໒. ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ສນ຺ນິປາຕານຸຊານນາທິກຖາ

໑໓໒. ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘເກ – ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕິຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ລທ຺ຘິ; ອຎ຺ຎໍ ຕິຕ຺ຖໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖໍ; ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ; ອິໂຕ ອຎ຺ຎລທ຺ຘິກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕີຕິ ຍໍ ເຕສໍ ກຕ຺ຕພ຺ພາກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ກເຖນ຺ຕິ. ເຕ ລຠນ຺ຕີຕິ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ລຠນ຺ຕິ. ມູຄສູກຣາຕິ ຖູລສຣີຣສູກຣາ.

໑໓໕. ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂຸ ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ, ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ, ອຍໍ ອສນ຺ຕີ ນາມ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ກິໍ ໂຫຕີຕິ ຍ຺ວາຍໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາໂທ ອສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຕ ກິໍ ໂຫຕິ, ກຕຣາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ; ສາ ຈ ໂຂ ນ ມຸສາວາທລກ຺ຂເຓນ; ຠຄວໂຕ ປນ ວຈເນນ ວຈີທ຺ວາເຣ ອກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ –

‘‘ອນາລປນ຺ໂຕ ມນຸເຊນ ເກນຈິ,

ວາຈາຄິຣໍ ໂນ ຈ ປເຣ ຠເຓຍ຺ຍ;

ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວາຈສິກໍ ນ ກາຍິກໍ,

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໗໙);

ອນ຺ຕຣາຍິໂກຕິ ອນ຺ຕຣາຍກໂຣ. ກິສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕີຕິ ກິມຕ຺ຖາຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ. ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍາຕິ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມນຕ຺ຖາຍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຜາສຸ ໂຫຕິ ສຸຂໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອິຕິ ຠຄວາ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຈ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈ ປຐມໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ທສ຺ເສສິ.

໑໓໖. ເທວສິກນ຺ຕິ ທິວເສ ທິວເສ. ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາຕິ ເອກສ຺ສ ອຸຕຸໂນ ຕຕິເຍ ຈ ສຕ຺ຕເມ ຈ ປກ຺ເຂ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈາຕຸທ຺ທເສ ອວເສເສ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປນ຺ນຣເສ; ອຍໍ ຕາວ ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປນ ປກຕິຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສກິໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ຕຖາຣູເປ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ຍສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາວາສິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈາຕຸທ຺ທໂສ ໂຫຕິ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ປນ຺ນຣໂສ. ສເຈ ອາວາສິກາ ພຫຸຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ອາວາສິການໍ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕປິ ເຈຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສີມານຸຊານນກຖາ

໑໓໘. ປຐມໍ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາຕິ ວິນຍຘເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ປພ຺ພໂຕ ຠນ຺ເຕຕິ. ປຸນ ວິນຍຘເຣນ ‘‘ເອໂສ ປພ຺ພໂຕ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ‘‘ເອຕໍ ປພ຺ພຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣມ, ກຣິສ຺ສາມ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ, ໂຫຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາສາຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ອນຸທິສາຍ, ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ, ທກ຺ຂິຓາຍ ອນຸທິສາຍ, ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ, ປຈ຺ຉິມາຍ ອນຸທິສາຍ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ອນຸທິສາຍ, ກິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ? ອຸທກໍ ຠນ຺ເຕ. ເອຕໍ ອຸທກໍ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ. ປພ຺ພໂຕ ຠນ຺ເຕ. ເອໂສ ປພ຺ພໂຕ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ປຐມໍ ກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາວ ຐເປຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ນິມິຕ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຆຏິຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຖານນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ສີມາ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕານິ ສີມໂຕ ພຫິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິມິຕ຺ຕານິ ສກິໍ ກິຕ຺ຕິຕານິປິ ກິຕ຺ຕິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີມມຓ຺ຑລໍ ສມ຺ພນ຺ຘນ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປພ຺ພໂຕ ຠນ຺ເຕຕິ…ເປ… ອຸທກໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອາຈິກ຺ຂຕຸ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ອິທານິ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ຕາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຕິວິໂຘ ປພ຺ພໂຕ, ສຸທ຺ຘປໍສຸປພ຺ພໂຕ, ສຸທ຺ຘປາສາຓປພ຺ພໂຕ, ອຸຠຍມິສ຺ສໂກຕິ. ໂສ ຕິວິໂຘປິ ວຏ຺ຏຕິ. ວາລິກຣາສິ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຕໂຣປິ ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໂຕ ໂອມກຕໂຣ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ສິເນຣຸປ຺ປມາໂຓປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕີສຸ ວາ ຕໂຍ ປພ຺ພຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕູຫິ ວາ ຕີຫິ ວາ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ເຕຫິ ເອວ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທ຺ວີຫິ ປນ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ເອເກນ ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິໂຕ ປເຣສຸ ປາສາຓນິມິຕ຺ຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ເອກາພທ຺ໂຘ ນ ເອກາພທ຺ໂຘ’’ຕິ. ສເຈ ເອກາພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ນ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຎ຺ຫິ ຈຕູສຸ ວາ ອຏ຺ຐສຸ ວາ ທິສາສຸ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນາປິ ເອກເມວ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ເອວໍ ຈກ຺ກສຓ຺ຐາເນນ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ປພ຺ພໂຕ, ຕໍ ເອກທິສາຍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາສຸ ທິສາສຸ ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎານິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ.

ສເຈ ປພ຺ພຕສ຺ສ ຕຕິຍຠາຄໍ ວາ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ປພ຺ພຕໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ປເທສໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ຕຸກາມາ, ຕສ຺ສ ປຣໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປພ຺ພເຕ ຊາຕຣຸກ຺ຂວມ຺ມິກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອກໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ສພ຺ພໍ ປພ຺ພຕໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ປຣໂຕ ຠູມິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ຂວມ຺ມິກາທີນິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ.

ປາສາຓນິມິຕ຺ເຕ – ອຍຄຸໂຬປິ ປາສາຓສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ໂກຈິ ປາສາໂຓ ວຏ຺ຏຕິ. ປມາຓໂຕ ປນ ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາໂຓ ປພ຺ພຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາໂຄຓມຫາມຫິໍສປ຺ປມາໂຓ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປລຄຸຬປິຓ຺ຑປຣິມາໂຓ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ຂຸທ຺ທກຕໂຣ ອິຏ຺ຐກາ ວາ ມຫນ຺ຕີປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອນິມິຕ຺ຕຸປຄປາສາຓຣາສິປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ປໍສຸວາລິກຣາສິ. ຠູມິສໂມ ຂລມຓ຺ຑລສທິໂສ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ວາ ຠູມິໂຕ ຂາຓຸໂກ ວິຍ ອຸຏ຺ຐິຕປາສາໂຓ ວາ ໂຫຕິ, ໂສປິ ປມາຓຸປໂຄ ເຈ ວຏ຺ຏຕິ. ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ອຕິມຫນ຺ໂຕປິ ປາສາຓສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ສເຈ ມຫໂຕ ປິຏ຺ຐິປາສາຓສ຺ສ ເອກປ຺ປເທສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສຸປຣິ ອຎ຺ໂຎ ປາສາໂຓ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປິຏ຺ຐິປາສາຓຸປຣິ ວິຫາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ວາ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວຣູໂປ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຫິ ຕໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາມ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ, ວິຫາໂຣປິ ພຫິສີມາຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ.

ວນນິມິຕ຺ເຕ – ຕິຓວນໍ ວາ ຕຈສາຣຕາລນາຬິເກຣາທິຣຸກ຺ຂວນໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ໂຕສາຣານໍ ປນ ສາກສາລາທີນໍ ອນ຺ໂຕສາຣມິສ຺ສການໍ ວາ ຣຸກ຺ຂານໍ ວນໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕຸປຎ຺ຈຣຸກ຺ຂມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ໂຍຊນສຕິກມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວນມຊ຺ເຌ ວິຫາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວນໍ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ເອກເທສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກຕ຺ຕຸກາເມຫິປິ ວນໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂປາສາຓາທໂຍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕວນໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

ຣຸກ຺ຂນິມິຕ຺ເຕ – ຕຈສາໂຣ ຕາລນາຬິເກຣາທິຣຸກ຺ໂຂ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອນ຺ໂຕສາໂຣ ຊີວມານໂກ ອນ຺ຕມໂສ ອຸພ຺ເພຘໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸໂລ ປຣິຓາຫໂຕ ສູຈິທຓ຺ຑກປ຺ປມາໂຓປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ທ຺ວາທສໂຍຊໂນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕນິຄ຺ໂຣໂຘປິ ວຏ຺ຏຕິ. ວໍສນຬກສຣາວາທີສຸ ພີຊໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ວຑ຺ຒາປິໂຕ ປມາຓຸປໂຄປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ປນ ຕງ຺ຂຓມ຺ປິ ຠູມິຍໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນວມູລສາຂານິຄ຺ຄມນໍ ອກາຣຓໍ. ຂນ຺ຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂຣປິເຕ ປນ ເອຕໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສາກຣຸກ຺ໂຂຕິປິ ສາລຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິປິ. ເອກາພທ຺ຘໍ ປນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕນິຄ຺ໂຣຘສທິສໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ເຕ – ອຣຎ຺ຎເຂຕ຺ຕນທີຕຬາກມຄ຺ຄາທໂຍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ ວາ ສກຏມຄ຺ໂຄ ວາ ວຏ຺ຏຕິ, ໂຍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຄາມນ຺ຕຣານິ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍ ປນ ຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ ສກຏມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ສກຏມຄ຺ຄເມວ ໂອຕຣຕິ, ເຍ ວາ ຊງ຺ຆມຄ຺ຄສກຏມຄ຺ຄາ ອວຬຎ຺ຊາ, ເຕ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຊງ຺ຆສຕ຺ຖສກຏສຕ຺ເຖຫິ ວຬຎ຺ຊິຍມານາເຍວ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ສເຈ ທ຺ເວ ມຄ຺ຄາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສກຏຘຸຣມິວ ເອກີຠວນ຺ຕິ, ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ວາ ສມ຺ພນ຺ຘຏ຺ຐາເນ ວາ ສກິໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ, ເອກາພທ຺ຘນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂຫຕິ.

ສເຈ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຊ຺ເຌ ເອກໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣໍ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອກາພທ຺ຘນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂຫຕິ. ໂກຓໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ຄໍ ປນ ປຣຠາເຄ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປນ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ກິຕ຺ຕິເຕ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ. ສເຈ ສກຏມຄ຺ຄສ຺ສ ອນ຺ຕິມຈກ຺ກມຄ຺ຄໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມຄ຺ໂຄ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ. ສເຈ ພາຫິຣຈກ຺ກມຄ຺ຄໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ພາຫິຣຈກ຺ກມຄ຺ໂຄວ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ, ເສສໍ ອນ຺ໂຕສີມໍ ຠຊຕິ. ມຄ຺ຄໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ປນ຺ໂຖ ປໂຖ ປຊ຺ໂຊ’’ຕິ ທສສຸ ເຍນ ເກນຈິ ນາເມນ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິຂາສຓ຺ຐາເນນ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ວມ຺ມິກນິມິຕ຺ເຕ – ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຕໍ ທິວສໍ ຊາໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລຸພ຺ເພໂຘ ໂຄວິສາຓປ຺ປມາໂຓປິ ວມ຺ມິໂກ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕສທິໂສປິ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປນ ເອກາພທ຺ຘໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ນທີນິມິຕ຺ເຕ – ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມິການໍ ຣາຊູນໍ ກາເລ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອນຸທສາຫໍ ອນຸປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ວລາຫເກສຸ ວິຄຕມຕ຺ເຕສຸ ໂສຕໍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ນທີສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ສາ ປນ ອີທິເສ ສຸວຸຏ຺ຐິກາເລ ວສ຺ສານສ຺ສ ຈາຕຸມາເສ ໂສຕໍ ນ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕິ, ອຍໍ ນທີສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ນທີປາຣຄມເນປິ ອຸໂປສຖາທິສງ຺ຆກມ຺ມກຣເຓປິ ນທີປາຣສີມສມ຺ມນ຺ນເນປິ ອຍເມວ ນທີ.

