໔. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ໂຄ

໑. ຈຕຸຘາຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໔. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ປຖວີຘາຕູຕິ ປຕິຏ຺ຐາຘາຕຸ. ອາໂປຘາຕູຕິ ອາພນ຺ຘນຘາຕຸ. ເຕໂຊຘາຕູຕິ ປຣິປາຈນຘາຕຸ. ວາໂຍຘາຕູຕິ ວິຕ຺ຖມ຺ຠນຘາຕຸ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ວີສຕິໂກຏ຺ຐາສາທິວເສນ ເອຕາ ກເຖຕພ຺ພາ. ປຐມໍ.

໒. ປຸພ຺ເພສມ຺ໂພຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕. ທຸຕິເຍ ອຍໍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອສ຺ສາໂທຕິ ອຍໍ ປຖວີຘາຕຸນິສ຺ສໂຍ ອສ຺ສາໂທ. ສ຺ວາຍໍ ກາຍໍ ອພ຺ຠຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ອຸທຣໍ ປສາເຣຕ຺ວາ, ‘‘ອິຘ ເມ ອງ຺ຄຸລໍ ປເວສິຕຸໍ ວາຍມຖາ’’ຕິ ວາ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ, ‘‘ອິມໍ ນາເມຕຸໍ ວາຍມຖາ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອນິຈ຺ຈາຕິອາທີສຸ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາເຣນ ອນິຈ຺ຈາ, ປຏິປີຬນາກາເຣນ ທຸກ຺ຂາ, ສຠາວວິຄມາກາເຣນ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ອຍໍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອາທີນໂວຕິ ເຍນ ອາກາເຣນ ສາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍມາກາໂຣ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອາທີນໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ອາຄມ຺ມ ປຖວີຘາຕຸຍາ ຉນ຺ທຣາໂຄ ວິນີຍຕິ ເຈວ ປຫີຍຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ນິພ຺ພານມສ຺ສາ ນິສ຺ສຣຓໍ.

ອຍໍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ອສ຺ສາໂທຕິ ອຍໍ ອາໂປຘາຕຸນິສ຺ສໂຍ ອສ຺ສາໂທ. ສ຺ວາຍໍ ອຎ຺ຎໍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ອຸປທ຺ທຸຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ອຍໍ ນິປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປສ຺ສາວຏ຺ຐານາຠິມຸໂຂ ນິກ຺ຂມຕິ ເຈວ ປວິສຕິ ຈ, ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເສທຕິນ຺ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປີເຬຕພ຺ພຕາກາຣໍ ປາປຸຓາຕິ, ອນຸໂມທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ຕາລວຓ຺ຏໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ມຍໍ ປນ ສາຍໍ ນິປນ຺ນາ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐຫາມ, ມາສປຸຓ຺ຓຆໂຏ ວິຍ ໂນ ສຣີຣໍ, ມຫາກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ເສທມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂນ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອສນິສທ຺ເທນ ວິຍ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕານໍ ສຣີເຣ ອຸສຸມາກາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂນ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ເຕໂຊຘາຕຸຍາ ອສ຺ສາໂທຕິ ອຍໍ ເຕໂຊຘາຕຸນິສ຺ສໂຍ ອສ຺ສາໂທ. ສ຺ວາຍໍ ສີຕຄຫຓິເກ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ອິເມ ກິຎ຺ຈິເທວ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊມຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕ຺ວາ ຖທ຺ຘກຸຈ຺ຉິໂນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ອງ຺ຄາຣກຏາຫໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ຜຸສິຕມຕ຺ເຕສຸປິ ສຣີເຣ ປຕິເຕສຸ ອງ຺ຄາຣກຏາຫໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕ຺ວາວ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ມຍໍ ປນ ອຕິຖທ຺ຘມ຺ປິ ມໍສໍ ວາ ປູວໍ ວາ ຂາທາມ, ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມ, ຕາວເທວ ໂນ ສພ຺ພໍ ເຜຓປິຓ຺ໂຑ ວິຍ ວິລີຍຕິ, ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ສຣີເຣ ສີຕານຸທຫນມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂນ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ວາໂຍຘາຕຸຍາ ອສ຺ສາໂທຕິ ອຍໍ ວາໂຍຘາຕຸນິສ຺ສໂຍ ອສ຺ສາໂທ. ສ຺ວາຍໍ ອຎ຺ເຎ ວາຕຠີຣຸເກ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິເມສໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ອນຸໂມທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕານໍ ສຣີຣໍ ວາໂຕ ວິຊ຺ຌຕິ, ຄາວຸຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຄຕານໍ ຫຕ຺ຖປາທາ ສີທນ຺ຕິ, ປິຏ຺ຐິ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ກຸຈ຺ຉິວາຕສີສວາຕກຓ຺ຓວາຕາທີຫິ ນິຈ຺ຈຸປທ຺ທຸຕາ ເຕລຜາຓິຕາທີນິ ວາຕເຠສຊ຺ຊາເນວ ກໂຣນ຺ຕາ ອຕິນາເມນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ມຫາກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານມ຺ປິ ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕານມ຺ປິ ເອກທິວເສເນວ ທສ ໂຍຊນານິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານມ຺ປິ ຫຕ຺ຖປາທສໍສີທນມຕ຺ຕໍ ວາ ປິຏ຺ຐິຣຸຊ຺ຊນມຕ຺ຕໍ ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ຫິ ເອຕາ ຘາຕຸໂຍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕິ ນາມ.

ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິນ຺ຕິ ອຠິວິສິຏ຺ເຐນ ຎາເຓນ ອຎ຺ຎາສິໍ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣວິຣຫິຕໍ ສພ຺ພເສຏ຺ຐໍ ສມ຺ມາ ສາມຎ຺ຈ ໂພຘິໍ, ອຖ ວາ ປສຕ຺ຖໍ ສຸນ຺ທຣຎ຺ຈ ໂພຘິໍ. ໂພຘີຕິ ຣຸກ຺ໂຂປິ ມຄ຺ໂຄປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ນິພ຺ພານມ຺ປິ. ‘‘ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑; ອຸທາ. ໑) ຈ ‘‘ອນ຺ຕຣາ ຈ ໂພຘິໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ຄຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໑; ມ.ນິ. ໑.໒໘໕) ຈ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ຫິ ຣຸກ຺ໂຂ ໂພຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໒໑) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ປປ຺ໂປຕິ ໂພຘິໍ ວຣຠູຣິເມຘໂສ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໒໑໗) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ປຕ຺ວານ ໂພຘິໍ ອມຕໍ ອສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພານໍ. ອິຘ ປນ ຠຄວໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ສາວການໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອນຸຕ຺ຕຣາ ໂພຘິ ໂຫຕິ, ນ ໂຫຕີຕິ? ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອສພ຺ພຄຸຓທາຍກຕ຺ຕາ. ເຕສຎ຺ຫິ ກສ຺ສຈິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຣຫຕ຺ຕຜລເມວ ເທຕິ, ກສ຺ສຈິ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ, ກສ຺ສຈິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ, ກສ຺ສຈິ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ, ກສ຺ສຈິ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓເມວ ເທຕິ. ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ສພ຺ພຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ເທຕິ ອຠິເສໂກ ວິຍ ຣຎ຺ໂຎ ສພ຺ພໂລກິສ຺ສຣິຍຠາວໍ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກສ຺ສຈິປິ ອນຸຕ຺ຕຣາ ໂພຘິ ນ ໂຫຕິ.

ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິນ຺ຕິ ‘‘ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຫໍ ປຕ຺ໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານິໍ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທີຕິ ອຘິຄຕຄຸຓທສ຺ສນສມຕ຺ຖໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓຎ຺ຈ ເມ ອຸທປາທິ. ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິ ອກຸປ຺ປາ’’ຕິ ເອວໍ ຎາຓໍ ອຸທປາທິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອກຸປ຺ປຕາ ເວທິຕພ຺ພາ ກາຣຓໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ. ສາ ຫິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກິເລສານໍ ປຸນ ອນິວຕ຺ຕນຕາຍ ກາຣຓໂຕປິ ອກຸປ຺ປາ, ອກຸປ຺ປຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕາຍ ອາຣມ຺ມຓໂຕປິ ອກຸປ຺ປາ. ອນ຺ຕິມາຕິ ປຈ຺ຉິມາ. ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ ອິທານິ ປຸນ ອຎ຺ໂຎ ຠໂວ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ກຖິຕານິ. ກຖໍ? ຈຕູສຸ ຫິ ຘາຕູສຸ ອສ຺ສາໂທ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ອາທີນໂວ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ນິສ຺ສຣຓໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ນິໂຣຘປ຺ປຊານໂນ ມຄ຺ໂຄ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ວິຕ຺ຖາຣວເສນປິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຍໍ ປຖວີຘາຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອສ຺ສາໂທຕິ ປຫານປຏິເວໂຘ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ຍາ ປຖວີຘາຕຸ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ປຖວີຘາຕຸຍາ, ອາທີນໂວຕິ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວໂຘ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ. ໂຍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ປຖວີຘາຕຸຍາ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວໂຘ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ. ຍາ ອິເມສຸ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ທິຏ຺ຐິ ສງ຺ກປ຺ໂປ ວາຈາ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ອາຊີໂວ ວາຍາໂມ ສຕິ ສມາຘິ, ອຍໍ ຠາວນາປຏິເວໂຘ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຈຣິໍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໖. ຕຕິເຍ ອຈຣິນ຺ຕິ ຎາຓຈາເຣນ ອຈຣິໍ, ອນຸຠວນຈາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວຕາຕິ ຍຕ຺ຕໂກ. ຕຕິຍໍ.

໔. ໂນເຈທໍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໗. ຈຕຸຕ຺ເຖ ນິສ຺ສຏາຕິອາທີນິ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕປຏິເສເຘນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ນ ນິສ຺ສຏາ, ນ ວິສໍຍຸຕ຺ຕາ, ນ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ, ນ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣິໍສູ’’ຕິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພານິ. ທຸຕິຍນເຍ ວິມຣິຍາທິກເຕນາຕິ ນິມ຺ມຣິຍາທິກເຕນ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘາ ມຣິຍາທາ ກິເລສມຣິຍາທາ ວຏ຺ຏມຣິຍາທາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒາ ກິເລສາ ປຫີນາ, ອຸປຑ຺ຒາ ອປ຺ປຫີນາ, ວຏ຺ຏໍ ວາ ປນ ອຸປຑ຺ຒໍ ປຫີນໍ, ອຸປຑ຺ຒໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຫີນກິເລເສ ວາ ວຏ຺ຏໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ວິມຣິຍາທິກຕໍ, ອປ຺ປຫີນກິເລເສ ວາ ວຏ຺ຏໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ນ ວິມຣິຍາທິກຕໍ. ອິຘ ປນ ອຸຠຍສ຺ສາປິ ປຫີນຕ຺ຕາ ‘‘ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ມຣິຍາທໍ ອກຕ຺ວາ ຐິເຕນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຣິຍາເທນ ເຈຕສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຕີສຸປິ ອິເມສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕຸສຈ຺ຈເມວ ກຖິຕໍ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໘. ປຎ຺ຈເມ ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ຕຕ຺ຕກາໂຣ ວິຍ ເອກນ຺ເຕເນວ ທຸກ຺ຂາ. ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕາຕິ ທຸກ຺ເຂນ ອນຸປຕິຕາ. ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕາຕິ ທຸກ຺ເຂນ ໂອກ຺ກນ຺ຕາ ໂອຕິຓ຺ຓາ. ສຸຂາຕິ ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕໍ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖-໑໐. ອຠິນນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໑໙-໑໒໓. ຉຏ຺ຐສຕ຺ຕເມສຸ ວິວຏ຺ຏໍ, ອວສາເນ ຕີສຸ ຈຕຸສຈ຺ຈເມວາຕິ. ຉຏ຺ຐາທີນິ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຄ຺ໂຄ.

ຘາຕຸສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.