໘. ວງ຺ຄີສສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ນິກ຺ຂນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ວງ຺ຄີສສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ອຄ຺ຄາຬເວ ເຈຕິເຍຕິ ອາຬວິຍໍ ອຄ຺ຄເຈຕິເຍ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ອຄ຺ຄາຬວໂຄຕມກາທີນິ ຍກ຺ຂນາຄາທີນໍ ຠວນານິ, ເຈຕິຍານິ ອເຫສຸໍ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ຕານິ ອປເນຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ວິຫາເຣ ກຣິໍສຸ. ເຕສໍ ຕາເນວ ນາມານິ ຊາຕານິ. ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ເປນາຕິ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ຂມູລວາສິນາ ກປ຺ປຕ຺ເຖເຣນ. ໂອຫິຍ຺ຍໂກຕິ ໂອຫີນໂກ. ວິຫາຣປາໂລຕິ ໂສ ກິຣ ຕທາ ອວສ຺ສິໂກ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣຄ຺ຄຫເຓ ອໂກວິໂທ. ອຖ ນໍ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ອາວຸໂສ, ອິມານິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິອາທີນິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທາ’’ຕິ ວິຫາຣຣກ຺ຂກໍ ກຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຫາຣປາໂລ’’ຕິ. ສມລງ຺ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວານຸຣູເປນ ອລງ຺ກາເຣນ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ. ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕີຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ວິທ຺ຘໍເສຕິ ວິນາເສຕິ. ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຣາເຄ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕໍ ກາຣຓໍ ກຸໂຕ ລພ຺ຠາ. ຍໍ ເມ ປໂຣຕິ ເຍນ ເມ ກາຣເຓນ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ຘມ຺ໂມ ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອິທາເນວ ອຠິຣຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາປິ ມໍ ວິຫາເຣ ໂອຫາຍ ຄຕາ.

ອຄາຣສ຺ມາຕິ ອຄາຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ. ອນຄາຣິຍນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຓ຺ຫໂຕຕິ ກຓ຺ຫປກ຺ຂໂຕ ມາຣປກ຺ຂໂຕ ອາຘາວນ຺ຕິ. ອຸຄ຺ຄປຸຕ຺ຕາຕິ ອຸຄ຺ຄຕານໍ ປຸຕ຺ຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ຣາຊຎ຺ຎຠູຕາ. ທຬ຺ຫຘມ຺ມິໂນຕິ ທຬ຺ຫຘນຸໂນ, ອຸຕ຺ຕມປ຺ປມາຓໍ ອາຈຣິຍຘນຸໍ ຘາຣຍມານາ. ສຫສ຺ສໍ ອປລາຍິນນ຺ຕິ ເຍ ເຕ ສມນ຺ຕາ ສເຣຫິ ປຣິກິເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ອປລາຍີນໍ ສງ຺ຂໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອຕໂຕ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ເອຕສ຺ມາ ສຫສ຺ສາ ອຕິເຣກຕຣາ. ເນວ ມໍ ພ຺ຍາຘຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ມໍ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມ ສມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອຠິຣຕິໍ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ເຖ ສເກ ສາສນຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິສ຺ສາສສຫສ຺ເສ ຕາວ ສມນ຺ຕາ ສເຣຫິ ປຣິກິຣນ຺ເຕ ສິກ຺ຂິໂຕ ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ສເຣ ສຣີເຣ ອປຕມາເນ ອນ຺ຕຣາວ ປຫຣິຕ຺ວາ ປາທມູເລ ປາເຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອໂກປິ ອິສ຺ສາໂສ ທ຺ເວ ສເຣ ເອກໂຕ ນ ຂິປຕິ, ອິມາ ປນ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຣູປາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ສເຣ ເອກໂຕ ຂິປນ຺ຕິ. ເອວໍ ຂິປນ຺ຕິໂຍ ເອຕາ ສເຈປິ ອຕິເຣກສຫສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕິ, ເນວ ມໍ ຈາເລຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

ສກ຺ຂີ ຫິ ເມ ສຸຕໍ ເອຕນ຺ຕິ ມຍາ ຫິ ສມ຺ມຸຂາ ເອຕໍ ສຸຕໍ. ນິພ຺ພານຄມນໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ໂສ ຫິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ໂຄ, ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ປນ ‘‘ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ເມຕິ ຕສ຺ມິໍ ເມ ອຕ຺ຕໂນ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາເຕ ນິພ຺ພານຄມນມຄ຺ເຄ ມໂນ ນິຣໂຕ. ປາປິມາຕິ ກິເລສໍ ອາລປຕິ. ມຈ຺ຈູຕິປິ ຕເມວ ອາລປຕິ. ນ ເມ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ທກ຺ຂສີຕິ ຍຖາ ເມ ຠວໂຍນິອາທີສຸ ຄຕມຄ຺ຄມ຺ປິ ນ ປສ຺ສສິ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຣຕີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໐. ທຸຕິເຍ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມຕິ. ອປຣຊ຺ຊຸ ວາ ກາເລຕິ ທຸຕິຍທິວເສ ວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣກາເລ. ວິຫາຣຄຣຸໂກ ກິເຣສ ເຖໂຣ. ອຣຕິຎ຺ຈ ຣຕິຎ຺ຈາຕິ ສາສເນ ອຣຕິໍ ກາມຄຸເຓສຸ ຈ ຣຕິໍ. ສພ຺ພໂສ ເຄຫສິຕຎ຺ຈ ວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓເຄຫນິສ຺ສິຕໍ ປາປວິຕກ຺ກຎ຺ຈ ສພ຺ພາກາເຣນ ປຫາຍ. ວນຖນ຺ຕິ ກິເລສມຫາວນໍ. ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມເຓ. ນິພ຺ພນໂຖຕິ ນິກ຺ກິເລສວໂນ. ອຣໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາຣຕິຣຫິໂຕ.

ປຖວິຎ຺ຈ ເວຫາສນ຺ຕິ ປຖວິຏ຺ຐິຕຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາທິວຓ຺ຓໍ, ເວຫາສຏ຺ຐກຎ຺ຈ ຈນ຺ທສູຣິໂຍຠາສາທິ. ຣູປຄຕນ຺ຕິ ຣູປເມວ. ຊຄໂຕຄຘນ຺ຕິ ຊຄຕິຍາ ໂອຄຘໍ, ອນ຺ໂຕປຖວິຍໍ ນາຄຠວນຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຊີຍຕີຕິ ປຣິຊີຣຕິ. ສພ຺ພມນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ອຍໍ ເຖຣສ຺ສ ມຫາວິປສ຺ສນາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສມຈ຺ຈາຕິ ເອວໍ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ. ຈຣນ຺ຕິ ມຸຕຕ຺ຕາຕິ ວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕຠາວາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ອຸປຘີສູຕິ ຂນ຺ຘກິເລສາຠິສງ຺ຂາເຣສຸ. ຄຘິຕາຕິ ຄິທ຺ຘາ. ທິຏ຺ຐສຸເຕຕິ ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ເຐ ຣູເປ, ໂສເຕນ ສຸເຕ ສທ຺ເທ. ປຏິເຆ ຈ ມຸເຕ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຆປເທນ ຄນ຺ຘຣສາ ຄຫິຕາ, ມຸຕປເທນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ. ໂຍ ເອຕ຺ຖ ນ ລິມ຺ປຕີຕິ ໂຍ ເອເຕສຸ ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເລເປຫິ ນ ລິມ຺ປຕິ.

