໑. ປພ຺ພຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຫິມວນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ນາຄາຕິ ອິເມປິ ມຫາສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐ ອູມິອນ຺ຕຣວາສິໂນວ, ນ ວິມານຏ຺ຐກນາຄາ. ເຕສໍ ຫິມວນ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ກາຍວຑ຺ຒນາທິສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຕິ ເອຕ຺ຖ ໂພຘິຍາ, ໂພຘິສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍາ ຫິ ອຍໍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ, ຍາຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນ ກາມສຸຂຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕາຠິນິເວສາທີນໍ ອເນເກສໍ ອຸປທ຺ທວານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕາຍ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ໂພຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກິເລສສນ຺ຕານນິທ຺ທາຍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໘; ທີ. ນິ. ໓.໑໔໓). ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິສງ຺ຂາຕາຍ ໂພຘິຍາ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ໂຍເປສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ເອຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກ ໂພຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ໂພຘິສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ເຕນາຫຸ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ – ‘‘ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິ ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ.

ອປິຈ ‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ? ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ສມ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ປຏິສມ຺ຠິທານເຍນາປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ປສຕ຺ໂຖ ສຸນ຺ທໂຣ ຈ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ສຕິເຍວ ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຕໍ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາເວຕີຕິ ວຑ຺ເຒຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຊເນຕິ, ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິເວກນິສ຺ສິຕນ຺ຕິອາທີນິ ໂກສລສໍຍຸຕ຺ເຕ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕຕ຺ຖ ຕທງ຺ຄວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ນິສ຺ສຣຓວິເວກນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ, ວິເວກຕ຺ຕຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວນໍ ປຕ຺ວາ ປນ ປຎ຺ຈວິຘວິເວກນິສ຺ສິຕມ຺ປິ ເອເກ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ນ ເກວລໍ ພລວວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລກ຺ຂເຓສຸ ເອວ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາປາທກ-ກສິຓຊ຺ຌານ-ອານາປານາສຸຠ-ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຊ຺ຌາເນສຸປິ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ປຏິສິທ຺ຘາ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ມເຕນ ເອເຕສໍ ຌານານໍ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກິຈ຺ຈໂຕ ເອວ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວກນິສ຺ສິຕໍ. ຍຖາ ຈ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ນິສ຺ສຣຓວິເວກນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິວິເວກນິສ຺ສິຕມ຺ປິ ຠາເວຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໒. ກາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໓. ທຸຕິເຍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກຕິ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິໂກ. ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຠມ຺ປິ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ, ສຸຠສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ. ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣຕິ ອນຸປາຍມນສິກາໂຣ ອຸປ຺ປຖມນສິກາໂຣ ອນິຈ຺ເຈ ‘‘ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວາ, ທຸກ຺ເຂ ‘‘ສຸຂ’’ນ຺ຕິ, ອນຕ຺ຕນິ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວາ, ອສຸເຠ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ວາ, ມນສິກາໂຣ. ຕໍ ຕສ຺ມິໍ ສຸຠາຣມ຺ມເຓ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕຍໂຕ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຠນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເອວໍ ສພ຺ພນີວຣເຓສຸ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຏິຆນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ປຏິໂຆປິ ປຏິຆນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິຆາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ອຣຕີຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອຣຕິ? ປນ຺ເຕສຸ ວາ ເສນາສເນສຸ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣສຸ ວາ ອຘິກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຣຕິ ອຣຕິຕາ ອນຠິຣຕິ ອນຠິຣມນາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ປຣິຕສ຺ສິຕາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໕໖).

ຕນ຺ທີຕິ ອຕິສີຕາທິປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຄນ຺ຕຸກກາຍາລສິຍໍ. ຍສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ອຕິສີຕໍ ອຕິອຸຓ຺ຫໍ ອຕິຈ຺ຉາໂຕສ຺ມິ ອຕິຘາໂຕສ຺ມິ ອຕິທູຣມຄ຺ຄໍ ຄໂຕສ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ຕນ຺ທິ, ຍາ ຕນ຺ທີ ຕນ຺ທິຍນາ ຕນ຺ທິມນກຕາ ອາລສ຺ຍໍ ອາລສ຺ຍາຍນາ ອາລສ຺ຍາຍິຕຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕນ຺ທີ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໕໗).

