໙. ວນສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ວິເວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໑. ວນສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຊນປທສ຺ສ ສຸລຠຠິກ຺ຂຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ສໍເວເຊຕຸກາມາຕິ ວິເວກໍ ປຏິປຊ຺ຊາເປຕຸກາມາ. ວິເວກກາໂມຕິ ຕໂຍ ວິເວເກ ປຕ຺ຖຍນ຺ໂຕ. ນິຈ຺ຉຣຕີ ພຫິທ຺ຘາຕິ ພາຫິເຣສຸ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓສຸ ຈຣຕິ. ຊໂນ ຊນສ຺ມິນ຺ຕິ ຕ຺ວໍ ຊໂນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຊເນ ຉນ຺ທຣາຄໍ ວິນຍສ຺ສຸ. ປຊຫາສີຕິ ປຊຫ. ຠວາສີຕິ ຠວ. ສຕໍ ຕໍ ສາຣຍາມເສຕິ ສຕິມນ຺ຕໍ ປຓ຺ຑິຕໍ ຕໍ ມຍມ຺ປິ ສາຣຍາມ, ສຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຕໍ ສາຣຍາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຕາລຣໂຊຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ປາຕາລສງ຺ຂາໂຕ ກິເລສຣໂຊ. ມາ ຕໍ ກາມຣໂຊຕິ ອຍໍ ກາມຣາຄຣໂຊ ຕໍ ມາ ອວຫຣິ, ອປາຍເມວ ມາ ເນຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປໍສຸກຸນ຺ຖິໂຕຕິ ປໍສຸມກ຺ຂິໂຕ. ວິຘຸນນ຺ຕິ ວິຘຸນນ຺ໂຕ. ສິຕໍ ຣຊນ຺ຕິ ສຣີຣລຄ຺ຄໍ ຣຊໍ. ສໍເວຄມາປາທີຕິ ເທວຕາປິ ນາມ ມໍ ເອວໍ ສາເຣຕີຕິ ວິເວກມາປນ຺ໂນ, ອຸຕ຺ຕມວີຣິຍໍ ວາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຣມວິເວກໍ ມຄ຺ຄເມວ ປຏິປນ຺ໂນຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຸປຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໒. ທຸຕິເຍ ສຸປຕີຕິ ອຍໍ ກິຣ ຂີຓາສໂວ, ໂສ ທູເຣ ຠິກ຺ຂາຈາຣຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄໂຕ ປຓ຺ຓສາລາຍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ຊາຕສ຺ສຣໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຄຕ຺ຕານິ ອຸຕຸໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນີຈມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິທ຺ທໍ ອໂນກ຺ກມນ຺ໂຕວ ນິປນ຺ໂນ. ຂີຓາສວສ຺ສາປິ ຫິ ກາຍທຣໂຖ ໂຫຕິເຍວາຕິ ຕສ຺ສ ວິໂນທນຕ຺ຖໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸປຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທິວາ ສຸປຕິ, ທິວາໂສປ຺ປຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ວຑ຺ຒິຕໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ນາເສຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ‘‘ໂຈເທສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຠາສິ.

ອາຕຸຣສ຺ສາຕິ ຊຣາຕຸໂຣ ໂຣຄາຕຸໂຣ ກິເລສາຕຸໂຣຕິ ຕໂຍ ອາຕຸຣາ, ເຕສຸ ກິເລສາຕຸຣໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ສລ຺ລວິທ຺ຘສ຺ສາຕິ ສວິເສນ ສຕ຺ຕິສລ຺ເລນ ວິຍ ອວິຊ຺ຊາວິສວິຏ຺ເຐນ ຕຓ຺ຫາສລ຺ເລນ ຫທເຍ ວິທ຺ຘສ຺ສ. ຣຸປ຺ປໂຕຕິ ຆຏ຺ຏິຍມານສ຺ສ.

