໗. ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໓. ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑຕິ ເອວໍນາມເກ ວນສຓ຺ເຑ. ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທີຕິ ໂປຣາຓກຕ຺ເຖຣາ ອຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສິນ຺ນນິສິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຫໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຊານນ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ເຕນ ເນສໍ ອຍໍ ກຖາ ອຸທປາທິ. ມິຄປຖກນ຺ຕິ ເອວໍນາມກໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄຄາມໍ. ໂສ ກິຣ ອມ຺ພາຏກາຣາມສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຠາເຄ ໂຫຕິ. ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ເຖຣານໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຜາສຸວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ຄມ຺ຠີເຣ ພຸທ຺ຘວຈເນຕິ ອຕ຺ຖຄມ຺ຠີເຣ ເຈວ ຘມ຺ມຄມ຺ຠີເຣ ຈ ພຸທ຺ຘວຈເນ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ກມຕີຕິ ຎາຓຈກ຺ຂຸ ວຫຕິ ປວຕ຺ຕຕິ.

໒. ປຐມອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໔. ທຸຕິເຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣນ຺ຕິ ເຕສຸ ເຖເຣສຸ ເຊຏ຺ຐກໍ ມຫາເຖຣໍ. ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສີຕິ ຊານນ຺ໂຕປິ ອວິສາຣທຕ຺ຕາ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາຫຣິ. ພ຺ຍາກໂຣມຫໍ ຠນ຺ເຕຕິ ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ເນວ ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ນ ອຎ຺ເຎ ອຊ຺ເຌສຕິ, ອຸປາສໂກປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວິເຫເສຕິ, ອຫເມຕໍ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຜາສຸວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາສນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ໂອກາສມກາສິ, ກຕາວກາໂສ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາກາສິ.

ສຫຕ຺ຖາຕິ ສຫຕ຺ເຖນ. ສນ຺ຕປ຺ເປສີຕິ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ເທນ຺ໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ຕປ຺ເປສິ. ສມ຺ປວາເຣສີຕິ ‘‘ອລໍ ອລ’’ນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍ ເຈວ ວາຈາຍ ຈ ປຏິກ຺ຂິປາເປສິ. ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໂນຕິ ປາຓິໂຕ ອປນີຕປຕ຺ຕາ ໂຘວິຕ຺ວາ ຖວິກາຍ ໂອສາເປຕ຺ວາ ອໍເສ ລຄ຺ຄິຕປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓. ທຸຕິຍອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໕. ຕຕິເຍ ອວນ຺ຕິຍາຕິ ທກ຺ຂິຓາປເຖ ອວນ຺ຕິຣຏ຺ເຐ. ກລ຺ຍາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ‘‘ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຈນໍ ນິທ຺ໂທສໍ ອນວຊ຺ຊໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຍາ ອຸປາສກາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ.

໔. ມຫກປາຏິຫາຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເສສກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖາຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ເຖເຣຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ກໍສຖາລໍ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປາຍາສໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອທໍສຸ. ໂສ ຠຸຕ຺ຕປາຍາໂສ ເຖເຣຫິເຍວ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ຆເຣ ຕາວ ອຸປາສິກາ ເສສກໍ ວິຈາເຣຕິ, ອິຘ ປນິເມ ທາສກມ຺ມກາຣາ ມຍາ ອວຸຕ຺ຕາ ນ ວິຈາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວາຍໍ ປຓີຕປາຍາໂສ ນສ຺ສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ກຸຖິຕນ຺ຕິ ກຸຘິຕໍ, ເຫຏ຺ຐາ ສນ຺ຕຕ຺ຕາຍ ວາລິກາຍ ອຸປຣິ ອາຕເປນ ຈ ອຕິຕິຂິຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ປນ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ ອສມ຺ຠິນ຺ນປທໍ. ປເວລິຍມາເນນາຕິ ປຏິລິຍມາເນນ ສາຘຸ ຂ຺ວສ຺ສ ຠນ຺ເຕຕິ ‘‘ຜາສຸວິຫາຣໍ ກຣິສ຺ສາມິ ເນສ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອວມາຫ.

ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣີຕິ ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິໍ ອກາສິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ມນ຺ທມນ຺ໂທ ສີຕກວາໂຕ ວາຍຕຸ, ອພ຺ຠມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາ ເທໂວ ເອກເມກໍ ຜຸສາຍຕູ’’ຕິ ເອວໍ ນານາປຣິກມ຺ມໍ – ‘‘ສວາໂຕ ເທໂວ ວສ຺ສຕູ’’ຕິ ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ເອກໂຕປິ ໂຫຕິ. ‘‘ສວາໂຕ ເທໂວ ວສ຺ສຕູຕິ ເອກໂຕປຣິກມ຺ມໍ, ມນ຺ທມນ຺ໂທ ສີຕກວາໂຕ ວາຍຕຸ, ອພ຺ຠມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາ ເທໂວ ເອກເມກໍ ຜຸສາຍຕູ’’ຕິ ເອວໍ ນານາອຘິຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນານາປຣິກມ຺ມໍ ນານາຘິຏ຺ຐານໍ, ເອກໂຕ ປຣິກມ຺ມໍ ເອກໂຕ ອຘິຏ຺ຐານມ຺ປິ ໂຫຕິເຍວ. ຍຖາ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປນ ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ກຕປຣິກມ຺ມສ຺ສ ປຣິກມ຺ມານນ຺ຕເຣນ ມຫຄ຺ຄຕອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ເຕເນວ ຕໍ ອິຊ຺ຌຕິ. ໂອກາເສສີຕິ ວິປ຺ປກິຣິ.

໕. ປຐມກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໗. ປຎ຺ຈເມ ເນລງ຺ໂຄຕິ ນິທ຺ໂທໂສ. ເສຕປຈ຺ຉາໂທຕິ ເສຕປຏິຈ຺ຉາທໂນ. ອນີຆນ຺ຕິ ນິທ຺ທຸກ຺ຂໍ. ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖເປກ຺ຂນຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ປິຏການິ ກຓ຺ເຓ ກຸຓ຺ຑລໍ ວິຍ ສຎ຺ຈາເລນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ. ວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ອິມໍ ປນ ປຎ຺ຫໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອຸປາສໂກ ທຸກ຺ກຣໍ ອກາສິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫິ ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ໂອທາຕກໍ ຕນຸກໍ ຕຸງ຺ຄນາສິກ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໔໕) ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ເຐນ ກເຖສິ. ອຍໍ ປນ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ‘‘ອຣຫໂຕ ເອຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

໖. ທຸຕິຍກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໘. ຉຏ຺ເຐ ກຕິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອຍໍ ກິຣ, ຄຫປຕິ, ນິໂຣຘໍ ວລຎ຺ເຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິໂຣຘປາທເກ ສງ຺ຂາເຣ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ເຖໂຣປິສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີສຸ ອເນເກສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ກາຍສງ຺ຂາຣາທໂຍວ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຕໂຍ ໂຂ ຄຫປຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ກາເຍນ ສງ຺ຂຣີຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕີຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ວາຈາຍ ສງ຺ຂໂຣຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂຣີຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕີຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ.

ກຕໂມ ປນ ຠນ຺ເຕຕິ ອິຘ ກິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ? ‘‘ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມິສ຺ສາ ອາລຸຬິຕາ ອວິຠູຕາ ທຸທ຺ທີປນາ. ຕຖາ ຫິ ກາຍທ຺ວາເຣ ອາທານຄ຺ຄຫຓມຸຎ຺ຈນໂຈປນານິ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາຕິ ເອວໍ ກຸສລາກຸສລາ ວີສຕິ ເຈຕນາປິ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາປິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວຈີທ຺ວາເຣ ຫນຸສຎ຺ໂຈປນໍ ວຈີເຠທໍ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາວ ວີສຕິ ເຈຕນາປິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາປິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ໂຈປນໍ ອປຕ຺ວາ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ກຸສລາກຸສລາ ເອກູນຕິໍສເຈຕນາປິ, ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາປິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມິສ຺ສາ ອາລຸຬິຕາ ອວິຠູຕາ ທຸທ຺ທີປນາ, ເຕ ປາກເຏ ວິຠູເຕ ກຕ຺ວາ ກຖາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠນ຺ເຕຕິ ອິຘ ກາຍສງ຺ຂາຣາທິນາມສ຺ສ ປທຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາຕິ ກາຍນິສ຺ສິຕາ. ກາເຍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາຕິ ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິຕາ. ຈິຕ຺ເຕ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ.

ອິທານິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອສ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ວລຎ຺ເຊຕິ, ໂນ ວລຎ຺ເຊຕິ, ຈິຓ຺ຓວສີ ວາ ຕຕ຺ຖ ໂນ ຈິຓ຺ຓວສີ’’ຕິ ຊານນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຖໍ ປນ ຠນ຺ເຕ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ສມາປຊ຺ຊາມີຕິ ວາ ປທທ຺ວເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິກາໂລ ກຖິໂຕ. ສມາປນ຺ໂນຕິ ປເທນ ອນ຺ໂຕນິໂຣໂຘ. ຕຖາ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສຈິຕ຺ຕກກາໂລ ກຖິໂຕ, ປຈ຺ຉິເມນ ອຈິຕ຺ຕກກາໂລ.

ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕີຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທກາເລເຍວ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີຕິ ຍໍ ປນ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຈິຕ຺ຕກຠາວາຍ ອຸປເນຕິ. ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເສສສງ຺ຂາເຣຫິ ປຐມໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນເຍວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອາຍູຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ວິປຣິຠິນ຺ນານີຕິ ອຸປຫຕານິ ວິນຏ຺ຐານິ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ‘‘ນິໂຣຘສມາປນ຺ນສ຺ສ ‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ຈ ນິຣຸທ຺ໂຘ’ຕິ ວຈນໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອນິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຈິຕ຺ຕກາປິ ອຍໍ ສມາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ວຈີສງ຺ຂາໂຣປິສ຺ສ ນິຣຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈນໂຕ ວາຈາ ອນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິໂຣຘສມາປນ຺ເນນ ຘມ຺ມມ຺ປິ ກເຖນ຺ເຕນ ສຊ຺ຌາຍມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ໂຍ ຈາຍໍ ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ຕສ຺ສາປິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ວຈນໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອນິຣຸທ຺ຘໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ກາລງ຺ກເຕ ມາຕາປິຕໂຣ ວາ ອຣຫນ຺ເຕ ວາ ຌາເປນ຺ເຕນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ກຕໍ ຠເວຍ຺ຍ. ອິຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ ອາຈຣິຍານໍ ນເຍ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ໂຖ ຫິ ປຏິສຣຓໍ, ນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານີຕິ ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຕ຺ຕມາເນ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມເຓສຸ ປສາເທ ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກິລມນ຺ຕິ, ອຸປຫຕານິ ມກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ ວາຕາທີຫິ ອຸຏ຺ຐິຕຣເຊນ ຈຕຸມຫາປເຖ ຐປິຕອາທາໂສ ວິຍ. ຍຖາ ປນ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຎ຺ຊູສາທີສຸ ຐປິໂຕ ອາທາໂສ ອນ຺ໂຕເຍວ ວິໂຣຈຕິ, ເອວໍ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ປຎ຺ຈ ປສາທາ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານີ’’ຕິ.

ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ວຸຏ຺ຐຫາມີຕິ ວາ ປທທ຺ວເຍນ ອນ຺ໂຕນິໂຣຘກາໂລ ກຖິໂຕ, ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ປເທນ ຜລສມາປຕ຺ຕິກາໂລ. ຕຖາ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ອຈິຕ຺ຕກກາໂລ ກຖິໂຕ, ປຈ຺ຉິເມນ ສຈິຕ຺ຕກກາໂລ. ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕີຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທກາເລເຍວ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ສຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີຕິ ຍໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ສຈິຕ຺ຕກຠາວາຍ ອຸປເນຕິ. ອິຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນິໂຣຘສມາປຊ຺ຊນ຺ນກາໂລ ຄຫິໂຕ, ອິຘ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐານກາໂລ.

ອິທານິ ນິໂຣຘກຖໍ ກເຖຕຸໍ ກາໂລຕິ ນິໂຣຘກຖາ ກເຖຕພ຺ພາ ສິຍາ. ສາ ປເນສາ ‘‘ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕໂຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ວສີຠາວຕາປຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ກຖິຕາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ກຖິຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພາ. ໂກ ປນາຍໍ ນິໂຣໂຘ ນາມ? ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຏິສງ຺ຂາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ອຖ ກິມຕ຺ຖເມຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ສງ຺ຂາຣານໍ ປວຕ຺ເຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຈິຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ນາເມຕໍ ຍທິທໍ ນິໂຣໂຘຕິ ເອຕທຕ຺ຖໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎຎ຺ຈ ເວທນຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄສມເຍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ກິໍ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ? ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ອິມສ຺ສ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ, ສາ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ກິໍ ວາ ເອເຕນ? ຜລສມາປຕ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານິກາ ວາ ໂຫຕຸ ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ວາ, ສນ຺ຕສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາໂວ ສຎ຺ຊີວຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸນາ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຎ຺ຊີວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຫິ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ກິໍສຸກປຸປ຺ຜສທິເສ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາເຣ ມທ຺ທມານສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ຈີວເຣ ອໍສຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຌາຍິ, ອຸສ຺ມາກາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາໂຫສິ. ສມາປຕ຺ຕິພລໍ ນາເມຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວເມວ ສນ຺ຕາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຠວງ຺ຄສມເຍເນເວຕໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕວລຎ຺ຊນກາເລ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ຠວງ຺ຄໍ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ? ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານາ ປນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວາຈໍ ອຠິສງ຺ຂາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕວລຎ຺ຊນກາເລເນເວຕໍ ກຖິຕໍ.

ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສຕິອາທໂຍ ສຄຸເຓນາປິ ອາຣມ຺ມເຓນາປິ ກເຖຕພ຺ພາ. ສຄຸເຓນ ຕາວ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ຜລສມາປຕ຺ຕິ, ຕາຍ ສຫຊາຕຜສ຺ສໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິມິຕ຺ຕປ຺ປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ນິພ຺ພານໍ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ, ຣາຄນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ອຠາວາ ອນິມິຕ຺ຕໍ, ຣາຄໂທສໂມຫປ຺ປຓິຘີນໍ ອຠາວາ ອປ຺ປຓິຫິຕໍ, ສຸຎ຺ຎຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຜລສມາປຕ຺ຕິສມ຺ຜສ຺ໂສ ສຸຎ຺ຎໂຕ ນາມ. ອນິມິຕ຺ຕປ຺ປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອປຣາ ອາຄມນິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ສຸຎ຺ຎຕອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕາຕິ ຫິ ວິປສ຺ສນາປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິສ຺ວາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ທຸກ຺ຂໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິສ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປຓິຫິຕາ ນາມ. ໂຍ ອນຕ຺ຕໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ໂຕ ນາມ, ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຜລໍ ອນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ, ອນິມິຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິສຫຊາເຕ ຜສ຺ເສ ຜຸສນ຺ເຕ ‘‘ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ ຜຸສຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປ຺ປຓິຫິຕສຸຎ຺ຎເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຄມນິເຍນ ກຖິເຕ ປນ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສ ອນິມິຕ຺ໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສຕິ ວິກປ຺ໂປ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ສຄຸເຓນ ເຈວ ອາຣມ຺ມເຓນ ຈ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕີຕິ ສເມຕິ.

ວິເວກນິນ຺ນນ຺ຕິອາທີສຸ ນິພ຺ພານໍ ວິເວໂກ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ວິເວເກ ນິນ຺ນໍ ໂອນຕນ຺ຕິ ວິເວກນິນ຺ນໍ. ວິເວກໂປຓນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໂຕ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ເຍນ ວິເວໂກ, ເຕນ ວງ຺ກໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ວິເວກໂປຓໍ. ເຍນ ວິເວໂກ, ເຕນ ປຕມານໍ ວິຍ ຐິຕນ຺ຕິ ວິເວກປພ຺ຠາຣໍ.

໗. ໂຄທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໙. ສຕ຺ຕເມ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມ຺ປິ ເນສໍ ນານໍ, ອຕ຺ໂຖປິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ນານຕາ ປາກຏາ. ອຕ຺ໂຖ ປນ ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ມຫຄ຺ຄຕາ ໂຫຕິ ຣູປາວຈຣາ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ສຕ຺ຕປຓ຺ຓຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓາ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ມຫຄ຺ຄຕາ ອຣູປາວຈຣາ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ສຸຎ຺ຎຕາ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ກາມາວຈຣາ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓາ. ວິປສ຺ສນາ ຫິ ເອຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອນິມິຕ຺ຕາ ຠູມນ຺ຕຣໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓາ.

ຣາໂຄ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ປມາຓກຣໂຓຕິອາທີສຸ ຍຖາ ປພ຺ພຕປາເທ ປູຕິປຓ຺ຓກສຏອຸທກໍ ນາມ ໂຫຕິ ກາຬວຓ຺ຓໍ, ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ພ຺ຍາມສຕຄມ຺ຠີຣໍ ວິຍ ຂາຍຕິ, ຍຏ຺ຐິໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ມິນນ຺ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປາໂທຕ຺ຖຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ຍາວ ຣາຄາທໂຍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຎ຺ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ໂສຕາປນ຺ໂນ ວິຍ ສກທາຄາມີ ວິຍ ອນາຄາມີ ວິຍ ຈ ຂາຍຕິ. ຍທາ ປນສ຺ສ ຣາຄາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕທາ ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອິຕິ ເຕ ‘‘ເອຕ຺ຕໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປມາຓໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປມາຓກຣຓາ ນາມ ວຸຕ຺ຕາ.

