ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ
ວິນຍປິຏເກ
ຈູຬວຄ຺ຄ-ອຏ຺ຐກຖາ
໑. ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ
ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຖາ
໑. ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕາວ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາຕິ ປຓ຺ຑຸໂກ ເຈວ ໂລຫິຕໂກ ຈາຕິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍສຸ ທ຺ເວ ຊນາ; ເຕສໍ ນິສ຺ສິຕກາປິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖາຕິ ສຸຏ຺ຐຸພລວໍ ປຏິວທຖ. ອລມຕ຺ຖຕຣາຕິ ສມຕ຺ຖຕຣາ.
ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກກຖາ
໔. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕນ຺ຕິອາທີສຸ ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ວິນາ ກຕໍ, ຈຸທິຕກໍ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກຕໍ, ຕສ຺ເສວ ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ. ອເທສນາຄາມິນິຍາຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິຍາ ວາ. ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມເກສຸ ຕີສຸ ຕິເກສຸ ນວ ປທາ ອຘມ຺ເມນກຕໍ ວຄ຺ເຄນກຕນ຺ຕິ ອິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອເກກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນວ ຕິກາ ວຸຕ຺ຕາ. ເອວໍ ສພ຺ເພປິ ທ຺ວາທສ ຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຏິປກ຺ຂວເສນ ສຸກ຺ກປກ຺ເຂສຸປິ ເອເຕເຍວ ທ຺ວາທສ ຕິກາ ວຸຕ຺ຕາ.
໖. ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫີຕິ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອນນຸຈ຺ຉວິເກຫິ ສຫໂສກິຕາທີຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ.
ຕິຓ຺ຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິອາທິ ເອເກເກນາປິ ອງ຺ເຄນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ຫິ ວິເສເສນ ຠຓ຺ຑນກາຣກຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກຕ຺ຕໍ, ປພ຺ພາຊນີຍສ຺ສ ກຸລທູສກຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ອງ຺ເຄສຸ ເຍນ ເກນຈິ ສພ຺ພານິປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ເອວໍ ຍໍ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ…ເປ… ອຸປສມ຺ປທາຣຫໍ ອພ຺ເຠຕິ; ເອວໍ ໂຂ ອຸປາລິ ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ໂຫຕິ ອວິນຍກມ຺ມໍ, ເອວຎ຺ຈ ປນ ສງ຺ໂຆ ສາຕິສາໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິທໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ອິທຎ຺ຈ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ກສ຺ມາ? ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕໂຕ, ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ຫິ ວຈນສ຺ສ ກມ຺ມສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອງ຺ຄສມ຺ຠໂວ, ຕສ຺ມາ ຍທາ ສງ຺ເຆນ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກມ຺ມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ກມ຺ມາຣໂຫ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ນິຍສ຺ສກມ຺ມາທິກຣຓໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ເຈວ ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ ປນ ຠຓ຺ຑນກາຣກາທີສຸ ອງ຺ເຄສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອງ຺ຄໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ຍຖານຸຎ຺ຎາເຕສຸ ອງ຺ເຄສຸ ຈ ກມ຺ເມສຸ ຈ ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ເຄນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກມ຺ມາຣຫໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອຍເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເອວໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ສເມຕິ.
ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມ ຠຓ຺ຑນກາຣກວເສນ ກມ຺ມວາຈາ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ພາລອພ຺ຍຕ຺ຕວເສເນວ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວຕ຺ຖຸນາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ອິທມ຺ປິ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຏ຺ຐາຣສ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຖູນິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກາທິກຖາ
໘. ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕີຕິ ປນ຺ນໂລມາ ໂຫນ຺ຕິ; ຠິກ຺ຂູ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນິຕ຺ຖຣນ຺ຕານໍ ເອຕນ຺ຕິ ເນຕ຺ຖາຣໍ; ເຍນ ສກ຺ກາ ນິສ຺ສາຣຓາ ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ? ທສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ທິວສານິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອຕ຺ຕເກນ ວຕ຺ຕໍ ປູຣິຕເມວ ໂຫຕິ.
ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກາທິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ນິຍສ຺ສກມ຺ມກຖາ
໑໑. ເສຍ຺ຍສກວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ – ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາຕິ ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນິຈ຺ຈໍ ພ຺ຍາວຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສໍ ຕຊ຺ຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.
ນິຍສ຺ສກມ຺ມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຖາ
໒໑. ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກວຕ຺ຖຸ ສງ຺ຆາທິເສສວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.
໒໗. ກາຍິເກນ ທເວນາຕິອາທີສຸ ປເນຕ຺ຖ ກາຍິໂກ ທໂວ ນາມ ກາຍກີຬາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍິໂກ ອນາຈາໂຣ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍິກໍ ອຸປຆາຕິກໍ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອສິກ຺ຂນຠາເວນ ອຸປຫນນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ; ນາສນໍ ວິນາສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍິໂກ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິວເສນ ເຕລປຈນອຣິຏ຺ຐປຈນາທີນິ. ວາຈສິໂກ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ ຄິຫີນໍ ສາສນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາໂຣຈນາທີນິ. ກາຍິກວາຈສິໂກ ນາມ ຕທຸຠຍໍ. ເສສໍ ຕຊ຺ຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.
ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມກຖາ
໓໓. ສຸຘມ຺ມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປນ – ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ເອຕທໂວຈາຕິ ກິໍ ເຕ ຄຫປຕິ ເຖຣານໍ ປຏິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ທິສ຺ວາ ເອຕໍ ອໂວຈ. ເອກາ ຈ ໂຂ ອິຘ ນຕ຺ຖິ ຍທິທໍ ຕິລສໍຄຸຬິກາຕິ ຍາ ອຍໍ ຕິລສກ຺ຂລິກາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ກິຣ ຄຫປຕິໂນ ວໍເສ ອາທິມ຺ຫິ ເອໂກ ປູວິໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ນໍ ເຖໂຣ ຊາຕິຍາ ຂຸໍເສຕຸກາໂມ ເອວມາຫ. ຍເທວ ກິຎ຺ຈີຕິ ເອວໍ ພຫຸໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຣຕນໍ ປຫາຍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຕິລສໍຄຸຬິກາວຈນໍ ຠາສິຕໍ. ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກອຸທາຫຣເຓນ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຍຖາ ໂສ ເນວ ກາກວສ຺ສິຕໍ ນ ກຸກ຺ກຸຏວສ຺ສິຕໍ ອກາສິ, ເອວໍ ຕຍາປິ ເນວ ຠິກ຺ຂຸວຈນໍ ນ ຄິຫິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.
ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມາທິທ຺ວາທສກກຖາ
໓໗. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕນ຺ຕິອາທໂຍ ຕິກາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ເອວ.
໓໙. ອງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂມ ປຸຣິເມຫິ ອສທິໂສ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ລາຠໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ເອວໍ ປຣິສກ຺ກນ຺ໂຕ ປຣກ຺ກມນ຺ໂຕ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ ນາມ. ເອສ ນໂຍ ອນຕ຺ຖາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ອນຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ຖຠງ຺ໂຄ. ອນາວາໂສຕິ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ອວສນໍ. ຄິຫີນໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕິເກ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ຘມ຺ມິກໍ ປຏິສ຺ສວໍ ນ ສຈ຺ຈາເປຕີຕິ ຍຖາ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນ ກໂຣຕິ; ວສ຺ສາວາສໍ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ເອວຣູປໍ ກໂຣຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິ ເອກງ຺ເຄນປິ ກມ຺ມາຣຫຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຎ຺ເຈວ, ຕຊ຺ຊນີເຍ ຈ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມາທິທ຺ວາທສກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກຖາ
໔໖. ຉນ຺ນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ – ອາວາສປຣມ຺ປຣຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂເວ ສໍສຖາຕິ ສພ຺ພາວາເສສຸ ອາໂຣເຈຖ.
໕໐. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກຕິອາທີສຸ ຠຓ຺ຑນາທິປຈ຺ຈຍາ ອາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອທສ຺ສເນເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຕິກາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ເອວ.
໕໑. ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຍໍ ປເນຕ຺ຖ ເຕຈຕ຺ຕາລີສ ວຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ນ ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພຕິ ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ. ນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ນ ຠິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ນ ຄິຫິທ຺ຘໂຊຕິ ໂອທາຕວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉິນ຺ນທສປຸປ຺ຜທສານິ ຈ ນ ຘາເຣຕພ຺ພານິ. ນ ຕິຕ຺ຖິຍທ຺ຘໂຊຕິ ກຸສຈີຣາທີນິ ນ ຘາເຣຕພ຺ພານິ. ນ ອາສາເທຕພ຺ໂພຕິ ນ ອປສາເທຕພ຺ໂພ. ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາ. ນ ຕິຕ຺ຖິຍາທິປທຕ຺ຕຍໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ເສສໍ ຕຊ຺ຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິກມ຺ເມ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ອິມິນາ ສທິສເມວ.
