໒. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒. ທຸຕິເຍປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສຸຕ຺ຕນິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ປຐມໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ທສ຺ສິຕໍ, ອິທໍ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູນໍ ວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕຕິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕສ຺ໂສ ວລ຺ລິຫາຣກປຸຣິສູປມາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຕາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ. ຍຖາ ຫິ ວລ຺ລິຫາຣໂກ ປຸຣິໂສ ວລ຺ລິຍາ ອຄ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ມູລໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ວລ຺ລິໍ ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ອາທາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນຍ຺ຍ, ເອວໍ ຠຄວາ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ເທເສນ຺ໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຄ຺ຄຠູຕາ ຊຣາມຣຓາ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມູລຠູຕໍ ອວິຊ຺ຊາປທໍ, ຕາວ ເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຸນ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນິຏ຺ຐເປສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ຊຣາມຣຓາທີນໍ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາຍ ອຕ຺ຖນິຈ຺ຉໂຍ – ຊຣາມຣຓນິທ຺ເທເສ ຕາວ ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອເນເກສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ. ຍາ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ຊຣາ, ຍາ ໂສມທຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອວຎ຺ຫິ ທິວສມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເນວ ສຕ຺ຕາ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ປນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ນ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຕ ອປຣິຍາທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອເນເກສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ. ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫີຕິ ອຍໍ ຄຕິຊາຕິວເສນ ອເນເກສໍ ສຕ຺ຕນິກາຍານໍ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທໂສ. ສຕ຺ຕນິກາເຍຕິ ສາຘາຣຓນິທ຺ເທເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ສຣູປນິທສ຺ສນໍ. ຊຣາ ຊີຣຓຕາຕິອາທີສຸ ປນ ຊຣາຕິ ສຠາວນິທ຺ເທໂສ. ຊີຣຓຕາຕິ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ, ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາ. ອຍຎ຺ຫິ ຊຣາຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສຠາວໂຕ ທີປິຕາ, ເຕນສ຺ສາຍໍ ສຠາວນິທ຺ເທໂສ. ຊີຣຓຕາຕິ ອິມິນາ ອາກາຣໂຕ, ເຕນສ຺ສາຍໍ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາລາຕິກ຺ກເມ ທນ຺ຕນຂານໍ ຂຓ຺ຑິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ປາລິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ເກສໂລມານໍ ປລິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ວລິຕ຺ຕຈຕາຕິ ອິມິນາ ມໍສໍ ມິລາເປຕ຺ວາ ຕຈວລິຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ ທີປິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອິເມ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ. ເຕຫິ ອິເມສໍ ວິກາຣານໍ ທສ຺ສນວເສນ ປາກຏີຠູຕາ ປາກຏຊຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຍເຖວ ຫິ ອຸທກສ຺ສ ວາ ວາຕສ຺ສ ວາ ອຄ຺ຄິໂນ ວາ ຕິຓຣຸກ຺ຂາທີນໍ ສໍຠຄ຺ຄປລິຠຄ຺ຄຕາຍ ວາ ຌາມຕາຍ ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ນ ຈ ໂສ ຄຕມຄ຺ໂຄ ຕາເນວ ອຸທກາທີນິ, ເອວເມວ ຊຣາຍ ທນ຺ຕາທີສຸ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິວເສນ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ, ຈກ຺ຂຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາປິ ຄຍ຺ຫຕິ ນ ຈ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີເນວ ຊຣາ. ນ ຫິ ຊຣາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫຕິ.

ອາຍຸໂນ ສໍຫານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກຕິ ອິເມຫິ ປນ ປເທຫິ ກາລາຕິກ຺ກເມເຍວ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ອາຍຸກ຺ຂຍ-ຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍ-ປຣິປາກສຎ຺ຎິຕາຍ ປກຕິຍາ ທີປິຕາ. ເຕນສ຺ສິເມ ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາຍຸ ຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຊຣາ ‘‘ອາຍຸໂນ ສໍຫານີ’’ຕິ ຜລູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ຈ ທຫຣກາເລ ສຸປ຺ປສນ຺ນານິ ສຸຂຸມມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ສຸເຂເນວ ຄຓ຺ຫນສມຕ຺ຖານິ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ການິ ອາລຸຬິຕານິ ອວິສທານິ, ໂອຬາຣິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກ’’ຕິ ຜລູປຈາເຣເນວ ວຸຕ຺ຕາ.