ອຖ ສຏ຺ຐິນິສ຺ສິຕາ ສວິຕກ຺ກາ, ປຸຖູ ຊນຕາຍ ອຘມ຺ມາ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ອຖ ຉ ອາຣມ຺ມຓນິສ຺ສິຕາ ປຸຖູ ອຘມ຺ມວິຕກ຺ກາ ຊນຕາຍ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ວຄ຺ຄຄຕສ຺ສ ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ເຕສໍ ວເສນ ນ ກຕ຺ຖຈິ ກິເລສວຄ຺ຄຄໂຕ ຠເວຍ຺ຍ. ໂນ ປນ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລຠາຓີຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວຈນຠາຓີປິ ນ ສິຍາ. ສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂສ ເອວໍວິໂຘ ຠິກ຺ຂຸ ນາມ ໂຫຕິ.

ທພ຺ໂພຕິ ທພ຺ພຊາຕິໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ. ຈິຣຣຕ຺ຕສມາຫິໂຕຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕ. ນິປໂກຕິ ເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຣິຓຕປຎ຺ໂຎ. ອປິຫາລູຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ. ສນ຺ຕໍ ປທນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ອຊ຺ຌຄມາ ມຸນີຕິ ອຘິຄໂຕ ມຸນິ. ປຏິຈ຺ຈ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ກງ຺ຂຕິ ກາລນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຏິຈ຺ຈ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ປຣິນິພ຺ພານກາລໍ ອາຄເມຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ເປສລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໑. ຕຕິເຍ ອຕິມຎ຺ຎຕີຕິ ‘‘ກິໍ ອິເມ ມຫລ຺ລກາ? ນ ເອເຕສໍ ປາຬິ, ນ ອຏ຺ຐກຖາ, ນ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ປາຬິປິ ອຏ຺ຐກຖາປິ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ອຸປຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎຕິ. ໂຄຕມາຕິ ໂຄຕມພຸທ຺ຘສາວກຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕານໍ ອາລປຕິ. ມານປຖນ຺ຕິ ມານາຣມ຺ມຓຎ຺ເຈວ ມານສຫຠຸໂນ ຈ ຘມ຺ເມ. ວິປ຺ປຏິສາຣີຫຸວາຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອຫຸວາ, ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຄ຺ຄຊິໂນຕິ ມຄ຺ເຄນ ຊິຕກິເລໂສ. ກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສຸຂຎ຺ຈາຕິ ວຓ຺ຓຠຓນຎ຺ຈ ກາຍິກເຈຕສິກສຸຂຎ຺ຈ. ອຂິໂລຘ ປຘານວາຕິ ອຂິໂລ ອິຘ ປຘານວາ ວີຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ. ວິສຸທ຺ໂຘຕິ ວິສຸທ຺ໂຘ ຠເວຍ຺ຍ. ອເສສນ຺ຕິ ນິສ຺ເສສໍ ນວວິຘໍ. ວິຊ຺ຊາຍນ຺ຕກໂຣຕິ ວິຊ຺ຊາຍ ກິເລສານໍ ອນ຺ຕກໂຣ. ສມິຕາວີຕິ ຣາຄາທີນໍ ສມິຕຕາຍ ສມິຕາວີ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໒. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຣາໂຄຕິ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ສມ຺ຠາວິໂຕ, ຕໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ນິສີທາເປນ຺ຕິ. ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕາປິ ອິຕ຺ຖິໂຍ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕາລວຓ຺ເຏນ ພີເຊນ຺ຕິ, ອຸປນິສີທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມໂຕ ວງ຺ຄີສສ຺ສ ນວປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ອິຕ຺ຖິຣູປາຣມ຺ມເຓ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ອຸຊຸຊາຕິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ເມ ຣາໂຄ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ນາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣໍ ນິສິນ຺ໂນວ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ກາມຣາເຄນາຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພາປນນ຺ຕິ ຣາຄນິພ຺ພານກາຣຓໍ. ວິປຣິເຍສາຕິ ວິປລ຺ລາເສນ. ສຸຠໍ ຣາຄູປສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ຣາຄຏ຺ຐານິຍໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ. ປຣໂຕ ປສ຺ສາຕິ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສ. ມາ ຈ ອຕ຺ຕໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ມາ ປສ຺ສ. ກາຍຄຕາ ຕ຺ຍຕ຺ຖູຕິ ກາຍຄຕາ ເຕ ອຕ຺ຖຸ. ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວຫີຕິ ນິຈ຺ຈາທີນໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອຸຄ຺ຆາຏິຕຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາ ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ, ຕໍ ຠາເວຫີຕິ ວທຕິ. ມານາຠິສມຍາຕິ ມານສ຺ສ ທສ຺ສນາຠິສມຍາ ເຈວ ປຫານາຠິສມຍາ ຈ. ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ຣາຄາທິສນ຺ຕຕາຍ ອຸປສນ຺ໂຕ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໓. ປຎ຺ຈເມ ອງ຺ເຄຫີຕິ ກາຣເຓຫິ, ອວຍເວຫິ ວາ. ມຸສາວາທາເວຣມຓິອາທີນິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຠາສິຕວາຈາຍ ກາຣຓານິ, ສຈ຺ຈວຈນາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອວຍວາ. ກາຣຓຕ຺ເຖ ຈ ອງ຺ຄສທ຺ເທ ‘‘ຈຕູຫີ’’ຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ໂຫຕິ, ອວຍວຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ສມນຸອາຄຕາ ປວຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ຕາ ຈ. ວາຈາຕິ ສມຸລ຺ລປນວາຈາ, ຍາ ‘‘ວາຈາ ຄິຣາ ພ຺ຍປ຺ປໂຖ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໖໓໖) ຈ, ‘‘ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໙) ຈ ອາຄຕາ. ‘‘ຍາ ປນ ວາຈາຍ ເຈ ກຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ‘‘ຍາ ຈຕູຫິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ອາຣຕິ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມ຺ມາວາຈາ’’ຕິ (ວິຠ. ໒໐໖) ເອວໍ ວິຣຕິ ຈ, ‘‘ຜຣຸສວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາເສວິຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິກາ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໔໐) ເອວໍ ເຈຕນາ ຈ ວາຈາຕິ ອາຄຕາ, ນ ສາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ກສ຺ມາ? ອຠາສິຕພ຺ພໂຕ. ສຸຠາສິຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຠາສິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອຕ຺ຖາວຫຕໍ ທີເປຕິ. ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕາຕິ ນ ທຸຏ຺ຐຸ ຠາສິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອນຕ຺ຖາວຫນປຫານຕໍ ທີເປຕິ. ອນວຊ຺ຊາຕິ ຣາຄາທິວຊ຺ຊຣຫິຕາ. ອິມິນາສ຺ສາ ກາຣຓສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸໂທສາຠາວຎ຺ຈ ທີເປຕິ. ອນນຸວຊ຺ຊາຕິ ອນຸວາທວິມຸຕ຺ຕາ. ອິມິນາສ຺ສາ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ. ວິຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕານໍ. ເຕນ ນິນ຺ທາປສໍສາສຸ ພາລາ ອປ຺ປມາຓາຕິ ທີເປຕິ.

