໕. ອຕ຺ຕທີປວຄ຺ໂຄ

໑. ອຕ຺ຕທີປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໓. ອຕ຺ຕທີປວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອຕ຺ຕທີປາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທີປໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິໍ ປຣາຍຓໍ ປຕິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕສຣຓາຕິ ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອນຎ຺ຎສຣຓາຕິ ອິທໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຣຓປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ. ນ ຫິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຣຓໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາຍາເມນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອສິຊ຺ຌນໂຕ, ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ອຕ຺ຕາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ນາໂຖ,

ໂກ ຫິ ນາໂຖ ປໂຣ ສິຍາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໖໐);

ເຕນາຫ ‘‘ອນຎ຺ຎສຣຓາ’’ຕິ. ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຕາ ນາມ? ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຘມ຺ໂມ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຘມ຺ມທີປາ ຘມ຺ມສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ’’ຕິ. ໂຍນີຕິ ກາຣຓໍ – ‘‘ໂຍນິ ເຫສາ, ຠູມິຊ, ຜລສ຺ສ ອຘິຄມາຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໒໗) ວິຍ. ກິໍປໂຫຕິກາຕິ ກິໍປຠຸຕິກາ, ກຸໂຕ ປຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ? ຣູປສ຺ສ ຕ຺ເວວາຕິ ອິທໍ ເຕສໍເຍວ ໂສກາທີນໍ ປຫານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ນ ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ຄຫຕິ. ຕທງ຺ຄນິພ຺ພຸໂຕຕິ ເຕນ ວິປສ຺ສນງ຺ເຄນ ກິເລສານໍ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ຕທງ຺ຄນິພ຺ພຸໂຕ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວິປສ຺ສນາວ ກຖິຕາ. ປຐມໍ.

໒. ປຏິປທາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໔. ທຸຕິເຍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍຄາມິນີ ສມນຸປສ຺ສນາຕິ ຍສ຺ມາ ສກ຺ກາໂຍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕສ຺ສ ຈ ສມຸທຍຄາມິນີ ປຏິປທາ ນາມ ‘‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິສມນຸປສ຺ສນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ຂສມຸທຍຄາມິນີ ສມນຸປສ຺ສນາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ສມນຸປສ຺ສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓໍ ‘‘ສມນຸປສ຺ສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໕. ຕຕິເຍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຣຊ຺ຊຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ຜລກ຺ຂເຓ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫີຕິ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣເຘນ ນິຣຸທ຺ເຘຫິ ອາສເວຫິ ອຄເຫຕ຺ວາ ອິຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຣູປຘາຕຸຍາຕິອາທິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫ ຜເລນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິເຍວ. ຐິຕນ຺ຕິ ອຸປຣິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈາຠາເວນ ຐິຕໍ. ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສ຺ສິຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ຕຠາເວນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐໍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີຕິ ສຍເມວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຸພ຺ພນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໂຍຕິ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອນຸຄຕາ ອຏ຺ຐາຣສ ທິຏ຺ຐິໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອປຣນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໂຍຕິ ອປຣນ຺ຕໍ ອນຸຄຕາ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ທິຏ຺ຐິໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຖາມໂສ ປຣາມາໂສຕິ ທິຏ຺ຐິຖາມໂສ ເຈວ ທິຏ຺ຐິປຣາມາໂສ ຈ ນ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຐມມຄ຺ໂຄ ທສ຺ສິໂຕ. ອິທານິ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຕໂຍ ມຄ຺ເຄ ຈ ຜລານິ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ຣູປສ຺ມິນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອຖ ວາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ນາມ ວິປສ຺ສນາຍ ເອວ ປຫີນາ, ອິທໍ ປນ ອຸປຣິ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ເຄ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສມນຸປສ຺ສນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໗. ປຎ຺ຈເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓຄາຫວເສນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ, ອປຣິປຸຓ຺ຓຄາຫວເສນ ເອເຕສໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ສມນຸປສ຺ສນາຕິ ອິຕິ ອຍຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິສມນຸປສ຺ສນາ. ອສ຺ມີຕິ ຈສ຺ສ ອວິຄຕໍ ໂຫຕີຕິ ຍສ຺ສ ອຍໍ ສມນຸປສ຺ສນາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ອສ຺ມີຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາຕໍ ປປຎ຺ຈຕ຺ຕຍໍ ອວິຄຕເມວ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ກິເລສຊາເຕ ສຕິ ກມ຺ມກິເລສປຈ຺ຈຍານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນຕິ ອິທໍ ກມ຺ມມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ອວິຊ຺ຊາຘາຕູຕິ ຊວນກ຺ຂເຓ ອວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາສມ຺ຜສ຺ສເຊນາຕິ ອວິຊ຺ຊາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຜສ຺ສໂຕ ຊາເຕນ. ອປິຈ ມໂນຕິ ຠວງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິປາກມໂນຘາຕຸ, ອາວຊ຺ຊນກ຺ຂເຓ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ. ຘມ຺ມາທໂຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາວ. ອສ຺ມີຕິປິສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ອສ຺ມີຕິ ເອວມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ປເຣສຸ ອຍມຫມສ຺ມີຕິ ຣູປາທີສຸ ກິຎ຺ຈິເທວ ຘມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຫມສ຺ມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິວເສນ. ນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິວເສນ. ຣູປີ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ສສ຺ສຕເມວ ຠຊນ຺ຕິ. ອເຖຕ຺ຖາຕິ ອຖ ເຕເນວາກາເຣນ ຐິເຕສຸ ເອເຕສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ. ອວິຊ຺ຊາ ປຫີຍຕີຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ຎາຓຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີຍຕິ. ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອສ຺ມີຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິໂຍ. ກມ຺ມສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ສນ຺ຘິ, ວິປາກມນໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍປກ຺ຂິກໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ກມ຺ມສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ສນ຺ຘີຕິ. ອິຕິ ຕໂຍ ປປຎ຺ຈາ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມມນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອນາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ທສ຺ສິໂຕຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຂນ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໘. ຉຏ຺ເຐ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກາມາວຈໂຣ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຈຕຸຠູມກາ. ສາສວນ຺ຕິ ອາສວານໍ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ. ອຸປາທານິຍນ຺ຕິ ຕເຖວ ຈ ອຸປາທານານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ – ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຫິ ສຫ ອາສເວຫີຕິ ສາສວໍ. ອຸປາທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸປາທານິຍໍ. ອິຘາປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກາມາວຈໂຣ, ອວເສສາ ເຕຠູມກາ ວິປສ຺ສນາຈາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ເອວເມຕ຺ຖ ຣູປໍ ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ເຘສຸ ປວິຏ຺ຐໍ, ສາສວຣາສຏ຺ເຐນ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ. ເວທນາທໂຍ ສາສວາປິ ອຕ຺ຖິ, ອນາສວາປິ ອຕ຺ຖິ. ເຕ ຣາສຏ຺ເຐນ ສພ຺ເພປິ ຂນ຺ເຘສຸ ປວິຏ຺ຐາ, ເຕຠູມກາ ປເນຕ຺ຖ ສາສວຏ຺ເຐນ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ປວິຏ຺ຐາຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗-໘. ໂສຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໔໙-໕໐. ສຕ຺ຕເມ ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິ ວິສິຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ອຫມສ຺ມິ. ກິມຎ຺ຎຕ຺ຣ ຍຖາຠູຕສ຺ສ ອທສ຺ສນາຕິ ຍຖາຠູຕສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ຠເວຍ຺ຍ? ອທສ຺ສນໍ ອຎ຺ຎາຓເມວ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິສ຺ສ ເຕ ປຣິວຏ຺ຏໍ ວຊິຣເຠທເທສນໍ ອາຣຠນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ ໂສໂຓຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ສຕ຺ຕມອຏ຺ຐມານິ.

໙-໑໐. ນນ຺ທິກ຺ຂຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໑-໕໒. ນວມທສເມສຸ ນນ຺ທິກ຺ຂຍາ ຣາຄກ຺ຂໂຍ, ຣາຄກ຺ຂຍາ ນນ຺ທິກ຺ຂໂຍຕິ ອິທໍ ນນ຺ທີຕິ ວາ ຣາໂຄຕິ ວາ ອິເມສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິນ຺ນານາກຣຓຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ວາ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ນນ຺ທິໍ ປຊຫຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ວິຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິປສ຺ສນໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຣາຄກ຺ຂຍາ ນນ຺ທິກ຺ຂໂຍ’’ຕິ ອິຘ ມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ນນ຺ທິຣາຄກ຺ຂຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຜລໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ. ນວມທສມານິ.

ອຕ຺ຕທີປວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.

ມູລປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.