໓. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາ

໙໗. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ – ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ມານຕ຺ຕໍ – ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ, ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ, ສໂມຘານມານຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ອທຕ຺ວາ ເກວລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາເວເນວ ມານຕ຺ຕາຣຫສ຺ສ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ທິຍ຺ຍຕິ. ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທ຺ຘມາສໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທິຍ຺ຍຕິ. ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ໂອຘາຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍຕິ. ເຕສຸ ອິທໍ ‘‘ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ເທນ຺ເຕນ ສເຈ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ວາ ອາປນ຺ໂນ, ຍເຖວ ‘‘ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ‘‘ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ປນ ສເຈປິ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ໂຫຕິ, ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ, ຕາສໍ ທານວິຘິໍ ປຣິວາສທາເນ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ມານຕ຺ເຕ ‘‘ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ມາຬກສີມາຍເມວ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –

‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ໂສຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ໂສຫໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣາມິ, ເວທຍາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ ‘ເວທຍຕີ’ຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.

ອິມຎ຺ຈ ປນ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສເຈ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສປິ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຬກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຕິໍ ປຏິລຠນ຺ເຕນ ສຫຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປນ ອວສາເນ ‘‘ເວທຍຕີຕິ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ຘາເຣຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ສເຈ ອປ຺ປຠິກ຺ຂຸໂກ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕໍ ອນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣເຍວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຓຕພ຺ພາ. ອຖ ນ ສກ຺ກາ ໂສເຘຕຸໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໂຕ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມ ຄຸມ຺ເພນ ວາ ວຕິຍາ ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຕໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ເອສ ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ສທ຺ທໍ ວາສ຺ສ ສຸຓາຕິ, ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠໂທ ຈ.

ອຖ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ເອວ, ວຕ຺ຕເຠໂທ ປນ ນຕ຺ຖິ. ອາໂຣຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສຫິ ສຕິ ກຣຓີເຍ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ປຸເຣອຣຸເຓເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວາ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ວາ ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈ ຍສ຺ມາ ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ວສິ, ເຕນສ຺ສ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາໂສ ວາ ນ ໂຫຕິ. ສເຈ ນ ກຎ຺ຈິ ປສ຺ສຕິ, ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ຄຕຠິກ຺ຂູສຸ ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ; ອຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອາຫ.

ເອວໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ອຂຓ຺ຑໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ສິຍາ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ຕຕ຺ຖ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ອພ຺ເຠນ຺ເຕຫິ ຈ ປຐມໍ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ, ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອພ຺ຠານໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາເປຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ເຕ ສມາທິນ຺ເນ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ໂຫຕິ. ເຕນາປິ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ອພ຺ຠານໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ວຕ຺ຕສມາທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ໂສ ຫິ ຉາຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມເນວ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປາຬິຍໍເຍວ ອພ຺ຠານວິຘິ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຍຎ຺ຈ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ສເຈ ປນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ວາ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວເສນ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ປຣິວາສກຖາຍໍເຍວ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ປຣິວາສກຖາ

໑໐໒. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ເທຕູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ປຣິວາໂສ ຈ ມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອາຄຕາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປາຬິ ວິຍ ອຕິວິຕ຺ຖາຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ສຸເຂນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເຘວ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.

ອຍຎ຺ຫິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ ປຣິວາໂສ ນາມ – ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ, ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ, ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ຕາວ ຍຖາປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ໂພ. ກສ຺ສຈິ ຫິ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຍໍ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ກສ຺ສຈິ ທ຺ວີຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ຍຖາ ປຣໂຕ ອາຄຕາ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ເສວ, ກສ຺ສຈິ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຍໍ, ກສ຺ສຈິ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາ ຍຖາ ປຣໂຕ ອາຄຕາ, ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສໍ ເທນ຺ເຕນ ປຐມໍ ຕາວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ.

ອຍຎ຺ຫິ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ທສຫາກາເຣຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ມາຕິກາ – ອາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຈ, ປກຕຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຈ, ອນນ຺ຕຣາຍິໂກ ຈ ໂຫຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຈ, ປຫຸ ຈ ໂຫຕິ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຈ, ຉາເທຕຸກາໂມ ຈ ໂຫຕິ ຉາເທຕິ ຈາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຈາຕິ ຍໍ ອາປນ຺ໂນ, ສາ ອາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ໂສປິ ຈ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີເຍວ. ອິຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ອຖ ປນາຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ ປນ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາຍປິ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາຍປິ ຉາເທນ຺ເຕນາປິ ອຈ຺ຉາທິຕາວ ໂຫຕິ. ລຫຸກໍ ວາ ຄຣຸກາຕິ ຄຣຸກໍ ວາ ລຫຸກາຕິ ຉາເທຕິ, ອລຊ຺ຊິປກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປນ ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຄຣຸກໍ ລຫຸກາຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເທເສຕິ, ເນວ ເທສິຕາ ໂຫຕິ, ນ ຉນ຺ນາ. ຄຣຸກໍ ຄຣຸກາຕິ ຎຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຄຣຸກລຫຸກຠາວໍ ນ ຊານາຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທມີຕິ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.

ປກຕຕ຺ໂຕຕິ ຕິວິຘໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ອກໂຕ – ໂສ ເຈ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອຖ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອປກຕຕ຺ເຕນ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາ ວາ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາ ວາ ຉາທິຕາປິ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ ຄຣຸກໍ ສາວເສສໍ,

ຉາເທຕິ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ;

ນ ຠິກ຺ຂຸນີ ໂນ ຈ ຜຸເສຍ຺ຍ ວຊ຺ຊໍ,

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໑);

ອຍຎ຺ຫິ ປຎ຺ໂຫ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ກຖິໂຕ.

ອນນ຺ຕຣາຍິໂກຕິ ຍສ຺ສ ທສສຸ ອນ຺ຕຣາເຍສຸ ເອໂກປິ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ເຈ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ໂສ ຠີຣຸກຊາຕິກຕາຍ ອນ຺ຘກາເຣ ອມນຸສ຺ສຈຓ຺ຑມິຄຠເຍນ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ປພ຺ພຕວິຫາເຣ ວສນ຺ຕສ຺ສ ກນ຺ທຣໍ ວາ ນທິໍ ວາ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຈ ຈຓ຺ຑວາຬອມນຸສ຺ສາທິຠຍໍ ອຕ຺ຖິ, ມຄ຺ເຄ ອຊຄຣາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນທີ ປູຣາ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ປນ ສຕິເຍວ ອນ຺ຕຣາເຍ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ອນ຺ຕຣາຍິກສ຺ສ ປນ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ວາ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ວາ ຉາທຍໂຕ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.

ປຫູຕິ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸຎ຺ເຈວ ອາໂຣເຈຕຸຎ຺ຈ; ໂສ ເຈ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສຈສ຺ສ ມຸເຂ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ຄຓ຺ໂຑ ວາ ໂຫຕິ, ຫນຸກວາໂຕ ວາ ວິຊ຺ຌຕິ, ທນ຺ໂຕ ວາ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ຠິກ຺ຂາ ວາ ມນ຺ທາ ລທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ຕາວຕເກນ ປນ ເນວ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ນ ຄນ຺ຕຸໍ; ອປິຈ ໂຂ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປຫຸ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ປຫຸສຎ຺ຎີ ນາມ. ອິມິນາ ຉາທິຕາປິ ອຈ຺ຉາທິຕາ. ອປ຺ປຫຸນາ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ວາ ອສມຕ຺ເຖນ ປຫຸສຎ຺ຎິນາ ວາ ອປ຺ປຫຸສຎ຺ຎິນາ ວາ ຉາທິຕາ ໂຫຕຸ, ອຈ຺ຉາທິຕາວ.

ຉາເທຕຸກາໂມ ຈ ໂຫຕິ ຉາເທຕິ ຈາຕິ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ສເຈ ປນ ຉາເທສ຺ສາມີຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປຸເຣຠຕ຺ເຕ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ວາ ປຐມຍາມາທີສຸ ວາ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ອາໂຣເຈຕິ, ອຍໍ ຉາເທຕຸກາໂມ ນ ຉາເທຕິ ນາມ.

ຍສ຺ສ ປນ ອຠິກ຺ຂຸເກ ຐາເນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຠາຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຄມນໍ ອາຄເມນ຺ຕສ຺ສ ສຠາຄສນ຺ຕິກໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອທ຺ຘມາໂສປິ ມາໂສປິ ອຕິກ຺ກມຕິ, ອຍໍ ນ ຉາເທຕຸກາໂມ ຉາເທຕິ ນາມ, ອຍມ຺ປິ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.