ສຸຠາສິຕໍເຍວ ຠາສຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ຈຕູສຸ ວາຈງ຺ເຄສຸ ອຎ຺ຎຕຣນິທ຺ໂທສວຈນເມຕໍ. ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ວາຈງ຺ຄສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠາສນນິວາຣຓໍ. ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ມິຈ຺ຉາວາຈປ຺ປຫານໍ ທີເປຕິ. ສຸຠາສິຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຫີນມິຈ຺ຉາວາເຈນ ຠາສິຕພ຺ພວຈນລກ຺ຂຓໍ. ອງ຺ຄປຣິທີປນຕ຺ຖໍ ປເນຕ຺ຖ ອຠາສິຕພ຺ພໍ ປຸພ຺ເພ ອວຕ຺ວາ ຠາສິຕພ຺ພເມວາຫ. ເອສ ນໂຍ ຘມ຺ມໍເຍວາຕິອາທີສຸປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐເມນ ປິສຸຓໂທສຣຫິຕໍ ສມຄ຺ຄກຣຓໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸຕິເຍນ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໂທສຣຫິຕໍ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕໍ ມນ຺ຕາວຈນໍ, ອິຕເຣຫິ ທ຺ວີຫິ ຜຣຸສາລິກຣຫິຕານິ ປິຍສຈ຺ຈວຈນານິ. ອິເມຫິ ໂຂຕິ ອາທິນາ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ນິຄເມຕິ. ຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎ ປຏິຎ຺ຎາທີຫິ ອວຍເວຫິ, ນາມາທີຫິ ປເທຫິ, ລິງ຺ຄວຈນວິຠຕ຺ຕິກາລກາຣກສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕໍ ມຸສາວາທາທິວາຈມ຺ປິ ສຸຠາສິຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໍ ປຏິເສເຘຕິ. ອວຍວາທິສມນ຺ນາຄຕາປິ ຫິ ຕຖາຣູປີ ວາຈາ ທຸພ຺ຠາສິຕາວ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ອນຕ຺ຖາວຫຕ຺ຕາ. ອິເມຫິ ປນ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ສເຈປິ ມິລກ຺ຂຸຠາສາປຣິຍາປນ຺ນາ ຆຏເຈຏິກາຄີຕິກປຣິຍາປນ຺ນາປິ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ສຸຠາສິຕາວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຫິຕສຸຂາວຫຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ມຄ຺ຄປສ຺ເສ ສສ຺ສໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ສີຫຬເຈຏິກາຍ ສີຫຬເກເນວ ຊາຕິຊຣາມຣຓຍຸຕ຺ຕໍ ຄີຕິກໍ ຄາຍນ຺ຕິຍາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສກາ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຕຖາ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມສຣສມີເປນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປທຸມສເຣ ປທຸມານິ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ –

‘‘ປາໂຕວ ຜຸລ຺ລິຕໂກກນທໍ, ສູຣິຍາໂລເກນ ຠິຊ຺ຊິຍເຕ;

ເອວໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ຄຕາ ສຕ຺ຕາ, ຊຣາຠິເວເຄນ ມທ຺ທິຍນ຺ຕີ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄີຕິກໍ ຄາຍນ຺ຕິຍາ ເຈຏິກາຍ ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ.

ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣປິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ສຕ຺ຕຫິ ປຸຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏວິໂຕ ອາຄມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ມຸສເລນ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິຍາ –

‘‘ຊຣາຍ ປຣິມທ຺ທິຕໍ ເອຕໍ, ມິລາຕຉວິຈມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ;

ມຣເຓນ ຠິຊ຺ຊຕິ ເອຕໍ, ມຈ຺ຈຸສ຺ສ ຆາສມາມິສໍ.

‘‘ກິມີນໍ ອາລຍໍ ເອຕໍ, ນານາກຸຓເປນ ປູຣິຕໍ;

ອສຸຈິສ຺ສ ຠາຊນໍ ເອຕໍ, ກທລິກ຺ຂນ຺ຘສມໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄີຕິກໍ ສຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ສຫ ປຸຕ຺ເຕຫິ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ສເຈປິ ມິລກ຺ຂຸຠາສາປຣິຍາປນ຺ນາ ຆຏເຈຏິກາຄີຕິກປຣິຍາປນ຺ນາປິ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ສຸຠາສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຸຠາສິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ອນວຊ຺ຊາ ຈ ອນນຸວຊ຺ຊາ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ອຕ຺ຖຕ຺ຖິການໍ ອຕ຺ຖປຏິສຣຓານໍ, ໂນ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິສຣຓານນ຺ຕິ.

ສາຣຸປ຺ປາຫີຕິ ອນຸຈ຺ຉວິກາຫິ. ອຠິຕ຺ຖວີຕິ ປສໍສິ. ນ ຕາປເຍຕິ ວິປ຺ປຏິສາເຣນ ນ ຕາເປຍ຺ຍ ນ ວິພາເຘຍ຺ຍ. ປເຣຕິ ປເຣຫິ ຠິນ຺ທນ຺ໂຕ ນາຠິຠເວຍ຺ຍ ນ ພາເຘຍ຺ຍ. ອິຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ອປິສຸຓວາຈາວເສນ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຖເມຕິ. ປຏິນນ຺ທິຕາຕິ ປິຍາຍິຕາ. ຍໍ ອນາທາຍາຕິ ຍໍ ວາຈໍ ຠາສນ຺ໂຕ ປເຣສໍ ປາປານິ ອປ຺ປິຍານິ ຜຣຸສວຈນານິ ອນາທາຍ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣໍ ປິຍເມວ ຠາສຕິ, ຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ປິຍວາຈາວເສນ ອຠິຕ຺ຖວິ.

ອມຕາຕິ ສາຘຸຠາເວນ ອມຕສທິສາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຫເວ ສາທຸຕຣໍ ຣສານ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖) ນິພ຺ພານາມຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ວາ ອມຕາ. ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນຕິ ຍາ ອຍໍ ສຈ຺ຈວາຈາ ນາມ, ເອສ ໂປຣາໂຓ ຘມ຺ໂມ ຈຣິຍາ ປເວຓີ. ອິທເມວ ຫິ ໂປຣາຓານໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ, ນ ເຕ ອລິກໍ ຠາສິໍສຸ. ເຕເນວາຫ – ສຈ຺ເຈ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ອາຫຸ ສນ຺ໂຕ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ອຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຈ຺ຈວິເສສນເມວ ວາ ເອຕໍ. ອິທໍ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ກີທິເສ? ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ຍໍ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໍ ອນຸປໂຣຘກຣໍ, ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໍ ຘມ຺ມິກເມວ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ. ອິຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ສຈ຺ຈວຈນວເສນ ອຠິຕ຺ຖວິ.