ວິຊມ຺ຠິຕາຕິ ກິເລສວເສນ ກາຍວິນມນາ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ວິຊມ຺ຠິຕາ? ຍາ ກາຍສ຺ສ ຊມ຺ຠນາ ວິຊມ຺ຠນາ ອານມນາ ວິນມນາ ສນ຺ນມນາ ປຓມນາ ພ຺ຍາຘິຍກໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຊມ຺ຠິຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໕໘).

ຠຕ຺ຕສມ຺ມໂທຕິ ຠຕ຺ຕປຣິຬາໂຫ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຠຕ຺ຕສມ຺ມໂທ? ຍາ ຠຸຕ຺ຕາວິສ຺ສ ຠຕ຺ຕມຸຈ຺ຉາ ຠຕ຺ຕກິລມໂຖ ຠຕ຺ຕປຣິຬາໂຫ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠຕ຺ຕສມ຺ມໂທ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໕໙).

ເຈຕໂສ ຈ ລີນຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີຍນາກາໂຣ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ? ຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອກລ຺ຍຕາ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ໂອລີຍນາ ສລ຺ລີຍນາ ລີນໍ ລີຍນາ ລີຍິຕຕ຺ຕໍ ຖິນໍ ຖິຍນາ ຖິຍິຕຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໘໖໐).

ເຈຕໂສ ອວູປສໂມຕິ ຍຖາ ນາມ ວີຕຈ຺ຈິໂກປິ ອງ຺ຄາໂຣ ເນວ ຕາວ ສນ຺ນິສີທຕິ ປຕາປໍ ກໂຣຕິເຍວ, ຍຖາ ຈ ປຕ຺ຕປຈນຏ຺ຐາເນ ເນວ ຕາວ ສນ຺ນິສີທຕິ ປຕາປໍ ກໂຣຕິເຍວ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວູປສນ຺ຕາກາໂຣ, ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈເມວ ໂຫຕິ.

ວິຈິກິຈ຺ຉຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ. ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ. ເອວເມຕ຺ຖ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ອາຣມ຺ມເຓນ ກຖິຕາ, ພ຺ຍາປາໂທ ອາຣມ຺ມເຓນ ຈ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຈ, ເສສາ ສຫຊາເຕນ ຈ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຈາຕິ.

ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ມາຕິ ສຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕຕິໍສ ໂພຘິປກ຺ຂິຍາ ຈ ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣຕິ ຕຕ຺ຖ ອຸປາຍມນສິກາຣສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣຓໍ.

ກຸສລາກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິອາທີສຸ ກຸສລາຕິ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕາ ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກາ. ອກຸສລາຕິ ອໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕາ ສາວຊ຺ຊທຸກ຺ຂວິປາກາ. ສາວຊ຺ຊາຕິ ອກຸສລາ. ອນວຊ຺ຊາຕິ ກຸສລາ. ຫີນປຓີຕກຓ຺ຫສຸກ຺ເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສປ຺ປຏິຠາຄາຕິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາເຍວ. ກຓ຺ຫາ ຫິ ກຓ຺ຫວິປາກທານໂຕ, ສຸກ຺ກາ ຈ ສຸກ຺ກວິປາກທານໂຕ ສປ຺ປຏິຠາຄາ ນາມ, ສທິສວິປາກໂກຏ຺ຐາສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິປກ຺ຂຠູຕສ຺ສ ວາ ຠາຄສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສປ຺ປຏິຠາຄາ. ກຓ຺ຫານຎ຺ຫິ ສຸກ຺ກາ ປຏິປກ຺ຂຠາຄາ, ສຸກ຺ການຎ຺ຈ ກຓ຺ຫາ ປຏິປກ຺ຂຠາຄາຕິ ເອວມ຺ປິ ສປ຺ປຏິຠາຄາ. ສປ຺ປຏິພາຫິຕຏ຺ເຐນ ວາ ສປ຺ປຏິຠາຄາ. ອກຸສລຎ຺ຫິ ກຸສລໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ເທຕິ, ກຸສລຎ຺ຈ ອກຸສລໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາຕິ ເອວມ຺ປິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາ ສປ຺ປຏິຠາຄາ.