ຍາວຕາ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ຍຕ຺ຕກາ ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ. ກິຕ຺ຕກາ ປນ ຕາ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານີຕິ ທ຺ວາທສ. ຕຕ຺ຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ຜຣຓອປ຺ປມາຓຕາຍ ອປ຺ປມາຓາ, ເສສາ ປມາຓກາຣການໍ ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ອປ຺ປມາຓເມວ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ປນ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຄຫິຕໍ. ອກຸປ຺ປາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ສາ ຫິ ຕາສໍ ສພ຺ພເຊຏ຺ຐິກາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຣາໂຄ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ກິຎ຺ຈຕິ ມທ຺ທຕິ ປລິພຸນ຺ຘຕິ, ຕສ຺ມາ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ມນຸສ຺ສາ ກິຣ ໂຄເຓຫິ ຂລໍ ມທ຺ທາເປນ຺ຕາ ‘‘ກິຎ຺ເຈຫິ ກປິລ ກິຎ຺ເຈຫິ ກາຬກາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ມທ຺ທນຏ຺ໂຐ ກິຎ຺ຈນຏ຺ໂຐຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂທສໂມເຫສຸປິເອເສວ ນໂຍ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ນວ ຘມ຺ມາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ມຄ຺ຄຜລານິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ກິຎ຺ຈນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ. ມຄ຺ຄຜລານິ ກິຎ຺ຈນານໍ ມທ຺ທນປລິພຸນ຺ຘນກິເລສານໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎານິ, ນິພ຺ພານມ຺ປິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ປນ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຄຫິຕໍ.

ຣາໂຄ ໂຂ ຠນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓຕິອາທີສຸ ຍຖາ ນາມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຸລານໍ ສທິສາ ທ຺ເວ ວຈ຺ຉກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍາວ ເຕສໍ ລກ຺ຂຓໍ ນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕາວ ‘‘ອຍໍ ອສຸກກຸລສ຺ສ ວຈ຺ຉໂກ, ອຍໍ ອສຸກກຸລສ຺ສາ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຊານິຕຸໍ. ຍທາ ປນ ເຕສໍ ຕິສູລາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ລກ຺ຂຓໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຊານິຕຸໍ. ເອວເມວ ຍາວ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຣາໂຄ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຊານິຕຸໍ ‘‘ອຣິໂຍ ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວາ’’ຕິ. ຣາໂຄ ປນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ‘‘ສຣາໂຄ ນາມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ສຎ຺ຊານນນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂທສໂມເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ເຕຣສ ຘມ຺ມາ ວິປສ຺ສນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ. ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕີຕິ ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ ຣູປນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ. ມຄ຺ຄຜລານິ ນິມິຕ຺ຕກຣານໍ ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ອນິມິຕ຺ຕານິ, ນິພ຺ພານມ຺ປິ ອນິມິຕ຺ຕເມວ, ຕໍ ປນ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຄຫິຕໍ. ອຖ ກສ຺ມາ ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ນ ຄຫິຕາຕິ? ສາ ‘‘ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸປວິຏ຺ຐາວ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ນ ຄຫິຕາຕິ.

ເອກຕ຺ຖາຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ເອກຕ຺ຖາ ‘‘ອປ຺ປມາຓໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຫິ ສພ຺ພາເນຕານິ ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ນາມານິ. ອິຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ເອກຕ຺ຖາ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ອປ຺ປມາຓາປິ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ສຸຎ຺ຎຕາ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອນິມິຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ.