໖໕. ອຣິຏ຺ຐວຕ຺ຖຸ ຂຸທ຺ທກວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ’’ຕິອາທີສຸ ຍໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນິສ຺ສາຍ ຠຓ຺ຑນາທີນິ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ຕຊ຺ຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຍມ຺ປິ ຫິ ອິຘ ເຕຈຕ຺ຕາລີສໍເຍວ ວຕ຺ຕານີຕິ.
ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກໍ
ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕກຖາ
໗໕. ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ – ປາຣິວາສິກາຕິ ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ປຣິວາໂສ – ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ, ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ, ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ. ເຕສຸ ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ໂຎປິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອາກງ຺ຂຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອາກງ຺ຂຕິ ອຸປສມ຺ປທໍ, ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ໘໖) ເອວໍ ມຫາຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ໂຕ ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາໂສ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອຍໍ ປນ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປໂຕ. ເສສາ ຕໂຍ ເຍນ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິ ອາປນ຺ນາ ເຈວ ໂຫຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິຕາ ຈ, ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ວກ຺ຂາມ. ເອເຕ ປນ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕສ຺ມາ ເອເຕສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕາ ‘‘ປາຣິວາສິກາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.
ປກຕຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ນວກຕຣໍ ປາຣິວາສິກໍ ອວເສສານໍ ອນ຺ຕມໂສ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທີນມ຺ປິ. ອຠິວາທນປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຍໍ ເຕ ອຠິວາທນາທິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສາທິຍນ຺ຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ; ນ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິກມ຺ມນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອຠິວາທນາທີນິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກສ຺ສ ພີຊນວາຕທານາທິໂນ ອາຠິສມາຈາຣິກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອາສນາຠິຫາຣນ຺ຕິ ອາສນສ຺ສ ອຠິຫຣຓໍ, ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຠິຄມນໍ ປຎ຺ຎາປນເມວ ວາ. ເສຍ຺ຍາຠິຫາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປາໂທທກນ຺ຕິ ປາທໂຘວນອຸທກໍ. ປາທປີຐນ຺ຕິ ໂຘຕປາທຏ຺ຐປນກໍ. ປາທກຖລິກນ຺ຕິ ອໂຘຕປາທຏ຺ຐປນກໍ ປາທຆໍສນໍ ວາ. ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການມ຺ປິ ສາທິຍນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ, ຕສ຺ມາ ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ອຫໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣມິ, ມຍ຺ຫໍ ວຕ຺ຕໍ ມາ ກໂຣຖ, ມາ ມໍ ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ສເຈ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຄາມປ຺ປເວສນມ຺ປິ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ, ວາຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນາປຕ຺ຕິ. ມິຖຸ ຍຖາວຸຑ຺ຒນ຺ຕິ ປາຣິວາສິກຠິກ຺ຂູນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍ ໂຍ ວຸຑ຺ໂຒ ເຕນ ເຕນ ນວກຕຣສ຺ສ ສາທິຕຸໍ.
ປຎ຺ຈ ຍຖາວຸຑ຺ຒນ຺ຕິ ປກຕຕ຺ເຕຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ເອວ. ຕສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ຫຕ຺ຖປາເສ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ປາຬິຍາ ອນິສີທິຕ຺ວາ ປາຬິໍ ວິຫາຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອມຸຎ຺ຈນ຺ເຕນ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສເຖ ກຣີຍມາເນ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສິນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ປາຬິຍາ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ປວາຣຓາຍປິ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສິນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ປາຬິຍາ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ສງ຺ເຆນ ຆຓ຺ຏິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຠາຊີຍມານໍ ວສ຺ສິກສາຏິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ໂອໂຓຊນນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສເຈ ຫິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ທ຺ເວ ຕີຓິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລິກຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ ໂຫຕິ, ຕານິ ປຏິປາຏິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເຫຏ຺ຐາ ຄາເຫຖ, ອຊ຺ຊ ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ຕານິ ປຸນທິວເສສຸ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ລຠຕິ. ປຸນທິວເສ ສພ຺ພປຐມໍ ເອຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ປນ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ປຸນທິວເສ ນ ລຠຕິ, ອິທໍ ໂອໂຓຊນໍ ນາມ ປາຣິວາສິກສ຺ເສວ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ຫິ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕິ ວາ ນ ວາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ‘‘ຠິກ຺ຂາຫາເຣນ ມາ ກິລມິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທມສ຺ສ ສງ຺ຄຫກຣຓຕ຺ຖາຍ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ.
ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຄຕາຄເຕຫິ ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕໍ, ເອຕໍ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ລຠຕິ. ປາຬິຍາ ປນ ຄນ຺ຕຸໍ ວາ ຐາຕຸໍ ວາ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຬິໂຕ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິເຕນ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ເສໂນ ນິປຕິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ສເຈ ສຍເມວ ອາຫຣນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ມຫາເປຬຠຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ເຕ ປນ ສເຈ ໂອໂຓຊນໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປິຓ຺ເຑ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸນທິວເສ ທ຺ເວ ປິຓ຺ເຑ ລຠຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິປິ ປາຬິໂຕ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາວ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປຣິວິສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສາມເຓຣານໍ ເຊຏ຺ຐເກນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສງ຺ຆນວເກນ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ.
໗໖. ອິທານິ ຍາ ອຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ; ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປນ ອຸປສມ຺ປາເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຈຣິເຍນ ຫຸຕ຺ວາປິ ກມ຺ມວາຈາ ນ ສາເວຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອສຕິ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສາເວຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ນິສ຺ສໂຍຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ນິສ຺ສໂຍ ນ ທາຕພ຺ໂພ. ເຍຫິປິ ປກຕິຍາວ ນິສ຺ສໂຍ ຄຫິໂຕ, ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ອຫໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣມິ, ອສຸກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ນາມ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສຍໍ ຄຓ຺ຫຖ, ມຍ຺ຫໍ ວຕ຺ຕໍ ມາ ກໂຣຖ, ມາ ມໍ ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ສເຈ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ວາຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກໂຣນ຺ເຕສຸປິ ອນາປຕ຺ຕິ.
ນ ສາມເຓໂຣຕິ ອຎ຺ໂຎ ສາມເຓໂຣ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຸປຊ຺ຌໍ ທຕ຺ວາ ຄຫິຕສາມເຓຣາປິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ອຫໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣມິ, ມຍ຺ຫໍ ວຕ຺ຕໍ ມາ ກໂຣຖ, ມາ ມໍ ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ສເຈ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ວາຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກໂຣນ຺ເຕສຸປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ນາມ ອາຘິປຈ຺ຈຏ຺ຐານຠູຕາຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣມິ, ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກໍ ຊານາຖາ’’ຕິ, ປຏິພລສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ. ອາຄຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ‘‘ສງ຺ຆສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉຖ, ສງ຺ໂຆ ໂວ ໂອວາທທາຍກໍ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຫໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣມິ, ອສຸກຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ນາມ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉຖ, ໂສ ໂວ ໂອວາທໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ.
ສາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ປຣິວາເສ ທິນ຺ເນ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎາ ວາ ຕາທິສິກາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທິຄຣຸກາປຕ຺ຕິ. ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣາຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ; ສຕ຺ຕສຸ ຫິ ອາປຕ຺ຕີສຸ ທຸພ຺ຠາສິຕາປຕ຺ຕິ ປາປິຏ຺ຐາ; ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ; ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ປາປິຏ຺ຐາ, ປາຏິເທສນີຍາປຕ຺ຕິ ປາປິຏ຺ຐຕຣາຕິ ເອວໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສງ຺ຆາທິເສສປາຣາຊິກາປຕ຺ຕີສຸ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ຕາສໍ ວຕ຺ຖູສຸປິ ທຸພ຺ຠາສິຕວຕ຺ຖຸ ປາປິຏ຺ຐໍ, ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸ ປາປິຏ຺ຐຕຣນ຺ຕິ ປຸຣິມນເຍເນວ ເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊສິກ຺ຂາປເທ ປນ ວຕ຺ຖຸປິ ອາປຕ຺ຕິປິ ປາປິຏ຺ຐາ. ໂລກວຊ຺ເຊ ອຸຠຍມ຺ປິ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ.