ອິທານິສ຺ສ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ກຖຍນ຺ຕີ ອນິຈ຺ຈາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອສິຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສເຍນ ອນິສ຺ສິຕໍ. ກສ຺ມາ ປພ຺ພຊິຕໍ ຕເປຕິ ເອວຣູປໍ ຂີຓາສວໍ ທິວາໂສປ຺ປໍ ນ ຕປຕິ, ຕາທິສໍ ປນ ກສ຺ມາ ນ ຕເປສ຺ສຕີຕິ? ວທຕິ. ເຖຣສ຺ເສວ ວາ ເອຕໍ ວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ພທ຺ເຘສຸ ມຸຕ຺ຕໍ ອສິຕໍ ມາທິສໍ ຂີຓາສວປພ຺ພຊິຕໍ ກສ຺ມາ ທິວາໂສປ຺ປໍ ຕເປ, ນ ຕເປສ຺ສຕີຕິ? ເສສຄາຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເທວຕາຍ ຫິ ວຈນປກ຺ເຂ – ‘‘ເອວຣູປໍ ຂີຓາສວປພ຺ພຊິຕໍ ທິວາໂສປ຺ປໍ ນ ຕປຕິ, ຕາທິສໍ ປນ ກສ຺ມາ ນ ຕເປສ຺ສຕິ? ຕເປສ຺ສຕິເຍວາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຖຣສ຺ສ ວຈນປກ຺ເຂ – ‘‘ເອວຣູປໍ ມາທິສໍ ຂີຓາສວປພ຺ພຊິຕໍ ກສ຺ມາ ທິວາໂສປ຺ປໍ ຕເປ? ນ ຕປຕິເຍວາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ. ວິນຍາຕິ ວິນເຍນ. ສມຕິກ຺ກມາຕິ ວຏ຺ຏມູລິກາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ສມຕິກ຺ກເມນ. ຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ຕໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຎາຓໍ. ປຣໂມທານນ຺ຕິ ປຣມປຣິສຸທ຺ຘໍ. ປພ຺ພຊິຕນ຺ຕິ ເອວຣູເປນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປພ຺ພຊິຕໍ. ວິຊ຺ຊາຍາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາຍ. ອາຣທ຺ຘວີຣິຍນ຺ຕິ ປຄ຺ຄຫິຕວີຣິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວີຣິຍໍ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໓. ຕຕິເຍ ເຉຕນ຺ຕິ ເອກໍ ມິຄລຸທ຺ທກໍ. ໂອວທຕີຕິ ໂສ ກິຣ ມິຄລຸທ຺ທໂກ ປາໂຕວ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ມິເຄ ວຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ເອກໍ ໂຣຫິຕມິຄໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຕິຍາ ນໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ເຖຣສ຺ສ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອວິທູເຣນ ປກ຺ກມຕິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ – ‘‘ອຸປາສກ, ປາຓາຕິປາໂຕ ນາເມສ ອປາຍສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິໂກ, ສກ຺ກາ ອຎ຺ເຎນປິ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ເມນ ທາຣຠຣຓໍ ກາຕຸໍ, ມາ ເອວຣູປໍ ກກ຺ຂຬກມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສປິ ‘‘ມຫາປໍສຸກູລິກຕ຺ເຖໂຣ ກເຖຕີ’’ຕິ ຄາຣເວນ ຐຕ຺ວາ ໂສຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ອຖສ຺ສ ໂສຕຸກາມຕໍ ຊເນສ຺ສາມີຕິ ເຖໂຣ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐກໍ ຊາລາເປສິ. ໂສ ອກ຺ຂີຫິປິ ປສ຺ສຕິ, ກຓ຺ເຓຫິປິ ສຸຓາຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປນສ຺ສ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐານໍ ມິໂຄ ຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ອສຸກຕິຕ຺ຖໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ, ຕຕ຺ຖ ນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຆາເຕຕ຺ວາ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ເສສໍ ກາເຊນາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕເກ ໂຕເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ມິຄສ຺ເສວ ອນຸປທໍ ຘາວຕິ. ເອວໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອວທຕີ’’ຕິ. ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ອທາຣຸໍ ຕຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ອເຂຕ຺ເຕ ວປ຺ປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນປິ ກມ຺ມໍ ນາເສຕິ, ເອຕສ຺ສາປິ ໂຈເທສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອຠາສິ.