ໂຍ ປນ ອາປນ຺ນມຕ຺ໂຕວ ອຄ຺ຄິໍ ອກ຺ກນ຺ຕປຸຣິໂສ ວິຍ ສຫສາ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຠາຄຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາວິ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ນ ຉາເທຕຸກາໂມວ ນ ຉາເທຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ສຠາຄໍ ທິສ຺ວາປິ ‘‘ອຍໍ ເມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ’’ຕິ ລຊ຺ຊາຍ ນາໂຣເຈຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍາທິຠາໂວ ຫິ ອິຘ ອປ຺ປມາຓໍ ອເວຣິສຠາຄມຕ຺ຕເມວ ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ອເວຣິສຠາຄສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕພ຺ພາ.

ໂຍ ປນ ວິສຠາໂຄ ໂຫຕິ ສຸຕ຺ວາ ປກາເສຕຸກາໂມ, ເອວຣູປສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກ ນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ, ທິວາ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ຍາວ ອຣຸຓໍ ນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ຕາວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ ອຣຸເຓ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຉາທນປຈ຺ຈຍາ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິເກ ອາວິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ອາວິ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ອາວິກຕາ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ກຏາ ປນ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາວິກາຕພ຺ພາ. ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິເກ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາຈິກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ມມ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ວາ ວທຕຸ, ‘‘ເອກໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີ’’ຕິອາທິນາ ວາ ນເຍນ ວທຕຸ, ສພ຺ເພຫິປິ ອາກາເຣຫິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ລຫຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີຕິອາທິນາ ນເຍນ ວທຕິ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຖຸໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອຸຠຍໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຕິວິເຘນາປິ ອາໂຣຈິຕາວ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມານິ ທສ ກາຣຓານິ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສໍ ເທນ຺ເຕນ ປຐມເມວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ.

ຕໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວເສ ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ – ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກມ຺ມວາຈໍ ວຕ຺ວາ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ອຖ ທ຺ວີຫຕີຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ທ຺ວີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຕີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຕູຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຏ຺ຐາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນວາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເອກາທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາທສາຫປອຈ຺ຉນ຺ນໍ ເຕຣສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຸທ຺ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາວ ຈຸທ຺ທສ ທິວສານິ ທິວສວເສນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ປຎ຺ຈທສ ທິວສານິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ຍາວ ເອກູນຕິໍສຕິໂມ ທິວໂສ, ຕາວ ອຕິເຣກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທ຺ເວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກທ຺ເວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກເຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຕຸມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກຈຕຸມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຈມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກປຎ຺ຈມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກຉມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຕ຺ຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກສຕ຺ຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຏ຺ຐມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກອຏ຺ຐມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກນວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເອກາທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກເອກາທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ສໍວຈ຺ຉເຣ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ເອກສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ອຕິເຣກເອກສໍວຈ຺ຉຣ… ທ຺ເວສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກທ຺ເວສໍວຈ຺ຉຣ… ຕິສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິຣເກຕິສໍວຈ຺ຉຣ… ຈຕຸສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກຈຕຸສໍວຈ຺ຉຣ… ປຎ຺ຈສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກປຎ຺ຈສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາວ ສຏ຺ຐິສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກສຏ຺ຐິສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ວາ ຕໂຕ ວາ ຠິຍ຺ໂຍປິ ວຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ສເຈ ປນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຍຖາ ອິຘ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ສຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ສຫສ຺ສໍ ວາ, ສມ຺ພຫຸລາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນານາວຕ຺ຖຸກາສຸປິ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ – ເອກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ, ເອກໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈໍ, ເອກໍ ອຕ຺ຕກາມໍ, ເອກໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ຄຓນວເສນ ວາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸກິຕ຺ຕນວເສນ ວາ, ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ນາມມຕ຺ຕວເສນ ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ນາມໍ ທຸວິຘໍ – ສຊາຕິສາຘາຣຓຎ຺ຈ ສພ຺ພສາຘາຣຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ສຊາຕິສາຘາຣຓໍ, ອາປຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ; ຕສ຺ມາ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓນາມວເສນປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຣິວາສາທິກໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ນາມວເສນ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ຈ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ. ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຈເນນາປິ ‘‘ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ ຄຫິຕາ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ’’ນ຺ຕິ ນາມມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໂຄຕ຺ຕານິປິ ຄຫິຕາເນວ. ຍຖາ ຈ ອິຘ ‘‘ອຍໍ ອຸທາຍິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ໂຍ ໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ.

ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ຈ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ມາຬກສີມາຍເມວ ‘‘ປຣິວາສໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –

ອິມຎ຺ຈ ປນຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສເຈ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຬກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຕິໍ ປຏິລຠນ຺ເຕນ ສຫຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ອວສາເນ ‘‘ເວທຍຕີຕິ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ຘາເຣຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ສເຈ ອປ຺ປຠິກ຺ຂຸໂກ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕໍ ອນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຫາເຣເຍວ ຣຕ຺ຕິປຣິຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ອຖ ນ ສກ຺ກາ ໂສເຘຕຸໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ມານຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸປຈາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິວາໂສ ອາໂຣເຈຕພ຺ໂພ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ສເຈ ນວກຕໂຣ ໂຫຕິ, ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ, ‘‘ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຕໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ເອສ ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ສທ຺ທໍ ວາສ຺ສ ສຸຓາຕິ, ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ; ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠໂທ ຈ. ອຖ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທເຍວ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຕເຠໂທ ປນ ນຕ຺ຖິ.

ອຸຄ຺ຄເຕ ອຣຸເຓ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ກຎ຺ຈິ ນ ປສ຺ສຕິ, ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ຄຕຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອາຫ.

ເອວໍ ຍຕ຺ຕການິ ທິວສານິ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຕການິ ຕໂຕ ອຘິກຕຣານິ ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທນຕ຺ຖາຍ ປຣິວສິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຫິ ວຕ຺ເຕ ສມາທິນ຺ເນ ເອວ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ໂຫຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕນ ປຣິວຸຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຸນ ສມາທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວສາຕິກ຺ກເມເນວ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພເມວ. ອິທໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕໍ ເທນ຺ເຕນ ສເຈ ເອກາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທາຕພ຺ພໍ. ອຖ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ‘‘ໂສຫໍ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ ສງ຺ຆໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ ປຣິວາເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ທິວເສ ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘາເນຕ຺ວາປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຖໍ? ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ວສິຕ຺ວາ –

‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ໂສຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ອທາສິ, ໂສຫໍ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ. ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີນໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ.

ອຖສ຺ສ ຕທນຸຣູປໍ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ທ຺ເວ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ທ຺ເວ, ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປິ ທ຺ເວ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປິ ທ຺ເວ, ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸຣູປໍ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕທນຸຣູປເມວ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ອພ຺ຠານໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສາວສາເນ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ, ອິທໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອເກເນວ ໂຍຊນາມຸເຂນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວເສສປຣິວາສກຖາວສາເນ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ ຫິ ທ຺ເວ ປຣິວາສາ ອວເສສາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ’’ ນາມ ປຣໂຕ ອຘມ຺ມິກມານຕ຺ຕຈາຣາວສາເນ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອນຸຎ຺ຎາຕປຣິວາໂສ. ໂສ ທຸວິໂຘ – ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ, ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕຕິ. ທຸວິໂຘປິ ເຈສ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທໍ ສກລໍ ວາ ເອກຈ຺ຈໍ ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕຕ຺ຖ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທາຕພ຺ໂພ. ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ປນ ເອຕ຺ຕກາ ອຫໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນຕິ ຊານາຕຸ ວາ ມາ ວາ, ອກາຣຓເມຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຸປສມ຺ປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸໂລມກ຺ກເມນ ວາ ອາໂຣຈິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຏິໂລມກ຺ກເມນ ວາ ‘‘ອສຸກຎ຺ຈ ອສຸກຎ຺ຈ ທິວສໍ ວາ ປກ຺ຂໍ ວາ ມາສໍ ວາ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວາ ຕວ ສຸທ຺ຘຠາວໍ ຊານາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນ ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ກາລໍ ອຫໍ ສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ‘‘ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວສນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຸທ຺ຘິໍ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອປເນຕ຺ວາ ອວເສສໍ ມາສໍ ວາ ທ຺ເວມາສໍ ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມາສມຕ຺ຕໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫສິ ປຣິວສນ຺ໂຕ ຈ ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ມາສໍ ສຣຕິ, ຕມ຺ປິ ມາສໍ ປຣິວສິຕພ຺ພເມວ. ປຸນ ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ທ຺ເວມາສໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫສິ, ປຣິວສນ຺ໂຕ ຈ ມາສມຕ຺ຕເມວາຫໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ມາສເມວ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ປຸນ ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຍຎ຺ຫິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອາໂຣຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອໂຣຫຕິ, ອິທມສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐາເນ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ໂຍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ໂຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອກໍ ວິນາ ສມ຺ພຫຸລານໍ ອຠາວໂຕ. ສມ຺ພຫຸລາ ປນ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ອາປຊ຺ຊິນ຺ຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