ເຂມນ຺ຕິ ອຠຍໍ ນິຣຸປທ຺ທວໍ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ ເຈ. ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍ, ຍສ຺ມາ ກິເລສນິພ຺ພານໍ ປາເປຕິ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິພ຺ພານຘາຕູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ເຂມມຄ຺ຄປ຺ປກາສນໂຕ ເຂມໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ສາ ເວ ວາຈານມຸຕ຺ຕມາຕິ ສາ ວາຈາ ສພ຺ພວາຈານໍ ເສຏ຺ຐາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ມນ຺ຕາວຈນວເສນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສີຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໔. ຉຏ຺ເຐ ໂປຣິຍາຕິ ອກ຺ຂຣາທິປຣິປຸຓ຺ຓາຍ. ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍາຕິ ອວິພທ຺ຘາຍ ອປລິພຸທ຺ຘາຍ. ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ຫິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ວເສນ ອປລິພຸທ຺ຘວຈນໍ ໂຫຕິ, ອຍທຓ຺ເຑນ ປຫຕກໍສຕາລໂຕ ສທ຺ໂທ ວິຍ ນິຈ຺ຉຣຕິ. ອເນລຄລາຍາຕິ ອເນລາຍ ອຄລາຍ ນິທ຺ໂທສາຍ ເຈວ ອກ຺ຂລິຕປທພ຺ຍຎ຺ຊນາຍ ຈ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ກຖຍໂຕ ປທໍ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວາ ນ ປຣິຫາຍຕິ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນສມຕ຺ຖາຍ. ຠິກ຺ຂຸນນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ.

ສໍຂິຕ຺ເຕນປີຕິ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ…ເປ… ອິມານິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ, ຕສ຺ມາຕິຫ, ອາວຸໂສ, ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໖-໑໐໙໘) ເອວໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນປິ ເທເສຕິ. ວິຕ຺ຖາເຣນປີຕິ ‘‘ກຕມໍ, ອາວຸໂສ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໓) ນເຍນ ຕາເນວ ວິຠຊນ຺ໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣນປິ ຠາສຕິ. ຂນ຺ຘາທິເທສນາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສາຬິກາຍິວ ນິຄ຺ໂຆໂສຕິ ຍຖາ ມຘຸຣໍ ອມ຺ພປກ຺ກໍ ສາຍິຕ຺ວາ ປກ຺ເຂຫິ ວາຕໍ ທຕ຺ວາ ມຘຸຣສ຺ສຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ຕິຍາ ສາຬິກສກຸຓິຍາ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ມຘຸໂຣ ນິຄ຺ໂຆໂສ ໂຫຕິ. ປຏິຠານໍ ອຸທີຣຍີຕິ ສມຸທ຺ທໂຕ ອູມິໂຍ ວິຍ ອນນ຺ຕໍ ປຏິຠານໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ. ໂອເຘນ຺ຕີຕິ ໂອທຫນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປວາຣຓາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໕. ສຕ຺ຕເມ ຕທຫູຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຫຸ, ຕສ຺ມິໍ ທິວເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸໂປສໂຖ. ອຸປວສນ຺ຕີຕິ ຈ ສີເລນ ວາ ອນສເນນ ວາ ອຸເປຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປເນສ ອຸໂປສຖທິວໂສ ອຏ຺ຐມີຈາຕຸທ຺ທສີປນ຺ນຣສີເຠເທນ ຕິວິໂຘ, ຕສ຺ມາ ເສສທ຺ວຍນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ປນ຺ນຣເສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປວາຣຓາຍາຕິ ວສ຺ສໍ-ວຸຏ຺ຐ-ປວາຣຓາຍ. ວິສຸທ຺ຘິປວາຣຓາຕິປິ ເອຕິສ຺ສາວ ນາມໍ. ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ກາລຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ອຸທກໂກຏ຺ຐເກ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖນິວາສໂນ ເອກໍສໍ ສຸຄຕມຫາຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຕ຺ຖມ຺ຠໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ວຣພຸທ຺ຘາສເນ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍ ອຸຏ຺ຐຫໂຕ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລສ຺ສ ສິຣິໍ ສິຣິຍາ ອຠິຠວມາໂນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ຍໂຕ ອນຸວິໂລເກຕິ, ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສາປິ ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວາ ປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ນິຣວາ ສນ຺ເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ນິສີທິໍສຸ. ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາຕິ ທິສ຺ສມານປຎ຺ຈປສາເທຫິ ເນຕ຺ເຕຫິ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ. ຫນ຺ທາຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ນ ຈ ເມ ກິຎ຺ຈິ ຄຣຫຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຈ ກິຎ຺ຈີຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ນ-ກາໂຣ. ກິໍ ເມ ກິຎ຺ຈິ ຄຣຫຖ? ຍທິ ຄຣຫຖ, ວທຖ, ອິຈ຺ຉາເປມິ ໂວ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາຍິກໍ ວາ ວາຈສິກໍ ວາຕິ ອິມິນາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣາເນວ ປວາເຣຕິ, ນ ມໂນທ຺ວາຣໍ. ກສ຺ມາ? ອປາກຏຕ຺ຕາ. ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ຫິ ໂທໂສ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ນ ມໂນທ຺ວາເຣ. ‘‘ເອກມຎ຺ເຈ ສຍໂຕປິ ຫິ ກິໍ ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຊານາຕິ. ອິຕິ ມໂນທ຺ວາຣໍ ອປາກຏຕ຺ຕາ ນ ປວາເຣຕິ, ໂນ ອປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ໂພຘິສຕ຺ຕຠູຕສ຺ສາປິ ຫິ ຕສ຺ສ ຠູຣິທຕ຺ຕຉທ຺ທນ຺ຕສງ຺ຂປາລຘມ຺ມປາລາທິກາເລ ມໂນທ຺ວາຣໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ອິທາເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ.

ເອຕທໂວຈາຕິ ຘມ຺ມເສນາປຕິຏ຺ຐາເນ ຐິຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຠາຣໍ ວຫນ຺ໂຕ ເອຕໍ ອໂວຈ. ນ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕຕິ, ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ຠຄວໂຕ ນ ກິຎ຺ຈິ ຄຣຫາມ. ກາຍິກໍ ວາ ວາຈສິກໍ ວາຕິ ອິທໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣກ຺ຂິຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເຖໂຣ ອາຫ. ຠຄວໂຕ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣກ຺ຂິຍານິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣກ຺ຂິຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາໂຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາໂຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ‘‘ມາ ເມ ອິທໍ ປໂຣ ອຎ຺ຎາສີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໕໘).

