺ໂຖ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສເຍວ ອນ຺ຕຣາ ເອກສ຺ມິໍ ຄາເມ ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ວິປ຺ປກິຣຕິ ວາ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄາເມ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສິຕ຺ວາ ປວາເຣຕພ຺ພໍ, ອປວາເຣຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ນາວາຍໍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນາປິ ກຸຏິຍໍເຍວ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອລຠນ຺ເຕນ ອາລໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອນ຺ໂຕເຕມາສໍ ນາວາ ສມຸທ຺ເທເຍວ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖ ນາວາ ກູລໍ ລຠຕິ, ອຍຎ຺ຈ ປຣໂຕ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນາວາຍ ລທ຺ຘຄາເມເຍວ ວສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ນາວາ ອນຸຕີຣເມວ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຈ ປຐມໍ ລທ຺ຘຄາເມເຍວ ວສິຕຸກາໂມ, ນາວາ ຄຈ຺ຉຕຸ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ.

ອິຕິ ວເຊ ສຕ຺ເຖ ນາວາຍນ຺ຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນຕ຺ຖິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອາປຕ຺ຕິ, ປວາເຣຕຸຎ຺ຈ ລຠຕິ. ປຸຣິເມສຸ ປນ ‘‘ວາເຬຫິ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ ສງ຺ຆເຠທປຣິຍນ຺ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ເກວລໍ ອນາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕຸໍ ປນ ນ ລຠຕິ.

໒໐໔. ນ ຠິກ຺ຂເວ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທ຺ເຘ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣເຍວ ນ ວຏ຺ຏຕິ; ມຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຣຸກ຺ຂສຸສິຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ປວິສນທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຣູກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຂາຓຸກມຕ຺ຖເກ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຣຸກ຺ຂວິຏຠິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສຸທ຺ເຘ ວິຏປມຕ຺ເຕ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາວິຏເປ ປນ ອຏ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອເສນາສນິເກນາຕິ ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຉທນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຉນ຺ນໍ ໂຍຊິຕທ຺ວາຣພນ຺ຘນໍ ເສນາສນໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕນ ນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຠິກ຺ຂເວ ຉວກຸຏິກາຍນ຺ຕິ ຉວກຸຏິກາ ນາມ ຏງ຺ກິຕມຎ຺ຈາທິເຠທາ ກຸຏິ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸສາເນ ປນ ອຎ຺ຎໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ຠິກ຺ຂເວ ຉຕ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຈຕູສຸ ຖມ຺ເຠສຸ ຉຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອາວຣຓໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຉຕ຺ຕກຸຏິກາ ນາເມສາ ໂຫຕິ. ຈາຏິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ມຫນ຺ເຕນ ກປລ຺ເລນ ຉຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຘມ຺ມິກກຕິກາທິກຖາ

໒໐໕. ເອວຣູປາ ກຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາປິ ຍາ ອີທິສີ ອຘມ຺ມິກາ ກຕິກາ ໂຫຕິ, ສາ ນ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາ ລກ຺ຂຓໍ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໐໗-໘. ປຏິສ຺ສເວ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ‘‘ອິມໍ ເຕມາສໍ ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສຖາ’’ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ປຏິສ຺ສເວ ອາປຕ຺ຕິ, ‘‘ອິມໍ ເຕມາສໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖ, ອຸໂຠປິ ມຍໍ ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມ, ເອກໂຕ ອຸທ຺ທິສາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວມາທິນາປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສເວ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຐມໍ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວິສໍວາທນປຈ຺ຈຍາ, ປຐມມ຺ປິ ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຏິສ຺ສເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ວິສໍວາທເນ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ໂສ ຕທເຫວ ອກຣຓີໂຍຕິອາທີສຸ ສເຈ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ກມຕິ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຫິທ຺ຘາ ວີຕິນາເມຕິ, ປຸຣິມິກາ ຈ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປຏິສ຺ສເວ ຈ ອາປຕ຺ຕິ. ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ອຣຸຓໍ ອນຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕທເຫວ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາເຫ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ທ຺ວີຫຕີຫໍ ວສິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາເຫ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ. ທ຺ວີຫຕີຫໍ ວສິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ນິຣເປກ຺ເຂເນວ ອຸປຈາຣາຕິກ຺ກເມ ວສ຺ສຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອິຘ ວສິສ຺ສາມີຕິ ອາລໂຍ ອຕ຺ຖິ, ອສຕິຍາ ປນ ວສ຺ສໍ ນ ອຸເປຕິ, ຄຫິຕເສນາສນໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ, ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ ນ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕຸໍ ລຠຕິເຍວ.

ສຕ຺ຕາຫໍ ອນາຄຕາຍ ປວາຣຓາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ນວມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕຸ ວາ ມາ ວາ, ອນາປຕ຺ຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ວສ຺ສູປນາຍິກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.