໑໓. ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໖. ເຕຣສເມ ອຎ຺ຎາຍ ສຓ຺ຐຫິໍສູຕິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປການິ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກຎ຺ຈ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ໂອຠາເສ ເຈວ ຎາເຓ ຈ, ປີຕິຍາ ຈ ວິກມ຺ປຕິ;

ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຸເຂ ເຈວ, ເຍຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປເວຘຕິ.

‘‘ອຘິໂມກ຺ເຂ ຈ ປຄ຺ຄາເຫ, ອຸປຏ຺ຐາເນ ຈ ກມ຺ປຕິ;

ອຸເປກ຺ຂາວຊ຺ຊນາຍ ເຈວ, ອຸເປກ຺ຂາຍ ຈ ນິກນ຺ຕິຍາ.

‘‘ອິມານິ ທສ ຐານານິ, ປຎ຺ຎາ ຍສ຺ສ ປຣິຈິຕາ;

ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸສໂລ ໂຫຕິ, ນ ຈ ສມ຺ໂມຫ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. (ປຏິ. ມ. ໒.໗); –

ອິທໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສຊາຕໍ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກໍ ນາມ. ຕິສ຺ໂສ ປນ ສງ຺ຄີຕິໂຍ ອນາຣຸຬ຺ຫໍ ຘາຕຸກຖາ ອາຣມ຺ມຓກຖາ ອສຸຠກຖາ ຎາຓວຕ຺ຖຸກຖາ ວິຊ຺ຊາກຣຓ຺ຑໂກຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກຖາວຕ຺ຖູຫິ ປຣິພາຫິຣໍ ຄຸຬ຺ຫວິນຍໍ ຄຸຬ຺ຫເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ຄຸຬ຺ຫມໂຫສຘໍ ວຓ຺ຓປິຏກໍ ອງ຺ຄຸລິມາລປິຏກໍ ຣຏ຺ຐປາລຄຊ຺ຊິຕໍ ອາຬວກຄຊ຺ຊິຕໍ ເວທລ຺ລປິຏກນ຺ຕິ ອພຸທ຺ຘວຈນໍ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຕິຣູປກໍ ນາມ.

ຊາຕຣູປປ຺ປຕິຣູປກນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓຣສວິຘານໍ ອາຣກູຏມຍໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ອາຠຣຓຊາຕໍ. ຉຓກາເລສຸ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອາຠຣຓຠຓ຺ຑກໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາປຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ເນ ອາປຓິກາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ອາຠຣຓຕ຺ຖິກາ, ອິມານິ ຄຓ຺ຫຖ. ອິມານິ ຫິ ຆນານິ ເຈວ ວຓ຺ຓວນ຺ຕານິ ຈ ອປ຺ປຄ຺ຆານິ ຈາ’’ຕິ. ເຕ ເຕສໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ກາຣຓໍ ອິເມ ວທນ຺ຕິ, ອິມານິ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິຕຸໍ, ໂສຠນ຺ຕິ ເຈວ ອປ຺ປຄ຺ຆານິ ຈາ’’ຕິ ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຸວຓ຺ຓຠຓ຺ຑໍ ອວິກ຺ກິຍມານໍ ນິທຫິຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຕໍ ຊາຕຣູປປ຺ປຕິຣູປເກ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ ນາມ.

ອຖ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘານໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕິວິຘສ຺ສາປິ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘານໍ ໂຫຕິ. ປຐມໂພຘິຍຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂູ ປຏິສມ຺ຠິທປ຺ປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ອຖ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປຏິສມ຺ຠິທາ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິໍສຸ, ຉຬຠິຎ຺ຎາ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປາປຸຓິໍສຸ. ອິທານິ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍມຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອນາຄາມິຜລໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ສກທາຄາມິຜລໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລມ຺ປິ ປຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ຍທາ ວິປສ຺ສນາ ອິເມຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐາ ອາຣທ຺ຘມຕ຺ຕາວ ຐສ຺ສຕິ, ຕທາ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ໂມ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ນາມ ຠວິສ຺ສຕິ.

ປຐມໂພຘິຍຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂູ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູຣຍິໍສຸ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຕໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎານໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວິຊ຺ຊານໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕຜລມຕ຺ຕສ຺ສ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປນ ກາເລ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອນາຄາມິຜລສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ສກທາຄາມິຜລສ຺ສ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ. ຍທາ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສປິ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປຏິປທໍ ປູເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ສີລປາຣິສຸທ຺ຘິມຕ຺ເຕວ ຐສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທາ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ນາມ ຠວິສ຺ສຕິ.

ຍາວ ປນ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ຕາວ ສາສນໍ ອນ຺ຕຣຫິຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຸ ຕີຓິ ວາ, ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕສຸປິ ອນ຺ຕຣຫິຕນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ. ທ຺ວີສຸ ອນ຺ຕຣຫິເຕສຸ ວິນຍປິຏກມຕ຺ເຕ ຐິເຕປິ, ຕຕ຺ຣາປິ ຂນ຺ຘກປຣິວາເຣສຸ ອນ຺ຕຣຫິເຕສຸ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄມຕ຺ເຕ, ມຫາວິນເຍ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ທ຺ວີສຸ ປາຕິໂມກ຺ເຂສຸ ວຕ຺ຕມາເນສຸປິ ສາສນໍ ອນນ຺ຕຣຫິຕເມວ. ຍທາ ປນ ທ຺ເວ ປາຕິໂມກ຺ຂາ ອນ຺ຕຣຘາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຖ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘານໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ສາສນໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ຫິ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ອຘິຄໂມ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອຍຎ຺ຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິ ອຘິຄມສ຺ສ. ອິຕິ ປຏິປຕ຺ຕິໂຕປິ ປຣິຍຕ຺ຕິເມວ ປມາຓໍ.