ອິທານິ ຠຄວໂຕ ຍຖາຠູຕຄຸເຓ ກເຖນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຫິ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາຕິ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ເຎນ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ອນຸປ຺ປາທິຕປຸພ຺ພສ຺ສ. ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນເວວຈນເມວ. ອນກ຺ຂາຕສ຺ສາຕິ ອຎ຺ເຎນ ອເທສິຕສ຺ສ. ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ປຐມຄຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຉາ ສມນຸອາຄຕາ. ອິຕິ ເຖໂຣ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ຠຄວໂຕ ສີລາທໂຍ ຄຸຓາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄເມວ ນິສ຺ສາຍ ອາຄຕາ, ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄເມວ ນິສ຺ສາຍ ຄຸຓໍ ກເຖສິ. ເຕນ ສພ຺ພຄຸຓາ ກຖິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕຕິ ອິທໍ ເຖໂຣ ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເຈວ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ກາຍິກວາຈສິກໍ ປວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ.

ປິຕຣາ ປວຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມ຺ຫິ ກາລງ຺ກເຕ ວາ ປພ຺ພຊິເຕ ວາ ສຕ຺ຕາຫຈ຺ຈເຍນ ຈກ຺ກໍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕໂຕ ທສວິຘໍ ທ຺ວາທສວິຘໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ປາຕຸຠວຕິ, ຕໍ ໂສ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຣຕນມຍຕ຺ຕາ ປນ ສທິສຏ຺ເຐນ ຕເທວ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປິຕຣາ ປວຕ຺ຕິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ວາ ໂສ ‘‘ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ຕ຺ວໍ, ເທວ, ໂຫຫິ, ອຫມນຸສາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ, ຕສ຺ມາ ປິຕຣາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອາຓາຈກ຺ກໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຕິ ນາມ. ສມ຺ມເທວ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕສີຕິ ສມ຺ມາ ນເຍນ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓເນວ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕສິ. ຠຄວາ ຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ກເຖຕິ, ເຖໂຣ ຕເມວ ອນຸກເຖຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາຕິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ວິມຸຕ຺ຕາ, ອຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ຕາ, ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ນາມກາຍໂຕຕິ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ຕາ ເຕວິຊ຺ຊາທິຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ຂີຓາສວາ.

ວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາຍ. ສໍໂຍຊນພນ຺ຘນຈ຺ຉິທາຕິ ສໍໂຍຊນສງ຺ຂາເຕ ເຈວ ພນ຺ຘນສງ຺ຂາເຕ ຈ ກິເລເສ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ວິຊິຕສງ຺ຄາມນ຺ຕິ ວິຊິຕຣາຄໂທສໂມຫສງ຺ຄາມໍ, ມາຣພລສ຺ສ ວິຊິຕຕ຺ຕາປິ ວິຊິຕສງ຺ຄາມໍ. ສຕ຺ຖວາຫນ຺ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄຣເຖ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຖໍ ວາເຫຕິ ສໍສາຣກນ຺ຕາຣໍ ອຸຕ຺ຕາເຣຕີຕິ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ, ຕໍ ສຕ຺ຖວາຫໍ. ປລາໂປຕິ ອນ຺ໂຕຕຸຈ຺ໂຉ ທຸສ຺ສີໂລ. ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນນ຺ຕິ ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທສພລໍ ວນ຺ທາມີຕິ ວທຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປໂຣສຫສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໖. ອຏ຺ຐເມ ປໂຣສຫສ຺ສນ຺ຕິ ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ. ອກຸໂຕຠຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພາເນ ກຸໂຕຈິ ຠຍໍ ນຕ຺ຖິ, ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ກຸໂຕຈິ ຠຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນິພ຺ພານໍ ອກຸໂຕຠຍໍ ນາມ. ອິສີນໍ ອິສິສຕ຺ຕໂມຕິ ວິປສ຺ສິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິສີນໍ ສຕ຺ຕມໂກ ອິສິ.

ກິໍ ນຸ ເຕ ວງ຺ຄີສາຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອາຫ. ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ກິຣ ກຖາ ອຸທປາທິ ‘‘ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖໂຣ ວິສ຺ສຏ຺ຐວຕ຺ໂຕ, ເນວ ອຸທ຺ເທເສ, ນ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ນ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຄາຖາ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ຈຸຓ຺ຓິຍປທານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຈຣຕີ’’ຕິ. ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ວງ຺ຄີສສ຺ສ ປຏິຠານສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ປຏິຠານສມ຺ປຕ຺ຕິມສ຺ສ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ນຸ ເຕ ວງ຺ຄີສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອຸມ຺ມຄ຺ຄປຖນ຺ຕິ ອເນການິ ກິເລສຸມ຺ມຸຊ຺ຊນສຕານິ, ວຏ຺ຏປຖຕ຺ຕາ ປນ ປຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຠິຊ຺ຊ ຂິລານີຕິ ຣາຄຂິລາທີນິ ປຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈຣສິ. ຕໍ ປສ຺ສຖາຕິ ຕໍ ເອວໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສຖ. ພນ຺ຘປມຸຎ຺ຈກຣນ຺ຕິ ພນ຺ຘນໂມຈນກຣໍ. ອສິຕນ຺ຕິ ອນິສ຺ສິຕໍ. ຠາຄໂສ ປວິຠຊນ຺ຕິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິໂກຏ຺ຐາສວເສນ ຘມ຺ມໍ ວິຠຊນ຺ຕໍ. ປວິຠຊ຺ຊາຕິ ວາ ປາໂຐ, ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໂກຏ຺ຐາສວເສນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ປສ຺ສຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອຆສ຺ສາຕິ ຈຕຸໂຣຆສ຺ສ. ອເນກວິຫິຕນ຺ຕິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິວເສນ ອເນກວິຘໍ. ຕສ຺ມິໍ ຈ ອມເຕ ອກ຺ຂາເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ເຕນ ອກ຺ຂາເຕ ອມເຕ. ຘມ຺ມທ຺ທສາຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປສ຺ສິຕາໂຣ. ຐິຕາ ອສໍຫີຣາຕິ ອສໍຫາຣິຍາ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ.