ຍາ ປນ ມຄ຺ໂຄ ວິຍ ສກຏຘຸຣສຓ຺ຐາເນນ ວາ ປຣິຂາສຓ຺ຐາເນນ ວາ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຕາ, ຕໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣສ຺ສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄເຕ ນທິຈຕຸກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອສມ຺ມິສ຺ສນທິໂຍ ປນ ຈຕສ຺ໂສປິ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ວຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຣຸກ຺ຂປາເທ ນິຂຓິຕ຺ວາ ວລ຺ລິປລາລາທີຫິ ນທິໂສຕໍ ຣຸມ຺ຠນ຺ຕິ, ອຸທກຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອາວຣຓໍ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ປນ ອຸທກໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ເສຕຸມ຺ຫິ ກເຕ ອປ຺ປວຕ຺ຕມານາ ນທີ ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ນທິນິມິຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ອຸທກນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຍາ ປນ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາເລ ວາ ຄິມ຺ເຫ ວາ ນິຣຸທກຠາເວນ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ສາ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫານທິໂຕ ອຸທກມາຕິກໍ ນີຫຣນ຺ຕິ, ສາ ກຸນ຺ນທິສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ສສ຺ສານິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕີ ນິຈ຺ຈໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ປວຕ຺ຕຕິ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາ ປນ ມູເລ ມຫານທິໂຕ ນິຄ຺ຄຕາປິ ກາລນ຺ຕເຣນ ເຕເນວ ນິຄ຺ຄຕມຄ຺ເຄນ ນທິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຍຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ປຣໂຕ ສຸສຸມາຣາທິສມາກິຓ຺ຓາ ນາວາທີຫິ ສຎ຺ຈຣິຕພ຺ພາ ນທີ ໂຫຕິ, ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຸທກນິມິຕ຺ເຕ – ນິຣຸທເກ ຐາເນ ນາວາຍ ວາ ຈາຏິອາທີສຸ ວາ ອຸທກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸທກນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠູມິຄຕເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອປ຺ປວຕ຺ຕນອຸທກໍ ອາວາຏໂປກ຺ຂຣຓິຕຬາກຊາຕສ຺ສຣໂລຓິສມຸທ຺ທາທີສຸ ຐິຕໍ, ອຏ຺ຐິຕໍ ປນ ໂອຆນທິອຸທກວາຫກມາຕິກາທີສຸ ອຸທກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຄມ຺ຠີເຣສຸ ອາວາຏາທີສຸ ອຸກ຺ເຂປິມໍ ອຸທກໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນມຕິມຕ຺ຕເມວ. ຐິຕໍ ປນ ອນ຺ຕມໂສ ສູກຣຂຕາຍປິ ຄາມທາຣການໍ ກີຬນວາປິຍມ຺ປິ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ປຖວິຍໍ ອາວາຏກໍ ກຕ຺ວາ ກຸເຏຫິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປູຣິຕອຸທກມ຺ປິ ສເຈ ຍາວ ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສານາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອປ຺ປໍ ວາ ໂຫຕຸ ພຫຸ ວາ, ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕສຎ຺ຎາກຣຓຕ຺ຖໍ ປາສາຓວາລິກາປໍສຸອາທິຣາສິ ວາ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວາ ທາຣຸຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວາ ກາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກາຕຸຎ຺ຈ ກາເຣຕຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ. ລາຠສີມາຍໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມານສໍວາສກສີມາ ກສ຺ສຈິ ປີຬນໍ ນ ກໂຣຕິ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິນຍກມ຺ມເມວ ສາເຘຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິເມຫິ ຈ ອຏ຺ຐຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອສມ຺ມິສ຺ເສຫິປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ມິສ຺ເສຫິປິ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສາ ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ພຊ຺ຌມານາ ເອເກນ ທ຺ວີຫິ ວາ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອພທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ຕີຓິ ປນ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ສເຕນາປິ ພທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສາ ຕີຫິ ສິງ຺ຆາຏກສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ, ຈຕູຫິ ຈຕຸຣສ຺ສາ ວາ ສິງ຺ຆາຏກອຑ຺ຒຈນ຺ທມຸທິງ຺ຄາທິສຓ຺ຐານາ ວາ, ຕໂຕ ອຘິເກຫິ ນານາສຓ຺ຐານາ. ຕໍ ພນ຺ຘິຕຸກາເມຫິ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣສຸ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ພທ຺ຘສີມວິຫາຣານໍ ສີມາຍ ສີມນ຺ຕຣິກໍ, ອພທ຺ຘສີມວິຫາຣານໍ ສີມາຍ ອຸປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ທິສາຈາຣິກຠິກ຺ຂູນໍ ນິສ຺ສຎ຺ຈາຣສມເຍ ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ສີມໍ ພນ຺ຘິຕຸກາມາ, ເຍ ຕຕ຺ຖ ພທ຺ຘສີມວິຫາຣາ, ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ‘‘ມຍໍ ອຊ຺ຊ ສີມໍ ພນ຺ຘິສ຺ສາມ, ຕຸມ຺ເຫ ສກສີມາປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ມາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ຖາ’’ຕິ ເປເສຕພ຺ພໍ. ເຍ ອພທ຺ຘສີມວິຫາຣາ, ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປາເຕຕພ຺ພາ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣາເປຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອຎ຺ຎານິປິ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ອນ຺ໂຕກາຕຸກາມາ, ເຕສຸ ຄາເມສຸ ເຍ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ເຕຫິປິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ນານາຄາມເຂຕ຺ຕານິ ນາມ ປາເຏກ຺ກໍ ພທ຺ຘສີມາສທິສານິ, ນ ຕໂຕ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອນ຺ໂຕນິມິຕ຺ຕຄເຕຫິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອາຫ – ‘‘ສມານສໍວາສກສີມາສມ຺ມນ຺ນນກາເລ ອາຄມນມ຺ປິ ອນາຄມນມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອວິປ຺ປວາສສີມາສມ຺ມນ຺ນນກາເລ ປນ ອນ຺ໂຕນິມິຕ຺ຕຄເຕຫິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ປນ ຠິກ຺ຂູສຸ ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ເທ ອາຫເຏ ເຕສຸ ເຕສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ນທີຕິຕ຺ຖຄາມທ຺ວາຣາທີສຸ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກຠິກ຺ຂູນໍ ສີຆໍ ສີຆໍ ຫຕ຺ຖປາສານຍນຕ຺ຖຎ຺ຈ ພຫິສີມາກຣຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາຣາມິເກ ເຈວ ສມຓຸທ຺ເທເສ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ເຠຣິສຎ຺ຎໍ ວາ ສງ຺ຂສຎ຺ຎໍ ວາ ກຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕກິຕ຺ຕນານນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິກາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນເຍວ ນິມິຕ຺ຕານິ ພຫິ ກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວິສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສີມາ ຄຕາ ໂຫຕິ.

ອິມໍ ປນ ສມານສໍວາສກສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊຸປສມ຺ປທາທີນໍ ສງ຺ຆກມ຺ມານໍ ສຸຂກຣຓຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ຂຓ຺ຑສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ຕໍ ປນ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຫິ ໂພຘິເຈຕິຍຠຕ຺ຕສາລາທີນິ ສພ຺ພວຕ຺ຖູນິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕວິຫາເຣ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ພຫູນໍ ສໂມສຣຓຏ຺ຐາເນ ອພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ອກຕວິຫາເຣ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ໂພຘິເຈຕິຍາທີນໍ ສພ຺ພວຕ຺ຖູນໍ ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍຖາ ປຕິຏ຺ຐິເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ສາ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ສເຈ ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູ ຄຓ຺ຫາຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ສີມາມາຬກສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປຄາ ປາສາຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐິເຕຫິ ມຫາສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ, ນ ມຫາສີມາຍ ຐິເຕຫິ ຂຓ຺ຑສີມາ, ຂຓ຺ຑສີມາຍເມວ ປນ ຐຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ, ມຫາສີມາຍເມວ ຐຕ຺ວາ ມຫາສີມາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ພນ຺ຘນວິຘິ – ສມນ຺ຕາ ‘‘ເອໂສ ປາສາໂຓ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ອຖ ຕສ຺ສາ ເອວ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອວິປ຺ປວາສກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ສີມໍ ສມູຫນິສ຺ສາມາຕິ ອາຄຕາ ສມູຫນິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ພຫິສີມນ຺ຕຣິກປາສາຓາ ຐເປຕພ຺ພາ. ສີມນ຺ຕຣິກາ ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ເອກຣຕນປ຺ປມາຓາ ວຏ຺ຏຕິ. ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓາປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ, ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓາປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ວິຫາໂຣ ມຫາ ໂຫຕິ, ທ຺ເວປິ ຕິສ຺ໂສປິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິປິ ຂຓ຺ຑສີມາໂຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ຂຓ຺ຑສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ມຫາສີມາສມ຺ມຸຕິກາເລ ຂຓ຺ຑສີມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຫາສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ອນຸປຣິຍາຍນ຺ເຕຫິ ສີມນ຺ຕຣິກປາສາຓາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ອວເສສນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫນ຺ເຕຫິ ກມ຺ມວາຈາຍ ສມານສໍວາສກສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອວິປ຺ປວາສກມ຺ມວາຈາປິ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ສີມໍ ສມູຫນິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຕາ ສມູຫນິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາສີມາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍໍ ສີມໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ປຐມໍ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນເຍນ ຂຓ຺ຑສີມໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ພທ຺ຘາສຸ ປນ ສີມາສຸ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາສີມາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ມຫາສີມາຍ ວາ ຐິຕາ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ປນ ຐິຕາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ນ ໂກເປນ຺ຕິ. ຄາມເຂຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ປນ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ຐິຕາ ໂກເປນ຺ຕິ. ສີມນ຺ຕຣິກາ ຫິ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ຠຊຕິ.

ສີມາ ຈ ນາເມສາ ນ ເກວລໍ ປຖວິຕເລເຍວ ພທ຺ຘາ ພທ຺ຘາ ນາມ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓປິ ກຸຏິເຄເຫປິ ເລເຓປິ ປາສາເທປິ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກປິ ພທ຺ຘາ ພທ຺ຘາເຍວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ປາສາຓປິຏ຺ຐິຍໍ ຣາຊິໍ ວາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸທຸກ຺ຂລໍ ວາ ຂຓິຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ນິມິຕ຺ຕຸປຄປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ສີມາ ປຖວິສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ໂອຕຣຕິ. ນິມິຕ຺ຕປາສາຓາ ຍຖາຐາເນ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມນ຺ຕໂຕ ຣາຊິ ວາ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ, ຈຕູສຸ ວາ ໂກເຓສຸ ປາສາຓາ ວິຊ຺ຌິຕພ຺ພາ, ‘‘ອຍໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉໂທ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອກ຺ຂຣານິ ວາ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພານິ. ເກຈິ ອຸສູຍກາ ສີມໍ ຌາເປສ຺ສາມາຕິ ອຄ຺ຄິໍ ເທນ຺ຕິ, ປາສາຓາວ ຌາຍນ຺ຕິ, ນ ສີມາ.