ສາ ປນາຍໍ ເອວໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ສພ຺ພາປິ ຊຣາ ປາກຏາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທນ຺ຕາທີສຸ ຂຓ຺ຑາທິຠາວທສ຺ສນໂຕ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຊຣາ ປາກຏຊຣາ ນາມ, ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ຊຣາ ຕາທິສສ຺ສ ວິກາຣສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຊຣາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍໍ ຂຓ຺ຑາທິຠາໂວ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ຕາທິສານໍ ທນ຺ຕາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ວຓ຺ໂຓເຍວ, ຕໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ທນ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຫຏາ’’ຕິ ຊຣໍ ຊານາຕິ ອຸທກຏ຺ຐາເນ ພທ຺ຘານິ ໂຄສີສາທີນິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທກສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ຊານນໍ ວິຍ. ປຸນ ອວີຈິ ສວີຈີຕິ ເອວມ຺ປິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຓິ-ກນກ-ຣຊຕ-ປວາຬຈນ຺ທສູຣິຍາທີນໍ ວິຍ ມນ຺ທທສກາທີສຸ ປາຓີນໍ ວິຍ ຈ ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວາທີສຸ ຈ ອປາຓີນໍ ວິຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ອວີຈິຊຣາ ນາມ, ນິຣນ຺ຕຣຊຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ສວີຈິຊຣາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິໂຕ ປຣໍ ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈຸຕິ ຈວນຕາຕິອາທີສຸ ປນ ຈຸຕີຕິ ຈວນກວເສນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອກຈຕຸປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສາມຎ຺ຎວຈນເມຕໍ. ຈວນຕາຕິ ຠາວວຈເນນ ລກ຺ຂຓນິທສ຺ສນໍ. ເຠໂທຕິ ຈຸຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຠງ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິປຣິທີປນໍ. ອນ຺ຕຣຘານນ຺ຕິ ຆຏສ຺ເສວ ຠິນ຺ນສ຺ສ ຠິນ຺ນານໍ ຈຸຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຐານາຠາວປຣິທີປນໍ. ມຈ຺ຈຸ ມຣຓນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸສງ຺ຂາຕໍ ມຣຓໍ, ເຕນ ສມຸຈ຺ເຉທມຣຓາທີນິ ນິເສເຘຕິ. ກາໂລ ນາມ ອນ຺ຕໂກ, ຕສ຺ສ ກິຣິຍາ ກາລກິຣິຍາ. ເອວໍ ເຕນ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ມຣຓໍ ທີເປຕິ.

ອິທານິ ປຣມຕ຺ເຖນ ທີເປຕຸໍ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທຕິອາທິມາຫ. ປຣມຕ຺ເຖນ ຫິ ຂນ຺ຘາເຍວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ສຕ຺ໂຕ ນາມ ໂກຈິ ມຣຕິ. ຂນ຺ເຘສຸ ປນ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ສຕ຺ໂຕ ມຣຕິ, ຠິນ຺ເນສຸ ມໂຕຕິ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈຕຸປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ເອກໂວກາຣວເສນ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ. ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ຈ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ເສສທ຺ວຍວເສນ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ຠວທ຺ວເຍປິ ຣູປກາຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກເຬວຣສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ. ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທີສຸ ຂນ຺ຘາ ຠິຊ຺ຊນ຺ເຕວ, ນ ກິຎ຺ຈິ ນິກ຺ຂິປຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ວເສນ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ມນຸສ຺ສາທີສຸ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂປກາຣຓໂຕ ມຣຓໍ ‘‘ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຕິ ອຍຎ຺ຈ ຊຣາ ອິທຎ຺ຈ ມຣຓໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ອິທໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ກຖີຍຕິ.

ຊາຕິນິທ຺ເທເສ ຊາຕິ ສຎ຺ຊາຕີຕິອາທີສຸ ຊາຍນຏ຺ເຐນ ຊາຕິ, ສາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ສຎ຺ຊາຍນຏ຺ເຐນ ສຎ຺ຊາຕິ, ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ໂອກ຺ກມນຏ຺ເຐນ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ, ສາ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ອຓ຺ຑໂກສຎ຺ຈ ວຕ຺ຖິໂກສຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມນ຺ຕາ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສາ ສໍເສທຊໂອປປາຕິກວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ປາກຏາເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ໂວຫາຣເທສນາ.