ກມ຺ມນ຺ຕິ ປຣິວາສກມ຺ມວາຈາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ‘‘ອກຕໍ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ວາ ‘‘ກິໍ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ນາມ ກສິກມ຺ມໍ ໂຄຣກ຺ຂກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ວາ ວຈເນຫິ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມິກາຕິ ເຍຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ‘‘ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີຫິ ວຈເນຫິ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ. ນ ສວຈນີຍໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ປລິໂພຘຕ຺ຖາຍ ວາ ປກ຺ໂກສນຕ຺ຖາຍ ວາ ສວຈນີຍໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ປລິໂພຘຕ຺ຖາຍ ຫິ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສວຈນີຍໍ ກໂຣມິ, ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ ເອກປທມ຺ປິ ມາ ປກ຺ກາມິ, ຍາວ ນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ປກ຺ໂກສນຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ເຕ ສວຈນີຍໍ ກໂຣມິ, ເອຫິ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ວິນຍຘຣານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ເອວໍ ກໂຣຕິ; ຕທຸຠຍມ຺ປິ ນ ກາຕພ຺ພໍ.
ນ ອນຸວາໂທຕິ ວິຫາເຣ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐານໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວາ ຘມ຺ມຊ຺ເຌສເກນ ວາ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ນາປິ ເຕຣສສຸ ສມ຺ມຸຕີສຸ ເອກສມ຺ມຸຕິວເສນາປິ ອິສ຺ສຣິຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ໂອກາໂສຕິ ‘‘ກໂຣຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມາ ໂອກາສໍ, ອຫໍ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ ເອວໍ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ‘‘ອຍໍ ປຸພ຺ເພ ເຕ ໂທໂສ’’ຕິ ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ. ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກລໂຫ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ.
ປຸຣໂຕຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເອກເກນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ນິສີທເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາສນປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄາທີສຸ ສງ຺ຆນວກາສນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ; ສ຺ວາສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ເສຍ຺ຍາປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ເສຍ຺ຍານໍ ປຣິຍນ຺ໂຕ, ສພ຺ພລາມກໍ ມຎ຺ຈປີຐໍ. ອຍຎ຺ຫິ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເສຍ຺ຍໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ສພ຺ພຠິກ຺ຂູຫິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຄຫິຕາວເສສາ ມງ຺ກຸລຄູຖຠຣິຕາ ເວຕ຺ຕລຕາທິວິນທ຺ຘາ ລາມກເສຍ຺ຍາ ອສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ. ວິຫາຣປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ຈ ເສຍ຺ຍາ, ເອວໍ ວສນອາວາໂສປິ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສພ຺ພຠິກ຺ຂູຫິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຄຫິຕາວເສສາ ປນ ຣໂຊຫຕຠູມິ ຊຕຸກມູສິກຠຣິຕາ ປຓ຺ຓສາລາ ອສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ. ສເຈ ປກຕຕ຺ຕາ ສພ຺ເພ ຣຸກ຺ຂມູລິກາ ອພ຺ໂຠກາສິກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຉນ຺ນໍ ນ ອຸເປນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ເອເຕຫິ ວິສ຺ສຏ຺ຐາວາສາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ລຠຕິ. ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ປຈ຺ຈຍໍ ເອກປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ລຠຕິ. ເສນາສນໍ ນ ລຠຕິ, ນິພທ຺ຘວສ຺ສາວາສິກໍ ເສນາສນໍ ຄຓ຺ຫິຕຸກາເມນ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.
ເຕນ ຈ ໂສ ສາທິຕພ຺ໂພຕິ ຍໍ ອສ຺ສ ອາສນາທິປຣິຍນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂູ ເທນ຺ຕິ, ໂສ ເອວ ສາທິຕພ຺ໂພ. ປຸເຣສມເຓນ ວາ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ວາຕິ ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ຕິເຕນ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອສຸກໍ ນາມ ກຸລໍ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕສິ, ເອຖ ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ເອວໍ ສໍວິຘາຍ ຠິກ຺ຂູ ປຸເຣສມເຓ ວາ ປຈ຺ຉາສມເຓ ວາ ກຕ຺ວາ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄມນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສາຘຸ ວຕສ຺ສ ສເຈ ເຕສໍ ສງ຺ຄຫໍ ກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ປຣິຍາເຍນ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ນ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄນ຺ຕິ ອາຄຕາຄຕານໍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ຫຣາຍມາເນນ ອາຣຎ຺ຎິກຘຸຕງ຺ຄໍ ນ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ເຍນາປິ ປກຕິຍາ ສມາທິນ຺ນໍ, ເຕນ ທຸຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ເອກເກນ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ຕຖາ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄາທີສຸ ອາສນປຣິຍນ຺ເຕ ນິສຊ຺ຊາຍ ຫຣາຍມາເນນ ປິຓ຺ຑປາຕິກຘຸຕງ຺ຄມ຺ປິ ນ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປນ ປກຕິຍາວ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ຕສ຺ສ ປຏິເສໂຘ ນຕ຺ຖິ.
ນ ຈ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ‘‘ນີຫຏຠຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫາເຣເຍວ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄຓຍິສ຺ສາມິ, ຄຈ຺ຉໂຕ ເມ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ສິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນ ນີຫຣາເປຕພ຺ໂພ. ມາ ມໍ ຊານິໍສູຕິ ‘‘ມາ ມໍ ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຊານາຕູ’’ຕິ ຈ ອິມິນາ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວິຫາເຣ ສາມເຓເຣຫິ ປຈາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕພ຺ພເມວ. ຄິລານສ຺ສ ປນ ນວກມ຺ມອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍກິຈ຺ຈາທິປສຸຕສ຺ສ ວາ ວິຫາເຣເຍວ ອຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ຄາເມ ອເນກສຕາ ຠິກ຺ຂູ ວິຈຣນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາໂຣເຈຕຸໍ, ຄາມກາວາສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຠາຄຏ຺ຐາເນ ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ອາຄນ຺ຕຸເກນາຕິ ກຎ຺ຈິ ວິຫາຣໍ ຄເຕນ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສພ຺ເພ ເອກຏ຺ຐາເນ ຐິເຕ ປສ຺ສຕິ, ເອກຏ຺ຐາເນ ຐິເຕເນວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອຖ ຣຸກ຺ຂມູລາທີສຸ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຕເຠເທ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຖ ວິຈິນນ຺ໂຕ ເອກຈ຺ເຈ ນ ປສ຺ສຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ.
ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສນວິຫາຣໍ ອາຄຕສ຺ສາປິ ເອກສ຺ສ ວາ ພຫູນໍ ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທວຕ຺ຕເຠທາປິ ເຈຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ສເຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ວາ ອວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ເອວ ວາ ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຕສ຺ສ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ປນ ຄຕກາເລ ຊານາຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ເຍປິ ອນ຺ໂຕວິຫາຣໍ ອປ຺ປວິສິຕ຺ວາ ອຸປຈາຣສີມໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ເນສໍ ຉຕ຺ຕສທ຺ທໍ ວາ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ທໍ ວາ ຂິປິຕສທ຺ທໍ ວາ ສຸຕ຺ວາວ ອາຄນ຺ຕຸກຠາວໍ ຊານາຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ຄຕກາເລ ຊານນ຺ເຕນປິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພເມວ. ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ໂຍປິ ຣຕ຺ຕິໍເຍວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສປິສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທໍ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ປນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ອຊານິຕ຺ວາວ ອພ຺ຠານໍ ກໂຣຕິ, ອກຕເມວ ໂຫຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອຘິກາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອປຓ຺ຓກປຏິປທາ.
ນທີອາທີສຸ ນາວາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕມ຺ປິ ປຣຕີເຣ ຐິຕມ຺ປິ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕມ຺ປິ ປພ຺ພຕຕລອຣຎ຺ຎາທີສຸ ທູເຣ ຐິຕມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ສເຈ ‘‘ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວວຕ຺ຖານໍ ອຕ຺ຖິ, ນາວາທີຫິ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ວາ ເວເຄນ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈ ວາຍມນ຺ໂຕປິ ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ວາ ສາເວຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ສງ຺ຆເສນາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ປນ ວິສຍາວິສເຍນ ກເຖຕິ – ‘‘ວິສເຍ ກິຣ ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິສເຍ ປນ ອຸຠຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ກຣວີກຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ສມໂຓ ອຍນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖານເມວ ປມາຓໍ, ສເຈປິ ອວິສໂຍ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏເມວ ນຕ຺ຖິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ປນ ໂຫຕິເຍວາ’’ຕິ ອາຫ.
ອຸໂປສເຖຕິ ‘‘ອຸໂປສຖໍ ສມ຺ປາປຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິທ຺ຘິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ອຸໂປສຖຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຄນ຺ຕຸກໂສຘນຕ຺ຖໍ ອຸໂປສຖທິວເສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ປວາຣຓາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຄິລາໂນຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ. ທູເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ເປເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠິກ຺ຂຸໍ ເປເສຕ຺ວາ ອາໂຣຈາເປຕພ຺ພໍ.
ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສຕິ ສຸຎ຺ຎວິຫາໂຣ; ຍຕ຺ຖ ເອໂກປິ ຠິກ຺ຂຸ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ວາສຕ຺ຖາຍ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຖຣຕ຺ຕິໂຍ ຄຓນູປິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ປກຕຕ຺ເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທສວິຘນ຺ຕຣາເຍ ປນ ສເຈປິ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄຓນູປິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣາຍໂຕ ປຣິມຸຈ຺ຈນຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພເມວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣາຍາ’’ຕິ. ນານາສໍວາສເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕສໍ ອນາໂຣຈເນປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ, ອຠິກ຺ຂຸກາວາສສທິສເມວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ນານາສໍວາສກາ’’ຕິ. ເສສໍ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.
໘໑. ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາເສຕິອາທີສຸ ອາວາໂສ ນາມ ວສນຕ຺ຖາຍ ກຕເສນາສນໍ. ອນາວາໂສ ນາມ ເຈຕິຍຆຣໍ ໂພຘິຆຣໍ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິອຏ຺ຏໂກ ທາຣຸອຏ຺ຏໂກ ປານີຍມາໂຬ ວຈ຺ຈກຸຏິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐໂກຕິ ເອວມາທິ. ຕຕິຍປເທນ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຄຫິຕໍ. ເອເຕສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ຉທນໂຕ ອຸທກປຕນຏ຺ຐານປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ໂອກາເສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ວສິຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ‘‘ປາຣິວາສິໂກ ປນ ອນ຺ໂຕອາວາເສເຍວ ນ ລຠຕີ’’ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອວິເສເສນ ອຸທກປາເຕນ ວາຣິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ‘‘ເອເຕສຸ ເອຕ຺ຕເກສຸ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓຈ຺ຉທນພທ຺ຘຏ຺ຐາເນສຸ ປາຣິວາສິກສ຺ສ ຈ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ ຈ ປກຕຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸທກປາເຕນ ວາຣິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ນານູປຈາເຣປິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ເນປິ ປກຕຕ຺ເຕ ປຐມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິປນ຺ເນ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສປິ ປາຣິວາສິໂກ ປຈ຺ຉາ ປວິສິຕ຺ວາ ຊານນ຺ໂຕ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ຕສ຺ມິໍ ປຐມໍ ນິປນ຺ເນ ປຈ຺ຉາ ປກຕຕ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ປາຣິວາສິໂກ ຈ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ໂນ ເຈ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ.
ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ນິມນ຺ເຕຕພ຺ໂພຕິ ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ; ວຸຏ຺ຐາຍ ຈ ‘‘ອຫໍ ອິມິນາ ສຸຂນິສິນ຺ໂນ ວຸຏ຺ຐາປິໂຕ’’ຕິ ປຣມ຺ມຸເຂນ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ອິທໍ ອາຈຣິຍ-ອາສນໍ, ເອຕ຺ຖ ນິສີທຖາ’’ຕິ ເອວໍ ນິມນ຺ເຕຕພ຺ໂພເຍວ. ນວເກນ ປນ ‘‘ມຫາເຖຣໍ ໂອພທ຺ຘໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ປາຣິວາສິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເອກາສເນຕິ ສມານວສ຺ສິກາສເນ ມຎ຺ເຈ ວາ ປີເຐ ວາ. ນ ຉມາຍໍ ນິສິນ຺ເນຕິ ປກຕຕ຺ເຕ ຠູມິຍໍ ນິສິນ຺ເນ ອິຕເຣນ ອນ຺ຕມໂສ ຕິຓສນ຺ຖາເຣປິ ອຸຈ຺ຈຕເຣ ວາລິກາຕເລປິ ວາ ນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ປນ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອກຈງ຺ກເມຕິ ສຫາເຍນ ວິຍ ສທ຺ຘິໍ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ຈງ຺ກເມ.
ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕນ຺ຕິ ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ອກຕປຣິຈ຺ເຉທາຍ ຠູມິຍາ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ວາລິກໍ ອາກິຣິຕ຺ວາ ອາລມ຺ພນໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຕຈງ຺ກເມ ນີເຈປິ ນ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອິຏ຺ຐກາຈຍສມ຺ປນ຺ເນ ເວທິກາປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕຕິ! ສເຈ ປນ ປາກາຣປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກຍຸຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຕນ຺ຕຣວນນ຺ຕຣຄຸມ຺ພນ຺ຕເຣສຸ ວາ ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ, ຕາທິເສ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນປິ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏຕິ.
ວຸຑ຺ຒຕເຣນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕເຣ ປາຣິວາສິເກ ປຐມໍ ນິປນ຺ເນ ອິຕໂຣ ຊານນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈສ຺ສ ໂຫຕິ ວຕ຺ຕເຠເທ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ວຸຑ຺ຒຕຣສ຺ສ ປນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ອຊານິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຕ຺ຕເຠໂທ ນຕ຺ຖິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ປນ ໂຫຕິ. ອຖ ນວກປາຣິວາສິເກ ປຐມໍ ນິປນ຺ເນ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ປຈ຺ຉາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນວໂກ ຈ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິ ຈສ຺ສ ຉິຊ຺ຊຕິ, ວຕ຺ຕເຠເທ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ວຸຑ຺ຒຕຣສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ນ ວຕ຺ຕເຠໂທ. ໂນ ເຈ ຊານາຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຕ຺ຕເຠໂທ ນຕ຺ຖິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ປນ ໂຫຕິ. ສເຈ ທ຺ເວປິ ອປຈ຺ຉາປຸຣິມໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວຸຑ຺ຒຕຣສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ອິຕຣສ຺ສ ວຕ຺ຕເຠໂທປີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ເວ ປາຣິວາສິກາ ສມວສ຺ສາ, ເອໂກ ປຐມໍ ນິປນ຺ໂນ, ເອໂກ ຊານນ຺ໂຕວ ປຈ຺ຉາ ນິປຊ຺ຊຕິ, ຣຕ຺ຕິ ຈ ຉິຊ຺ຊຕິ, ວຕ຺ຕເຠເທ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຐມໍ ນິປນ຺ນສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ນ ວຕ຺ຕເຠໂທ. ສເຈ ປຈ຺ຉາ ນິປຊ຺ຊນ຺ໂຕປິ ນ ຊານາຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຕ຺ຕເຠໂທ ນຕ຺ຖິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ປນ ໂຫຕິ. ສເຈ ທ຺ເວປິ ອປຈ຺ຉາປຸຣິມໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທເຍວ, ນ ວຕ຺ຕເຠໂທ. ສເຈ ຫິ ທ຺ເວ ປາຣິວາສິກາ ເອກໂຕ ວເສຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຊ຺ຌາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ອຄາຣວາ ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ວິພ຺ຠເມຍ຺ຍຸໍ ວາ, ຕສ຺ມາ ເນສໍ ສຫເສຍ຺ຍາ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ປາຣິວາສິການໍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.
ປາຣິວາສິກຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິວາສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຣິວາສິກໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິວາສທານາທີນິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເຕສ຺ເວວາຍໍ ຄຓປູຣໂກ ນ ໂຫຕິ, ເສສສງ຺ຆກມ຺ເມສຸ ໂຫຕິ. ຄເຓ ປນ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ຄຓປູຣໂກ ກາຕພ຺ໂພຕິ.
໘໓. ອິມໍ ປນ ວຕ຺ຕກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວິນຍຘຣອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ເອວໍ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ຠຄວຕາ ພຫຸ ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ກຕິຫິ ນຸ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ກາຣເຓຫິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ! ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ ຈສ຺ສ ພ຺ຍາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປາລິ…ເປ… ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉທາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຫວາໂສຕິ ຍ຺ວາຍໍ ປກຕຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ ເອກໂຕ ວາໂສ. ວິປ຺ປວາໂສຕິ ເອກກສ຺ເສວ ວາໂສ. ອນາໂຣຈນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາທີນໍ ອນາໂຣຈນາ. ເອເຕສຸ ຕີສຸ ເອເກເກນ ກາຣເຓນ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ.
໘໔. ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ໂສເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ປຣິວາສໍ ນິກ຺ຂິປາມິ, ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມີຕິ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ປເທສຸ ເອເກນາປິ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ ປຣິວາໂສ; ທ຺ວີຫິ ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕເຍວ. ສມາທາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ມານຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ປຸນ ວຕ຺ຕສມາທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ສມາທິນ຺ນວຕ຺ໂຕເຍວ ເຫສ ຕສ຺ມາສ຺ສ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ, ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອນາປຕ຺ຕິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘນ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ປູເຣຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ.
ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫວຕ຺ຕກຖາ
໘໖. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາ ຠິກ຺ຂູ ສາທິຍນ຺ຕິ ປກຕຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ນວກຕຣໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫໍ ອວເສສານໍ ອນ຺ຕມໂສ ປາຣິວາສິກາທີນມ຺ປິ. ອິເມສຎ຺ຫິ ປາຣິວາສິກມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫມານຕ຺ຕາຣຫມານຕ຺ຕາຈາຣິກພ຺ຠານາຣຫານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນວກຕຣໍ, ເສສາ ສພ຺ເພ ປກຕຕ຺ຕາ ເອວ. ກສ຺ມາ? ມິຖຸ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ອຠິວາທນາທີນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອວເສສານໍ ອນ຺ຕມໂສ ປາຣິວາສິກາທີນມ຺ປີ’’ຕິ. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທິລກ຺ຂຓໍ ປນ ເນສໍ ປຣໂຕ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຈ ມານຕ຺ຕາຣຫາທິວຕ຺ເຕສຸ ປາຣິວາສິກວຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໘໗. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຈຕິອາທີສຸປິ ຍເຖວ ປາຣິວາສິໂກ; ເອວໍ ເອເຕປິ ເອເຕສຸ ວິນຍກມ຺ເມສຸ ຄຓປູຣກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເສສສງ຺ຆກມ຺ເມສຸ ໂຫນ຺ຕິ.
ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫວຕ຺ຕກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ມານຕ຺ຕຈາຣິກວຕ຺ຕກຖາ
໙໐. ມານຕ຺ຕຈາຣິກສ຺ສ ວຕ຺ເຕສຸ ‘‘ເທວສິກໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວິເສໂສ.
໙໒. ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉເທສຸ ອູເນ ຄເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ຄໂຓຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຕິເຣກາ ວາ; ຕສ຺ມາ ສເຈປິ ຕີຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິເຍວ. ມານຕ຺ຕນິກ຺ເຂປສມາທາເນສຸ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ມານຕ຺ຕຈາຣິກວຕ຺ຕກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໓. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກໍ
ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາ
໙໗. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ – ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ມານຕ຺ຕໍ – ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ, ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ, ສໂມຘານມານຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ອທຕ຺ວາ ເກວລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາເວເນວ ມານຕ຺ຕາຣຫສ຺ສ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ທິຍ຺ຍຕິ. ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ວາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທ຺ຘມາສໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທິຍ຺ຍຕິ. ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ ນາມ – ຍໍ ໂອຘາຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍຕິ. ເຕສຸ ອິທໍ ‘‘ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ເທນ຺ເຕນ ສເຈ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ວາ ອາປນ຺ໂນ, ຍເຖວ ‘‘ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ‘‘ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ປນ ສເຈປິ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ໂຫຕິ, ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ, ຕາສໍ ທານວິຘິໍ ປຣິວາສທາເນ ກຖຍິສ຺ສາມ.
ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ມານຕ຺ເຕ ‘‘ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ມາຬກສີມາຍເມວ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –
‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ໂສຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ໂສຫໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣາມິ, ເວທຍາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ ‘ເວທຍຕີ’ຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.
ອິມຎ຺ຈ ປນ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສເຈ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສປິ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຬກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຕິໍ ປຏິລຠນ຺ເຕນ ສຫຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ປນ ອວສາເນ ‘‘ເວທຍຕີຕິ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ຘາເຣຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ.
ສເຈ ອປ຺ປຠິກ຺ຂຸໂກ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕໍ ອນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣເຍວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຓຕພ຺ພາ. ອຖ ນ ສກ຺ກາ ໂສເຘຕຸໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໂຕ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມ ຄຸມ຺ເພນ ວາ ວຕິຍາ ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຕໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ເອສ ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ສທ຺ທໍ ວາສ຺ສ ສຸຓາຕິ, ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠໂທ ຈ.
ອຖ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ເອວ, ວຕ຺ຕເຠໂທ ປນ ນຕ຺ຖິ. ອາໂຣຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສເສຫິ ສຕິ ກຣຓີເຍ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ປຸເຣອຣຸເຓເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວາ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ວາ ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈ ຍສ຺ມາ ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ວສິ, ເຕນສ຺ສ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາໂສ ວາ ນ ໂຫຕິ. ສເຈ ນ ກຎ຺ຈິ ປສ຺ສຕິ, ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ຄຕຠິກ຺ຂູສຸ ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ; ອຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອາຫ.
ເອວໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ອຂຓ຺ຑໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ສິຍາ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ຕຕ຺ຖ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ອພ຺ເຠນ຺ເຕຫິ ຈ ປຐມໍ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ, ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອພ຺ຠານໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາເປຕພ຺ໂພ. ວຕ຺ເຕ ສມາທິນ຺ເນ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ໂຫຕິ. ເຕນາປິ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ອພ຺ຠານໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ວຕ຺ຕສມາທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ໂສ ຫິ ຉາຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມເນວ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປາຬິຍໍເຍວ ອພ຺ຠານວິຘິ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຍຎ຺ຈ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ສເຈ ປນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ວາ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາສໍ ວເສນ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ປຣິວາສກຖາຍໍເຍວ ກຖຍິສ຺ສາມ.
ປຣິວາສກຖາ
໑໐໒. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ເທຕູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ປຣິວາໂສ ຈ ມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອາຄຕາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປາຬິ ວິຍ ອຕິວິຕ຺ຖາຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ສຸເຂນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເຘວ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.
ອຍຎ຺ຫິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ ປຣິວາໂສ ນາມ – ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ, ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ, ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ຕາວ ຍຖາປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ໂພ. ກສ຺ສຈິ ຫິ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຍໍ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ກສ຺ສຈິ ທ຺ວີຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ຍຖາ ປຣໂຕ ອາຄຕາ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ເສວ, ກສ຺ສຈິ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຍໍ, ກສ຺ສຈິ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາ ຍຖາ ປຣໂຕ ອາຄຕາ, ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສໍ ເທນ຺ເຕນ ປຐມໍ ຕາວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ.
ອຍຎ຺ຫິ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ທສຫາກາເຣຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ມາຕິກາ – ອາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຈ, ປກຕຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຈ, ອນນ຺ຕຣາຍິໂກ ຈ ໂຫຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຈ, ປຫຸ ຈ ໂຫຕິ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຈ, ຉາເທຕຸກາໂມ ຈ ໂຫຕິ ຉາເທຕິ ຈາຕິ.
ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ຈາຕິ ຍໍ ອາປນ຺ໂນ, ສາ ອາປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ໂສປິ ຈ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີເຍວ. ອິຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ອຖ ປນາຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ ປນ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາຍປິ ອນາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາຍປິ ຉາເທນ຺ເຕນາປິ ອຈ຺ຉາທິຕາວ ໂຫຕິ. ລຫຸກໍ ວາ ຄຣຸກາຕິ ຄຣຸກໍ ວາ ລຫຸກາຕິ ຉາເທຕິ, ອລຊ຺ຊິປກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປນ ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຄຣຸກໍ ລຫຸກາຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເທເສຕິ, ເນວ ເທສິຕາ ໂຫຕິ, ນ ຉນ຺ນາ. ຄຣຸກໍ ຄຣຸກາຕິ ຎຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຄຣຸກລຫຸກຠາວໍ ນ ຊານາຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ຉາເທມີຕິ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.
ປກຕຕ຺ໂຕຕິ ຕິວິຘໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ອກໂຕ – ໂສ ເຈ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອຖ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອປກຕຕ຺ເຕນ ປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາ ວາ ອປກຕຕ຺ຕສຎ຺ຎິນາ ວາ ຉາທິຕາປິ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –
‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ ຄຣຸກໍ ສາວເສສໍ,
ຉາເທຕິ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ;
ນ ຠິກ຺ຂຸນີ ໂນ ຈ ຜຸເສຍ຺ຍ ວຊ຺ຊໍ,
ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໑);
ອຍຎ຺ຫິ ປຎ຺ໂຫ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ກຖິໂຕ.
ອນນ຺ຕຣາຍິໂກຕິ ຍສ຺ສ ທສສຸ ອນ຺ຕຣາເຍສຸ ເອໂກປິ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ເຈ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ໂສ ຠີຣຸກຊາຕິກຕາຍ ອນ຺ຘກາເຣ ອມນຸສ຺ສຈຓ຺ຑມິຄຠເຍນ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ປພ຺ພຕວິຫາເຣ ວສນ຺ຕສ຺ສ ກນ຺ທຣໍ ວາ ນທິໍ ວາ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຈ ຈຓ຺ຑວາຬອມນຸສ຺ສາທິຠຍໍ ອຕ຺ຖິ, ມຄ຺ເຄ ອຊຄຣາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນທີ ປູຣາ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ປນ ສຕິເຍວ ອນ຺ຕຣາເຍ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ. ອນ຺ຕຣາຍິກສ຺ສ ປນ ອນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ວາ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ວາ ຉາທຍໂຕ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.
ປຫູຕິ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸຎ຺ເຈວ ອາໂຣເຈຕຸຎ຺ຈ; ໂສ ເຈ ປຫຸສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຉາເທຕິ, ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ສຈສ຺ສ ມຸເຂ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ຄຓ຺ໂຑ ວາ ໂຫຕິ, ຫນຸກວາໂຕ ວາ ວິຊ຺ຌຕິ, ທນ຺ໂຕ ວາ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ຠິກ຺ຂາ ວາ ມນ຺ທາ ລທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ຕາວຕເກນ ປນ ເນວ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ນ ຄນ຺ຕຸໍ; ອປິຈ ໂຂ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປຫຸ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ປຫຸສຎ຺ຎີ ນາມ. ອິມິນາ ຉາທິຕາປິ ອຈ຺ຉາທິຕາ. ອປ຺ປຫຸນາ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ວາ ອສມຕ຺ເຖນ ປຫຸສຎ຺ຎິນາ ວາ ອປ຺ປຫຸສຎ຺ຎິນາ ວາ ຉາທິຕາ ໂຫຕຸ, ອຈ຺ຉາທິຕາວ.
ຉາເທຕຸກາໂມ ຈ ໂຫຕິ ຉາເທຕິ ຈາຕິ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ສເຈ ປນ ຉາເທສ຺ສາມີຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປຸເຣຠຕ຺ເຕ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ວາ ປຐມຍາມາທີສຸ ວາ ລຊ຺ຊິຘມ຺ມໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ອາໂຣເຈຕິ, ອຍໍ ຉາເທຕຸກາໂມ ນ ຉາເທຕິ ນາມ.
ຍສ຺ສ ປນ ອຠິກ຺ຂຸເກ ຐາເນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຠາຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຄມນໍ ອາຄເມນ຺ຕສ຺ສ ສຠາຄສນ຺ຕິກໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອທ຺ຘມາໂສປິ ມາໂສປິ ອຕິກ຺ກມຕິ, ອຍໍ ນ ຉາເທຕຸກາໂມ ຉາເທຕິ ນາມ, ອຍມ຺ປິ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ.
ໂຍ ປນ ອາປນ຺ນມຕ຺ໂຕວ ອຄ຺ຄິໍ ອກ຺ກນ຺ຕປຸຣິໂສ ວິຍ ສຫສາ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຠາຄຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາວິ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ນ ຉາເທຕຸກາໂມວ ນ ຉາເທຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ສຠາຄໍ ທິສ຺ວາປິ ‘‘ອຍໍ ເມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ’’ຕິ ລຊ຺ຊາຍ ນາໂຣເຈຕິ, ຉນ຺ນາວ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍາທິຠາໂວ ຫິ ອິຘ ອປ຺ປມາຓໍ ອເວຣິສຠາຄມຕ຺ຕເມວ ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ອເວຣິສຠາຄສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕພ຺ພາ.
ໂຍ ປນ ວິສຠາໂຄ ໂຫຕິ ສຸຕ຺ວາ ປກາເສຕຸກາໂມ, ເອວຣູປສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກ ນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ, ທິວາ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ຍາວ ອຣຸຓໍ ນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ຕາວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ ອຣຸເຓ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຉາທນປຈ຺ຈຍາ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິເກ ອາວິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ອາວິ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ອາວິກຕາ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ກຏາ ປນ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາວິກາຕພ຺ພາ. ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິເກ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາຈິກ຺ຂາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ມມ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ນຠາວໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ວາ ວທຕຸ, ‘‘ເອກໍ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີ’’ຕິອາທິນາ ວາ ນເຍນ ວທຕຸ, ສພ຺ເພຫິປິ ອາກາເຣຫິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ລຫຸກາປຕ຺ຕິໍ ອາວິກໂຣມີຕິອາທິນາ ນເຍນ ວທຕິ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຖຸໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕິ, ອຸຠຍໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຕິວິເຘນາປິ ອາໂຣຈິຕາວ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມານິ ທສ ກາຣຓານິ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສໍ ເທນ຺ເຕນ ປຐມເມວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ.
ຕໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວເສ ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສເຈ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ – ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກມ຺ມວາຈໍ ວຕ຺ວາ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ອຖ ທ຺ວີຫຕີຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ທ຺ວີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຕີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຕູຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຏ຺ຐາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນວາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເອກາທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາທສາຫປອຈ຺ຉນ຺ນໍ ເຕຣສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຸທ຺ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາວ ຈຸທ຺ທສ ທິວສານິ ທິວສວເສນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ປຎ຺ຈທສ ທິວສານິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ຍາວ ເອກູນຕິໍສຕິໂມ ທິວໂສ, ຕາວ ອຕິເຣກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ.
ຕໂຕ ມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທ຺ເວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກທ຺ເວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກເຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈຕຸມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກຈຕຸມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຈມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກປຎ຺ຈມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກຉມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຕ຺ຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກສຕ຺ຕມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຏ຺ຐມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກອຏ຺ຐມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກນວມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເອກາທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຕິເຣກເອກາທສມາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ສໍວຈ຺ຉເຣ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ເອກສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ອຕິເຣກເອກສໍວຈ຺ຉຣ… ທ຺ເວສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກທ຺ເວສໍວຈ຺ຉຣ… ຕິສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິຣເກຕິສໍວຈ຺ຉຣ… ຈຕຸສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກຈຕຸສໍວຈ຺ຉຣ… ປຎ຺ຈສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກປຎ຺ຈສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ຍາວ ສຏ຺ຐິສໍວຈ຺ຉຣ… ອຕິເຣກສຏ຺ຐິສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ວາ ຕໂຕ ວາ ຠິຍ຺ໂຍປິ ວຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.
ສເຈ ປນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຍຖາ ອິຘ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ສຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ສຫສ຺ສໍ ວາ, ສມ຺ພຫຸລາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນານາວຕ຺ຖຸກາສຸປິ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ – ເອກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ, ເອກໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈໍ, ເອກໍ ອຕ຺ຕກາມໍ, ເອກໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ຄຓນວເສນ ວາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸກິຕ຺ຕນວເສນ ວາ, ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ນາມມຕ຺ຕວເສນ ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.
ຕຕ຺ຖ ນາມໍ ທຸວິຘໍ – ສຊາຕິສາຘາຣຓຎ຺ຈ ສພ຺ພສາຘາຣຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ສຊາຕິສາຘາຣຓໍ, ອາປຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ; ຕສ຺ມາ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓນາມວເສນປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຣິວາສາທິກໍ ວິນຍກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ນາມວເສນ ອາປຕ຺ຕິວເສນ ຈ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.
ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ. ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຈເນນາປິ ‘‘ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ນາມຎ຺ເຈວ ອາປຕ຺ຕິ ຈ ຄຫິຕາ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ‘‘ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ’’ນ຺ຕິ ນາມມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໂຄຕ຺ຕານິປິ ຄຫິຕາເນວ. ຍຖາ ຈ ອິຘ ‘‘ອຍໍ ອຸທາຍິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ; ເອວໍ ໂຍ ໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ.
ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ຈ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ມາຬກສີມາຍເມວ ‘‘ປຣິວາສໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ສມາທາຕພ຺ພໍ. ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –
‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ໂສຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ອທາສິ, ໂສຫໍ ປຣິວສາມິ – ‘ເວທຍາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເວທຍຕີ’ຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.
ອິມຎ຺ຈ ປນຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສເຈ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຬກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຕິໍ ປຏິລຠນ຺ເຕນ ສຫຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສປິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ຈ ອວສາເນ ‘‘ເວທຍຕີຕິ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ຘາເຣຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ.
ສເຈ ອປ຺ປຠິກ຺ຂຸໂກ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕໍ ອນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຫາເຣເຍວ ຣຕ຺ຕິປຣິຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ອຖ ນ ສກ຺ກາ ໂສເຘຕຸໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ມານຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຸປຈາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິວາໂສ ອາໂຣເຈຕພ຺ໂພ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ສເຈ ນວກຕໂຣ ໂຫຕິ, ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ, ‘‘ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຕໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ເອສ ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ສທ຺ທໍ ວາສ຺ສ ສຸຓາຕິ, ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ; ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠໂທ ຈ. ອຖ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທເຍວ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຕເຠໂທ ປນ ນຕ຺ຖິ.
ອຸຄ຺ຄເຕ ອຣຸເຓ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ກຎ຺ຈິ ນ ປສ຺ສຕິ, ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ຄຕຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອາຫ.