ກຸຏິເຄເຫປິ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ຠິຕ຺ຕິໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາສຏ຺ຐານໍ ອນ຺ໂຕ ກຣິຕ຺ວາ ປາສາຓນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ອນ຺ໂຕກຸຏ຺ຏເມວ ສີມາ ໂຫຕິ. ສເຈ ອນ຺ໂຕກຸຏ຺ເຏ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ປມຸເຂ ນິມິຕ຺ຕປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ເອວມ຺ປິ ນປ຺ປໂຫຕິ, ພຫິນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນປິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສມ຺ມຕາຍ ປນ ສພ຺ພໍ ກຸຏິເຄຫໍ ສີມຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ.

ຈຕຸຠິຕ຺ຕິຍເລເຓປິ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ກຸຏ຺ຏໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປາສາຓາວ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ສເຈ ອນ຺ໂຕ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ປມຸເຂປິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕພ຺ພານິ. ສເຈ ນປ຺ປໂຫຕິ, ພຫິ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນປິ ນິມິຕ຺ຕປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ເລຓສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ສີມາ ໂຫຕິ.

ອຸປຣິປາສາເທປິ ຠິຕ຺ຕິໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ນປ຺ປໂຫຕິ, ປມຸເຂປິ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສມ຺ມຕາ ອຸປຣິປາສາເທເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປນ ພຫູສຸ ຖມ຺ເຠສຸ ຕຸລານໍ ອຸປຣິ ກຕປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ກຸຏ຺ໂຏ ຍຖາ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຸລາຣຸກ຺ເຂຫິ ເອກສມ຺ພທ຺ໂຘ ຐິໂຕ, ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອຕຣຕິ. ເອກຖມ຺ຠປາສາທສ຺ສ ປນ ອຸປຣິມຕເລ ພທ຺ຘາ ສີມາ ສເຈ ຖມ຺ຠມຕ຺ຖເກ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປາສາທຠິຕ຺ຕິໂຕ ນິຄ຺ຄເຕສຸ ນິຍ຺ຍູຫກາທີສຸ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ປາສາທຠິຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍໍ ໂຫຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ປນສ຺ສາ ໂອຕຣຓາໂນຕຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕຫິປິ ຠິຕ຺ຕິ ຈ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຖມ຺ຠາ ຈ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ຠິຕ຺ຕິລຄ຺ເຄ ປນ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ກິຕ຺ຕິຕາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາ ປາສາທສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕຖມ຺ຠານໍ ອນ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເຫຏ຺ຐາປາສາທສ຺ສ ກຸຑ຺ໂຑ ອຸປຣິມຕເລນ ສມ຺ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸປຣິປາສາທມ຺ປິ ອຠິຣຸຫຕິ. ສເຈ ປາສາທສ຺ສ ພຫິ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ໂພ ປາສາໂທ ສີມຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ.

ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ຕລໍ ໂຫຕິ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາສາຣຫໍ, ຕຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ວິຍ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐາປພ຺ພເຕປິ ເຕເນວ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ສີມາ ໂອຕຣຕິ. ຕາລມູລກປພ຺ພເຕປິ ອຸປຣິ ສີມາ ພທ຺ຘາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣເຕວ. ໂຍ ປນ ວິຕານສຓ຺ຐາໂນ ໂຫຕິ, ອຸປຣິ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ອຕ຺ຖິ, ເຫຏ຺ຐາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ພທ຺ຘາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ເອວໍ ມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐາໂນ ວາ ໂຫຕຸ ປຓວສຓ຺ຐາໂນ ວາ, ຍສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ມຊ຺ເຌ ວາ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສຸປຣິ ພທ຺ຘາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາ ເນວ ໂອຕຣຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ກູຏານິ ອາສນ຺ເນ ຐິຕານິ, ເອກສ຺ສປິ ອຸປຣິ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ກູຏນ຺ຕຣໍ ຈິນິຕ຺ວາ ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ວາ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ.

ເອໂກ ສປ຺ປຜຓສທິໂສ ປພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສຸປຣິ ສີມປ຺ປມາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ເຈ ເຫຏ຺ຐາ ອາກາສປພ຺ຠາຣໍ ໂຫຕິ, ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ສີມປ຺ປມາໂຓ ສຸສິຣປາສາໂຓ ໂຫຕິ, ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຈ ປາສາໂຓ ສີມຏ຺ໂຐເຍວ ໂຫຕິ. ອຖາປິສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ເລຓສ຺ສ ກຸຏ຺ໂຏ ອຄ຺ຄໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂອຕຣຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ສີມາເຍວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິມສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ປາຣໂຕ ອນ຺ໂຕ-ເລຓໍ ໂຫຕິ, ພຫິ ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ອຖາປິ ອຸປຣິມສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ໂອຣໂຕ ພຫິເລຓໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕ ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ອຖາປິ ອຸປຣິ ສີມາຍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຂຸທ຺ທໂກ, ເຫຏ຺ຐາ ເລຓໍ ມຫນ຺ຕໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ສີມາ ອຸປຣິເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ຍທິ ປນ ເລຓໍ ຂຸທ຺ທກໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມສີມາປຣິມາຓໍ, ອຸປຣິ ສີມາ ມຫຕີ ຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐິຕາ, ສີມາ ໂອຕຣຕິ. ອຖ ເລຓໍ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນ ໂຫຕິ, ສີມາ ອຸປຣິເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຕິ, ສີມປ຺ປມາຓໍ ເຈປິ ໂຫຕິ, ພຫິ ປຕິຕໍ ອສີມາ. ອປຕິຕໍ ປນ ຍທິ ສີມປ຺ປມາຓໍ, ສີມາ ໂຫຕິເຍວ.

ຂຓ຺ຑສີມາ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສີມາເຍວ. ສີມາຍ ເຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສີມຏ຺ຐກເມວ ໂຫຕິ. ສີມາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓນ຺ຕິ, ສີມາເຍວ. ໂອໂຆ ສີມາມຓ຺ຑລໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ສີມາມາຬເກ ອຏ຺ຏໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສີມາຍ ເຫຏ຺ຐາ ອຸມງ຺ຄນທີ ໂຫຕິ, ອິທ຺ຘິມາ ຠິກ຺ຂຸ ຕຕ຺ຖ ນິສີທຕິ, ສເຈ ສາ ນທີ ປຐມໍ ຄຕາ, ສີມາ ປຈ຺ຉາ ພທ຺ຘາ, ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປຕິ. ອຖ ປຐມໍ ສີມາ ພທ຺ຘາ, ປຈ຺ຉາ ນທີ ຄຕາ, ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ. ເຫຏ຺ຐາປຖວິຕເລ ຐິໂຕ ປນ ໂກເປຕິເຍວ.

ສີມາມາຬເກ ວຏຣຸກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສາຂາ ວາ ຕໂຕ ນິຄ຺ຄຕປາໂຣໂຫ ວາ ມຫາສີມາຍ ປຖວິຕລໍ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕຣຸກ຺ຂາທີນິ ວາ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ມຫາສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເຕ ວາ ສາຂາປາໂຣຫາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຫິຏ຺ຐກາ ກາຕພ຺ພາ. ອນາຫຈ຺ຈ ຐິຕສາຂາທີສຸ ອາຣຸຬ຺ຫຠິກ຺ຂຸ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອາເນຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ມຫາສີມາຍ ຊາຕຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ ວາ ປາໂຣໂຫ ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສີມາມາຬເກ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເຕ ວາ ສາຂາປາໂຣຫາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຫິຏ຺ຐກາ ກາຕພ຺ພາ.

ສເຈ ສີມາມາຬເກ ກມ຺ເມ ກຣິຍມາເນ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ສີມາມາຬກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ເວຫາສຏ຺ຐິຕສາຂາຍ ນິສີທຕິ, ປາທາ ວາສ຺ສ ຠູມິຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິວາສນປາຣຸປນໍ ວາ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາເທ ປນ ນິວາສນປາຣຸປນຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓໍ ປຸຣິມນເຍປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕຕ຺ຣ ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຫຕ຺ຖປາສເມວ ອາເນຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອນ຺ໂຕສີມໂຕ ປພ຺ພໂຕ ອພ຺ຠຸຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອາເນຕພ຺ໂພ. ອິທ຺ຘິຍາ ອນ຺ໂຕປພ຺ພຕໍ ປວິຏ຺ເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຊ຺ຌມານາ ເອວ ຫິ ສີມາ ປມາຓຣຫິຕໍ ປເທສໍ ນ ໂອຕຣຕິ. ພທ຺ຘສີມາຍ ຊາຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເອກສມ຺ພທ຺ເຘນ ຄຕໍ ສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ.

໑໔໐. ຕິໂຍຊນປຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕິໂຍຊນໍ ປຣມໍ ປມາຓເມຕິສ຺ສາຕິ ຕິໂຍຊນປຣມາ; ຕໍ ຕິໂຍຊນປຣມໍ. ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ປນ ມຊ຺ເຌ ຐຕ຺ວາ ຍຖາ ຈຕູສຸປິ ທິສາສຸ ທິຍຑ຺ຒທິຍຑ຺ຒໂຍຊນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ປນ ມຊ຺ເຌ ຐຕ຺ວາ ເອເກກທິສໂຕ ຕິໂຍຊນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຉໂຍຊນໍ ໂຫຕີຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ຕິໂກຓໍ ວາ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ຍຖາ ໂກຓໂຕ ໂກຓໍ ຕິໂຍຊນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິຍນ຺ເຕນ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕິໂຍຊນໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ ສີມາ ຈ ອສີມາ ໂຫຕິ.

ນທີປາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຣຍຕີຕິ ປາຣາ. ກິໍ ປາຣຍຕິ? ນທິໍ. ນທິຍາ ປາຣາ ນທີປາຣາ, ຕໍ ນທີປາຣໍ; ນທິໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນທິຍາ ລກ຺ຂຓໍ ນທີນິມິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຘຸວນາວາ ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ນທິຍາ ສີມາພນ຺ຘນຏ຺ຐານຄເຕສຸ ຕິຕ຺ເຖສຸ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຈຣຓນາວາ ອສ຺ສ, ຍາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ປາຊນປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ຕໂຍ ຊເນ ວຫຕິ. ສເຈ ປນ ສາ ນາວາ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອໂຘ ວາ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ປຸນ ອາຄມນຕ຺ຖາຍ ນີຕາ, ໂຈເຣຫິ ວາ ຫຏາ, ອວສ຺ສໍ ລພ຺ຠເນຍ຺ຍາ, ຍາ ປນ ວາເຕນ ວາ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນາ ວີຈີຫິ ນທິມຊ຺ຌໍ ນີຕາ ອວສ຺ສໍ ອາຫຣິຕພ຺ພາ, ປຸນ ຘຸວນາວາວ ໂຫຕິ. ອຸທເກ ໂອຄເຕ ຖລໍ ອຸສ຺ສາຣິຕາປິ ສຸຘາກສຏາທີຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ຐປິຕາປິ ຘຸວນາວາວ. ສເຈ ຠິນ຺ນາ ວາ ວິສງ຺ຂຕປທຣາ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ສເຈປິ ຕາວກາລິກໍ ນາວໍ ອາເນຕ຺ວາ ສີມາພນ຺ຘນຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ຘຸວນາວາວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ສີມາ ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ນາວາຍ. ຠຄວຕາ ຈ ຘຸວນາວາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ຕສ຺ມາ ນິພທ຺ຘນາວາເຍວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

ຘຸວເສຕຸ ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂສງ຺ຆາຏມໂຍ ວາ ປທຣພທ຺ໂຘ ວາ ຊງ຺ຆສຕ຺ຖເສຕຸ ວາ ຫຕ຺ຖິສ຺ສາທີນໍ ສຎ຺ຈຣຓໂຍຄ຺ໂຄ ມຫາເສຕຸ ວາ ອຕ຺ຖິ; ອນ຺ຕມໂສ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ສຎ຺ຈຣຓໂຍຄ຺ໂຄ ເອກປທິກເສຕຸປິ ຘຸວເສຕຸຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ປນ ອຸປຣິ ພທ຺ຘານິ ເວຕ຺ຕລຕາທີນິ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາປິ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ເຕນ ສຎ຺ຈຣິຕຸໍ, ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ເອວຣູປໍ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ ອຠິມຸຂຕິຕ຺ເຖເຍວ ອຕ຺ຖິ, ເອວຣູປໍ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ ອຠິມຸຂຕິຕ຺ເຖ ນຕ຺ຖິ, ອີສກໍ ອຸທ຺ຘໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອໂຘ ວາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ກຣວີກຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຄາວຸຕມຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕເຣປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ອິມຎ຺ຈ ປນ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ເອກສ຺ມິໍ ຕີເຣ ຐຕ຺ວາ ອຸປຣິໂສເຕ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຕກໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ອໂຘໂສເຕປິ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຣຕີເຣ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຕ຺ຕກໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ຍາວ ອຸປຣິໂສເຕ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ, ຕາວ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຫຣິຕ຺ວາ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕພ຺ພໍ. ອຖ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ຐິເຕ ຠິກ຺ຂູ ຫຕ຺ຖປາສຄເຕ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ນທິຍໍ ຐິຕາ ອນາຄຕາປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ. ສມ຺ມຸຕິປຣິໂຍສາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ປາຣຕີເຣ ຈ ໂອຣິມຕີເຣ ຈ ເອກສີມາ ໂຫຕິ. ນທີ ປນ ພທ຺ຘສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິສຸໍ ນທິສີມາ ເອວ ຫິ ສາ.