ອາຣມ຺ຠຘາຕູຕິ ປຐມາຣມ຺ຠວີຣິຍໍ. ນິກ຺ກມຘາຕູຕິ ໂກສຊ຺ຊໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ພລວຕຣໍ. ປຣກ຺ກມຘາຕູຕິ ປຣໍ ປຣໍ ຐານໍ ອກ຺ກມນຕາຍ ຕໂຕປິ ພລວຕຣນ຺ຕິ ຕີຫິປິ ປເທຫິ ວີຣິຍເມວ ກຖິຕໍ.

ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາຕິ ປີຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ. ກາຍປສ຺ສທ຺ຘີຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ທຣຖປສ຺ສທ຺ຘິ. ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘີຕິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ທຣຖປສ຺ສທ຺ຘິ. ສມຖນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມໂຖປິ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ, ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ. ອພ຺ຍຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ.

ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ຐານີຍາຕິ ອຸເປກ຺ຂາຍ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣ ອຸເປກ຺ຂາຏ຺ຐານີຍາ ຘມ຺ໂມຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອາຣມ຺ມເຓນ ກຖິຕາ, ເສສາ ອາຣມ຺ມເຓນປິ ອຸປນິສ຺ສເຍນປິ.

໓. ສີລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໔. ຕຕິເຍ ສີລສມ຺ປນ຺ນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຂີຓາສວສ຺ສ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສີລໍ ກຖິຕໍ, ເຕນ ສມ຺ປນ຺ນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຘິປຎ຺ຎາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິມຸຕ຺ຕິ ປນ ຜລວິມຸຕ຺ຕິເຍວ. ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສີລາທໂຍ ຕໂຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ, ວິມຸຕ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາວ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ໂລກິຍເມວ.

ທສ຺ສນມ຺ປາຫນ຺ຕິ ທສ຺ສນມ຺ປິ ອຫໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ທສ຺ສນໍ – ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ, ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປສນ຺ເນຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນໍ ໂອໂລກນໍ ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ ນາມ. ອຣິເຍຫິ ປນ ທິຏ຺ຐສ຺ສ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ທສ຺ສນໍ, ປຏິວິທ຺ຘສ຺ສ ຈ ປຏິວິຊ຺ຌນໍ ຌາເນນ ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ວາ ມຄ຺ຄຜເລຫິ ວາ ຎາຓທສ຺ສນໍ ນາມ. ອິມສ຺ມິໍ ປເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຣິຍານຎ຺ຫິ ປສນ຺ເນຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ໂອໂລກນມ຺ປິ ພຫຸກາຣເມວ. ສວນນ຺ຕິ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ຂີຓາສໂວ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຣຏ຺ເຐ ວາ ຊນປເທ ວາ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ວິຫາເຣ ວາ ເລເຓ ວາ ວສຕີ’’ຕິ ກເຖນ຺ຕານໍ ໂສເຕນ ສວນໍ, ເອຕມ຺ປິ ພຫຸກາຣເມວ. ອຸປສງ຺ກມນນ຺ຕິ ‘‘ທານໍ ວາ ທສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຫໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຘມ຺ມໍ ວາ ໂສສ຺ສາມິ, ສກ຺ກາຣໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວຣູເປນ ຈິຕ຺ເຕນ ອຣິຍານໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ. ປຍິຣຸປາສນນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາປຍິຣຸປາສນໍ. ອຣິຍານໍ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອນຸສ຺ສຕິນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐາເນສຸ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ‘‘ອິທານິ ອຣິຍາ ເລຓຄຸຫມຓ຺ຑປາທີສຸ ຌານວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລສຸເຂຫິ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ’’ຕິ ອນຸສ຺ສຣຓໍ. ໂຍ ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາໂທ ລທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສີລໍ ກຖິຕໍ, ອິມສ຺ມິໍ ສມາຘິ, ອິມສ຺ມິໍ ວິປສ຺ສນາ, ອິມສ຺ມິໍ ມຄ຺ໂຄ, ອິມສ຺ມິໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ. ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຣິເຍສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ. ອຣິຍານຎ຺ຫິ ສນ຺ຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕປິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ. ອຣິເຍສຸ ປສາເທນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣິຍານໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາປິ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ. ອຎ຺ເຎສຸ ປນ ປສາເທນ ອຎ຺ເຎສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍເຍວ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ ນ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ປນ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຕາວ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ, ຕຖາ ເຖຣສ຺ເສວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຈ ຈນ຺ທຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ສູຣິຍຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ອສ຺ສຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ໂຍນກຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສ ປນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອໂສກຣຎ຺ໂຎ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍໂກຏິສງ຺ຂາ ອເຫສຸໍ. ມຫິນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອນຸປພ຺ພຊິຕານໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ. ຍາວຊ຺ຊທິວສາ ລງ຺ກາທີເປ ສຕ຺ຖຣິ ປສາເທນ ປພ຺ພຊນ຺ຕາ ມຫິນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ເສວ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸປພ຺ພຊນ຺ຕິ ນາມ.

ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ເຕສໍ ໂອວາທານຸສາສນີຘມ຺ມໍ. ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສຣຕິ. ອນຸວິຕກ຺ເກຕີຕິ ວິຕກ຺ກາຫຕໍ ກໂຣຕິ. ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ປວິຈິນຕີຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓຈາຣວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ປວິຈິນຕີຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ລກ຺ຂຓໍ ວິຈິນຕິ. ປວິຈຣຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຈຣາເປຕິ. ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ວີມໍສນໍ ໂອໂລກນໍ ຄເວສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາຕິ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ອາຣາເຘຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຏິກຈ຺ຈ, ອສມ຺ປຕ຺ເຕເຍວ ມຣຓກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ມຣຓກາເລຕິ ອຖ ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນກາເລ.

ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ໂຍ ອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ໂສ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ກປ຺ປສຫສ຺ສາຍຸເກສຸ ຕາວ ອວິເຫສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕທິວເສເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕທິວເສ ປາປຸຓາຕິ, ປຐມສ຺ສ ປນ ກປ຺ປສຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ປາປຸຓາຕິ. ອຍເມໂກ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ. ອປໂຣ ເອວໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກປ຺ປສຕານໍ ມຕ຺ຖເກ ປາປຸຓາຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ. ອປໂຣ ເອວມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ ກປ຺ປສຕານໍ ມຕ຺ຖເກ ປາປຸຓາຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ.

ປຎ຺ຈມໍ ປນ ກປ຺ປສຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ ໂຫຕິ. ອຕປ຺ປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ປນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ, ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປໂຍເຄນ ປຕ຺ໂຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ. ອວິຫາທີສຸປິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາຣີສ ອນາຄາມິໂນ ກເຖຕພ຺ພາ. ອວິເຫສຸ ຫິ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຕິ ປຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈາຕິ ທສ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຕປ຺ປາທີສຸ. ອກນິຏ຺ເຐສຸ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອຏ຺ຐາຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ສພ຺ພເຊຏ຺ໂຐ ເຈວ ໂຫຕິ ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ ຈ. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ໂສຬສກປ຺ປສຫສ຺ສາຍຸກຕ຺ຕາ ອາຍຸນາ ສພ຺ເພສໍ ເຊຏ຺ໂຐ, ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ສພ຺ເພສໍ ກນິຏ຺ໂຐ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາ ນານາລກ຺ຂຓາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖິຕາ.