ອິທານິ ປຣມຕ຺ຖເທສນາ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຘາເຍວ ຫິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ນ ສຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ເອກໂວກາຣຠເວ ເອກສ຺ສ, ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ຈຕຸນ຺ນໍ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຕຸຠາໂວຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອາຍຕນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍຕນວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິລາໂຠຕິ ສນ຺ຕຕິຍໍ ປາຕຸຠາໂວເຍວ. ປາຕຸຠວນ຺ຕາເນວ ຫິ ຕານິ ປຏິລທ຺ຘານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕີຕິ ອິມິນາ ປເທນ ໂວຫາຣໂຕ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຈ ເທສິຕາຍ ຊາຕິຍາ ນິຄມນໍ ກໂຣຕີຕິ.

ຠວນິທ຺ເທເສ ກາມຠໂວຕິ ກມ຺ມຠໂວ ຈ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຠໂວ ນາມ ກາມຠວູປຄກມ຺ມເມວ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ທຸກ຺ໂຂ ປາປສ຺ສ ອຸຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີນິ (ຘ. ປ. ໑໑໗) ວິຍ ຜລໂວຫາເຣນ ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ນາມ ເຕນ ກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອຸປາທິຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພຖາປິ ອິທໍ ກມ຺ມຎ຺ຈ ອຸປປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອຸຠຍມ຺ເປຕມິຘ ‘‘ກາມຠໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ຣູປາຣູປຠເວສູຕິ.

ອຸປາທານນິທ຺ເທເສ ກາມຸປາທານນ຺ຕິອາທີສຸ ວຕ຺ຖຸກາມໍ ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ຕໍ ອຸປາທິຍຕີຕິ ກາມຸປາທານໍ, ກາໂມ ຈ ໂສ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ກາມຸປາທານໍ. ອຸປາທານນ຺ຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄຫຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຬ຺ຫຕ຺ໂຖ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຸປສທ຺ໂທ ອຸປາຍາສອຸປກຏ຺ຐາທີສຸ ວິຍ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ກາມຸປາທານໍ? ໂຍ ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໐; ວິຠ. ໙໓໘) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ທິຏ຺ຐິ ຈ ສາ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ. ອຖ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ອຸປາທິຍຕິ, ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ວາ ເອເຕນ ທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ. ອຸປາທິຍຕິ ຫິ ປຸຣິມທິຏ຺ຐິໍ ອຸຕ຺ຕຣທິຏ຺ຐິ, ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ຈ ຕາຍ ທິຏ຺ຐິໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈ ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໓.໒໗). ສີລພ຺ພຕຸປາທານອຕ຺ຕວາທຸປາທານວຊ຺ຊສ຺ສ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ? ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໑) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ສີລພ຺ພຕມຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ຕໍ ອຸປາທິຍຕິ, ສີລພ຺ພຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປາທານຎ຺ຈາຕິ ວາ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ. ໂຄສີລໂຄວຕາທີນິ ຫິ ‘‘ເອວໍ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໒໒໒; ວິຠ. ໙໓໘) ອຠິນິເວສໂຕ ສຍເມວ ອຸປາທານານີຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ? ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສີເລນ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ວທນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາໂທ, ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອຸປາທານໍ, ກິໍ ວທນ຺ຕິ ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ວາ? ອຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ວາທຸປາທານໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ. ອຕ຺ຕວາທມຕ຺ຕເມວ ວາ ອຕ຺ຕາຕິ ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ. ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕໍ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ? ອິຘ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຓ຺ຫານິທ຺ເທເສ ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາຕິ ເອຕໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ຊວນວີຖິຍາ ປວຕ຺ຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ‘‘ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ປິຕິໂຕ ນາມໍ ວິຍ ປິຕິສທິສາຣມ຺ມຓໂຕ ນາມໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປາຣມ຺ມຓາ ຕຓ຺ຫາ, ຣູເປ ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ. ສາ ກາມຣາຄຠາເວນ ຣູປໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ກາມຕຓ຺ຫາ, ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຄຕຣາຄຠາເວນ ‘‘ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ຠວຕຓ຺ຫາ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິສຫຄຕຣາຄຠາເວນ ‘‘ຣູປໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ວິນສ຺ສຕິ ເປຈ຺ຈ ນ ຠວຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ ປວຕ຺ຕມານາ ວິຠວຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ເອວໍ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ຣູປຕຓ຺ຫາ, ຕຖາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາທໂຍປີຕິ ເອວໍ ຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ອຏ຺ຐາຣສ, ພຫິທ຺ຘາຣູປາທີສຸ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ. ອິຕິ ອຕີຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐສຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສ຺ສ ອຸປາທາຍ ອສ຺ມີຕິ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໙໗໓) ວາ ເອວມາທີນິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຣູປາທິນິສ຺ສິຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ, ‘‘ພາຫິຣສ຺ສ ອຸປາທາຍ ອິມິນາ ອສ຺ມີຕິ ໂຫຕິ, ອິມິນາ ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໙໗໕) ວາ ເອວມາທີນິ ພາຫິຣຣູປາທິນິສ຺ສິຕານິ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອິຕິ ອຕີຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອວມ຺ປິ ອຏ຺ຐສຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸນ ສງ຺ຄເຫ ກຣິຍມາເນ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຉເຬວ ຕຓ຺ຫາກາຍາ ຕິສ຺ໂສເຍວ ກາມຕຓ຺ຫາທໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ –

‘‘ນິທ຺ເທສຕ຺ເຖນ ນິທ຺ເທສ, ວິຕ຺ຖາຣາ ວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ ຈ;

ປຸນ ສງ຺ຄຫໂຕ ຕຓ຺ຫາ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ວິຠາວິນາ’’ຕິ.

ເວທນານິທ຺ເທເສ ເວທນາກາຍາຕິ ເວທນາສມູຫາ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາເວທນາຕິ ເອຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາເວທນາ ອຕ຺ຖິ ກຸສລາ, ອຕ຺ຖິ ອກຸສລາ, ອຕ຺ຖິ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໓໔) ອາຄຕຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕານໍ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕເວທນານໍ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ມາຕິໂຕ ນາມໍ ວິຍ ມາຕິສທິສໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ນາມໍ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສເຫຕຸ ຊາຕາ ເວທນາ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກາ ກຖາ. ວິປາກວເສນ ປນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ທ຺ເວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓານິ, ທ຺ເວ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍຕິ ເອຕາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອເສວ ນໂຍ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸ. ມໂນທ຺ວາເຣ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ.

ຜສ຺ສນິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກຸສລາກຸສລວິປາກາ ປຎ຺ຈວຕ຺ຖຸກາ ທສ ຜສ຺ສາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ອິມິນາ ເສສພາວີສຕິໂລກິຍວິປາກມນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຜສ຺ສາ.

ສຬາຍຕນນິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ເຈວ ອາຍຕນນິທ຺ເທເສ ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ນາມຣູປນິທ຺ເທເສ ນມນລກ຺ຂຓໍ ນາມໍ. ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຣູປໍ. ວິຠຊເນ ປນສ຺ສ ເວທນາຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎາຕິ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເຈຕນາ ຜສ຺ໂສ ມນສິກາໂຣຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກາມຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕາ ຘມ຺ມາ ສນ຺ຕິ, ອິເມ ປນ ຕໂຍ ສພ຺ພທຸພ຺ພເລສຸປິ ຈິຕ຺ເຕສຸ ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕສໍເຍວ ວເສເນຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ທສ຺ສິໂຕ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ມຫາຠູຕາຕິ ປຖວີອາປເຕຊວາຍານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຍນ ປນ ກາຣເຓນ ຕານິ ມຫາຠູຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂຍ ເຈຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ວິນິຈ຺ຉຍນໂຍ, ໂສ ສພ຺ໂພ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຠູຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປາທາຍາຕິ ອຸປາທິຍິຕ຺ວາ, ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສ຺ສາຍາຕິປິ ເອເກ. ‘‘ວຕ຺ຕມານ’’ນ຺ຕິ ອຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປາຐເສໂສ. ສມູຫຕ຺ເຖ ວາ ເອຕໍ ສາມິວຈນໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມູຫໍ ອຸປາທາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ຍານິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຖວີອາທີນິ ມຫາຠູຕານິ, ຍຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ວຕ຺ຕມານໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິເຠເທນ ອຠິຘມ຺ມປາຬິຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ ເຕວີສຕິວິຘໍ ຣູປໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຣູປນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິຎ຺ຎາຓນິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ວາ ຊາຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ເອວໍ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ. ອິຕຣໍ ປນ ມໂນເຍວ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ. ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ຊິຕເຕຠູມກວິປາກຈິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ສງ຺ຂາຣນິທ຺ເທເສ ອຠິສງ຺ຂຣຓລກ຺ຂໂຓ ສງ຺ຂາໂຣ. ວິຠຊເນ ປນສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ. ກາຍທ຺ວາເຣ ໂຈປນວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ກາມາວຈຣກຸສລໂຕ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ, ອກຸສລໂຕ ທ຺ວາທສນ຺ນນ຺ຕິ ວີສຕິຍາ ກາຍສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຈນໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີທ຺ວາເຣ ວຈນເຠທວເສນ ປວຕ຺ຕານໍ ວີສຕິຍາ ເອວ ວຈີສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ຈິຕ຺ຕໂຕ ປວຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ກາຍວຈີທ຺ວາເຣ ໂຈປນໍ ອກຕ຺ວາ ຣໂຫ ນິສີທິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕານໍ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລວເສນ ເອກູນຕິໍສມໂນສຎ຺ເຈຕນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ອວິຊ຺ຊານິທ຺ເທເສ ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ອຎ຺ຎາຓໍ, ໂມຫສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອສ ນໂຍ ທຸກ຺ຂສມຸທເຍ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ອນ຺ໂຕຄຘໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ ຈ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ທຸກ຺ເຂ ອນ຺ໂຕຄຘໍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຎ຺ຈສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຖຸ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓໍ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ເອຕໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ ຕສ຺ສ ຍາຖາວລກ຺ຂຓປຏິເວຘນິວາຣເຓນ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເຈຕ຺ຖ ອປ຺ປທາເນນ.

ທຸກ຺ຂສມຸທເຍ ອຎ຺ຎາຓໍ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ເວທິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ ຈ. ນິໂຣເຘ ປຏິປທາຍ ຈ ອຎ຺ຎາຓໍ ເອເກເນວ ກາຣເຓນ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຏິຈ຺ຉາທນໂຕ. ນິໂຣຘປຏິປທານຎ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຉາທກເມວ ອຎ຺ຎາຓໍ ເຕສໍ ຍາຖາວລກ຺ຂຓປຏິເວຘນິວາຣເຓນ ເຕສຸ ຈ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປທາເນນ. ນ ປນ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘໍ ຕສ຺ມິໍ ສຈ຺ຈທ຺ວເຍ ອປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ, ນ ຕສ຺ສ ຕໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ວຕ຺ຖຸ ອສຫຊາຕຕ຺ຕາ, ນາຣມ຺ມຓໍ, ຕທາຣພ຺ຠ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕ. ປຈ຺ຉິມຎ຺ຫິ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ທຸທ຺ທສໍ, ນ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຘຠູຕໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຸຣິມໍ ປນ ວຈນີຍຕ຺ເຕນ ສຠາວລກ຺ຂຓສ຺ສ ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາ ຄມ຺ຠີຣໍ, ຕຕ຺ຖ ວິປລ຺ລາສຄາຫວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອປິຈ ‘‘ທຸກ຺ເຂ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສງ຺ຄຫໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ທີປິຕາ. ‘‘ທຸກ຺ຂສມຸທເຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ. ‘‘ທຸກ຺ຂນິໂຣເຘ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິຈ຺ຈໂຕ. ອວິເສສໂຕ ປນ ‘‘ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ສຠາວໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ຎາຕພ຺ພາ.

ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ. ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີຕິ ອນຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕິ. ອປິເຈຕ຺ຖ ສພ຺ເພເຫວ ເຕຫິ ນິໂຣຘປເທຫິ ນິພ຺ພານໍ ເທສິຕໍ. ນິພ຺ພານຎ຺ຫິ ອາຄມ຺ມ ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ວາທສຫິ ປເທຫິ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍໍ.