໙. ຄິລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗໕. ນວເມ ເພຬຸວຄາມເກຕິ ເວສາລິຍາ ສມີເປ ເອວໍນາມໂກ ປາທຄາໂມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ. ຍຖາມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ມິຕ຺ຕາຕິ ມິຕ຺ຕາວ. ສນ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄມ຺ມ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕາ ນາຕິທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາ. ສມ຺ຠຕ຺ຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຠຕ຺ຕາ ສິເນຫວນ຺ໂຕ ທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາ. ເຍສໍ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ເອວຣູປາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສໍ ອຸເປຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ເອວມາຫ? ເຕສໍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາຍ. ເຕສໍ ກິຣ ເພຬຸວຄາມເກ ເສນາສນໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂາປິ ມນ຺ທາ. ສມນ຺ຕາ ເວສາລິຍາ ປນ ພຫູນິ ເສນາສນານິ, ຠິກ຺ຂາປິ ສຸລຠາ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ.

ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ຍຖາສຸຂໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ? ເຕສໍ ອນຸກມ຺ປາຍ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ທສມາສມຕ຺ຕໍ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມິ. ສເຈ ອິເມ ທູຣໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ມໍ ປຣິນິພ຺ພານກາເລ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ‘ສຕ຺ຖາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ສຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອທາສິ. ສເຈ ຊາເນຍ຺ຍາມ, ນ ເອວໍ ທູເຣ ວເສຍ຺ຍາມາ’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ຠເວຍ຺ຍ. ເວສາລິຍາ ສມນ຺ຕາ ປນ ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕາ ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ວາເຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຸຄໂຕວາທໍ ລຠິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ.

ຂໂຣຕິ ຜຣຸໂສ. ອາພາໂຘຕິ ວິສຠາຄໂຣໂຄ. ພາຬ຺ຫາຕິ ພລວຕິໂຍ. ມາຣຓນ຺ຕິກາຕິ ມຣຓນ຺ຕໍ ມຣຓສນ຺ຕິກໍ ປາປນສມຕ຺ຖາ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຘິວາເສສີຕິ ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຘິວາເສສິ. ອວິຫຎ຺ຎມາໂນຕິ ເວທນານຸວຕ຺ຕນວເສນ ອປຣາປຣໍ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ອປີຬິຍມາໂນ ອທຸກ຺ຂິຍມາໂນ ຈ ອຘິວາເສສິ. ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອຊານາເປຕ຺ວາ. ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ອຊານາເປຕ຺ວາວ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ອທຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວີຣິເຍນາຕິ ປຸພ຺ພຠາຄວີຣິເຍນ ເຈວ ຜລສມາປຕ຺ຕິວີຣິເຍນ ຈ. ປຏິປຓາເມຕ຺ວາຕິ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ. ຊີວິຕສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຊີວິຕມ຺ປິ ຊີວິຕສງ຺ຂາໂຣ. ເຍນ ຊີວິຕໍ ສງ຺ຂຣີຍຕິ ຉິຊ຺ຊມານໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຐປີຍຕິ, ໂສ ຜລສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມປິ ຊີວິຕສງ຺ຂາໂຣ. ໂສ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອຘິຏ຺ຐາຍາຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຊີວິຕຐປນສມຕ຺ຖໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ.

ກິໍ ປນ ຠຄວາ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ນ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ? ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສາ ປນ ຂຓິກສມາປຕ຺ຕິ. ຂຓິກສມາປຕ຺ຕິ ຈ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ເວທນໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ, ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ຕສ຺ສ ກຏ຺ຐປາເຕນ ວາ ກຐລປາເຕນ ວາ ຉິນ຺ນເສວາໂລ ວິຍ ອຸທກໍ, ປຸນ ສຣີຣໍ ເວທນາ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ. ຍາ ປນ ຣູປສຕ຺ຕກໍ ອຣູປສຕ຺ຕກຎ຺ຈ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ກຕ຺ວາ ມຫາວິປສ຺ສນາວເສນ ສມາປນ຺ນາ ສມາປຕ຺ຕິ, ສາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ. ຍຖາ ນາມ ປຸຣິເສນ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ອປພ຺ຍຸຬ຺ຫເສວາໂລ ຈິເຣນ ອຸທກໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ເອວເມວ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຈິເຣນ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ຕໍທິວສໍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ອຠິນວໍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ຣູປສຕ຺ຕກໍ ອຣູປສຕ຺ຕກຎ຺ຈ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ກຕ຺ວາ ຈຸທ຺ທສຫາກາເຣຫິ ສນ຺ເນຕ຺ວາ ມຫາວິປສ຺ສນາຍ ເວທນໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ‘‘ທສມາເສ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິ, ສມາປຕ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ເວທນາ ທສ ມາເສ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິເຍວ.

ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ຄິລາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ວຸຏ຺ຐິໂຕ. ມຘຸຣກຊາໂຕ ວິຍາຕິ ສຎ຺ຊາຕຄຣຸຠາໂວ ສຎ຺ຊາຕຖທ຺ຘຠາໂວ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາສິຕປຸຣິໂສ ວິຍ. ນ ປກ຺ຂາຍນ຺ຕີຕິ ນ ປກາສນ຺ຕິ, ນານາກາຣໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ຘມ຺ມາປິ ມໍ ນປ຺ປຏິຠນ຺ຕີຕິ ສຕິປຏ຺ຐານຘມ຺ມາ ມຍ຺ຫໍ ປາກຏາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ຕນ຺ຕິຘມ຺ມາ ປນ ເຖຣສ຺ສ ສຸປ຺ປຄຸຓາ. ນ ອຸທາຫຣຕີຕິ ປຈ຺ຉິມໂອວາທໍ ນ ເທຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

ອນນ຺ຕຣໍ ອພາຫິຣນ຺ຕິ ຘມ຺ມວເສນ ວາ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ວາ ອຸຠຍໍ ອກຕ຺ວາ. ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຘມ຺ມໍ ປຣສ຺ສ ນ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຫິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ກໂຣຕິ ນາມ, ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ປຣສ຺ສ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ພາຫິຣໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ‘‘ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ປນ ປຸຄ຺ຄລໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ກໂຣຕິ ນາມ, ‘‘ອິມສ຺ສ ນ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄລໍ ພາຫິຣໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ເທສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐີຕິ ຍຖາ ພາຫິຣການໍ ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕິ, ທຫຣກາເລ ກສ຺ສຈິ ອກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມກາເລ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນາ ປິຍມນາປສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ກເຖນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ມຫລ຺ລກກາເລ ປຈ຺ຉິມຐາເນ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຸຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆນ຺ຕິ ອຫເມວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີຕິ ວາ, ມມຸທ຺ເທສິໂກຕິ ອຫໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອຸທ຺ເທໂສ ອສ຺ສາຕິ ມມຸທ຺ເທສິໂກ, ມເມວ ອຸທ຺ທິສ຺ສິຕ຺ວາ ມໍ ປຈ຺ຈາສີສມາໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ໂຫຕຸ ມມ ອຈ຺ຈເຍນ ມາ ວາ ອໂຫສິ, ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ໂຫຕູຕິ ອິຕິ ວາ ປນ ຍສ຺ສ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກເຍວ ອິສ຺ສາມຈ຺ເຉຣານໍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ນ ໂຫຕິ. ສ ກິນ຺ຕິ ໂສ ກິໍ. ອາສີຕິໂກຕິ ອສີຕິສໍວຈ຺ຉຣິໂກ, ອິທໍ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເວຐມິສ຺ສເກນາຕິ ພາຫພນ຺ຘຈກ຺ກພນ຺ຘາທິນາ ປຏິສງ຺ຂຣເຓນ ເວຐມິສ຺ສເກນ. ມຎ຺ເຎຕິ ຊຣສກຏໍ ວິຍ ເວຐມິສ຺ສເກນ ມຎ຺ເຎ ຍາເປຕິ, ອຣຫຕ຺ຕຜລເວຐເນນ ຈຕຸອິຣິຍາປຖກປ຺ປນໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ອານນ຺ທ ສມເຍຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາທີນໍ. ເອກຈ຺ຈານໍ ເວທນານນ຺ຕິ ໂລກິຍານໍ ເວທນານໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທາຕິ ຍສ຺ມາ ອິມິນາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫປິ ຕທຕ຺ຖາຍ ເອວໍ ວິຫຣຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຕທີປາຕິ ມຫາສມຸທ຺ທຄຕາ ທີປໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທີປໍ ປຕິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖ. ອຕ຺ຕສຣຓາຕິ ອຕ຺ຕຄຕິກາວ ໂຫຖ, ມາ ອຎ຺ຎຄຕິກາ. ຘມ຺ມທີປຘມ຺ມສຣຓປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຘມ຺ໂມຕິ ນວວິໂຘ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕມຕຄ຺ເຄຕິ ຕມອຄ຺ເຄ, ມຊ຺ເຌ ຕ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມ ອຄ຺ຄຕມາຕິ ຕມຕຄ຺ຄາຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພໍ ຕມໂສຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕິວິຍ ອຄ຺ເຄ ອຸຕ຺ຕມຠາເວ ເອເຕ, ອານນ຺ທ, ມມ ຠິກ຺ຂູ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຄ຺ເຄ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍ ເກຈິ ສິກ຺ຂາກາມາ, ສພ຺ເພສໍ ເຕສໍ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານໂຄຈຣາວ ຠິກ຺ຂູ ອຄ຺ເຄ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ຄຓ຺ຫີຕິ.