໔. ວຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອິຕິ ເຈ ເມ ໂຫຕີຕິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ເອວໍ ເຈ ມຍ຺ຫໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ປມາໂຓຕິ ເມ ໂຫຕີຕິ ອປ຺ປມາໂຓຕິ ເອວໍ ເມ ໂຫຕິ. ສຸສມາຣທ຺ໂຘຕິ ສຸປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຸປ຺ປາທໍ ອນາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປາທໍ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປວຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ, ນິມິຕ຺ຕໍ, ອນິມິຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາເຣ ອນາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ, ວິສງ຺ຂາຣໍ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ. ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເຖໂຣ ຊານາຕິ, ວຸຕ຺ຕາກາຣວິປຣີເຕເຫວ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ຈວນ຺ຕໍ ຈວຕີຕິ ປຊານາຕິ. ເສສໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ເຖຣສ຺ສ ຜລໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖິຕາ. ຍທາ ຫິ ເຖໂຣ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ອິຕເຣ ຉ ຕທນ຺ວຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍທາ ຘມ຺ມວິຈຍາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ, ຕທາປິ ເສສາ ຕທນ຺ວຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຓ຺ຓວສິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສີຕິ.

໕. ຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໖. ປຎ຺ຈເມ ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກິໍ ພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ? ມຄ຺ເຄນ ອສງ຺ຂຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ກຕກິຈ຺ຈຕໍ, ມຄ຺ເຄນ ວາ ກິເລສນິທ຺ທາໂຕ ປພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ, ຜເລນ ປພຸຊ຺ຌນຠາວຕ຺ຖາຍາຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ນິພ຺ພານສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ກິເລສປຫານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຕິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ສິຕໍ.

໖-໗. ກຸຓ຺ຑລິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໘໗-໑໘໘. ຉຏ຺ເຐ ອາຣາມນິສ຺ສຍີຕິ ອາຣາມໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນຠາເວນ ອາຣາມນິສ຺ສຍີ. ປຣິສາວຈໂຣຕິ ປຣິສາຍ ອວຈໂຣ. ປຣິສໍ ນາມ ພາລາປິ, ປຓ຺ຑິຕາປິ ໂອສຣນ຺ຕິ, ໂຍ ປນ ປຣປ຺ປວາທໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາທໍ ທີເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຍໍ ປຣິສາວຈໂຣ ນາມ. ອາຣາເມນ ອາຣາມນ຺ຕິ ອາຣາເມເນວ ອາຣາມໍ ອນຸຈງ຺ກມາມິ, ນ ພາຫິເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຍ຺ຍາເນນ ອຸຍ຺ຍານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ເຎນ ວາ ອາຣາເມນ ປວິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາມໍ, ອຎ຺ເຎນ ອຸຍ຺ຍາເນນ ອຎ຺ຎໍ ອຸຍ຺ຍານນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິວາທປ຺ປໂມກ຺ຂານິສໍສນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ເອວໍ ຄຫຓໍ, ເອວໍ ນິພ຺ເພຐນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອິຕິວາໂທ ໂຫຕິ ອິຕິວາທປ຺ປໂມກ຺ໂຂຕິ ເອຕໍ ອານິສໍສໍ. ອຸປາຣມ຺ຠານິສໍສນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂທໂສ, ອຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ’’ຕິ ເອວໍ ວາທໂທສານິສໍສໍ.

ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣຕິ ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ອິທານິ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນ ຕາວ ອຍໍ ເທສນາ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ຄຕາ. ອິທານິ ນໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ປາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຍເມວ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ມນາປໍ ນາຠິຊ຺ຌຕີຕິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ນາຠິຊ຺ຌາຍຕິ. ນາຠິຫໍສຕີຕິ ນ ສາມິສາຍ ຕຸຏ຺ຐິຍາ ອຠິຫໍສຕິ. ຕສ຺ສ ຐິໂຕ ຈ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ນາມກາໂຍ ຈ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ເຕ ຐິຕໍ ໂຫຕິ. ສຸສຓ຺ຐິຕນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ສຓ຺ຐິຕໍ. ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ອມນາປນ຺ຕິ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ. ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ. ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ກິເລສວເສນ ອຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ. ອທີນມານໂສຕິ ໂທມນສ຺ສວເສນ ອທີນຈິຕ຺ໂຕ. ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສຕິ ໂທສວເສນ ອປູຕິຈິຕ຺ໂຕ.

ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ກຸຓ຺ຑລິຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ສຸຈຣິຕປູຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອິເມສຸ ຕາວ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຏ຺ຐາຣສ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖໍ? ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຕາວ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄານິ ອໂຈເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ໂລຠໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ໂຫຕິ. ໂລຠສຫຄເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ອໂຫ ວຕິທໍ ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປ’’ນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຕເທວ ຫຕ຺ເຖນ ປຣາມສນ຺ຕສ຺ສ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ໂສຕທ຺ວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ສງ຺ຂປຓວາທິຕູຣິຍຠຓ຺ຑໍ ອນາມາສໍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ, ຆານທ຺ວາເຣ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ຄນ຺ຘມາລາທິໍ, ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ຣສາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ມຈ຺ຉມໍສາທິໍ, ກາຍທ຺ວາເຣ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ວຕ຺ຖຕູລກປາວາຣາທິໍ, ມໂນທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ສປ຺ປິເຕລມຘຸຜາຓິຕາທິໍ ອາມສນ຺ຕສ຺ສ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ກາຍວີຕິກ຺ກໂມ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ວຈີວີຕິກ຺ກໂມ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ມໂນວີຕິກ຺ກໂມ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ຕີເຓວ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ຠາວນາປຏິສງ຺ຂາເນ ຐິໂຕ ອິມານິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ສຸຈຣິຕໍ ກຕ຺ວາ ວິປຣິຓາເມຕິ. ກຖໍ? ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຕາວ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄານິ ອຈາເລຕ຺ວາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐາປຍໂຕ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ໂຫຕິ, ວິປສ຺ສນາສຫຄເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ວຈີສຸຈຣິຕໍ, ‘‘ອນາມາສຠຓ຺ຑໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອນາມສນ຺ຕສ຺ສ ກາຍສຸຈຣິຕໍ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອິມານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຏ຺ຐາຣສ ສຸຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປເນຕ຺ຖາປິ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ກາຍສໍວໂຣ ກາຍສຸຈຣິຕໍ, ວຈີສໍວໂຣ ວຈີສຸຈຣິຕໍ, ມໂນສໍວໂຣ ມໂນສຸຈຣິຕນ຺ຕິ ຕີເຓວ ສຸຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສີລານຸຣກ຺ຂິຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ ກຖິຕໍ.

ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍາຕິອາທີສຸ ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຕິວິຘໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ກາຍສຸຈຣິຕາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ກາຍສໍວຣວຈີສໍວເຣຫິ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ, ມໂນສໍວເຣນ ຕີຓິ ສີລານີຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ. ສກເລ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສຸຈຣິຕມູລກາ ສຕິປຏ຺ຐານາ ໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ມູລຠູຕາ ສຕິປຏ຺ຐານາ ປຸພ຺ພຠາຄາ, ເຕປິ ສຕິປຏ຺ຐານມູລກາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ປຸພ຺ພຠາຄາວ. ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິມູລກາ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາວ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຕ຺ຕມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໘. ອຸປວານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໙. ອຏ຺ຐເມ ປຈ຺ຈຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາວ. ໂຍນິໂສມນສິກາຣາຕິ ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣນ. ອາຣພ຺ຠມາໂນວາຕິ ກຸຣຸມາໂນເຍວ. ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐິໍກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖໍ ກຣິຕ຺ວາ, ອຕ຺ຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໙. ປຐມອຸປ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ນວເມ ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວໍ ວິນາ ນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐. ທຸຕິຍອຸປ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ທສເມ ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາຕິ ສຸຄໂຕວາທໍ ວິນາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ.

ປພ຺ພຕວຄ຺ໂຄ.