ໂຍ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອນຸໂລມປຏິໂລມນເຍນ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນປິ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ ເນວ ສຣຕິ ເວມຕິໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ‘‘ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຫິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຸປສມ຺ປທທິວໂສ, ຕາວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຓຕ຺ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ນາໂຣຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປນ ໂອໂຣຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສເຈ ປຣິວສນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉເທ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ມາໂສ ວາ ສໍວຈ຺ຉໂຣ ວາ ມຍ຺ຫໍ ອາປນ຺ນສ຺ສາຕິ ມາສໍ ວາ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ປຣິວາສຍາຈນທານລກ຺ຂຓໍ ປເນຕ຺ຖ ປຣໂຕ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ວຕ຺ຕສມາທານມານຕ຺ຕອພ຺ຠານານິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ອຍໍ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມ.

‘‘ສໂມຘານປຣິວາໂສ’’ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ – ໂອຘານສໂມຘາໂນ, ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ, ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂອຘານສໂມຘາໂນ’’ ນາມ – ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມູລທິວສປຣິຈ຺ເຉເທ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ປຣໂຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ຠິກ຺ຂເວ ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນ຺ຕຣາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ເທຕູ’’ຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄໂຕ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ໂຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວສນ຺ໂຕ ວາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ວາ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ໂຕ ວາ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ວາ ອຎ຺ຎໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສມາ ວາ ອູນຕຣາ ວາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕສ຺ສ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນນ ເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ຈ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວເສ ຈ ສພ຺ເພ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ອທິວເສ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ມູລາປຕ຺ຕິຍໍ ສໂມຘາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ເຕນ ສເຈ ມູລາປຕ຺ຕິ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ອູນກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ປຸນ ປກ຺ຂເມວ ປຣິວາໂສ ປຣິວສິຕພ຺ໂພ. ອຖາປິ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວ ປກ຺ຂເມວ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ເອເຕນຸປາເຍນ ຍາວ ສຏ຺ຐິວສ຺ສປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ມູລາປຕ຺ຕິ, ຕາວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຏ຺ຐິວສ຺ສານິ ປຣິວສິຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ຫຸຕ຺ວາປິ ຫິ ເອກທິວສໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຸນປິ ສຏ຺ຐິວສ຺ສານິ ປຣິວາສາຣໂຫ ໂຫຕິ.

ສເຈ ປນ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ມູລາປຕ຺ຕິໂຕ ອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ກິໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ອເຕກິຈ຺ໂຉ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອເຕກິຈ຺ໂຉ ນາມ ອາວິກາຣາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ກສ຺ມາ ອເຕກິຈ຺ໂຉ ນາມ, ນນຸ ອຍໍ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘໂກ ນາມ ພຸທ຺ຘານໍ ຐິຕກາລສທິໂສ, ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ໂຫຕຸ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ສມກອູນຕຣອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ວິນຍຘຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈໍ ໂຍເຊຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາໂວເຍເວຕ຺ຖ ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ຍາ ອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ມູລາປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອິຕຣໍ ສໂມຘາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຍໍ ‘‘ໂອຘານສໂມຘາໂນ’’ ນາມ.

‘‘ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ’’ ນາມ ສມ຺ພຫຸລາສຸ ອາປຕ຺ຕີສຸ ຍາ ເອກາ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສພ຺ພຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ, ຕາສໍ ອຄ຺ເຆນ ສໂມຘາຍ ຕາສໍ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ອວເສສານໍ ອູນຕຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ປຣິວາໂສ ທິຍ຺ຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ. ໂສປິ ປຣໂຕ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອາຄໂຕເຍວ.

ຍສ຺ສ ປນ ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ອປຣມ຺ປິ ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ເອວໍ ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ກຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສໍ ທິວສສຕປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສພ຺ພໍ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ທສ ທິວເສ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເອເກເນວ ທສາເຫນ ທິວສສຕມ຺ປິ ປຣິວສິຕເມວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ທສສຕໍ ຣຕ຺ຕິສຕໍ, ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຉາທຍິຕ຺ວານ;

ທສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສິຕ຺ວານ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ປາຣິວາສິໂກ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໗໗);

ອຍໍ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ ນາມ.

‘‘ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ’’ ນາມ – ໂຍ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ –

‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ, ເອກໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈໍ, ເອກໍ ອຕ຺ຕກາມໍ, ເອກໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ເອກໍ ກຸຏິກາຣໍ, ເອກໍ ວິຫາຣກາຣໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐໂທສໍ, ເອກໍ ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ, ເອກໍ ສງ຺ຆເຠທໍ, ເອກໍ ເຠທານຸວຕ຺ຕກໍ, ເອກໍ ທຸພ຺ພຈໍ, ເອກໍ ກຸລທູສກໍ, ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ –

ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍຕິປິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິນ຺ຕິປິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຖຸວເສນປິ ໂຄຕ຺ຕວເສນປິ ນາມວເສນປິ ອາປຕ຺ຕິວເສນປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ອຍໍ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ. ສພ຺ພປຣິວາສກມ຺ມວາຈາວສາເນ ປນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕາທິກຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ສໂມຘານມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວເສສປຣິວາສກຖາວສາເນ ກຖຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ, ຕສ຺ໂສກາໂສ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທາຕພ຺ພມານຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍປິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອຑ຺ຒມາສເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຄຣຸຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໐໓). ຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວິຫາຣສີມາຍ ວາ ວິຫາຣສີມໍ ໂສເຘຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີຫິ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ວາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕຸວຄ຺ຄຄຓໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ເອກິສ຺ສາ ວເສນ, ສເຈ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ວາ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ວາ ຕາສໍ ຕາສໍ ວເສນ ວຕ຺ຖຸໂຄຕ຺ຕນາມອາປຕ຺ຕີສຸ ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ຕໍ ອາທາຍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ມຸຂມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ, ຕາຍ ອາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈຕິ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ທເທຍ຺ຍ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ…ເປ… ທຸຕິຍມ຺ປິ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ. ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ…ເປ… ເທຕິ… ທິນ຺ນໍ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ; ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕກຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕໍ ວສິຕຸກາມາຍ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ປກ຺ກນ຺ຕາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ເອກຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ທຸຕິຍິກາຍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກາຍ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຸນ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອສ຺ສາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາຫິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສງ຺ຄາຫກປກ຺ເຂ ຐິໂຕ ເອໂກ ມຫາເຖໂຣ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ເອກິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພມຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຣ ໂນ ອຍ຺ຍາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ເປເສຖາ’’ຕິ. ສງ຺ຄຫໍ ອກາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເປເສສ຺ສາມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸນີຫິ ມານຕ຺ຕຈາຣິນິໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄາມູປຈາຣໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ຄຸມ຺ພວຕິອາທີຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ວິຫາຣູປຈາຣໂຕປິ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາຕາ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພາ ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ຕຠິກ຺ຂູຫິປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ເອກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອວິທູຣຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ກຸຣຸນ຺ທິມຫາປຈ຺ຈຣີສຸ ປນ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີຫິປິ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອຸປາສິກາໂຍ ຠິກ຺ຂູຫິປິ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອຸປາສເກ ອຕ຺ຕຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍເຍວ ຈ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສ຺ສ ຈ ວິຫາຣສ຺ສ ຈ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄາມສ຺ສາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວໍ ນິສິນ຺ເນສຸ ປນ ຠິກ຺ຂູສຸ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຈ ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີສງ຺ຆສ຺ສ ຕາວ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –

‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ອທາສິ, ສາຫໍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣາມິ, ‘ເວທຍາມຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເວທຍຕີ’ຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.

ຕໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ – ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ …ເປ… ເວທຍາມຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ເວທຍຕີຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ. ອິຘາປິ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ອາໂຣຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ສາສງ຺ກໍ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຕຕ຺ເຖວ ຐານໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ, ຐາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຕໍ ຐານໍ ເອຕິ, ປສ຺ສນ຺ຕິຍາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ອາໂຣເຈຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈ ອຊານນ຺ຕິຍາ ເອວ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີນໍ ວຕ຺ຕກຣຓຕ຺ຖໍ ປເຄວ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສຄຓໂອຫີຍນຄາມນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຕາຍ ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ເອເຕນຸປາເຍນ ອຂຓ຺ຑາ ປຎ຺ຈທສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ.

ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕາຍ ປນ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕກາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ຕໍ ຄາມໍ ຠິກ຺ຂູ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອນາໂຣເຈນ຺ຕິຍາ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈປິ ຣຕ຺ຕິໍ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຄາມູປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິເຍວ, ອຊານນປຈ຺ຈຍາ ປນ ວຕ຺ຕເຠທໂຕ ມຸຈ຺ຈຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິອາທີສຸ ປນ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຠິກ຺ຂູນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກເຖຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕາທີນໍ ອຸປຈາຣສີມາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ທິສ຺ສຕິ. ອຸໂປສເຖ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ປວາຣຓາຍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ເທວສິກໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຠິກ຺ຂາຈາໂຣ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈຣິຕ຺ວາປິ ຕຕ຺ຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ພຫິຄາເມ ວາ ສງ຺ເກຕຏ຺ຐານໍ ກາຕພ຺ພໍ – ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ອມ຺ເຫ ປສ຺ສິສ຺ສສີ’’ຕິ. ຕາຍ ສງ຺ເກຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສງ຺ເກຕຏ຺ຐາເນ ອທິສ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ວິຫາເຣ ສພ຺ພຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສພ຺ເພສໍ ສກ຺ກາ ນ ໂຫຕິ ອາໂຣເຈຕຸໍ, ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເປເສຕພ຺ພາ. ຕາຫິ ອານີຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວິຫາໂຣ ທູໂຣ ໂຫຕິ ສາສງ຺ໂກ, ອຸປາສເກ ຈ ອຸປາສິກາໂຍ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ອຍໍ ເອກາ ວສຕິ, ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສາ ເອກາ ປກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ວສນຕ຺ຖາຍ.

ເອວໍ ອຂຓ຺ຑໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວີສຕິຄເຓ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອພ຺ຠານໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣມານາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ’’ ນາມ.

‘‘ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ’’ ປນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ – ໂອຘານສໂມຘານໍ, ອຄ຺ຆສໂມຘານໍ, ມິສ຺ສກສໂມຘານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ປຣໂຕ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວາເສ ຈ ມານຕ຺ຕາຣຫຏ຺ຐາເນ ຈ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ເທຕູ’’ຕິ ມານຕ຺ຕໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ອິທໍ ‘‘ໂອຘານສໂມຘານໍ’’ ນາມ. ອິທຎ຺ຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນນ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ປຸຣິມາປຕ຺ຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໂມຘາຍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ໂອຘານສໂມຘານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ສໂມຘານປຣິວາສໍ ວຸຕ຺ຖສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕມ຺ປິ ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ອຄ຺ຆສໂມຘານໍ ປນ ມິສ຺ສກສໂມຘານຎ຺ຈ ອຄ຺ຆສໂມຘານມິສ຺ສກສໂມຘານປຣິວາສາວສາເນ ທາຕພ຺ພມານຕ຺ຕເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ປຣິວາສກມ຺ມວາຈານຸສາເຣນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ເທຕູຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ປຣິວາໂສ ຈ ມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອາຄຕາຄຕຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປາຬິ ວິຍ ອຕິວິຕ຺ຖາຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ສຸເຂນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເຘວ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ, ຕທິທໍ ອຕ຺ຖໂຕ ສມ຺ປາທິຕໍ ໂຫຕິ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາ

໑໐໒. ອິທານິ ຍາ ຕາວ ອຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ.

