໗. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗. ສຕ຺ຕເມ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປຕິ ລິງ຺ເຄນ ອເຈໂລ ນິຈ຺ເຈໂລ, ນາເມນ ກສ຺ສໂປ. ທູຣໂຕວາຕິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ປຣິວຸຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທູຣໂຕ ເອວ ອທ຺ທສ. ກິຎ຺ຈິເທວ ເທສນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິເທວ ກາຣຓໍ. ໂອກາສນ຺ຕິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ຂຓໍ ກາລໍ. ອນ຺ຕຣຆຣນ຺ຕິ ‘‘ນ ປລ຺ລຕ຺ຖິກາຍ ອນ຺ຕຣຆເຣ ນິສີທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕນິເວສນໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ. ‘‘ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ໂຕຄາໂມ. ອິຘາປິ ອຍເມວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍທາກງ຺ຂສີຕິ ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ກເຖຕຸກາໂມ ຍາວຕຕິຍໍ ປຏິກ຺ຂິປີຕິ? ຄາຣວຊນນຕ຺ຖໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ຫິ ຂິປ຺ປໍ ກຖິຍມາເນ ຄາຣວໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ, ‘‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ສຸກຣໍ, ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ເຕເຍວ ກເຖຕີ’’ຕິ ວຈນມ຺ປິ ນ ສທ຺ທຫນ຺ຕິ. ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາເຣ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປນ ຄາຣວໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ‘‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸມ຺ປິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ທຸກ຺ກຣ’’ນ຺ຕິ ຍາວຕຕິຍໍ ຍາຈິເຕ ກຖິຍມານໍ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ‘‘ອຍໍ ສຸສ຺ສູສິສ຺ສຕິ ສທ຺ທຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຍາວຕຕິຍໍ ຍາຈາເປຕ຺ວາ ກເຖສິ. ອປິຈ ຍຖາ ຠິສກ຺ໂກ ເຕລໍ ວາ ຜາຓິຕໍ ວາ ປຈນ຺ໂຕ ມຸທຸປາກຂຣປາການໍ ປາກກາລໍ ອາຄມຍມາໂນ ປາກກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ໂອຕາເຣຕິ. ເອວໍ ຠຄວາ ສຕ຺ຕານໍ ຎາຓປຣິປາກໍ ອາຄມຍມາໂນ ‘‘ເອຕ຺ຕເກນ ກາເລນ ອິມສ຺ສ ຎາຓໍ ປຣິປາກໍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາວ ຍາວຕຕິຍໍ ຍາຈາເປສິ.

ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາຕິ, ກສ຺ສປ, ມາ ເອວໍ ຠຓິ. ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຕ຺ຕາ ນາມ ໂກຈິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ກາຣໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອກາຣເຓນ ຍທິຈ຺ຉາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນຕິ ກສ຺ມາ ເອວມາຫ? ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ມາ ເຫວ’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທຕິ. ‘ຠວໍ ໂຄຕໂມ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ຊານາມິ ຂ຺ວາຫ’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ກິຎ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ມຍາ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຈ຺ຉເມວ ໂສເຘນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອາຈິກ຺ຂຕຸ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາຕິ ອິຘ ສຕ຺ຖຣິ ສຎ຺ຊາຕຄາຣໂວ ‘‘ຠວ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ວທຕິ.

ໂສ ກໂຣຕີຕິອາທິ, ‘‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິເສຘນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສໂຕຕິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ – ໂສ ກໂຣຕິ ໂສ ປຏິສໍເວທຍຕີຕິ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ອາທິມ຺ຫິເຍວ ເອວໍ ສຕິ ປຈ຺ຉາ ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຍໍ ລທ຺ຘິ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອິຕິ ວທນ຺ຕິ ເອຕສ຺ສ ປຸຣິເມນ ອາທິສທ຺ເທນ ອນນ຺ຕເຣນ ຈ ສສ຺ສຕສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ‘‘ທີເປຕິ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປາຐເສໂສ. ອິທຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິຕິ ເອວໍ ວທນ຺ໂຕ ອາທິໂຕວ ສສ຺ສຕໍ ທີເປຕິ, ສສ຺ສຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ຫິ ຕໍ ທສ຺ສນໍ ເອຕໍ ປເຣຕິ, ກາຣກຎ຺ຈ ເວທກຎ຺ຈ ເອກເມວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ເອຕໍ ສສ຺ສຕໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕີຕິອາທິ ປນ ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິເສຘນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາທິໂຕ ສໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອິຘາປິ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕິ ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທິຍຕີຕິ ໂຂ ປນ, ກສ຺ສປ, ອາທິມ຺ຫິເຍວ ເອວໍ ສຕິ, ປຈ຺ຉາ ‘‘ກາຣໂກ ອິເຘວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ກຕໍ ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທິຍຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ເວທນາຍ ອຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ ວິທ຺ຘສ຺ສ ສໂຕ ‘‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ລທ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ. ອິຕິ ວທນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ – ເອວຎ຺ຈ ວທນ຺ໂຕ ອາທິໂຕວ ອຸຈ຺ເຉທໍ ທີເປຕິ, ອຸຈ຺ເຉທໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ຫິ ຕໍ ທສ຺ສນໍ ເອຕໍ ປເຣຕິ, ເອຕໍ ອຸຈ຺ເຉທໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອເຕ ເຕຕິ ເຍ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາເຕ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ (ອນຸປຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເອເຕ ເຕ, ກສ຺ສປ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ) ອນຸປຄມ຺ມ ປຫາຍ ອນລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ມຊ຺ຌິມາຍ ປຏິປທາຍ ຐິໂຕ ເທເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕຣໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເຈ? ຍທິທໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ກາຣຓໂຕ ຜລໍ, ກາຣຓນິໂຣເຘນ ຈສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ທີປິໂຕ, ນ ໂກຈິ ກາຣໂກ ວາ ເວທໂກ ວາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເສສປຎ຺ຫາ ປຏິເສຘິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມາຕິ ອິມິນາ ຫິ ຕຕິຍປຎ຺ໂຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອິມິນາ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຕາ ເຈວ ອຊານນຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ລເຠຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ໂສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ອາຫ. ອຖ ຠຄວາ ໂຍເນນ ຂນ຺ຘເກ ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາໂສ (ມຫາວ. ໘໖) ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ, ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິໂຕ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອາກງ຺ຂາມິ ອຸປສມ຺ປທໍ. ສ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ປຣິວາສໍ ຍາຈາມີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິວສຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຈນສິລິຏ຺ຐຕາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຣິວສິຕ຺ວາເຍວ ຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລຠຕິ. ອຸປສມ຺ປທຕ຺ຖິເກນ ປນ ນາຕິກາເລນ ຄາມປ຺ປເວສນາທີນິ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຕານິ ປູເຣນ຺ເຕນ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ. ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາຕິ ອຏ຺ຐວຕ຺ຕປູຣເຓນ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນສ ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາໂສ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ປພ຺ພຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໘໖) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ ມຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປາໂຐ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ‘‘ອປິຈ ເມຕ຺ຖາ’’ຕິ. ປຸຄ຺ຄລເວມຕ຺ຕຕາ ວິທິຕາຕິ ປຸຄ຺ຄລນານຕ຺ຕໍ ວິທິຕໍ. ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣິວາສາຣໂຫ, ອຍໍ ນ ປຣິວາສາຣໂຫ’’ຕິ ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ປາກຏນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕ ກສ຺ສໂປ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ພຸທ຺ຘສາສນໍ, ຍຕ຺ຖ ເອວໍ ຆໍສິຕ຺ວາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຍຸຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ສຎ຺ຊາຕຸສ຺ສາໂຫ ສເຈ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ‘‘ນ ກສ຺ສໂປ ປຣິວາສໍ ອຣຫຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠິກ຺ຂຸ, ກສ຺ສປໍ ນຫາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ອາເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ຠຄວາ ຄເຓ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປາເທສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອລຕ຺ຖ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທນ຺ຕິ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນຕິອາທິ ເສສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສໍຍຸຕ຺ເຕ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໗) ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.