ອຕິວິຊ຺ຌາຕິ ອຕິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ສພ຺ພຏ຺ຐິຕີນນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານານໍ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕີນໍ ວາ. ອຕິກ຺ກມມທ຺ທສາຕິ ອຕິກ຺ກມຠູຕໍ ນິພ຺ພານມທ຺ທສ. ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມຘມ຺ມໍ. ອຄ຺ເຄຕິ ວາ ປາໂຐ, ປຐມຕຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທສທ຺ຘານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ອຄ຺ຄຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ, ອຄ຺ເຄ ວາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອສ ຘມ຺ໂມ ສຸເທສິໂຕຕິ ຊານນ຺ເຕນ ຈ ປມາໂທ ນ ກາຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ. ອນຸສິກ຺ເຂຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໗. ນວເມ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎຕິ ປຐມໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ຄຫິຕນາໂມ ເຖໂຣ. ສຸຈິຣສ຺ເສວາຕິ ກີວຈິຣສ຺ສ? ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ. ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ກຕ຺ຖ ວິຫາສີຕິ. ຉທ຺ທນ຺ຕຠວເນ ມນ຺ທາກິນິໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ວສນຏ຺ຐາເນ. ກສ຺ມາ? ວິຫາຣຄຣຸຕາຍ. ໂສ ຫິ ປຎ຺ຎວາ ມຫາສາວໂກ. ຍເຖວ ຠຄວໂຕ, ເອວມສ຺ສ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຄຸຓາ ປຕ຺ຖຏາວ. ເທວມນຸສ຺ສາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຄ຺ຄຘມ຺ມໍ ປຏິວິທ຺ຘສາວໂກ’’ຕິ ອນນ຺ຕຣໍ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປູເຊນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕານຎ຺ຈ ນາມ ຕຖາຣູປາ ຘມ຺ມກຖາ ວາ ປຏິສນ຺ຖາໂຣ ວາ ກາຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ເຖໂຣ ຈ ວິຫາຣຄຣຸໂກ, ເຕນສ຺ສ ໂສ ປປຎ຺ໂຈ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອິຕິ ວິຫາຣຄຣຸຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫາສິ.

ອປຣມ຺ປິ ກາຣຓໍ – ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍໍ ຕາວ ສພ຺ພສາວກາ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຘມ຺ມເທສນາກາເລ ປນ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ອລງ຺ກຕພຸທ຺ຘາສນມ຺ຫິ ສຕ຺ຖຣິ ນິສິນ຺ເນ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖປສ຺ເສ ຘມ຺ມເສນາປຕິ, ວາມຫຕ຺ຖປສ຺ເສ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ນິສີທຕິ, ເຕສໍ ປິຏ຺ຐິຠາເຄ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ເສສາ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ອຄ຺ຄຘມ຺ມປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ມຫລ຺ລກຕ຺ຕາ ຈ ເຖເຣ ສຄາຣວາ ເຖຣໍ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມໍ ວິຍ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ ອາສີວິສໍ ວິຍ ຈ ມຎ຺ຎມານາ ຘຸຣາສເນ ນິສີທນ຺ຕາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ຫຣາຍນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມຫິ ຘຸຣາສນຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ເຕ ອິທານິ ຘຸຣາສເນ ນິສີທນ຺ຕາ ມມ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ຫຣາຍນ຺ຕິ, ຜາສຸວິຫາຣໍ ເນສໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປຕິຣູເປ ກາເລ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊນປເທ ວສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ, ສຕ຺ຖາ ອນຸຊານິ.

ເຖໂຣ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຉທ຺ທນ຺ຕຠວເນ ມນ຺ທາກິນິຕີຣໍ ຄໂຕ. ປຸພ຺ເພ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປາຣິຈຣິຍາຍ ກຕປຣິຈຍາ ອຏ຺ຐສຫສ຺ສາ ຫຕ຺ຖິນາຄາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ ນເຂຫິ ຈງ຺ກມນໍ ນິຕ຺ຕິຓໍ ກຕ຺ວາ ອາວຣຓສາຂາ ຫຣິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ສເຈ ຫິ ມຍໍ ‘ອຍໍ ເຖຣສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ກຣິສ຺ສຕີ’ຕິ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ເຖໂຣ ພຫຸຎາຕິກຄາມໍ ຄໂຕ ວິຍ ຍຖາໂຘເຕເນວ ປຕ຺ເຕນ ຄມິສ຺ສຕິ, ວາເຣນ ນໍ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມ, ເອກສ຺ສ ປນ ວາເຣ ປຕ຺ເຕ ເສເສຫິປິ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວາຣໍ ຐປຍິໍສຸ. ວາຣິກນາໂຄ ປາໂຕວ ເຖຣສ຺ສ ມຸໂຂທກຎ຺ຈ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຎ຺ຈ ຐເປຕິ, ວຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

ມນ຺ທາກິນິໂປກ຺ຂຣຓີ ນາມ ເຈສາ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນມຕ຺ເຕ ຐາເນ ເສວາໂລ ວາ ປຓກໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຜລິກວຓ຺ຓໍ ອຸທກເມວ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ກຏິປ຺ປມາເຓ ອຸທເກ ອຑ຺ຒໂຍຊນວິຕ຺ຖຕໍ ເສສປທຸມວນໍ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນໍ ສຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ຕາວ ມຫນ຺ຕເມວ ຣຕ຺ຕປທຸມວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຣຕ຺ຕກຸມຸທວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ເສຕກຸມຸທວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ນີລຸປ຺ປລວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ສຸຄນ຺ຘຣຕ຺ຕສາລິວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ເອຬາລຸກລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທີນິ ມຘຸຣຣສານິ ວລ຺ລິຜລານິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນວິຕ຺ຖາຣເມວ ອຸຈ຺ຉຸວນໍ, ຕຕ຺ຖ ປູຄຣຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປມາຓາ ອຸຈ຺ຉູ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ກທລິວນໍ, ຍໂຕ ທຸເວ ປກ຺ການິ ຂາທນ຺ຕາ ກິລມນ຺ຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຈາຏິປ຺ປມາຓຜລໍ ປນສວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຊມ຺ພຸວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ອມ຺ພວນໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ກປິຕ຺ຖວນນ຺ຕິ. ສງ຺ເຂປໂຕ ຕສ຺ມິໍ ທເຫ ຂາທິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຜລໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກຸສຸມານໍ ປຸປ຺ຜນສມເຍ ວາໂຕ ເຣຓຸວຏ຺ຏິໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປທຸມິນິປຕ຺ເຕສຸ ຐເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຸທກຜຸສິຕານິ ປຕນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອາທິຈ຺ຈປາເກນ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປກ຺ກປໂຍຆນິກາ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອຕໍ ໂປກ຺ຂຣມຘຸ ນາມ, ຕໍ ເຖຣສ຺ສ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ມຸຬາລໍ ນງ຺ຄລສີສມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ຠິສໍ ມຫາເຠຣິໂປກ຺ຂຣປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ປພ຺ເພ ປາທຆຏກປ຺ປມາຓໍ ຂີຣໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ໂປກ຺ຂຣຏ຺ຐີນິ ມຘຸສກ຺ຂຣາຍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ອຸຈ຺ຉຸໍ ປາສາຓປິຏ຺ເຐ ຐເປຕ຺ວາ ປາເທນ ອກ຺ກມນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຣໂສ ປຄ຺ຆຣິຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑິອາວາເຏ ປູເຣຕ຺ວາ, ອາທິຈ຺ຈປາເກນ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຂີຣປາສາຓປິຓ຺ໂຑ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ປນສກທລິອມ຺ພປກ຺ກາທີສຸ ກຖາວ ນຕ຺ຖິ.

