໑. ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໙. ເວທນາສໍຍຸຕ຺ເຕ ສຄາຖາວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສມາຫິໂຕຕິ ອຸປຈາເຣນ ວາ ອປ຺ປນາຍ ວາ ສມາຫິໂຕ. ເວທນາ ຈ ປຊານາຕີຕິ ເວທນາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ເວທນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ສມ຺ຠວໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ຍຕ຺ຖ ເຈຕາຕິ ຍຕ຺ເຖຕາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ຂຍຄາມິນນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ເວທນານໍ ຂຍຄາມິນໍ ມຄ຺ຄໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ. ຄາຖາສຸ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສມຖວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ, ເສເສຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ກຖິຕໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິໂກ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉໂທ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒. ສຸຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໐. ທຸຕິເຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສຫາຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ເຂຫິ ສຫ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ. ໂມສຘມ຺ມນ຺ຕິ ນສ຺ສນສຠາວໍ. ປໂລກິນນ຺ຕິ ປລຸຊ຺ຊນກໍ ຠິຊ຺ຊນສຠາວໍ. ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຎາເຓນ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ຕາສຸ ເວທນາສຸ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ອິຘາປິ ສຸຕ຺ເຕ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ, ຄາຖາສຸ ຎາຓຜຸສນໍ.

໓. ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ຕຕິເຍ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕຓ຺ຫໍ ຉິນ຺ທິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິ. ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ທສວິຘມ຺ປິ ສໍໂຍຊນໍ ປຣິວຕ຺ຕຍິ ນິມ຺ມູລກມກາສິ. ສມ຺ມາຕິ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ. ມານາຠິສມຍາຕິ ມານສ຺ສ ທສ຺ສນາຠິສມຍາ, ປຫານາຠິສມຍາ ຈ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ກິຈ຺ຈວເສນ ມານໍ ສມ຺ປສ຺ສຕິ, ອຍມສ຺ສ ທສ຺ສນາຠິສມໂຍ. ເຕນ ທິຏ຺ໂຐ ປນ ໂສ ຕາວເທວ ປຫີຍຕິ, ທິຏ຺ຐວິເສນ ທິຏ຺ຐສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ວິຍ. ອຍມສ຺ສ ປຫານາຠິສມໂຍ.

ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຈ ປຫີນຕ຺ຕາ ຈ ເຍ ອິເມ ‘‘ກາຍພນ຺ຘນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຊີຣຕິ (ຈູຬວ. ໒໗໘) ຫຣິຕນ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໔) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕອນ຺ຕິມມຣິຍາທນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ອນ຺ຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊີວິການ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໙໑; ສໍ. ນິ. ໓.໘໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລາມກນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ສກ຺ກາໂຍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໖໑; ຈູຬນິ. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໑໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາສນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍສງ຺ຂຍາ’’ຕິ (ສໍ ນິ. ໒.໕໑; ໒.໔.໗໑; ອຸທາ. ໗໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໂກຏນ຺ໂຕ ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນ຺ຕາ, ເຕສຸ ສພ຺ພສ຺ເສວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອທຸໍ ຈຕຸຕ຺ຖໂກຏິສງ຺ຂາຕໍ ອນ຺ຕມກາສິ, ປຣິຈ຺ເຉທໍ ປຣິວຏຸມໍ ອກາສິ, ອນ຺ຕິມສມຸສ຺ສຍມຕ຺ຕາວເສສໍ ທຸກ຺ຂມກາສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຊຫຕິ. ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕີຕິ ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ອຸເປຕິ, ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ຂີຓາສໂວ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓານຸສໂຍ ກຖິໂຕ.

໔. ປາຕາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໒. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປາຕາໂລຕິ ປາຕສ຺ສ ອລໍ ປຣິຍຕ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ປາຕາໂລ. ອສນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ອສມ຺ຠູຕຕ຺ຕໍ ອປຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລຕິ ເອວໍ ວາຈໍ. ໂສ ຫິ ຍໍ ຕໍ ພລວາມຸຂໍ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອຸທກໍ ເວເຄນ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາຬໍ ວາ ສິເນຣຸໍ ວາ ອາຫຈ຺ຈ ໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນທສໂຍຊນປ຺ປມາຓມ຺ປິ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຕຕິ, ຍສ຺ສ ປຕິຕຏ຺ຐາເນ ມຫານຣກປປາໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂລເກ ພລວາມຸຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວໍ ວທຕິ.