໑໐໘. ຕໂຕ ປຣໍ ທ຺ວີຫຕີຫຈຕູຫປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ວເສນ ປາຬິໍ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ປຣິວາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ສເຈ ປນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ນ ໂສ ປຣິວສນ຺ໂຕ ອາປນ຺ໂນ, ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ ອາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວິສຸໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ ປຣິວາໂສປິ ວສິຕພ຺ໂພ. ຍຎ຺ເຈຕໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາ ມກ຺ຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຣິວາເສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ມານຕ຺ຕາຣຫສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ຕາສໍ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໂຕ ມານຕ຺ຕຈາຣິກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຏິກສ຺ສເນ ກເຕ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວສາປິ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາປິ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອພ຺ຠານາຣຫສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ສພ຺ເພ ເຕ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາເຣ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາທິວເສນ ປຎ຺ຈ, ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິວເສນ ຈຕສ຺ໂສຕິ ນວ ກມ຺ມວາຈາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສໂມຘານປຣິວາສກຖາ

໑໒໕. ຕໂຕ ປຣໍ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ໂຕປຣິວາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ສໂມຘານປຣິວາໂສ ຈ, ສໂມຘານມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ສິຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມານຕ຺ຕຈາຣິກມານຕ຺ຕາຣຫກາເລປິ ອາປນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນ ກເຕ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວສາປິ ປຣິວາສປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາປິ ສພ຺ເພ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ທຕ຺ວາ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ເທຕູ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐາປິຕໍ.

ສໂມຘານປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາ ຈ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາສກຖາ

໑໓໔. ຕໂຕ ເອກາປຕ຺ຕິມູລກຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິວຑ຺ຒນກຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ນເຍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາໂສ ທສ຺ສິໂຕ.

ຕໂຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອນາໂຣຈິຕາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຊານນອສ຺ສຣຓເວມຕິກຠາເວຫິ ອນາໂຣຈິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉາ ລຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ວາ ຎາຓສຣຓນິພ຺ເພມຕິກຠາເວສຸ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິຘ ປນ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິ ຐປິຕາ. ຕໂຕ ອຊານນອສ຺ສຣຓເວມຕິກປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕເຖວ ປາຬິ ຐປິຕາ.

ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທ຺ເວມາສປຣິວາສກຖາ

໑໓໘. ຕໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ທ຺ເວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ເອກມາສປຣິວາສຍາຈນວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຊານນອສ຺ສຣຓເວມຕິກຠາເວຫິ ອນາໂຣຈິເຕ ອິຕຣສ຺ມິໍ ມາເສ ປຈ຺ຉາ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຊານນອສ຺ສຣຓເວມຕິກປຏິຈ຺ຉນ຺ນສ຺ສ ຈ ອາປນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ປາຬິ ຐປິຕາ.

ທ຺ເວມາສປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສາທິກຖາ

໑໕໖. ຕໂຕ ‘‘ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ທສ຺ສິໂຕ.

໑໖໐. ຕໂຕ ປຣໍ ປາຣິວາສິກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ປຸນອຸປສມ຺ປນ຺ນາທີສຸ ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປາຬິ ຐປິຕາ.

໑໖໕. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອນ຺ຕຣາ ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ປຣິມາຓາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິອາທີສຸ ອາປຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ປຣິມາຓາໂຍ ເຈວ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖໖. ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ເອໂກວ ໂສ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ປຈ຺ຉາ ຉາທິຕຕ຺ຕາ ປນ ‘‘ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິມສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໘໐. ວວຕ຺ຖິຕາ ສມ຺ຠິນ຺ນາຕິ ສຠາຄວິສຠາຄານເມເວຕໍ ປຣິຍາຍວຈນໍ.

ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສາທິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທ຺ເວຠິກ຺ຂຸວາຣເອກາທສກາທິກຖາ

໑໘໑. ຕໂຕ ປຣໍ ໂຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມິສ຺ສກນ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທີຫິ ມິສ຺ສກໍ. ສຸທ຺ຘກນ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ວິນາ ລຫຸກາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘເມວ.

໑໘໔. ຕໂຕ ປຣໍ ອວິສຸທ຺ຘວິສຸທ຺ຘຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ວາ ອຘິປ຺ປາຍໂຕ ວາ ອນຸຕ຺ຕານໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຎ຺ຈ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ທ຺ເວຠິກ຺ຂຸວາຣເອກາທສກາທິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.