ເກລາສປພ຺ພເຕ ນາຄທຕ຺ໂຕ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ວສຕິ. ເຖໂຣ ກາເລນ ກາລໍ ຕສ຺ສ ວິມານທ຺ວາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ນວສປ຺ປິໂປກ຺ຂຣມຘຸຈຸຓ຺ຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິຣຸທກປາຍາສສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຕິ. ໂສ ກິຣ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສຸຄນ຺ຘສປ຺ປິນາ ຂີຣສລາກໍ ອທາສິ. ເຕນສ຺ເສຕໍ ໂຠຊນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ເຖໂຣ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ວສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິກ຺ຂີຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ກຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ຫຕ຺ຖິນາເຄຫິ ມໍ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕຫິ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ, ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ເອເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາກາເສນ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຈິຣສ຺ເສວ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ.

ນາມຎ຺ຈາຕິ ກສ຺ມາ ນາມໍ ສາເວຕິ? ເຖຣຎ຺ຫິ ເກຈິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ເກຈິ ນ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຍ ມໍ ອຊານນ຺ຕາ ‘ໂກ ເອສ ປຓ຺ຑຣສີໂສ ໂອຠຄ຺ໂຄ ໂຄປານສິວງ຺ໂກ ມຫລ຺ລໂກ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕີ’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປທູເສສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ອປາຍປູຣກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ມໍ ຊານນ຺ຕາ – ‘ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ສຕ຺ຖາ ວິຍ ປຎ຺ຎາໂຕ ປາກໂຏ ມຫາສາວໂກ’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ສຄ຺ຄູປຄາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ, ສຕ຺ຕານໍ ອປາຍມຄ຺ຄໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ສຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ນາມໍ ສາເວຕິ.

ພຸທ຺ຘານຸພຸທ຺ໂຘຕິ ປຐມໍ ສຕ຺ຖາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ພຸຊ຺ຌິ, ປຈ຺ຉາ ເຖໂຣ, ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘານຸພຸທ຺ໂຘຕິ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕິພ຺ພນິກ຺ກໂມຕິ ພາຬ຺ຫວີຣິໂຍ. ວິເວການນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ວິເວການໍ. ເຕວິຊ຺ໂຊ, ເຈໂຕປຣິຍາຍໂກວິໂທຕິ ຉສຸ ອຠິຎ຺ຎາສຸ ຈຕສ຺ໂສ ວທຕິ. ອິຕຣາ ທ຺ເວ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ເຖໂຣ ປນ ຉຬຠິຎ຺ໂຎວ. ອິມິສ຺ສາ ຈ ຄາຖາຍ ປຣິໂຍສາເນ ປຣິສາ ສນ຺ນິສີທິ. ປຣິສາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຣິກ຺ຂີຓາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ, ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປຣິນິພ຺ພານກາລໍ ອນຸຊານາເປສິ. ກຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສສິ ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎາຕິ? ອຸປຏ຺ຐາເກຫິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖິນາເຄຫິ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ, ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກຕິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸຊານິ.

ເຖໂຣ ທສພລໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ປຸພ຺ພໍ ຕໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຐມທສ຺ສນໍ, ອິທໍ ປຈ຺ຉິມທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ເຕ ມຫາຊເນ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ, ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິໂຕ – ‘‘ມາ ໂສຈິຕ຺ຖ, ມາ ປຣິເທວິຕ຺ຖ, ພຸທ຺ຘາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ພຸທ຺ຘສາວກາ ວາ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສງ຺ຂາຣາ ອຠິຊ຺ຊນກາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ມຫາຊນໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ມຫາຊນສ຺ສ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄມ຺ມ ມນ຺ທາກິນິຕີເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ນ຺ຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖນິວາສໂນ ກຕຸຕ຺ຕຣາສງ຺ໂຄ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຕໂຍ ຍາເມ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ພລວປຈ຺ຈູສສມເຍ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ເຖຣສ຺ສ ສຫປຣິນິພ຺ພານາ ຫິມວຕິ ສພ຺ພຣຸກ຺ຂາ ປຸປ຺ເຜຫິ ຈ ຜເລຫິ ຈ ໂອນຕວິນຕາ ອເຫສຸໍ. ວາຣິກນາໂຄ ເຖຣສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພຸຕຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ປາໂຕວ ມຸໂຂທກທນ຺ຕກຏ຺ຐານິ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຂາທນີຍຜລານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນໂກຏິຍໍ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຍາວ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນາ ເຖຣສ຺ສ ນິກ຺ຂມນໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ? ປຸພ຺ເພ ອຍ຺ໂຍ ປາໂຕວ ຈງ຺ກມຕິ, ມຸຂໍ ໂຘວຕິ. ອຊ຺ຊ ປນ ປຓ຺ຓສາລໂຕປິ ນ ນິກ຺ຂມຕີ’’ຕິ ກຸຏິທ຺ວາຣໍ ກມ຺ເປຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເຖຣໍ ນິສິນ຺ນກເມວ ທິສ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ເຕສໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ເຖໂຣ’’ຕິ ໂສຓ຺ຑໍ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫາຣວໍ ວິຣວິ. ສກລຫິມວນ຺ໂຕ ເອກນິນ຺ນາໂທ ອໂຫສິ. ອຏ຺ຐນາຄສຫສ຺ສານິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ເຊຏ຺ຐກນາຄສ຺ສ ກຸມ຺ເຠ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສຸປຸປ຺ຜິຕຣຸກ຺ຂສາຂາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ສກລຫິມວນ຺ຕໍ ອນຸວິຈຣິຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ອາຄຕາ.

ສກ຺ໂກ ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ສກ຺ກາຣໍ ກຣິສ຺ສາມ, ນວໂຍຊນິກໍ ສພ຺ພຣຕນມຍໍ ກູຏາຄາຣໍ ມາເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ເຖຣໍ ຕຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິນາຄານໍ ອທາສິ. ເຕ ກູຏາຄາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ຫິມວນ຺ຕໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາວິຊ຺ຌິໍສຸ. ເຕສໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາກາສຏ຺ຐກາ ເທວາ ຄເຫຕ຺ວາ ສາຘຸກີຬິຕໍ ກີຬິໍສຸ. ຕໂຕ ວສ຺ສວລາຫກາ ສີຕວລາຫກາ ອຸຓ຺ຫວລາຫກາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ຕາວຕິໍສາຕິ ເອເຕນຸປາເຍນ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ກູຏາຄາຣໍ ອຄມາສິ, ປຸນ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ເທວານນ຺ຕິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຫຕ຺ຖິນາຄານໍເຍວ ກູຏາຄາຣໍ ອທໍສຸ. ເອເກກາ ເທວຕາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ຈນ຺ທນຆຏິກໍ ອາຫຣິ, ຈິຕໂກ ນວໂຍຊນິໂກ ອໂຫສິ. ກູຏາຄາຣໍ ຈິຕກໍ ອາໂຣປຍິໍສຸ. ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ສຊ຺ຌາຍມກໍສຸ. ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ, ພຫູນໍ ເທວຕານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ປຸນທິວເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນເວລາຍເມວ ຈິຕກໍ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ສຸມນມກຸຬວຓ຺ຓານໍ ຘາຕູນໍ ປຣິສາວນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເວຬຸວນວິຫາຣໂກຏ຺ຐກໍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຫຕ຺ເຖ ຐປຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ຘາຕຸປຣິສາວນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຖວິຍາ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ, ມຫາປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຣຊຕພຸພ຺ພຸຬສທິສໍ ເຈຕິຍໍ ນິກ຺ຂມິ. ສຕ຺ຖາ ສຫຕ຺ເຖນ ເຈຕິເຍ ຘາຕຸໂຍ ນິເຘສິ. ອຊ຺ຊາປິ ກິຣ ຕໍ ເຈຕິຍໍ ຘຣຕິເຍວາຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໘. ທສເມ ສມນ຺ເນສຕີຕິ ປຣິເຍສຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ນຄສ຺ສາຕິ ປພ຺ພຕສ຺ສ. ມຸນິນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘມຸນິໍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປາຣຄຸນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂປາຣໍ ຄຕໍ. ສມນ຺ເນສນ຺ຕິ ສມນ຺ເນສນ຺ໂຕ. ເອວໍ ສພ຺ພງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຄຸຓສມ຺ປນ຺ນໍ. ອເນກາກາຣສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອເນເກຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ທສມໍ.