ສເຈ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ທີປໂກ ໂຫຕິ, ຕໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກາຕຸກາເມນ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຕ຺ຕນາ ຐິຕຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທີປກສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕ ຈ ປາຣິມນ຺ເຕ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອຖ ປຣຕີເຣ ນທິຍາ ໂອຣິມຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຣິມນເຍເນວ ຍາວ ອຸປຣິໂສເຕ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນິມິຕ຺ຕໍ, ຕາວ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອຖ ທີປກສ຺ສ ປາຣິມນ຺ເຕ ຈ ໂອຣິມນ຺ເຕ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຫຣິຕ຺ວາ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕພ຺ພໍ. ອຖ ທ຺ວີສຸ ຕີເຣສຸ ທີປເກ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ເພວ ຫຕ຺ຖປາສຄເຕ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ນທິຍໍ ຐິຕາ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ. ສມ຺ມຸຕິປຣິໂຍສາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ຕີຣທ຺ວຍຎ຺ຈ ທີປໂກ ຈ ເອກສີມາ ໂຫຕິ, ນທີ ປນ ນທິສີມາເຍວ.

ສເຈ ປນ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອໂຘ ວາ ອຘິກຕໂຣ ໂຫຕິ, ອຖ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຊຸກເມວ ສມ຺ມຸຂິຠູເຕ ທີປກສ຺ສ ໂສຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທີປກສິຂຣໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕນ ປຸນ ທີປກສ຺ສ ໂສຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຸເຂ ປາຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ປາຣຕີເຣ ສມ຺ມຸຂນິມີຕ຺ຕມາທິໍກຕ຺ວາ ປາຣຕີຣນິມິຕ຺ຕານິ ຈ ທີປກສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕໂສຣິມນ຺ຕນິມິຕ຺ຕານິ ຈ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ປພ຺ພຕສຓ຺ຑານາ ໂຫຕິ.

ສເຈ ປນ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອໂຘປິ ອຘິກຕໂຣ ໂຫຕິ. ປຸຣິມນເຍເນວ ທີປກສ຺ສ ອຸໂຠປິ ສີຂຣານິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕຆຏນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ.

ສເຈ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຂຸທ຺ທໂກ ໂຫຕິ, ສພ຺ພປຐມນເຍນ ທີປເກ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ປຓວສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ.

ສີມານຸຊານນກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸໂປສຖາຄາຣາທິກຖາ

໑໔໑. ອນຸປຣິເວຓິຍນ຺ຕິ ເອກສີມມຫາວິຫາເຣ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຣິເວເຓ. ອສງ຺ເກເຕນາຕິ ສງ຺ເກຕໍ ອກຕ຺ວາ. ເອກໍ ສມູຫນິຕ຺ວາຕິ ກມ຺ມວາຈາຍ ສມູຫນິຕ຺ວາ.

໑໔໒. ຍໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓາຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ນິສິນ຺ໂນ ຍສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓາຕິ; ກໂຕວສ຺ສ ອຸໂປສໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຫຕ຺ຖປາເສ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປນ ອສຸຓນ຺ຕສ຺ສາປິ ກໂຕວ ໂຫຕິ ອຸໂປສໂຖ. ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາຕິ ອຸໂປສຖປມຸຂສ຺ສ ຂຸທ຺ທການິ ວາ ມຫນ຺ຕານິ ວາ ປາສາຓອິຏ຺ຐກທາຣຸຂຓ຺ຑທຓ຺ຑກາທີນິ ຍານິ ການິຈິ ນິມິຕ຺ຕານິ ອພ຺ໂຠກາເສ ວາ ມາຬກາທີສຸ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ວາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາຕິ ນິມິຕ຺ຕຸປຄາ ວາ ອນິມິຕ຺ຕຸປຄາ ວາ ປຣິຈ຺ເຉທຊານນຕ຺ຖໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ.

ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຐມຕຣໍ ສນ຺ນິປຕິຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ມຫາເຖໂຣ ປຐມຕຣໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ສພ຺ເພເຫວ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ໂປຣາຓໂກ ອາວາໂສ ມຊ຺ເຌ ວິຫາຣສ຺ສ ໂຫຕິ, ປໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ນິສຊ຺ຊຏ຺ຐານໍ, ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ໂປຣາຓໂກ ປຣິທຸພ຺ພໂລ ເຈວ ສມ຺ພາໂຘ ຈ ອຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຉາ ອຸຏ຺ຐິຕາວາໂສ ອສມ຺ພາໂຘ, ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ.

ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ສເຈ ເຖຣສ຺ສ ວິຫາໂຣ ສພ຺ເພສໍ ປໂຫຕິ, ຜາສຸໂກ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນ ໂສ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວິສມປ຺ປເທເສ ໂຫຕິ, ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິຫາໂຣ ອຜາສຸກເທໂສ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ໂອກາໂສ, ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ອາວາເສ ໂອກາໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ສເຈ ເຖໂຣ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາເນຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ປໂຫນເກ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ.

ອວິປ຺ປວາສສີມານຸຊານນກຖາ

໑໔໓. ອນ຺ຘກວິນ຺ທາຕິ ຣາຊຄຫໂຕ ຄາວຸຕຕ຺ຕເຍ ອນ຺ຘກວິນ຺ທໍ ນາມ, ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເຖໂຣ ວສຕິ; ຕໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ຣາຊຄຫຎ຺ຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາວິຫາຣາ ສພ຺ເພ ເອກສີມາ, ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ເນສໍ ສີມາ ພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ເວຬຸວເນ ສງ຺ຆສ຺ສ ສາມຄ຺ຄີທານຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນທິໍ ຕຣນ຺ໂຕຕິ ສິປ຺ປິນິຍໍ ນາມ ນທິໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ. ມນໍ ວຸຬ຺ໂຫ ອໂຫສີຕິ ອີສກໍ ອປ຺ປຕ຺ຕວຸຬ຺ຫຠາໂວ ອໂຫສິ. ສາ ກິຣ ນທີ ຄິຊ຺ຌກູຏໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຈຓ຺ເຑນ ໂສເຕນ ວຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເວເຄນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອຸທກໍ ອມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ມນໍ ວຸຬ຺ໂຫ ອໂຫສິ, ນ ປນ ວຸຬ຺ໂຫ, ອຸທກພ຺ຠາຫຕານິສ຺ສ ຈີວຣານິ ອລ຺ລານິ ຊາຕານິ.

໑໔໔. ສມ຺ມຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈາຕິ ອິມິສ຺ສາ ກມ຺ມວາຈາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຸຣິມກມ຺ມວາຈາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຍເມວ ຫິ ຖາວຣາ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປນ ອຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຣິມາເຍວ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ຫິ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວສຕິ. ຍທິ ເອວໍ ສິຍາ, ໂສ ເອຕາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ຕິຈີວຣປຣິຫາຣໍ ນ ລເຠຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ຈສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິມາເຍວ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ຫິ ທ຺ເວປິ ສີມາໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາປິ ຕສ຺ສາ ອນ຺ໂຕປິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນິສີມາຍ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ຫິ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ເມ ຄຓປູຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ກມ຺ມວາຈໍ ວຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນິຄມນຄຣານມ຺ປິ ຄາເມເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຄາມູປຈາໂຣຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປກາໂສ. ເຕສຸ ອຘິຏ຺ຐິຕເຕຈີວຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕິ. ອິຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອວິປ຺ປວາສສີມາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ສມານສໍວາສກສີມາວ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສມານສໍວາສກສີມາ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອວິປ຺ປວາສສີມາ ປນ ຍຕ຺ຖ ສມານສໍວາສກສີມາ, ຕຕ຺ເຖວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ສາ ວິສຸໍ ນິມິຕ຺ຕກິຕ຺ຕນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ສເຈ ອວິປ຺ປວາສາຍ ສມ຺ມຸຕິກາເລ ຄາໂມ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສາ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສເຈ ປນ ສມ຺ມຕາຍ ສີມາຍ ປຈ຺ຉາ ຄາໂມ ນິວິສຕິ, ໂສປິ ສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ຈ ປຈ຺ຉາ ນິວິຏ຺ໂຐ, ເອວໍ ປຐມໍ ນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວຑ຺ຒິຕປ຺ປເທໂສປິ ສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈປິ ສີມາສມ຺ມຸຕິກາເລ ເຄຫານິ ກຕານິ, ປວິສິສ຺ສາມາຕິ ອາລໂຍປິ ອຕ຺ຖິ, ມນຸສ຺ສາ ປນ ອປ຺ປວິຏ຺ຐາ, ໂປຣາຓກຄາມໍ ວາ ສເຄຫເມວ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຕາ, ອຄາໂມເຍວ ເອສ, ສີມາ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສເຈ ປນ ເອກມ຺ປິ ກຸລໍ ປວິຏ຺ຐໍ ວາ ອາຄຕໍ ວາ ອຕ຺ຖິ, ຄາໂມເຍວ ສີມາ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ສມູຫນນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຕໍ – ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ອວິປ຺ປວາສສີມາ ນ ສມູຫນ຺ຕພ຺ພາ, ຕຖາ ອວິປ຺ປວາສສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑສີມາປິ. ຂຓ຺ຑສີມາຍໍ ປນ ຐິເຕນ ຂຓ຺ຑສີມາວ ສມູຫນິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ອິຕຣາຍ ຐິເຕນ ອິຕຣາ. ສີມໍ ນາມ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ສມູຫນນ຺ຕິ ປກຕິຍາ ຂຸທ຺ທກໍ ປຸນ ອາວາສວຑ຺ຒນຕ຺ຖາຍ ມຫຕິໍ ວາ ກາຕຸໍ; ປກຕິຍາ ມຫຕິໍ ປຸນ ອຎ຺ເຎສໍ ວິຫາໂຣກາສທານຕ຺ຖາຍ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ກາຕຸໍ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ຂຓ຺ຑສີມຎ຺ຈ ອວິປ຺ປວາສສີມຎ຺ຈ ຊານນ຺ຕິ, ສມູຫນິຕຸຎ຺ເຈວ ພນ຺ຘິຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຂຓ຺ຑສີມໍ ປນ ຊານນ຺ຕາ ອວິປ຺ປວາສໍ ອຊານນ຺ຕາປິ ສມູຫນິຕຸຎ຺ເຈວ ພນ຺ຘິຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຂຓ຺ຑສີມໍ ອຊານນ຺ຕາ ອວິປ຺ປວາສໍເຍວ ຊານນ຺ຕາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓອຸໂປສຖາຄາຣາທີສຸ ນິຣາສງ຺ກຏ຺ຐາເນສຸ ຐຕ຺ວາ ອປ຺ເປວ ນາມ ສມູຫນິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຏິພນ຺ຘິຕຸໍ ປນ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ເຕວ. ສເຈ ພນ຺ເຘຍ຺ຍຸໍ, ສີມາສມ຺ເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອວິຫາຣໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສມູຫນິຕພ຺ພາ. ເຍ ປນ ອຸໂຠປິ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເຕເນວ ສມູຫນິຕຸໍ ນ ພນ຺ຘິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ສີມາ ນາມ ກມ຺ມວາຈາຍ ວາ ອສີມາ ໂຫຕິ ສາສນນ຺ຕຣຘາເນນ ວາ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ສີມໍ ອຊານນ຺ເຕຫິ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສມູຫນິຕພ຺ພາ. ສາຘຸກໍ ປນ ຎຕ຺ວາເຍວ ສມູຫນິຕພ຺ພາ ຈ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ ຈາຕິ.

ຄາມສີມາທິກຖາ

໑໔໗. ເອວໍ ພທ຺ຘສີມາວເສນ ສມານສໍວາສຎ຺ຈ ເອກູໂປສຖຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອພທ຺ຘສີເມສຸປິ ໂອກາເສສຸ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອສມ຺ມຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາຍ ອຏ຺ຐປິຕາຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐປິຕາຍາຕິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາຍ. ຄາມຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ນຄຣມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕເກ ປເທເສ ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ໂຠຊກາ ພລິໍ ລຠນ຺ຕິ, ໂສ ປເທໂສ ອປ຺ໂປ ວາ ໂຫຕຸ ມຫນ຺ໂຕ ວາ, ຄາມສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນຄຣນິຄມສີມາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍມ຺ປິ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ເອກໍ ປເທສໍ ‘‘ອຍໍ ວິສຸໍ ຄາໂມ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຣາຊາ ກສ຺ສຈິ ເທຕິ, ໂສປິ ວິສຸໍຄາມສີມາ ໂຫຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ສາ ຈ ອິຕຣາ ຈ ປກຕິຄາມນຄຣນິຄມສີມາ ພທ຺ຘສີມາສທິສາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ເກວລໍ ປນ ຕິຈີວຣວິປ຺ປວາສປຣິຫາຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ.

ເອວໍ ຄາມນ຺ຕວາສີນໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຣຎ຺ຎການໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຄາມເກ ເຈ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຄາມເກ ເຈຕິ ຄາມນິຄມນຄຣສີມາຫິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ອຏວິປ຺ປເທເສ. ອຖ ວາ ອຄາມເກ ເຈຕິ ວິຊ຺ຌາຏວິສທິເສ ອຣຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂຸ ວສຕິ, ອຖສ຺ສ ຐິໂຕກາສໂຕ ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ສມານສໍວາສກສີມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ສີມາ ຕິຈີວຣວິປ຺ປວາສປຣິຫາຣມ຺ປິ ລຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຏ຺ຐວີສຕິ ຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ. ມຊ຺ເຌ ຐິຕສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ວິນິພ຺ເພເຘນ ຈຸທ຺ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ທ຺ເວ ສງ຺ຆາ ວິສຸໍ ວິນຍກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎໍ ເອກໍ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຸປຈາຣຕ຺ຖາຍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ເສສາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣສີມກຖາ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ສພ຺ພາ ຠິກ຺ຂເວ ນທີ ອສີມາຕິ ຍາ ກາຈິ ນທີລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕາ ນທີ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ພທ຺ຘສີມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ກຕາປິ ອສີມາວ ໂຫຕິ, ສາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວເນວ ພທ຺ຘສີມາສທິສາ, ສພ຺ພເມຕ຺ຖ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສມຸທ຺ທຊາຕສ຺ສເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຊາຕສ຺ສໂຣ ນາມ ເຍນ ເກນຈິ ຂຓິຕ຺ວາ ອກໂຕ ສຍໍຊາຕໂສພ຺ໂຠ ສມນ຺ຕໂຕ ອາຄເຕນ ອຸທເກນ ປູຣິໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ເອວໍ ນທີສມຸທ຺ທຊາຕສ຺ສຣານໍ ພທ຺ຘສີມາຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ຕຕ຺ຖ ອພທ຺ຘສີມາປອຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນທິຍາ ວາ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ອຸທກຸກ຺ເຂປາຕິ ຍໍ ຐານໍ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ອຸທກຸກ຺ເຂເປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ກຖໍ ປນ ອຸທກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ? ຍຖາ ອກ຺ຂຘຸຕ຺ຕາ ທາຣຸຄຸຬໍ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຸທກໍ ວາ ວາລິກໍ ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຖາມມຊ຺ຌິເມນ ປຸຣິເສນ ສພ຺ພຖາເມນ ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຖ ເອວໍ ຂິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວາ ວາລິກາ ວາ ປຕຕິ, ອຍເມໂກ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປ. ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ. ຍາວ ປຣິສາ ວຑ຺ຒຕິ, ຕາວ ສີມາປິ ວຑ຺ຒຕິ. ປຣິສປຣິຍນ຺ຕໂຕ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປເຍວ ປມາຓໍ. ຊາຕສ຺ສຣສມຸທ຺ເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສເຈ ນທີ ນາຕິທີຆາ ໂຫຕິ, ປຠວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມຸຂທ຺ວາຣາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆ ນິສີທຕິ, ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ສກລາປິ ນທີ ເອເຕສໍເຍວ ຠິກ຺ຂູນໍ ປໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ມຫາສຸມຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຍຊນໍ ປວຕ຺ຕມານາເຍວ ນທີ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸປຣິ ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ປຫາຍ ເຫຏ຺ຐາ ອທ຺ຘໂຍຊເນ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ, ຕໍ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖເຣເນວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຠຄວຕາ ຫິ ‘‘ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕີ’’ຕິ ອິທໍ ນທິຍາ ປມາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ໂຍຊນໍ ວາ ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ວາ. ຕສ຺ມາ ຍາ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາ ນທີ, ຕສ຺ສາ ປຠວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ເພຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອຸທກຸກ຺ເຂປປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ອຎ຺ໂຎ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປ ສີມນ຺ຕຣິກຕ຺ຖາຍ ຐເປຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ອຘິກໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ, ອູນກໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຊາຕສ຺ສຣສມຸທ຺ເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນທິຍາ ປນ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ຄເຕຫິ ສເຈ ນທີ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ ສມຕິຕ຺ຕິກາ, ອຸທກສາຏິກໍ ນິວາເສຕ຺ວາປິ ອນ຺ໂຕນທິຍໍເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນາວາຍປິ ຐຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ປນ ນາວາຍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ອຸທກຸກ຺ເຂປມຕ຺ຕເມວ ຫິ ສີມາ, ຕໍ ນາວາ ສີຆເມວ ອຕິກ຺ກາເມຕິ. ເອວໍ ສຕິ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ສີມາຍ ຎຕ຺ຕິ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ອນຸສາວນາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາວໍ ອຣິຕ຺ເຕນ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ປາສາເຓ ວາ ລມ຺ພິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ເຂ ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ພທ຺ຘອຏ຺ຏເກປິ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ເຂປິ ຐິເຕຫິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສເຈ ປນ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕປາໂຣໂຫ ວາ ພຫິນທີຕີເຣ ວິຫາຣສີມາຍ ວາ ຄາມສີມາຍ ວາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ສີມໍ ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ສາຂໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ພຫິນທີຕີເຣ ຊາຕຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ປວິຏ຺ຐສາຂາຍ ວາ ປາໂຣເຫ ວາ ນາວໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກໂຣນ຺ເຕຫິ ສີມາ ວາ ໂສເຘຕພ຺ພາ, ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາສ຺ສ ພຫິປຕິຏ຺ຐິຕຠາໂວ ນາເສຕພ຺ໂພ. ນທີຕີເຣ ປນ ຂາຓຸກໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ພທ຺ຘນາວາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ນທິຍໍ ເສຕຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສເຈ ອນ຺ໂຕນທິຍໍເຍວ ເສຕຸ ວາ ເສຕຸປາທາ ວາ, ເສຕຸມ຺ຫິ ຐິເຕຫິ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ເສຕຸ ວາ ເສຕຸປາທາ ວາ ພຫິຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ອຖ ເສຕຸປາທາ ອນ຺ໂຕ, ເສຕຸ ປນ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຕີຣານໍ ອຸປຣິອາກາເສ ຐິໂຕ, ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ປາສາໂຓ ວາ ທີປໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຍຕ຺ຕກໍ ປເທສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ປກຕິວສ຺ສກາເລ ວສ຺ສານສ຺ສ ຈຕູສຸ ມາເສສຸ ອຸທກໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ໂສ ນທີສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຕິວຸຏ຺ຐິກາເລ ປນ ໂອເຆນ ໂອຕ຺ຖໂຏກາໂສ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ໂສ ຫິ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ.

ນທິໂຕ ມາຕິກໍ ນີຫຣນ຺ຕາ ນທິຍໍ ອາວຣຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຎ຺ເຈ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ວິນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວາ ອຸທກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ອາວຣເຓນ ວາ ໂກຏ຺ຏກພນ຺ຘເນນ ວາ ໂສຕໍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອຸທກໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ອປ຺ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອາວຣຓມຕ຺ຖເກປິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ໂກຈິ ອາວຣຓປ຺ປເທໂສ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປາສາຓທີປກປ຺ປເທໂສ ວິຍ ອຸທເກນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຫິ ນທີສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນທິໍ ວິນາເສຕ຺ວາ ຕຬາກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປາຬິ ພທ຺ຘາ, ອຸທກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຬາກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປຣິ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ຉຑ຺ຑິຕໂມທກໍ ນທິໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສນ຺ທນຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຏ຺ຏຕິ. ເທເວ ອວສ຺ສນ຺ເຕ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ເຫສຸ ວາ ສຸກ຺ຂນທິຍາປິ ວຏ຺ຏຕິ. ນທິໂຕ ນີຫຏມາຕິກາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ສາ ກາລນ຺ຕເຣນ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນທີ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ກາຈິ ນທີ ກາລນ຺ຕເຣນ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄາມນິຄມສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ນທີເຍວ ໂຫຕິ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ວິຫາຣສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ສມຸທ຺ເທປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຍໍ ປເທສໍ ອຸທ຺ຘໍ ວຑ຺ຒນອຸທກໍ ວາ ປກຕິວີຈິ ວາ ເວເຄນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ປເທເສ ປກຕິວີຈິໂຍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ, ໂສ ອຸທກນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ໂຕສມຸທ຺ໂທ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ຐິເຕຫິ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອູມິເວໂຄ ພາຘຕິ, ນາວາຍ ວາ ອຏ຺ຏເກ ວາ ຐຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ນທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມຸທ຺ເທ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ໂຫຕິ, ຕໍ ກທາຈິ ອູມິໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ກທາຈິ ນ ໂອຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂສ ຫິ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ປນ ວີຈີສຸ ອາຄຕາສຸປິ ອນາຄຕາສຸປິ ປກຕິອຸທເກເນວ ໂອຕ຺ຖຣິຍຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ທີປໂກ ວາ ປພ຺ພໂຕ ວາ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈ ທູເຣ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ຘານໍ ອຄມນປເຖ, ອຣຎ຺ຎສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ຄມນປຣິຍນ຺ຕສ຺ສ ໂອຣໂຕ ປນ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຄາມສີມໍ ອໂສເຘຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມຸທ຺ໂທ ຄາມສີມໍ ວາ ນິຄມສີມໍ ວາ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສມຸທ຺ໂທວ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ວິຫາຣສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຊາຕສ຺ສເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິປິ ຍຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວສ຺ສກາເລ ວສ຺ເສ ປຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປິວິຕຸໍ ວາ ຫຕ຺ຖປາເທ ວາ ໂຘວິຕຸໍ ອຸທກໍ ນ ໂຫຕິ, ສຸກ຺ຂຕິ, ອຍໍ ນ ຊາຕສ຺ສໂຣ, ຄາມເຂຕ຺ຕສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວສ຺ສກາເລ ອຸທກໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍເມວ ຊາຕສ຺ສໂຣ. ຕສ຺ສ ຍຕ຺ຕເກ ປເທເສ ວສ຺ສານໍ ຈາຕຸມາເສ ອຸທກໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກໍ, ອຏ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຐິເຕຫິປິ ຊາຕສ຺ສຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຊາຕຣຸກ຺ຂມ຺ຫິ ພທ຺ຘອຏ຺ຏເກປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປິຏ຺ຐິປາສາຓທີປເກສຸ ປເນຕ຺ຖ ນທິຍໍ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ສມວສ຺ສເທວກາເລ ປໂຫນກຊາຕສ຺ສໂຣ ປນ ສເຈປິ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາເລ ວາ ຄິມ຺ຫເຫມນ຺ເຕສຸ ວາ ສຸກ຺ຂຕິ, ນິຣຸທໂກ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ໂພ ຊາຕສ຺ສໂຣ ສຸກ຺ໂຂ ອໂນທໂກ, ຄາມເຂຕ຺ຕໍເຍວ ຠຊຕີ’’ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ອຸທກຕ຺ຖາຍ ອາວາຏໍ ວາ ໂປກ຺ຂຣຓີອາທີນິ ວາ ຂຓນ຺ຕິ, ຕໍ ຐານໍ ອຊາຕສ຺ສໂຣ ໂຫຕິ, ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ລາພຸຕິປຸສກາທິວປ຺ເປ ກເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສເຈ ປນ ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຖລໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ປາຬິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສພ຺ພເມວ ຕໍ ມຫາຕຬາກໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ໂພປິ ອຊາຕສ຺ສໂຣ ໂຫຕິ, ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂລຓີປິ ຊາຕສ຺ສຣສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ວສ຺ສິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອຸທກຏ຺ຐາໂນກາເສ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

໑໔໘. ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຍ ປເຣສໍ ພທ຺ຘສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ຕິ. ສເຈ ຫິ ໂປຣາຓກສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອມ຺ໂພ ເຈວ ຊມ຺ພູ ຈາຕິ ທ຺ເວ ຣຸກ຺ຂາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສຏ຺ຐວິຏປາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອມ຺ພສ຺ສ ປຈ຺ຉິມທິສາຠາເຄ ຊມ຺ພູ. ວິຫາຣສີມາ ຈ ຊມ຺ພຸໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ວາ ອມ຺ພໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕາ ຕໍ ອມ຺ພໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ສີມາຍ ສີມາ ສມ຺ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ອກໍສຸ, ເຕນາຫ – ‘‘ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສີມາຍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຍ ປເຣສໍ ພທ຺ຘສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ;

ປເຣສໍ ພທ຺ຘສີມໍ ສກລໍ ວາ ຕສ຺ສາ ປເທສໍ ວາ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ສີມນ຺ຕຣິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປຐມຕຣໍ ກຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ສີມາ ອສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ສີມາຍ ອຸປຈາໂຣ ຐເປຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ຫຕ຺ຖມຕ຺ຕາ ສີມນ຺ຕຣິກາ ຐເປຕພ຺ພາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕມ຺ປິ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກຣຸກ຺ໂຂປິ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສີມານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂສ ປນ ວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ສີມາສງ຺ກຣໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ກາຕພ຺ໂພ.

ອຸໂປສຖເຠທາທິກຖາ

໑໔໙. ຈາຕຸທ຺ທສິໂກ ຈ ປນ຺ນຣສິໂກ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈາຕຸທ຺ທສິກສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈ ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄນ຺ຕິອາທີສຸ ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈຕູສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ວສນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໂຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕີສຸ ວາ ວສນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໂຍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຕິ. ສເຈ ຈຕູສຸ ຊເນສຸ ເອກສ຺ສ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໂຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ຕີສຸ ວາ ຊເນສຸ ເອກສ຺ສ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກຕ຺ຖ ວສນ຺ຕາ ສພ຺ເພວ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ຕໂຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສກຖາ

໑໕໐. ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ…ເປ… ອາວິກຕາ ຫິສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມໍ ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິທານໍ, ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉາມິ – ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ…ເປ… ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ. ສຸຕາ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ເຕຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ…ເປ… ອວິວທມາເນຫິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ເອເຕນ ນເຍນ ເສສາປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສວຣຠຍນ຺ຕິ ອຏວິມນຸສ຺ສຠຍໍ. ຣາຊນ຺ຕຣາໂຍຕິອາທີສຸ ສເຈ ຠິກ຺ຂູສຸ ‘‘ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນິສິນ຺ເນສຸ ຣາຊາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ຣາຊນ຺ຕຣາໂຍ. ໂຈຣາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂຈຣນ຺ຕຣາໂຍ. ທວທາໂຫ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາວາເສ ວາ ອຄ຺ຄິ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ອຍໍ ອຄ຺ຄນ຺ຕຣາໂຍ. ເມໂຆ ວາ ອຸຏ຺ເຐຕິ, ໂອໂຆ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ອຸທກນ຺ຕຣາໂຍ. ພຫູ ມນຸສ຺ສາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ. ຠິກ຺ຂຸໍ ຍກ຺ໂຂ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຍໍ ອມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ. ພ຺ຍຄ຺ຆາທໂຍ ຈຓ຺ຑມິຄາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ວາຬນ຺ຕຣາໂຍ. ຠິກ຺ຂຸໍ ສປ຺ປາທໂຍ ຑໍສນ຺ຕິ, ອຍໍ ສຣີສປນ຺ຕຣາໂຍ. ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ ວາ ໂຫຕິ, ກາລໍ ວາ ກໂຣຕິ, ເວຣິໂນ ວາ ຕໍ ມາເຣຕຸກາມາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ. ມນຸສ຺ສາ ເອກໍ ວາ ພຫູ ວາ ຠິກ຺ຂູ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາເວຕຸກາມາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາໂຍ. ເອວຣູເປສຸ ອນ຺ຕຣາເຍສຸ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ປຐໂມ ວາ ອຸທ຺ເທໂສ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ອາທິມ຺ຫິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸຕິຍາທີສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ ຍສ຺ມິໍ ອປຣິໂຍສິເຕ ອນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕິ, ໂສປິ ສຸເຕເນວ ສາເວຕພ຺ໂພ.

ອນຊ຺ຌິຏ຺ຐາຕິ ອນາຓຕ຺ຕາ ອຍາຈິຕາ ວາ. ອຊ຺ເຌສນາ ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕຘມ຺ມຊ຺ເຌສກາຍຕ຺ຕາ ວາ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣາຍຕ຺ຕາ ວາ, ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມຊ຺ເຌສເກ ອສຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ວາ ຠາສິຕຸໍ ລຠຕິ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນາປິ ສເຈ ວິຫາເຣ ພຫູ ຘມ຺ມກຖິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ວາຣປຏິປາຏິຍາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓ, ຘມ຺ມໍ ກເຖຫິ, ຘມ຺ມທານໍ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕນ ຕີຫິປິ ວິຘີຫິ ຘມ຺ໂມ ຠາສິຕພ຺ໂພ. ‘‘ໂອສາເຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ປນ ໂອສາເຣຕຸເມວ ລຠຕິ, ‘‘ກເຖຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ກເຖຕຸເມວ, ‘‘ສຣຠຎ຺ຎໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ສຣຠຎ຺ຎເມວ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣປິ ຈ ອຸຈ຺ຈຕເຣ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຍາຈິຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເຈວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຈ ນໍ ອຸຈ຺ຈາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ຠຓາຫີ’’ຕິ ວທຕິ, ສຊ຺ຌາຍໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠຓິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ‘‘ຠຓາມີ’’ຕິ ຠຓິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ນິສ຺ສິຕເກ ຠຓາເປຕິ, ອຎ຺ເຎ ມຘຸຣຠາຓເກປິ ນາຊ຺ເຌສຕິ, ໂສ ອຎ຺ເຎຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຠນ຺ເຕ ອສຸກໍ ນາມ ຠຓາເປມາ’’ຕິ. ສເຈ ‘‘ຠຓາເປຖາ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ຕຸຓ຺ຫີ ວາ ໂຫຕິ, ຠຓາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ປຏິພາຫຕິ, ນ ຠຓາເປຕພ຺ພໍ. ຍທິ ອນາຄເຕເຍວ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣ ຘມ຺ມສວນໍ ອາຣທ຺ຘໍ, ປຸນ ອາຄເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອາປຸຈ຺ຉນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ໂອສາເຣຕ຺ວາ ປນ ກເຖນ຺ເຕນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາເຍວ ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ, ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ອາຄເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຸປນິສິນ຺ນກຖາຍປິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣວ ສາມີ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ສຍໍ ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ກເຖຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຸຈ຺ຈຕເຣ ອາສເນ ນິສິນ຺ເນນ. ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ‘‘ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ຊານນກຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕນ ເຖຣໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ຠນ຺ເຕ ອິເມ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ກເຖຫີ’’ຕິ ວາ ຠຓຕິ, ຕຸຓ຺ຫີ ວາ ໂຫຕິ, ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ຕຣຆເຣ ອນຸໂມທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ວິຫາເຣ ວາ ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາ ‘‘ມໍ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ກເຖຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອນຸຊານາຕິ, ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ເຕນາປິ ເຖໂຣ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພເຍວ. ເອກໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ອປໂຣ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ປຸນ ອາປຸຈ຺ຉນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ວິສ຺ສມິສ຺ສາມີຕິ ຐປິຕສ຺ສ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ປຸນ ອາຣຠນ຺ເຕນາປິ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣ ອນາຄເຕເຍວ ອາຣທ຺ຘໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອເກນ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ‘‘ມໍ ອນາປຸຈ຺ຉາປິ ຍຖາສຸຂໍ ສຊ຺ຌາຍາຫີ’’ຕິ ອນຸຎ຺ຎາເຕ ຍຖາສຸຂໍ ສຊ຺ຌາຍິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ອາຄເຕ ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ສຊ຺ຌາຍິຕພ຺ພໍ.

໑໕໑. ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍຕິ ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຕ຺ຕາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ; ປຸຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປນ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສເຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປທ຺ທໂວ ນຕ຺ຖິ, ວິນໂຍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

໑໕໓. ກເຕປິ ໂອກາເສ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ອິໂຕ ອຸປທ຺ທໂວ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ປຸຣມ຺ຫາກນ຺ຕິ ປຐມໍ ອມ຺ຫາກໍ. ປຏິກຈ຺ເຈວາຕິ ປຐມຕຣເມວ. ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ‘‘ຠູຕເມວ ນຸ ໂຂ ອາປຕ຺ຕິໍ ວທຕິ, ອຠູຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມປຏິກ຺ໂກສນາທິກຖາ

໑໕໔. ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ປຏິກ຺ໂກສິຕຸນ຺ຕິ ວາເຣຕຸໍ. ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ອາວິກາຕຸນ຺ຕິ ‘‘ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ອິທໍ ນ ເມ ຂມຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິໍ ປກາເສຕຸໍ. ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫີຕິອາທິ ເຕສໍ ອນຸປທ຺ທວຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ສາເວນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ນ ສຸຓນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓິສ຺ສາມາຕິ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ສຓິກໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ.