ເອວໍ ຍຕ຺ຕການິ ທິວສານິ ອາປຕ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຕການິ ຕໂຕ ອຘິກຕຣານິ ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທນຕ຺ຖາຍ ປຣິວສິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຫິ ວຕ຺ເຕ ສມາທິນ຺ເນ ເອວ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ໂຫຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕນ ປຣິວຸຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຸນ ສມາທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວສາຕິກ຺ກເມເນວ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພເມວ. ອິທໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕໍ ເທນ຺ເຕນ ສເຈ ເອກາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທາຕພ຺ພໍ. ອຖ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ‘‘ໂສຫໍ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ ສງ຺ຆໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ ປຣິວາເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ທິວເສ ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.
ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘາເນຕ຺ວາປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຖໍ? ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ວສິຕ຺ວາ –
‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ໂສຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ອທາສິ, ໂສຫໍ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ. ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສຎ຺ເຈຕນິການໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີນໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ.
ອຖສ຺ສ ຕທນຸຣູປໍ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ທ຺ເວ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ທ຺ເວ, ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປິ ທ຺ເວ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປິ ທ຺ເວ, ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸຣູປໍ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພໍ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕທນຸຣູປເມວ ກມ຺ມວາຈໍ ກຕ຺ວາ ອພ຺ຠານໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສາວສາເນ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ, ອິທໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອເກເນວ ໂຍຊນາມຸເຂນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວເສສປຣິວາສກຖາວສາເນ ກຖຍິສ຺ສາມ.
ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ສໂມຘານປຣິວາໂສຕິ ຫິ ທ຺ເວ ປຣິວາສາ ອວເສສາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ’’ ນາມ ປຣໂຕ ອຘມ຺ມິກມານຕ຺ຕຈາຣາວສາເນ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອນຸຎ຺ຎາຕປຣິວາໂສ. ໂສ ທຸວິໂຘ – ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ, ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕຕິ. ທຸວິໂຘປິ ເຈສ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທໍ ສກລໍ ວາ ເອກຈ຺ຈໍ ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕຕ຺ຖ ເວມຕິກສ຺ສ ຈ ທາຕພ຺ໂພ. ອາປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ປນ ເອຕ຺ຕກາ ອຫໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນຕິ ຊານາຕຸ ວາ ມາ ວາ, ອກາຣຓເມຕໍ.
ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຸປສມ຺ປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸໂລມກ຺ກເມນ ວາ ອາໂຣຈິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຏິໂລມກ຺ກເມນ ວາ ‘‘ອສຸກຎ຺ຈ ອສຸກຎ຺ຈ ທິວສໍ ວາ ປກ຺ຂໍ ວາ ມາສໍ ວາ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວາ ຕວ ສຸທ຺ຘຠາວໍ ຊານາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນ ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ກາລໍ ອຫໍ ສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ‘‘ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວສນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຸທ຺ຘິໍ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອປເນຕ຺ວາ ອວເສສໍ ມາສໍ ວາ ທ຺ເວມາສໍ ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມາສມຕ຺ຕໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫສິ ປຣິວສນ຺ໂຕ ຈ ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ມາສໍ ສຣຕິ, ຕມ຺ປິ ມາສໍ ປຣິວສິຕພ຺ພເມວ. ປຸນ ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ທ຺ເວມາສໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫສິ, ປຣິວສນ຺ໂຕ ຈ ມາສມຕ຺ຕເມວາຫໍ ອສຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ມາສເມວ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ປຸນ ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຍຎ຺ຫິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອາໂຣຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອໂຣຫຕິ, ອິທມສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐາເນ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ – ໂຍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ໂຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ວິນຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອກໍ ວິນາ ສມ຺ພຫຸລານໍ ອຠາວໂຕ. ສມ຺ພຫຸລາ ປນ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ອາປຊ຺ຊິນ຺ຕິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ.
ໂຍ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອນຸໂລມປຏິໂລມນເຍນ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນປິ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ ເນວ ສຣຕິ ເວມຕິໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ‘‘ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຫິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຸປສມ຺ປທທິວໂສ, ຕາວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຓຕ຺ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ນາໂຣຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປນ ໂອໂຣຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສເຈ ປຣິວສນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉເທ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ມາໂສ ວາ ສໍວຈ຺ຉໂຣ ວາ ມຍ຺ຫໍ ອາປນ຺ນສ຺ສາຕິ ມາສໍ ວາ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວາ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ປຣິວາສຍາຈນທານລກ຺ຂຓໍ ປເນຕ຺ຖ ປຣໂຕ ປາຬິຍໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ວຕ຺ຕສມາທານມານຕ຺ຕອພ຺ຠານານິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ອຍໍ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມ.
‘‘ສໂມຘານປຣິວາໂສ’’ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ – ໂອຘານສໂມຘາໂນ, ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ, ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂອຘານສໂມຘາໂນ’’ ນາມ – ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມູລທິວສປຣິຈ຺ເຉເທ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ປຣໂຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ຠິກ຺ຂເວ ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນ຺ຕຣາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ເທຕູ’’ຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄໂຕ.
ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ໂຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວສນ຺ໂຕ ວາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ວາ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ໂຕ ວາ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ວາ ອຎ຺ຎໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສມາ ວາ ອູນຕຣາ ວາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ຕສ຺ສ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນນ ເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ຈ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວເສ ຈ ສພ຺ເພ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ອທິວເສ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ມູລາປຕ຺ຕິຍໍ ສໂມຘາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ. ເຕນ ສເຈ ມູລາປຕ຺ຕິ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ອູນກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ປຸນ ປກ຺ຂເມວ ປຣິວາໂສ ປຣິວສິຕພ຺ໂພ. ອຖາປິ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາວ ປກ຺ຂເມວ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ເອເຕນຸປາເຍນ ຍາວ ສຏ຺ຐິວສ຺ສປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ມູລາປຕ຺ຕິ, ຕາວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຏ຺ຐິວສ຺ສານິ ປຣິວສິຕ຺ວາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ຫຸຕ຺ວາປິ ຫິ ເອກທິວສໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຸນປິ ສຏ຺ຐິວສ຺ສານິ ປຣິວາສາຣໂຫ ໂຫຕິ.
ສເຈ ປນ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ມູລາປຕ຺ຕິໂຕ ອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ກິໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ອເຕກິຈ຺ໂຉ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອເຕກິຈ຺ໂຉ ນາມ ອາວິກາຣາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ກສ຺ມາ ອເຕກິຈ຺ໂຉ ນາມ, ນນຸ ອຍໍ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘໂກ ນາມ ພຸທ຺ຘານໍ ຐິຕກາລສທິໂສ, ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ໂຫຕຸ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ສມກອູນຕຣອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ວາ ວິນຍຘຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈໍ ໂຍເຊຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາໂວເຍເວຕ຺ຖ ປມາຓໍ, ຕສ຺ມາ ຍາ ອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ມູລາປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອິຕຣໍ ສໂມຘາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຍໍ ‘‘ໂອຘານສໂມຘາໂນ’’ ນາມ.
‘‘ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ’’ ນາມ ສມ຺ພຫຸລາສຸ ອາປຕ຺ຕີສຸ ຍາ ເອກາ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສພ຺ພຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ, ຕາສໍ ອຄ຺ເຆນ ສໂມຘາຍ ຕາສໍ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ອວເສສານໍ ອູນຕຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ປຣິວາໂສ ທິຍ຺ຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ. ໂສປິ ປຣໂຕ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວີຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອາຄໂຕເຍວ.
ຍສ຺ສ ປນ ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ອປຣມ຺ປິ ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ທສາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ເອວໍ ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ກຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສໍ ທິວສສຕປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສພ຺ພໍ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ທສ ທິວເສ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເອເກເນວ ທສາເຫນ ທິວສສຕມ຺ປິ ປຣິວສິຕເມວ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –
‘‘ທສສຕໍ ຣຕ຺ຕິສຕໍ, ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຉາທຍິຕ຺ວານ;
ທສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສິຕ຺ວານ, ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ປາຣິວາສິໂກ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໗໗);
ອຍໍ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ ນາມ.
‘‘ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ’’ ນາມ – ໂຍ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ –
‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ, ເອກໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈໍ, ເອກໍ ອຕ຺ຕກາມໍ, ເອກໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ເອກໍ ກຸຏິກາຣໍ, ເອກໍ ວິຫາຣກາຣໍ, ເອກໍ ທຸຏ຺ຐໂທສໍ, ເອກໍ ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ, ເອກໍ ສງ຺ຆເຠທໍ, ເອກໍ ເຠທານຸວຕ຺ຕກໍ, ເອກໍ ທຸພ຺ພຈໍ, ເອກໍ ກຸລທູສກໍ, ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສໂມຘານປຣິວາສໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ –
ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ປຣິວາໂສ ທາຕພ຺ໂພ.
ເອຕ຺ຖ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍຕິປິ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິນ຺ຕິປິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຖຸວເສນປິ ໂຄຕ຺ຕວເສນປິ ນາມວເສນປິ ອາປຕ຺ຕິວເສນປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ອຍໍ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ. ສພ຺ພປຣິວາສກມ຺ມວາຈາວສາເນ ປນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕາທິກຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.
ປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ສໂມຘານມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວເສສປຣິວາສກຖາວສາເນ ກຖຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ, ຕສ຺ໂສກາໂສ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທາຕພ຺ພມານຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍປິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍປິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອຑ຺ຒມາສເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຄຣຸຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໐໓). ຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວິຫາຣສີມາຍ ວາ ວິຫາຣສີມໍ ໂສເຘຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີຫິ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ວາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕຸວຄ຺ຄຄຓໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອກາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ເອກິສ຺ສາ ວເສນ, ສເຈ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ວາ ນານາວຕ຺ຖຸກາ ວາ ຕາສໍ ຕາສໍ ວເສນ ວຕ຺ຖຸໂຄຕ຺ຕນາມອາປຕ຺ຕີສຸ ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ຕໍ ອາທາຍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.
ຕຕ຺ຣິທໍ ເອກາປຕ຺ຕິວເສນ ມຸຂມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ, ຕາຍ ອາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ.
ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –
‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈຕິ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ທເທຍ຺ຍ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.
‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ, ອຍໍ…ເປ… ທຸຕິຍມ຺ປິ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ. ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ…ເປ… ເທຕິ… ທິນ຺ນໍ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ; ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.
ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕກຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕໍ ວສິຕຸກາມາຍ ຕຕ຺ເຖວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ປກ຺ກນ຺ຕາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ເອກຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ທຸຕິຍິກາຍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກາຍ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຸນ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອສ຺ສາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາຫິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສງ຺ຄາຫກປກ຺ເຂ ຐິໂຕ ເອໂກ ມຫາເຖໂຣ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ເອກິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພມຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຣ ໂນ ອຍ຺ຍາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ເປເສຖາ’’ຕິ. ສງ຺ຄຫໍ ອກາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເປເສສ຺ສາມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸນີຫິ ມານຕ຺ຕຈາຣິນິໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄາມູປຈາຣໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ຄຸມ຺ພວຕິອາທີຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ວິຫາຣູປຈາຣໂຕປິ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາຕາ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພາ ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ຕຠິກ຺ຂູຫິປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ເອກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອວິທູຣຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ກຸຣຸນ຺ທິມຫາປຈ຺ຈຣີສຸ ປນ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີຫິປິ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອຸປາສິກາໂຍ ຠິກ຺ຂູຫິປິ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອຸປາສເກ ອຕ຺ຕຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍເຍວ ຈ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສ຺ສ ຈ ວິຫາຣສ຺ສ ຈ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄາມສ຺ສາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.
ເອວໍ ນິສິນ຺ເນສຸ ປນ ຠິກ຺ຂູສຸ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຈ ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມິ, ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີສງ຺ຆສ຺ສ ຕາວ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ –
‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ຄາມນ຺ຕຣໍ, ສາຫໍ ສງ຺ຆໍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣາຍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ອທາສິ, ສາຫໍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣາມິ, ‘ເວທຍາມຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ເວທຍຕີ’ຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.
ຕໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ – ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ເອກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິໍ …ເປ… ເວທຍາມຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ເວທຍຕີຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ. ອິຘາປິ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ອາໂຣຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ສາສງ຺ກໍ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຕຕ຺ເຖວ ຐານໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ, ຐາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຕໍ ຐານໍ ເອຕິ, ປສ຺ສນ຺ຕິຍາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ອາໂຣເຈຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເຈວ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈ ອຊານນ຺ຕິຍາ ເອວ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີນໍ ວຕ຺ຕກຣຓຕ຺ຖໍ ປເຄວ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສຄຓໂອຫີຍນຄາມນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຕາຍ ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິເກ ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ເອເຕນຸປາເຍນ ອຂຓ຺ຑາ ປຎ຺ຈທສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ.
ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕາຍ ປນ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕກາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ຕໍ ຄາມໍ ຠິກ຺ຂູ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອນາໂຣເຈນ຺ຕິຍາ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ຈ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ. ສເຈປິ ຣຕ຺ຕິໍ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຄາມູປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິເຍວ, ອຊານນປຈ຺ຈຍາ ປນ ວຕ຺ຕເຠທໂຕ ມຸຈ຺ຈຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິອາທີສຸ ປນ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຠິກ຺ຂູນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກເຖຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕາທີນໍ ອຸປຈາຣສີມາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ທິສ຺ສຕິ. ອຸໂປສເຖ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ປວາຣຓາຍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ເທວສິກໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຠິກ຺ຂາຈາໂຣ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈຣິຕ຺ວາປິ ຕຕ຺ຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ພຫິຄາເມ ວາ ສງ຺ເກຕຏ຺ຐານໍ ກາຕພ຺ພໍ – ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ອມ຺ເຫ ປສ຺ສິສ຺ສສີ’’ຕິ. ຕາຍ ສງ຺ເກຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສງ຺ເກຕຏ຺ຐາເນ ອທິສ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ວິຫາເຣ ສພ຺ພຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສພ຺ເພສໍ ສກ຺ກາ ນ ໂຫຕິ ອາໂຣເຈຕຸໍ, ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເປເສຕພ຺ພາ. ຕາຫິ ອານີຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວິຫາໂຣ ທູໂຣ ໂຫຕິ ສາສງ຺ໂກ, ອຸປາສເກ ຈ ອຸປາສິກາໂຍ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ອຍໍ ເອກາ ວສຕິ, ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສາ ເອກາ ປກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ວສນຕ຺ຖາຍ.
ເອວໍ ອຂຓ຺ຑໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວີສຕິຄເຓ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອພ຺ຠານໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣມານາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ມານຕ຺ຕໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ’’ ນາມ.
‘‘ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ’’ ປນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ – ໂອຘານສໂມຘານໍ, ອຄ຺ຆສໂມຘານໍ, ມິສ຺ສກສໂມຘານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ປຣໂຕ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວາເສ ຈ ມານຕ຺ຕາຣຫຏ຺ຐາເນ ຈ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຉາຣຕ຺ຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ເທຕູ’’ຕິ ມານຕ຺ຕໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ອິທໍ ‘‘ໂອຘານສໂມຘານໍ’’ ນາມ. ອິທຎ຺ຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສເນນ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວເສ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ປຸຣິມາປຕ຺ຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໂມຘາຍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ໂອຘານສໂມຘານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ສໂມຘານປຣິວາສໍ ວຸຕ຺ຖສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕມ຺ປິ ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ຍຸຊ຺ຊຕິ.
ອຄ຺ຆສໂມຘານໍ ປນ ມິສ຺ສກສໂມຘານຎ຺ຈ ອຄ຺ຆສໂມຘານມິສ຺ສກສໂມຘານປຣິວາສາວສາເນ ທາຕພ຺ພມານຕ຺ຕເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ປຣິວາສກມ຺ມວາຈານຸສາເຣນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ເຈຕນິກາຍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກາຫປຣິວາສໍ ເທຕູຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ປຣິວາໂສ ຈ ມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອາຄຕາຄຕຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປາຬິ ວິຍ ອຕິວິຕ຺ຖາຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ສຸເຂນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເຘວ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ, ຕທິທໍ ອຕ຺ຖໂຕ ສມ຺ປາທິຕໍ ໂຫຕິ.
ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາ
໑໐໒. ອິທານິ ຍາ ຕາວ ອຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ເອກິສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ.
໑໐໘. ຕໂຕ ປຣໍ ທ຺ວີຫຕີຫຈຕູຫປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນານໍ ວເສນ ປາຬິໍ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ປຣິວາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ສເຈ ປນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ນ ໂສ ປຣິວສນ຺ໂຕ ອາປນ຺ໂນ, ປກຕຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ ອາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວິສຸໍ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ ປຣິວາໂສປິ ວສິຕພ຺ໂພ. ຍຎ຺ເຈຕໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາ ມກ຺ຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຣິວາເສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ມານຕ຺ຕາຣຫສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສສ຺ສ ຕາສໍ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສໂມຘານມານຕ຺ຕໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໂຕ ມານຕ຺ຕຈາຣິກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຏິກສ຺ສເນ ກເຕ ມານຕ຺ຕຈິຓ຺ຓທິວສາປິ ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາປິ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອພ຺ຠານາຣຫສ຺ສ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກເຕ ສພ຺ເພ ເຕ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາເຣ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາທິວເສນ ປຎ຺ຈ, ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິວເສນ ຈຕສ຺ໂສຕິ ນວ ກມ຺ມວາຈາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.
ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.