໑໑. ຄຄ຺ຄຣາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໙. ເອກາທສເມ ຕ຺ຍາສ຺ສຸທນ຺ຕິ ເຕ ອສ຺ສຸທໍ. ອສ຺ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ວຓ຺ເຓນາຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ. ຍສສາຕິ ປຣິວາເຣນ. ວິຄຕມໂລວ ຠາຓຸມາຕິ ວິຄຕມໂລ ອາທິຈ຺ໂຈ ວິຍ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ວງ຺ຄີສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໐. ທ຺ວາທສເມ ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ. ວງ຺ຄີໂສຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ. ໂສ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ປທຸມຸຕ຺ຕຣກາເລ ປຏິຠານສມ຺ປນ຺ນໍ ສາວກໍ ທິສ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ວາທກາມຕາຍ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ເອເກນ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ສທ຺ຘິໍ ວາທໍ ກຕ຺ວາ ວາເທ ຊຍປຣາຊຍານຸຠາເວນ ເຕເນວ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວສມານາຍ ເອກິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວຍໍ ອາຄມ຺ມ ມາຕິໂຕ ປຎ຺ຈວາທສຕານິ, ປິຕິໂຕ ປຎ຺ຈວາທສຕານີຕິ ວາທສຫສ຺ສໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ເອກຎ຺ຈ ວິຊ຺ຊໍ ຊານາຕິ, ຍໍ ວິຊ຺ຊໍ ປຣິຊປ຺ປິຕ຺ວາ ມຕານໍ ສີສໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປຫຣິຕ຺ວາ – ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊານາຕິ. ໂສ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຄາມນິຄມາທີສຸ ວິຈຣນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ມາຓວກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ນຄຣທ຺ວາເຣ ສາລາຍ ນິສີທຕິ.

ຕທາ ຈ ນຄຣວາສິໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ຖາ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ມາຓໂວ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກຫໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ‘‘ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສປິ ສປຣິວາໂຣ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ອາຫ – ‘‘ວງ຺ຄີສ, ຠທ຺ທກໍ ກິຣ ສິປ຺ປໍ ຊານາສີ’’ຕິ. ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ອຫໍ ພຫຸສິປ຺ປໍ ຊານາມິ. ຕຸມ຺ເຫ ກຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຖາ’’ຕິ? ຉວທູສກສິປ຺ປນ຺ຕິ. ອາມ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ‘‘ວງ຺ຄີສ, ອຍໍ ກຫໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ມນ຺ຕໍ ຊປ຺ປິຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນິຣເຍ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ, ວງ຺ຄີສ, ສຸກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສສິ. ຕມ຺ປິ ໂສ ຕເຖວ ພ຺ຍາກາສິ. ອຖສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປຫຣິຕ຺ວາປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ນ ປສ຺ສຕິ.

ອຖ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ກິລມສິ, ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ອາຫ? ອາມ ໂຠ, ໂຄຕມາຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປຘາເຣຫີຕິ. ຕຖາ ກໂຣນ຺ໂຕປິ ອທິສ຺ວາ, ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຊານາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອາມ, ວງ຺ຄີສ, ມໍ ນິສ຺ສາຍ ເຈສ ຄໂຕ, ອຫມສ຺ສ ຄຕິໍ ຊານາມີຕິ. ມນ຺ເຕນ ຊານາສິ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ? ອາມ, ວງ຺ຄີສ, ເອເກນ ມນ຺ເຕເນວ ຊານາມີຕິ. ໂຠ ໂຄຕມ, ມຍ຺ຫໍ ມນ຺ເຕນ ອິມໍ ມນ຺ຕໍ ເທຖາຕິ. ອມູລິໂກ, ວງ຺ຄີສ, ມຍ຺ຫໍ ມນ຺ໂຕຕິ. ເທຖ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ. ນ ສກ຺ກາ ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິເກ ອປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ທາຕຸນ຺ຕິ. ໂສ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາຕາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຕິເຣກສິປ຺ປໍ ຊານາຕິ, ອຫໍ ອິມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫາມິ, ຕໂຕ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອມ຺ເຫຫິ ພຫຸຕຣໍ ຊານນ຺ໂຕ ນາມ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຍາວ ອຫໍ ອາຄຈ຺ຉາມິ, ຕາວ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ວິຈຣຖາ’’ຕິ ເຕ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພາເຊຖ ມ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ປສ຺ສ ປຏິປາເທສິ. ເຖໂຣ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ເນຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມ຺ມ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ‘‘ສິປ຺ປໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິ. ວງ຺ຄີສ, ຕຸມ຺ເຫ ສິປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອໂລຓໂຠຊນຖຓ຺ຑິລເສຍ຺ຍາທີຫິ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຖ, ອິມສ຺ສາປິ ສິປ຺ປສ຺ສ ປຣິກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຕາວ ກໂຣຫີຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ຕໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວທີຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ. ກາເວຍ຺ຍມຕ຺ຕາຕິ ກາເວຍ຺ເຍນ ກພ຺ພກຣເຓນ ມຕ຺ຕາ. ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍຕິ ອິມານິ ຂນ຺ຘາທີນິ ປກາເສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຍ ນິຍາມຄຕທ຺ທສາຕິ ເຍ ນິຍາມຄຕາ ເຈວ ນິຍາມທສ຺ສາຕິ ຈ. ສ຺ວາຄຕນ຺ຕິ ສຸອາຄມນໍ. ອິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ ອິມິນາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ ຄຫິຕໍ. ເຈໂຕປຣິຍາຍໂກວິໂທຕິ ອິມິນາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ. ທິພ຺ພໂສຕໍ ປນ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຉ ອຠິຎ຺ຎາປຕ຺ໂຕ ເອໂສ ມຫາສາວໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທ຺ວາທສມໍ.

ອິຕິ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ວງ຺ຄີສສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.