໑໕໕. ເຖຣາຘິກນ຺ຕິ ເຖຣາຘີນໍ; ເຖຣາຍຕ຺ຕໍ ຠວິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຖຣາເຘຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ມາ ເຖເຣນ ສຍໍ ວາ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ອຊ຺ເຌສິຕພ຺ໂພ. ອຊ຺ເຌສນວິຘານຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມຊ຺ເຌສເນ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ໂສ ນ ຊານາຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາຕິອາທີສຸ ຈາຕຸທ຺ທສິກປນ຺ນຣສິກເຠເທນ ທຸວິຘໍ, ສງ຺ຆອຸໂປສຖາທິເຠເທນ ນວວິຘຎ຺ຈ ອຸໂປສຖໍ ນ ຊານາຕິ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ, ທຸວິຘໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ, ນວວິຘໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ນ ຊານາຕິ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປຏິພໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ທຫຣສ຺ສາປິ ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ອຖ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ. ສເຈ ເຖຣສ຺ສ ປຎ຺ຈ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ຕໂຍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາ ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ທ຺ເວ ປນ ອຂຓ຺ຑາ ສຸວິສທາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຖຣາຍຕ຺ໂຕວ ປາຕິໂມກ຺ຂາ. ສເຈ ປນ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ວິສທໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ສາມນ຺ຕາ ອາວາສາຕິ ສາມນ຺ຕໍ ອາວາສໍ. ສຊ຺ຊຸກນ຺ຕິ ຕທເຫວ ອາຄມນຕ຺ຖາຍ. ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ, ເອວຣູໂປ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ, ນ ພາໂລ.

ປກ຺ຂຄຓນາທິອຸຄ຺ຄຫຓານຸຊານນກຖາ

໑໕໖. ກຕິມີ ຠນ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕີນໍ ປູຣຓີຕິ ກຕິມີ. ກາລວໂຕຕິ ກາລສ຺ເສວ; ປເຄວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕໘. ຍໍ ກາລໍ ສຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສາຍມ຺ປິ ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ສມນ຺ນາຫຣຖາ’’ຕິ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໕໙. ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ສທາກາລເມວ ເອໂກ ວາ ຠາຣນິຕ຺ຖຣຓໂກ ວາ ສຣຠາຓກຘມ຺ມກຖິກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ນ ອຸໂປສຖາຄາຣສມ຺ມຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ, ອວເສສາ ປນ ວາເຣນ ອາຓາເປຕພ຺ພາ. ສເຈ ອາຓຕ຺ໂຕ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໍ ຕາວກາລິກມ຺ປິ ນ ລຠຕິ, ສາຂາຠງ຺ຄໍ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ.

໑໖໐. ອາສນປຎ຺ຎາປນາຓຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ. ອາຓຕ຺ເຕນ ຈ ສເຈ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ອາສນານິ ນຕ຺ຖິ, ສງ຺ຆິກາວາສໂຕປິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຸນ ອາຫຣິຕພ຺ພານິ. ອາສເນສຸ ອສຕິ ກຏສາຣເກປິ ຕຏ຺ຏິກາໂຍປິ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຏ຺ຏິກາສຸປິ ອສຕິ ສາຂາຠງ຺ຄານິ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພານິ, ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ.

໑໖໑. ປທີປກຣເຓປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຓາເປຕພ຺ໂພ. ອາຓາເປນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ເຕລໍ ວາ ວຏ຺ຏິ ວາ ກປລ຺ລິກາ ວາ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ເຕລາທີນິ ນຕ຺ຖິ, ປຣິເຍສິຕພ຺ພານິ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ. ອປິຈ ກປາເລ ອຄ຺ຄິປິ ຊາເລຕພ຺ໂພ.

ທິສໍຄມິກາທິວຕ຺ຖຸກຖາ

໑໖໓. ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ສາຘຸ ຠນ຺ເຕ ອາຄຕາຕ຺ຖ, ອິຘ ຠິກ຺ຂາ ສຸລຠາ ສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຕ຺ຖິ, ວສຖ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐມານາ’’ຕິ ເອວໍ ປິຍວຈເນນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕຖາກຣຓວເສນ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ‘‘ອາມ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິວຈນທາປເນນ ອຸປລາເປຕພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ເຈວ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ຈ. ປິຍວຈເນນ ອຸປລາເປຕພ຺ໂພ, ກຓ຺ຓສຸຂໍ ອາລປິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ. ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ສເຈ ສກໂລປິ ສງ຺ໂຆ ນ ກໂຣຕິ, ສພ຺ເພສໍ ທຸກ຺ກຏໍ. ອິຘ ເນວ ເຖຣາ ນ ທຫຣາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ສພ຺ເພຫິ ວາເຣນ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕໂນ ວາເຣ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ເຕນ ປນ ມຫາເຖຣານໍ ປຣິເວຓສມ຺ມຊ຺ຊນທນ຺ຕກຏ຺ຐທານາທີນິ ນ ສາທິຕພ຺ພານິ. ເອວມ຺ປິ ສຕິ ມຫາເຖເຣຫິ ສາຍໍປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນ ປນ ເຕສໍ ອາຄມນໍ ຎຕ຺ວາ ປຐມຕຣໍ ມຫາເຖຣານໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສຈສ຺ສ ສທ຺ຘິໍຈຣາ ຠິກ຺ຂຸອຸປຏ຺ຐາກາ ອຕ຺ຖິ, ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐາກາ ອຕ຺ຖິ, ຕຸມ຺ເຫ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ວິຫຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖາປິສ຺ສ ສທ຺ຘິໍຈຣາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ປນ ວິຫາເຣ ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ວທນ຺ຕິ ‘‘ມຍໍ ເຖຣສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສາມ, ອວເສສາ ຜາສຸ ວິຫຣນ຺ຕູ’’ຕິ ສພ຺ເພສໍ ອນາປຕ຺ຕິ.

ໂສ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຸໂປສຖກຣຓຕ຺ຖາຍ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ໂຂ ອຸຕຸວສ຺ເສເຍວ, ວສ຺ສາເນ ປນ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ຠິກ຺ຂເວ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຕສ຺ມິໍ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸຣິມິກາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວິນາ ນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສ ວສ຺ສູປຄຕານໍ ປກ຺ກມຕິ ວາ, ວິພ຺ຠມຕິ ວາ, ກາລໍ ວາ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ສຕິເຍວ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອສຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ປກ຺ກມຕິ ວາ ວິພ຺ຠມຕິ ວາ ກາລໍ ວາ ກໂຣຕິ, ມາສທ຺ວຍໍ ວສິຕພ຺ພໍ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິທານກຖາ

໑໖໔. ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕີຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິທານໍ ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ຊານາເປຕິ; ວາຈໍ ປນ ນິຈ຺ຉາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ; ອຸຠຍຖາ ສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກາຍວາຈາຫິ. ສງ຺ເຆນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພຕິ ສເຈ ພຫູ ຕາທິສາ ຄິລານາ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ເຆນ ປຏິປາຏິຍາ ຐຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖປາເສ ກາຕພ຺ພາ. ສເຈ ທູເຣ ທູເຣ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ໂຆ ນປ຺ປໂຫຕິ, ຕໍ ທິວສໍ ອຸໂປສໂຖ ນ ກາຕພ຺ໂພ, ນຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ເຖວ ປກ຺ກມຕີຕິ ສງ຺ຆມຊ຺ຌໍ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕວ ກຕ຺ຖຈິ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາມເຓໂຣ ປຏິຊານາຕີຕິ ‘‘ສາມເຓໂຣ ອຫ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານາຕິ; ຠູຕໍເຍວ ວາ ສາມເຓຣຠາວໍ ອາໂຣເຈຕິ, ປຈ຺ຉາ ວາ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ປກ຺ກມຕີຕິ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ອຸໂປສຖຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ປຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອເກນ ພຫູນມ຺ປິ ອາຫຏາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ອາຫຏາວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ເຍສໍ ອເນນ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ເຕສຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທຕິ, ຕສ຺ເສວ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອິຕຣາ ປນ ພິລາຬສງ຺ຂລິກປາຣິສຸທ຺ຘິ ນາມ ໂຫຕິ. ສາ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ.

ສຸຕ຺ໂຕ ນ ອາໂຣເຈຕີຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸປຕິ, ‘‘ອສຸເກນ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ທິນ຺ນາ’’ຕິ ນ ອາໂຣເຈຕິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນາໂຣເຈຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປາຣິສຸທ຺ຘິ ປນ ອາຫຏາວ ໂຫຕິ. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອນາໂຣຈິຕຕ຺ຕາ ປນສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຈ ອຸໂປສໂຖ ກໂຕເຍວ ໂຫຕິ.

ຉນ຺ທທານກຖາ

໑໖໕. ຉນ຺ທທາເນປິ ປາຣິສຸທ຺ຘິທາເນ ວຸຕ຺ຕສທິໂສເຍວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ທມ຺ປິ ທາຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປາຣິສຸທ຺ຘິເມວ ເທຕິ ນ ຉນ຺ທໍ, ອຸໂປສໂຖ ກໂຕ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ສງ຺ໂຆ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ອກຕໍ ໂຫຕິ. ຉນ຺ທເມວ ເທຕິ ນ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸໂປສໂຖປິ ກມ຺ມມ຺ປິ ກຕເມວ ໂຫຕິ, ຉນ຺ທທາຍກສ຺ສ ປນ ອຸໂປສໂຖ ອກໂຕ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ນທິຍາ ວາ ສີມາຍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ກໂຕ ມຍາ ອຸໂປສໂຖ’’ຕິ ອຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ສາມຄ຺ຄີ ວາ ຉນ຺ໂທ ວາ ທາຕພ຺ໂພ.

໑໖໗. ສຣຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ສຣຕີຕິ ເອກທາ ສຣຕິ, ເອກທາ ນ ສຣຕິ. ອຕ຺ຖິ ເນວ ສຣຕີຕິ ໂຍ ເອກນ຺ຕໍ ເນວ ສຣຕິ, ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຕິທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອນາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປຕິ.

ສງ຺ຆຸໂປສຖາທິກຖາ

໑໖໘. ໂສ ເທໂສ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ຕໍ ເທສໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍນ຺ຕິອາທິ ປນ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ? ອຸໂປສຖສ຺ສ ປຸພ຺ພກຣຓາທິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫຸ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ –

‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ, ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ປຸພ຺ພກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ’’.

ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ‘‘ປຸພ຺ພກຣຓ’’ນ຺ຕິ ອກ຺ຂາຕານິ.

‘‘ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອຸຕຸກ຺ຂານໍ, ຠິກ຺ຂຸຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອິຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພກຣຓໂຕ ປຈ຺ຉາ ກຕ຺ຕພ຺ພານິ ‘‘ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອກ຺ຂາຕານິ.

‘‘ອຸໂປສໂຖ ຍາວຕິກາ ຈ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ,

ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ;

ວຊ຺ຊນີຍາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ມິໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ,

ປຕ຺ຕກລ຺ລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ’’.

ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ‘‘ປຕ຺ຕກລ຺ລ’’ນ຺ຕິ ອກ຺ຂາຕານີຕິ.

ເຕຫິ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເຕຫິ ອາຄເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອຕານິ ປຸພ຺ພກຣຓາທີນິ ກຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ອຊ຺ຊ ເມ ອຸໂປສໂຖຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປນ຺ນຣໂສ ໂຫຕິ, ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ອຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ’’ຕິປິ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຈາຕຸທ຺ທສິເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາປຕ຺ຕິປຏິກມ຺ມວິຘິກຖາ

໑໖໙. ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ສາປຕ຺ຕິເກນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ຍສ຺ສ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈເນເນວ ປາຣິສຸທ຺ຘິທານປຎ຺ຎາປເນນ ຈ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖປຎ຺ຎາປເນນ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກິສ຺ສາ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປຏິເທເສມີຕິ ອິທໍ ‘‘ຕໍ ຕຸມ຺ຫມູເລ, ຕໍ ຕຸຍ຺ຫມູເລ ປຏິເທເສມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ປສ຺ສສີຕິ ອິທຎ຺ຈ ‘‘ປສ຺ສສິ ອາວຸໂສ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ, ປສ຺ສຖ ຠນ຺ເຕ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອາມ ປສ຺ສາມີຕິ ອິທໍ ປນ ‘‘ອາມ ຠນ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ, ອາມ ອາວຸໂສ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ອາຍຕິໍ ສໍວເຣຍ຺ຍາສີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ‘‘ອາຍຕິໍ ສໍວເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ປນ ‘‘ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍວຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ.

ຍທາ ນິພ຺ເພມຕິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປເນສ ນິພ຺ເພມຕິໂກ ນ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຖຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາວ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ເທສນາວິຘິ – ສເຈ ເມຆຈ຺ຉນ຺ເນ ສູຣິເຍ ‘‘ກາໂລ ນຸ ໂຂ ໂນ’’ຕິ ເວມຕິໂກ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ເວມຕິໂກ ຠຸຎ຺ຊິໍ’’, ສເຈ ກາໂລ ອຕ຺ຖິ, ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ທຸກ຺ກຏາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫິ, ໂນ ເຈ ອຕ຺ຖິ, ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ຍາ ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສມ຺ພຫຸລາ ທຸກ຺ກຏາ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນ, ຕາ ຕຸມ຺ຫມູເລ ປຏິເທເສມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພາປຕ຺ຕີສຸ.

ນ ຠິກ຺ຂເວ ສຠາຄາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ທ຺ເວປິ ຊນາ ວິກາລໂຠຊນາທິນາ ສຠາຄວຕ຺ຖຸນາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວຣູປາ ວຕ຺ຖຸສຠາຄາ ‘‘ສຠາຄາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິກາລໂຠຊນປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອາປນ຺ນໍ ປນ ອນຕິຣິຕ຺ຕໂຠຊນປຈ຺ຈຍາ ອາປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາປິ ຈາຍໍ ວຕ຺ຖຸສຠາຄາ, ສາປິ ເທສິຕາ ສຸເທສິຕາວ. ອຎ຺ຎໍ ປນ ເທສນປຈ຺ຈຍາ ເທສໂກ, ປຏິຄ຺ຄຫຓປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຏິຄ຺ຄຫໂກ ຈາຕິ ອຸໂຠປິ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ນານາວຕ຺ຖຸກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໗໐. ສາມນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ສຠາໂຄເຍວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ວິສຠາຄສ຺ສ ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ຠຓ຺ຑນກລຫສງ຺ຆເຠທາທີນິປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອນາປຕ຺ຕິປນ຺ນຣສກາທິກຖາ

໑໗໒. ອນາປຕ຺ຕິປນ຺ນຣສເກ – ເຕ ນ ຊານິໍສູຕິ ສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕາຕິ ວາ ໂອກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ວາຕິ ນ ຊານິໍສຸ. ອຖຎ຺ເຎ ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຄາມໍ ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ວາ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວຄ຺ຄາ ສມຄ຺ຄສຎ຺ຎິໂນຕິ ເຕສໍ ສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ ວຄ຺ຄາ; ສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕຠາວສ຺ສ ອຊານນໂຕ ສມຄ຺ຄສຎ຺ຎິໂນ.

໑໗໓. ວຄ຺ຄາວຄ຺ຄສຎ຺ຎິປນ຺ນຣສເກ – ເຕ ຊານນ຺ຕີຕິ ປພ຺ພເຕ ວາ ຖເລ ວາ ຐິຕາ ສີມໍ ໂອກ຺ກນ຺ເຕ ວາ ໂອກ຺ກມນ຺ເຕ ວາ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ເວມຕິກປນ຺ນຣສກໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໑໗໕. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕປນ຺ນຣສເກ – ຍຖາ ອິຈ຺ຉາຍ ອຠິຠູໂຕ ‘‘ອິຈ຺ຉາປກໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາປິ ກຣຓກ຺ຂເຓ ອກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາສງ຺ຂາເຕນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈນ ອຠິຠູຕາ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໖. ເຠທປຸເຣກ຺ຂາຣປນ຺ນຣສເກ – ອກຸສລພລວຕາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສີໂມກ຺ກນ຺ຕິກເປຍ຺ຍາລກຖາ

໑໗໗. ອາວາສິເກນອາຄນ຺ຕຸກເປຍ຺ຍາເລ – ຍຖາ ປຸຣິເມ ອາວາສິເກນອາວາສິກເປຍ຺ຍາເລ ‘‘ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຖຎ຺ເຎ ອາວາສິກາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ‘‘ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຖຎ຺ເຎ ອາຄນ຺ຕຸກາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຄນ຺ຕຸເກນອາວາສິກເປຍ຺ຍາເລ ປນ – ຍຖາ ປຸຣິມເປຍ຺ຍາເລ ‘‘ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຄຕໍ, ເອວໍ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕີ’’ຕິ ອາເນຕພ຺ພໍ. ອາຄນ຺ຕຸເກນອາຄນ຺ຕຸກເປຍ຺ຍາເລ ປນ – ອຸຠຍປເທສຸ ອາຄນ຺ຕຸກວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ.

໑໗໘. ອາວາສິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈາຕຸທ຺ທໂສ ໂຫຕິ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ປນ຺ນຣໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍສໍ ປນ຺ນຣໂສ, ເຕ ຕິໂຣຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ອາຄຕາ, ອຕີຕໍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ອກໍສູຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາວາສິການໍ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາວາສິເກຫິ ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທໂສ’’ຕິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈ ກຣິຍມາເນ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ, ນ ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ນ ອກາມາ ທາຕພ຺ພາຕິ ນ ອນິຈ຺ຉາຍ ທາຕພ຺ພາ.

ລິງ຺ຄາທິທສ຺ສນກຖາ

໑໗໙. ອາວາສິກາກາຣນ຺ຕິ ອາວາສິການໍ ອາກາຣໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອາກາໂຣ ນາມ ເຍນ ເຕສໍ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ວາ ນ ວາຕິ ອາຈາຣສຓ຺ຐານໍ ຄຍ຺ຫຕິ. ລິງ຺ຄໍ ນາມ ຍໍ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ລີເນ ຄມຍຕິ; ອທິສ຺ສມາເນປິ ຊານາເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ຍໍ ທິສ຺ວາ ເຕ ອຕ຺ຖີຕິ ຎາຍນ຺ຕິ. ອຸທ຺ເທໂສ ນາມ ເຍນ ເຕ ເອວຣູປປຣິກ຺ຂາຣາຕິ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ; ອປເທສໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພເມຕໍ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕມຎ຺ຈປີຐາທີນຎ຺ເຈວ ປທສທ຺ທາທີນຎ຺ຈ ອຘິວຈນໍ, ຍຖາໂຍຄໍ ປນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອາຄນ຺ຕຸກາກາຣາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາຕກນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ສນ຺ຕກໍ. ປາທານໍ ໂຘຕໍ ອຸທກນິສ຺ເສກນ຺ຕິ ປາທານໍ ໂຘຕານໍ ອຸທກນິສ຺ເສກໍ. ພຫຸວຈນສ຺ສ ເອກວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ປາທານໍ ໂຘຕອຸທກນິສ຺ເສກ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ; ປາທານໍ ໂຘວນອຸທກນິສ຺ເສກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໘໐. ນານາສໍວາສກາທິວຕ຺ຖູສຸ – ສມານສໍວາສກທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ‘‘ສມານສໍວາສກາ ເອເຕ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິໍ. ນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິໍ ນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ; ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກໂຕ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ນາຠິວິຕຣນ຺ຕີຕິ ນານາສໍວາສກຠາວໍ ມທ຺ທິຕຸໍ ອຠິຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ; ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນ ນິສ຺ສຊ຺ຊາເປນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນຄນ຺ຕພ຺ພຄນ຺ຕພ຺ພວາຣກຖາ

໑໘໑. ສຠິກ຺ຂຸກາ ອາວາສາຕິ ຍສ຺ມິໍ ອາວາເສ ອຸໂປສຖກາຣກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຖິ, ຕມ຺ຫາ ອາວາສາ ຍໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຕທເຫວ ອາຄນ຺ຕຸໍ, ໂສ ອາວາໂສ ອຸໂປສຖໍ ອກຕ຺ວາ ນ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ເຆນາຕິ ສງ຺ຆປ຺ປໂຫນເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວິນາ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ ທສວິຘໍ ອນ຺ຕຣາຍໍ ວິນາ. ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ອຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ເຖນ ອນ຺ຕຣາເຍ ວາ ສຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນາວາໂສຕິ ນວກມ຺ມສາລາທິໂກ ໂຍ ໂກຈິ ປເທໂສ. ຍຖາ ຈ ອາວາສາທໂຍ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພາ; ເອວໍ ສເຈ ວິຫາເຣ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຸໂປສຖາຘິຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ສີມາປິ ນທີປິ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພາ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສ຺ສຏ຺ຐອຸໂປສຖາປິ ອາວາສາ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ; ເອວໍ ຄໂຕ ອຘິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ລຠຕິ. ອາຣຎ຺ຎເກນາປິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸໂປສຖທິວເສ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຫາຣເມວ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສຖໍ ກຕ຺ວາວ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອກຕ຺ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໘໒. ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ສກ຺ໂກມິ ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ຍໍ ຊາເນຍ຺ຍ ອຊ຺ເຊວ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກມີຕິ; ເອວຣູໂປ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ເຕນາປິ ຫິ ອິມິນາ ເນວ ອຸໂປສຖນ຺ຕຣາໂຍ ກໂຕ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ວຊ຺ຊນີຍປຸຄ຺ຄລສນ຺ທສ຺ສນກຖາ

໑໘໓. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ນິສິນ຺ນປຣິສາຍາຕິອາທີສຸ ຫຕ຺ຖປາສຸປຄມນເມວ ປມາຓໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອວຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິສາຍາຕິ ອິທຎ຺ຫິ ປາຣິວາສິຍປາຣິສຸທ຺ຘິທານໍ ນາມ ປຣິສາຍ ວຸຏ຺ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອວຸຏ຺ຐິຕາຍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອວຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິສາຍາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ ປຣິວາສິຍຉນ຺ທທານວຓ຺ຓນໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອນຸໂປສເຖຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໂກ ຈ ປນ຺ນຣສິໂກ ຈາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ອຸໂປສເຖ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ທິວເສ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິຍາຕິ ຍາ ໂກສມ຺ພກຠິກ຺ຂູນໍ ວິຍ ຠິນ຺ເນ ສງ຺ເຆ ປຸນ ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄີ ກຣິຍຕິ, ຕຖາຣູປິໍ ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິໍ ຐເປຕ຺ວາ. ຕທາ ຈ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ສາມຄ຺ຄີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກາຕພ຺ໂພ. ເຍ ປນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກ ອຸໂປສຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ສມຄ຺ຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕຫິ ອຸໂປສເຖເຍວ ກາຕພ຺ໂພຕິ.

ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.