ນນຸ ຈ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ກປິໂລ ນາມ ອນາຣາຘກຠິກ຺ຂຸ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ, ອຖ ຕສ຺ສ ຠເຍນ ເຍສມ຺ປິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ ວຕ຺ຕຕິ, ເຕປິ ‘‘ມຍໍ ວຕ຺ຕາມາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ນ ວຕ຺ຕາມາ’’ຕິ ວທິໍສຸ, ໂສ ພີຊນິໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຄໂຕ, ຕທາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກິຕນ຺ຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ໂອສກ຺ກິຕໍ, ປຣິຍຕ຺ຕິ ປນ ເອກນ຺ເຕເນວ ປມາຓໍ. ຍຖາ ຫິ ມຫໂຕ ຕຬາກສ຺ສ ປາຬິຍາ ຖິຣາຍ ອຸທກໍ ນ ຐສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຸທເກ ສຕິ ປທຸມາທີນິ ປຸປ຺ຜານິ ນ ປຸປ຺ຜິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວເມວ ມຫາຕຬາກສ຺ສ ຖິຣປາຬິສທິເສ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ ສຕິ ມຫາຕຬາເກ ອຸທກສທິສາ ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ສຕິ ມຫາຕຬາເກ ປທຸມາທີນິ ປຸປ຺ຜານິ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເອວໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓໍ.

ປຖວີຘາຕູຕິ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ນຫຸຕານິ ພຫລາ ມຫາປຖວີ. ອາໂປຘາຕູຕິ ປຖວິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສຸຠກິຓ຺ຫພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຸຄ຺ຄຕໍ ກປ຺ປວິນາສກໍ ອຸທກໍ. ເຕໂຊຘາຕູຕິ ປຖວິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຸຄ຺ຄໂຕ ກປ຺ປວິນາສໂກ ອຄ຺ຄິ. ວາໂຍຘາຕູຕິ ປຖວິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເວຫປ຺ຜລພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຸຄ຺ຄໂຕ ກປ຺ປວິນາສໂກ ວາຍຸ. ເອເຕສຸ ຫິ ເອກຘມ຺ໂມປິ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ອນ຺ຕຣຘາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອິເຘວ ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂລຫໂຕ ໂລຫຂາທກໍ ມລໍ ວິຍ ອິມສ຺ມິໍ ມຍ຺ຫໍເຍວ ສາສເນ ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂມຆປຸຣິສາຕິ ຕຸຈ຺ຉປຸຣິສາ.

ອາທິເກເນວ ໂອປິລວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິເກນາຕິ ອາທາເນນ ຄຫເຓນ. ໂອປິລວຕີຕິ ນິມຸຊ຺ຊຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ອຸທກຈຣາ ນາວາ ຠຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ນິມຸຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ປຣິຍຕ຺ຕິອາທີນໍ ປູຣເຓນ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘານໍ ນ ໂຫຕິ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ຫິ ຫາຍມານາຍ ປຏິປຕ຺ຕິ ຫາຍຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຫາຍມານາຍ ອຘິຄໂມ ຫາຍຕິ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ປູຣຍມານາຍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘຣາ ປຸຄ຺ຄລາ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣນ຺ຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກາ ອຘິຄມໍ ປູເຣນ຺ຕິ. ອິຕິ ນວຈນ຺ໂທ ວິຍ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາທີສຸ ວຑ຺ຒມານາສຸ ມຍ຺ຫໍ ສາສນໍ ວຑ຺ຒຕິ ເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອິທານິ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘານຎ຺ເຈວ ຐິຕິ ຈ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ໂຂຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂອກ຺ກມນີຍາຕິ ອວກ຺ກມນີຍາ, ເຫຏ຺ຐາຄມນີຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣວາຕິອາທີສຸ ອຄາຣວາຕິ ຄາຣວຣຫິຕາ. ອປ຺ປຕິສ຺ສາຕິ ອປ຺ປຕິສ຺ສຍາ ອນີຈວຸຕ຺ຕິກາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ອາໂຣຫນ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕໍ ຘາເຣຕິ, ອຸປາຫນໍ ຘາເຣຕິ, ອຎ຺ຎໂຕ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຖຣິ ອຄາຣໂວ ນາມ.

ໂຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ກາເລ ສງ຺ຆຸຏ຺ເຐ ທຫຣສາມເຓເຣຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ນິສີທຕິ, ອຎ຺ຎານິ ວາ ນວກມ຺ມາທີນິ ກໂຣຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ເຄ ນິສິນ຺ໂນ ນິທ຺ທາຍຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ ອຎ຺ຎໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ, ອຍໍ ຘມ຺ເມ ອຄາຣໂວ ນາມ.

ໂຍ ເຖຣຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຫຕ຺ຖປລ຺ລຕ຺ຖິກໍ ທຸສ຺ສປລ຺ລຕ຺ຖິກໍ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ຫຕ຺ຖປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ວຸຑ຺ຒານໍ ສນ຺ຕິເກ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ກເຖຕິ, ອຍໍ ສງ຺ເຆ ອຄາຣໂວ ນາມ.

ຕິສ຺ໂສ ປນ ສິກ຺ຂາ ອປູເຣນ຺ໂຕວ ສິກ຺ຂາຍ ອຄາຣໂວ ນາມ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ຕາສໍ ວາ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ປໂຍຄໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ສມາຘິສ຺ມິໍ ອຄາຣໂວ ນາມ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕວິປລ຺ລາເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ເຕຣສມໍ.

ກສ຺ສປສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.