໘. ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໐. ອຏ຺ຐເມ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ສຍໍ ອາຄຕາຄໂມ ວິຎ຺ຎາຕສາສໂນ ອນາຄາມີ ອຣິຍສາວໂກ ສມາໂນ ກສ຺ມາ ນຄ຺ຄໂຠຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສິຣິກໍ ນິຄຓ຺ຐໍ ອຸປສງ຺ກມີຕິ? ອຸປວາທໂມຈນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ວາທາໂຣປນຕ຺ຖຎ຺ຈ. ນິຄຓ຺ຐາ ກິຣ ‘‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ຖທ຺ຘຂທິຣຂາຓຸກສທິສາ, ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣມ຺ປິ ນ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸປວທນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປວາທສ຺ສ ໂມຈນຕ຺ຖຎ຺ຈ, ‘‘ວາທຎ຺ຈສ຺ສ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປສງ຺ກມິ. ນ ຂ຺ວາຫໍ ເອຕ຺ຖ ຠນ຺ເຕ ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉາມີຕິ ຍສ຺ສ ຎາເຓນ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ‘‘ເອວໍ ກິເຣຕ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ມຍາ ປນ ຎາເຓເນຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ, ຕສ຺ມາ ນາຫໍ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉາມີຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາຕິ ກາຍໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຄີວໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ສພ຺ພໍ ທິສໍ ເປກ຺ຂມາໂນ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ. ພາເຘຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ນ ນິກ຺ຂມຕິ, ເອວໍ ປຏິພາຫິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ວາ. ສຫຘມ຺ມິກາຕິ ສກາຣຓາ. ອຖ ມໍ ປຏິຫເຣຍ຺ຍາສິ ສທ຺ຘິໍ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍາຕິ ເອເຕສໍ ອຕ຺ເຖ ຎາເຕ ອຖ ເມ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຠິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ປຕີຫາຣສ຺ສ ເມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກ ປຎ຺ໂຫຕິ ເອໂກ ປຎ຺ຫມຄ຺ໂຄ, ເອກໍ ປຎ຺ຫຄເວສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສຕິ ເອກໍ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ອຍໍ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ. ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓນ຺ຕິ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ (ຂຸ. ປາ. ໔.໑; ອ. ນິ. ໑໐.໒໗) ອິທໍ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໙. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໑. ນວເມ ກີວຈິຣໍ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາຕິ ກີວຈິໂຣ ກາໂລ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕຣິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາຕິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ ນາມ ທສກຸສລກມ຺ມປຖາ, ຕໂຕ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ. ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສຕິ ອຣິຍຠາວໍ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາຍ ອລມຣິໂຍຕິ ສງ຺ຂາໂຕ ຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ນຄ຺ເຄຍ຺ຍາຕິ ນຄ຺ຄຠາວໂຕ. ມຸຓ຺ເຑຍ຺ຍາຕິ ມຸຓ຺ຑຠາວໂຕ. ປວາຬນິປ຺ໂຜຏນາຍາຕິ ປາວຬນິປ຺ໂຜຏນໂຕ, ຠູມິຍໍ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ອານິສທຏ຺ຐາເນ ລຄ຺ຄານໍ ປໍສຸຣຊວາລິການໍ ໂຜຏນຕ຺ຖໍ ຄຫິຕໂມຣປິຎ຺ຉມຕ຺ຕໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐. ຄິລານທສ຺ສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໒. ທສເມ ອາຣາມເທວຕາຕິ ປຸປ຺ຜາຣາມຜລາຣາເມສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ. ວນເທວຕາຕິ ວນສຓ຺ເຑສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ. ຣຸກ຺ຂເທວຕາຕິ ມຕ຺ຕຣາຊກາເລ ເວສ຺ສວໂຓ ຈ ເທວຕາຕິ ເອວໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຣຸກ຺ເຂສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ. ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສູຕິ ຫຣີຕກາມລກີອາທີສຸ ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊາທີສຸ ວນເຊຏ຺ຐຣຸກ຺ເຂສຸ ຈ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ. ສໍຄມ຺ມາຕິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ. ສມາຄມ຺ມາຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ. ປຓິເຘຫີຕິ ປຕ຺ຖນາວເສນ ຐເປຫິ. ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘີຕິ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ສີລວນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕປຕ຺ຖນາ. ຘມ຺ມິໂກຕິ ທສກຸສລຘມ຺ມສມນ຺ນາຄໂຕ ອຄຕິຄມນຣຫິໂຕ. ຘມ຺ມຣາຊາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ຘມ຺ເມນ ວາ ລທ຺ຘຣຊ຺ຊຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຕສ຺ມາຕິ ‘‘ຍສ຺ມາ ເຕນ ຫິ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອມ຺ເຫປິ ໂອວທາຫີ’’ຕິ ວທຖ, ຕສ຺ມາ. ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ອິທໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທສ຺ສາມ, ອິທໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວໍ ອວິຠຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຘາຣຓເມວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.