໔. ເມຕ຺ຕາສຫຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໔໐-໒໔໑) ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ມຍມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມາຕິ ອິທມ຺ປິ ເຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ວທນ຺ຕິ. ຕິຕ຺ຖິຍານຎ຺ຫິ ສມເຍ ປຎ຺ຈນີວຣຓປ຺ປຫານໍ ວາ ເມຕ຺ຕາທິພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນາ ວາ ນຕ຺ຖິ. ກິໍ ຄຕິກາ ໂຫຕີຕິ ກິໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ກິໍ ປຣມາຕິ ກິໍ ອຸຕ຺ຕມາ. ກິໍ ຜລາຕິ ກິໍ ອານິສໍສາ. ກິໍ ປຣິໂຍສານາຕິ ກິໍ ນິຏ຺ຐາ. ເມຕ຺ຕາສຫຄຕນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາຍ ສຫຄຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ວິເວກນິສ຺ສິຕາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ອປ຺ປຏິກູລນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ອປ຺ປຏິກູລໍ – ສຕ຺ຕອປ຺ປຏິກູລຎ຺ຈ, ສງ຺ຂາຣອປ຺ປຏິກູລຎ຺ຈ. ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ອິຏ຺ເຐ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກູລສຎ຺ຎີຕິ ອນິຏ຺ຐສຎ຺ຎີ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ວິຫຣຕິ? ອສຸຠຜຣຓໍ ວາ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ມນສິກາຣໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ‘‘ກຖໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ. ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອສຸຠາຍ ວາ ຜຣຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕີ’’ຕິ. ປຏິກູເລ ປນ ອນິຏ຺ເຐ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເມຕ຺ຕາຜຣຓໍ ວາ ຘາຕຸມນສິກາຣໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ ນາມ. ຍຖາຫ ‘‘ກຖໍ ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ. ອນິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ຜຣຕິ, ຘາຕຸໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗). ອຸຠຍມິສ຺ສກປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອປ຺ປຏິກູລປ຺ປຏິກູເລສຸ ຫິ ຕເທວ ອສຸຠຜຣຓໍ ວາ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ມນສິກາຣໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ ນາມ. ປຏິກູລາປຏິກູເລສຸ ຈ ຕເທວ ເມຕ຺ຕາຜຣຓໍ ວາ ຘາຕຸມນສິກາຣໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ ນາມ. ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ປນ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂໍ ປວຕ຺ຕຍມາໂນ ‘‘ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູເລ ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕາຍ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕເທວ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຣິຍິທ຺ຘິຍາ ຈ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ເທສນາ ວິນິວຏ຺ເຏຕພ຺ພາ ສິຍາ. ອິທໍ ປນ ເມຕ຺ຕາຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ໂຕປິ ໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຍສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປຣມາ ເມຕ຺ຕາ ນ ໂຫຕິ. ຍໍປຣມາ ປນ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ. ປຣໂຕ ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາ ນເຍນ ປຸນ ເທສນາຣມ຺ຠປໂຍຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຸຠປຣມນ຺ຕິ ສຸຠນິຏ຺ຐໍ, ສຸຠໂກຏິກໍ, ສຸຠນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ. ອິຘປຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ອິເຘວ ປຎ຺ຎາ ອສ຺ສ, ນຍິມໍ ໂລກໍ ອຕິກ຺ກມຕີຕິ ອິຘປຎ຺ໂຎ, ຕສ຺ສ ອິຘປຎ຺ຎສ຺ສ, ໂລກິຍປຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕຣິວິມຸຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໂຕຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕສ຺ສ. ໂຍ ປນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປຣມາວ ເມຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຣຸຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ກສ຺ມາ ປເນຕາສໍ ເມຕ຺ຕາທີນໍ ສຸຠປຣມາທິຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາຕິ? ສຠາຄວເສນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ. ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິສ຺ສ ຫິ ສຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິກູລາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖສ຺ສ ອປ຺ປຏິກູລປຣິຈຍາ ອປ຺ປຏິກູເລສຸ ປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ເຓສຸ ນີລາທີສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິຕິ ເມຕ຺ຕາ ສຸຠວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ຕສ຺ມາ ສຸຠປຣມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ກຣຸຓາວິຫາຣິສ຺ສ ອຸຓ຺ຫາຠິຆາຕາທິຣູປນິມິຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ກຣຸຓາຍ ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ຣູເປ ອາທີນໂວ ປຣິວິທິໂຕ ໂຫຕິ, ອຖສ຺ສ ປຣິວິທິຕຣູປາທີນວຕ຺ຕາ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ຣູປນິສ຺ສຣເຓ ອາກາເສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິຕິ ກຣຸຓາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ຕສ຺ມາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນປຣມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ມຸທິຕາວິຫາຣິສ຺ສ ປນ ເຕນ ເຕນ ປາໂມຊ຺ຊກາຣເຓນ ອຸປ຺ປນ຺ນປາໂມຊ຺ຊສຕ຺ຕານໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ມຸທິຕາຍ ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຄ຺ຄຫຓປຣິຈິຕໍ ໂຫຕິ, ອຖສ຺ສ ອນຸກ຺ກມາຘິຄຕໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອາກາສນິມິຕ຺ຕໂຄຈເຣ ວິຎ຺ຎາເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິຕິ ມຸທິຕາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນປຣມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣິສ຺ສ ປນ ‘‘ສຕ຺ຕາ ສຸຂິຕາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ທຸກ຺ຂໂຕ ວາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕຸ, ສມ຺ປຕ຺ຕສຸຂໂຕ ວາ ມາ ວິຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ອາໂຠຄາຠາວໂຕ ສຸຂທຸກ຺ຂາທິປຣມຕ຺ຖຄາຫວິມຸຂສມ຺ຠວໂຕ ອວິຊ຺ຊມານຄ຺ຄຫຓທຸກ຺ຂຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖຄາຫໂຕ ວິມຸຂຠາວປຣິຈິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອວິຊ຺ຊມານຄ຺ຄຫຓທຸກ຺ຂຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນຸກ຺ກມາຘິຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓາຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມສມ຺ຠວໂຕ ອວິຊ຺ຊມາເນ ປຣມຕ຺ຖຠູຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຠາເວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ຕສ຺ມາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນປຣມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາຕິ.