໔. ນຕຸມ຺ຫາກວຄ຺ໂຄ

໑. ນຕຸມ຺ຫາກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ນຕຸມ຺ຫາກວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ປຊຫຖາຕິ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫາເນນ ປຊຫຖ. ຕິຓາທີສຸ ຕິຓໍ ນາມ ອນ຺ໂຕເຜຄ຺ຄຸ ພຫິສາຣໍ ຕາລນາຬິເກຣາທິ. ກຏ຺ຐໍ ນາມ ອນ຺ໂຕສາຣໍ ພຫິເຜຄ຺ຄຸ ຂທິຣສາລສາກປນສາທິ. ສາຂາ ນາມ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ພາຫາ ວິຍ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ປລາສໍ ນາມ ຕາລນາຬິເກຣປຓ຺ຓາທິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍນຕຸມ຺ຫາກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ທຸຕິຍໍ ວິນາ ອຸປມາຍ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ຕຕິເຍ ຣູປຎ຺ເຈ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸເສຕີຕິ ຍທິ ຣູປໍ ອນຸເສຕິ. ເຕນ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ກາມຣາຄາທີສຸ ເຍນ ອນຸສເຍນ ຕໍ ຣູປໍ ອນຸເສຕິ, ເຕເນວ ອນຸສເຍນ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫ’’ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ເຕນ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເຕນ ອຠູເຕນ ອນຸສເຍນ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຕໍ ອນຸມີຍຕີຕິ ຕໍ ອນຸສຍິຕໍ ຣູປໍ ມຣນ຺ເຕນ ອນຸສເຍນ ອນຸມຣຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓ ຠິຊ຺ຊມາເນ ຕທາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຍໍ ອນຸມີຍຕີຕິ ຍໍ ຣູປໍ ເຍນ ອນຸສເຍນ ອນຸມຣຕິ. ເຕນ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເຕນ ອນຸສເຍນ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖ ວາ ຍນ຺ຕິ ກຣຓວຈນເມຕໍ, ເຍນ ອນຸສເຍນ ອນຸມີຍຕິ, ເຕນ ‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕-໖. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໗-໓໘. ປຎ຺ຈເມ ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຘຣມານສ຺ສ ຊີວມານສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຐິຕີຕິ ຫິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສງ຺ຂາຕາຍ ອນຸປາລນາຍ ນາມໍ. ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ຊຣາຍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ອຸປ຺ປາໂທ ຊາຕິ ອກ຺ຂາໂຕ, ຠງ຺ໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ ວໂຍຕິ ຈ;

ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຊຣາ ວຸຕ຺ຕາ, ຐິຕີ ຈ ອນຸປາລນາ’’ຕິ.

ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ຄສງ຺ຂາຕານິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ໂຫນ຺ຕິ ຍານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໗).

ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂຕໍ ນາມ ປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ໂຍ ໂກຈິ ສງ຺ຂາໂຣ. ສງ຺ຂາໂຣ ຈ ນ ລກ຺ຂຓໍ, ລກ຺ຂຓໍ ນ ສງ຺ຂາໂຣ, ນ ຈ ສງ຺ຂາເຣນ ວິນາ ລກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ນາປິ ລກ຺ຂຓໍ ວິນາ ສງ຺ຂາໂຣ, ລກ຺ຂເຓນ ປນ ສງ຺ຂາໂຣ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ນ ຈ ຄາວີເຍວ ລກ຺ຂຓໍ, ລກ຺ຂຓເມວ ນ ຄາວີ, ນາປິ ຄາວິໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ນາປິ ລກ຺ຂຓໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຄາວິໍ, ລກ຺ຂເຓນ ປນ ຄາວີ ປາກຏາ ໂຫຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ສງ຺ຂາໂຣປິ ອຸປ຺ປາທລກ຺ຂຓມ຺ປິ ກາລສງ຺ຂາໂຕ ຕສ຺ສ ຂໂຓປິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ອຸປ຺ປາໂທປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຂາໂຣປິ ຊຣາລກ຺ຂຓມ຺ປິ ກາລສງ຺ຂາໂຕ ຕສ຺ສ ຂໂຓປິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ສງ຺ຂາໂຣປິ ຕໍລກ຺ຂຓມ຺ປິ ກາລສງ຺ຂາໂຕ ຕສ຺ສ ຂໂຓປິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອປເຣ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອຣູປຘມ຺ມານໍ ຊຣາຂໂຓ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຈ ‘ເວທນາຍ ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຐິຕາຍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ອຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ຕານິ ອຕ຺ຖິກ຺ຂຓໍ ອຸປາທາຍ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອຕ຺ຖິຕາ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ຐິຕິ ນາມ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕສ຺ເສວ ເຠໂທ ມຣຓໍ, ສພ຺ພທາ ສພ຺ພປາຓິນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາຍ ອາຈຣິຍຄາຖາຍ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ສນ຺ຕຕິວເສນ ຐານໍ ຐິຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ອຍໍ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອາຈຣິຍມຕິຍາ ສຸຕ຺ຕໍ ອປຏິພາເຫຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕເມວ ປມາຓໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຉຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐານິ.

໗-໑໐. ອນຸຘມ຺ມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໙-໔໒. ສຕ຺ຕເມ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ນວນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອນຸໂລມຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ. ອຍມນຸຘມ຺ໂມຕິ ອຍໍ ອນຸໂລມຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພິທາພຫຸໂລຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນພຫຸໂລ ຫຸຕ຺ວາ. ປຣິຊານາຕີຕິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານາຕິ. ປຣິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ມຄ຺ໂຄວ ກຖິໂຕ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຕີສຸ. ອິຘ ປນ ອນຸປສ຺ສນາ ອນິຍມິຕາ, ເຕສຸ ນິຍມິຕາ. ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ສາ ຕຕ຺ຖ ນິຍມິຕວເສເນວ ນິຍເມຕພ຺ພາ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ຕີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອນຸປສ຺ສນໍ ວິນາ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ປຣິຊານິຕຸໍ ວາຕິ. ສຕ຺ຕມາທີນິ.

ນຕຸມ຺ຫາກວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.