ຍສ຺ມາ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປານໍ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປເທວທານວານໍ ປຕິຏ຺ຐາປິ ໂຫຕິ ສຸຂນິວາໂສປິ, ຕສ຺ມາ ອສນ຺ຕໍ ອສໍວິຊ຺ຊມານໍ ຕໍ ຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ ນາມ. ຍສ຺ມາ ປນ ສພ຺ພປຸຖຸຊ຺ຊນາ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຕສ຺ສ ອລນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ອຍເມວ ປາຕາໂລຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສາຣີຣິການໍ ໂຂ ເອຕໍ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ.

ປາຕາເລ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສີຕິ ປາຕາລສ຺ມິໍ ນ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ຄາຘນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ. ອກ຺ກນ຺ທຕີຕິ ອນິພທ຺ຘໍ ວິປ຺ປລາປໍ ວິລປນ຺ໂຕ ກນ຺ທຕິ. ທຸພ຺ພໂລຕິ ທຸພ຺ພລຎາໂຓ. ອປ຺ປຖາມໂກຕິ ຎາຓຖາມສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕຕາຍ ປຣິຕ຺ຕຖາມໂກ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອຣິຍສາວໂກຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຘຸຣໍ, ພລວວິປສ຺ສໂກ ນ ຕິກ຺ຂພຸທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທນໍ ອນນຸວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຍຄາວຈໂຣປິ ວຏ຺ຏຕິ.

໕. ທຏ຺ຐພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໓. ປຎ຺ຈເມ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ວິປຣິຓາມນວເສນ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສລ຺ລໂຕຕິ ທຸກ຺ຂາປນວິນິວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ສລ຺ລາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາເຣນ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອທ຺ທາຕິ ອທ຺ທສ. ສນ຺ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕສຠາວໍ.

໖. ສລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໔. ຉຏ຺ເຐ ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຊເນສຸ. ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ເສວ ວຓມຸຂສ຺ສ ອງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ວາ ທ຺ວງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ວາ ອາສນ຺ນປເທເສ ອນຸຄຕເວຘໍ. ເອວໍ ວິທ຺ຘສ຺ສ ຫິ ສາ ອນຸເວຘາ ເວທນາ ປຐມເວທນາຍ ພລວຕຣາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ໂທມນສ຺ສເວທນາປິ ເອວເມວ ປຸຣິມເວທນາຍ ພລວຕຣາ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຫິ ສມາຘິມຄ຺ຄຜລານິ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕໍ ໂສ ນ ຊານາຕິ, ກາມສຸຂເມວ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ຊານາຕິ. ຕາສໍ ເວທນານນ຺ຕິ ຕາສໍ ສຸຂທຸກ຺ຂເວທນານໍ. ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕີຕິ ກິເລເສຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກໍ, ທຸກ຺ເຂນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ວິທິຕຘມ຺ມສ຺ສ ຕຸລິຕຘມ຺ມສ຺ສ. ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຏິເວຘພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ຈ. ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣໍ ນິພ຺ພານໍ ຄໂຕ, ຕເທວ ນິພ຺ພານໍ ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຕ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓານຸສໂຍວ ກຖິໂຕ. ອຣິຍສາວເກສຸ ຈ ຂີຓາສໂວ ເອຕ຺ຖ ຘຸຣໍ, ອນາຄາມີປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

໗. ປຐມເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໕. ສຕ຺ຕເມ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ຕຖາຄໂຕປິ ຄິລານຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາ ນາມ ຄິລານາຕິ ຠິກ຺ຂູ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ໂອກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄິລາເນ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ເພ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ເຍ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານສປ຺ປາຍາ, ເຕສໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣໂຕ ວກ຺ຂາມ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີຕິ ອນິຈ຺ຈຕໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ວຍານຸປສ຺ສີຕິ ວຍໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ວິຣາຄານຸປສ຺ສີຕິ ວິຣາຄໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີຕິ ນິໂຣຘໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີຕິ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ? ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຄມນີຍປຏິປທາ, ສຕິປຏ຺ຐານາປິ ຫິ ປຸພ຺ພຠາຄາເຍວ, ສມ຺ປຊຎ຺ເຎປິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ວຍານຸປສ຺ສນາ ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຕິ ຈ ອິມາປິ ຕິສ຺ໂສ ອນຸປສ຺ສນາ ປຸພ຺ພຠາຄາເຍວ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາປິ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາປິ ອິມາ ທ຺ເວ ມິສ຺ສກາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາກາໂລ ທສ຺ສິໂຕຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໘-໙. ທຸຕິຍເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໕໖-໒໕໗. ອຏ຺ຐເມ ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕໍ ນິນ຺ນານາກຣຓໍ. ກາໂຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຜສ຺ໂສຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນວມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໑໐. ຜສ຺ສມູລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ທສເມ ສຸຂເວທນິຍນ຺ຕິ ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸປທວຓ຺ຓນາ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ຕທ຺ວເຍ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ.

ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.