ອປ຺ປປຎ຺ຎນ຺ຕິ ນິປ຺ປຎ຺ຎໍ. ອເຈຕສນ຺ຕິ ກາຣຓຊານນສມຕ຺ເຖນ ຈິຕ຺ເຕນ ຣຫິຕໍ. ມນ຺ໂທວາຕິ ອນ຺ຘພາໂລ ວິຍ. ສຸຓາຕີຕິ ຕວ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓາຕິ. ນ ວິຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຖມສ຺ສ ນ ຊານາຕິ. ອາໂລເກຕີຕິ ຕວ ປຸຖຸຊ຺ຊນິກອິທ຺ຘິຍາ ຊລນ຺ຕໍ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐກໍ ອາໂລເກຕິ. ນ ປສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເນວ ເຕລໍ ນ ວຏ຺ຏິ ນ ທີປກປລ຺ລິກາ, ເຖຣສ຺ສ ປນ ອານຸຠາເວນາຍໍ ຊລຕີ’’ຕິ ອິມໍ ກາຣຓໍ ນ ປສ຺ສຕິ. ທສ ປຊ຺ໂຊເຕຕິ ທສສຸ ອງ຺ຄຸລີສຸ ທສ ປທີເປ. ຣູປານີຕິ ກາຣຓຣູປານິ. ຈກ຺ຂູຕິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ. ສໍເວຄມາປາທີຕິ ກິໍ ເມ ອິມິນາຕິ? ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຣມວິເວກໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ພຫູ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ອາຠິຘມ຺ມິກາ ວິນຍຘຣາ ຈ. ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ປກ຺ກມິໍສູຕິ ເຕ ກິຣ ຕສ຺ມິໍ ຊນປເທ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ອາສນສາລາຍ ໂກຊວຕ຺ຖຣຓາທີນິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊການິ ທຕ຺ວາ ອຸປນິສີທິໍສຸ. ມຫາເຖໂຣ ເອກໍ ຘມ຺ມກຖິກໍ ‘‘ຘມ຺ມໍ ກເຖຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຈິຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ. ມນຸສ຺ສາ ປສີທິຕ຺ວາ ໂຠຊນເວລາຍໍ ປຓີຕໂຠຊນໍ ອທໍສຸ. ມຫາເຖໂຣ ມນຸຎ຺ຎໍ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນມກາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສນ຺ນາ ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ເຕມາສໍ ວສຖາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ເນ ຐາເນ ເສນາສນານິ ກາເຣຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ມຫາເຖໂຣ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ຠິກ຺ຂູ ໂອວທິ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ຄຣຸກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄຫິຕໍ, ພຸທ຺ຘປາຕຸຠາໂວ ນາມ ທຸລ຺ລໂຠ. ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ທິວເສ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກຕ຺ວາ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ປຫາຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣຖາ’’ຕິ. ເຕ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຆເຏນ຺ຕິ. ກທາຈິ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ກທາຈິ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ປຘານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນທິວເສ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕານໍເຍວ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນທິວເສ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ປຓ຺ຑິໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ. ປຘານທິວເສ ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມເນ ຄຓ຺ຑິໍ ປຫຣິຕ຺ວາວ ຈງ຺ກມໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຘານໍ ກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ. ເຕ ເອວໍ ວສ຺ສໍ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ປວາເຣຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິເທວມານາຕິ ‘‘ອິທານິ ຕຖາຣູປໍ ມຘຸຣໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຎ຺ຫາກຖນໍ ກຸໂຕ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ໂຣທມານາ.

ຂາຍຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ໂກ ເມຕິ ກຫໍ ອິເມ. ວຊ຺ຊິຠູມິຍາຕິ ວຊ຺ຊິຣຏ຺ຐາຠິມຸຂາ ຄຕາ. ມຄາ ວິຍາຕິ ຍຖາ ມຄາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປພ຺ພຕປາເທ ວາ ວນສຓ຺ເຑ ວາ ວິຈຣນ຺ຕາ – ‘‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ມາຕຸສນ຺ຕກໍ ປິຕຸສນ຺ຕກໍ ປເວຓິອາຄຕ’’ນ຺ຕິ ອຄເຫຕ຺ວາ, ຍຕ຺ເຖວ ເນສໍ ໂຄຈຣຜາສຸຕາ ຈ ໂຫຕິ ປຣິປນ຺ຖາຠາໂວ ຈ, ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ອນິເກຕາ ອເຄຫາ ຠິກ຺ຂໂວປິ ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສນ຺ຕໂກ ປເວຓິອາຄໂຕ’’ຕິ ອຄເຫຕ຺ວາ ຍຕ຺ເຖວ ເນສໍ ອຸຕຸສປ຺ປາຍໍ ໂຠຊນສປ຺ປາຍໍ ປຸຄ຺ຄລສປ຺ປາຍໍ ເສນາສນສປ຺ປາຍໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນສປ຺ປາຍຎ຺ຈ ສຸລຠໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໕. ປຎ຺ຈເມ ອານນ຺ໂທຕິ ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິກຕ຺ເຖໂຣ. ອຕິເວລນ຺ຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ເວລໍ. ຄິຫິສຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸໂລຕິ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທິວາ ຈ ພຫຸກາລໍ ຄິຫີ ສຎ຺ຎາປຍນ຺ໂຕ. ຠຄວຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ອາວຸໂສ, ມຍໍ ຣາຊຄເຫ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຄາຍິສ຺ສາມ, ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍຕ຺ຖາຍ ວາຍາມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ໂສ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ໂກສລຣຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ຎາວາເສ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ເອກໍ ຄາມໍ ປາວິສິ. ມນຸສ຺ສາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຕຸມ຺ເຫ ປຸພ຺ເພ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉຖ. ອຊ຺ຊ ເອກກາວ ອາຄຕາ. ກຫໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຕຕ຺ຖ? ອິທານິ ກສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣຖ? ກສ຺ສ ມຸໂຂທກໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ເທຖ, ປຣິເວຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຖ, ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ພຫຸໍ ວຕ຺ວາ ປຣິເທວິໍສຸ. ເຖໂຣ – ‘‘ມາ, ອາວຸໂສ, ໂສຈິຕ຺ຖ, ມາ ປຣິເທວິຕ຺ຖ, ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເຕ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ມນຸສ຺ສາ ສາຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕເຖວ ປຣິເທວນ຺ຕິ. ເຖໂຣປິ ຕເຖວ ໂອວທຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ຄິຫີ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ອສງ຺ຄຫິຕປຸປ຺ຜຣາສິ ວິຍ ຐິຕໍ, ຘມ຺ມສງ຺ຄຫໍ ນ ກໂຣຕິ, ໂຈເທສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຠາສິ.

ປສກ຺ກິຍາຕິ ປວິສິຕ຺ວາ. ຫທຍສ຺ມິໍ ໂອປິຍາຕິ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ຫທຍມ຺ຫິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານໍ ກິຈ຺ຈໂຕ ຫທຍມ຺ຫິ ໂອເປຕິ ນາມ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ສນ຺ຘາເຍສາ ຠາສຕິ. ຌາຍາຕິ ທ຺ວີຫິ ຌາເນຫິ ຌາຍິໂກ ຠວ. ພິຬິພິຬິກາຕິ ອຍໍ ຄິຫີຫິ ສທ຺ຘິໍ ພິຬິພິຬິກຖາ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອນຸຣຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໖. ຉຏ຺ເຐ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາຕິ ອນນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ອຄ຺ຄມເຫສີ. ໂສຠສີຕິ ປຸພ຺ເພປິ ໂສຠສິ, ອິທານິປິ ໂສຠສິ. ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ນ ຄຕິທຸຄ຺ຄຕິຍາ ທຸຄ຺ຄຕາ. ຕາ ຫິ ສຸຄຕິຍໍ ຐິຕາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິທຸຄ຺ຄຕິຍາ ປນ ທຸຄ຺ຄຕາ. ຕໂຕ ຈຸຕາ ຫິ ຕາ ນິຣເຍປິ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທຸຄ຺ຄຕາ. ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ສກ຺ກາຍສ຺ມິໍ ຫິ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ – ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄວເສນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສວເສນ… ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫວເສນ… ວິນິພທ຺ໂຘ ມານວເສນ… ປຣາມຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐິວເສນ… ຖາມຄໂຕ ອນຸສຍວເສນ… ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາວເສນ… ວິກ຺ເຂປຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ຕາປິ ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາວ. ນຣເທວານນ຺ຕິ ເທວນຣານໍ.

ນຕ຺ຖິ ທານີຕິ ສາ ກິຣ ເທວຘີຕາ ເຖເຣ ພລວສິເນຫາ ອໂຫສິ, ປຏິຄນ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ກາເລນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິເວຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ, ມຸໂຂທກໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ. ເຖໂຣ ອນາວຊ຺ຊເນນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ ເຖຣສ຺ສ ຊິຓ຺ຓຈີວຣສ຺ສ ໂຈຬກຠິກ຺ຂໍ ຈຣໂຕ ສງ຺ກາຣກູເຏ ທິພ຺ພທຸສ຺ສໍ ຐເປຕ຺ວາ ປກ຺ກມິ. ເຖໂຣ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທຸສ຺ສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ທຸສ຺ສເມຕ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ອລໍ ເອຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເຕເນວສ຺ສ ຈີວຣໍ ນິຏ຺ຐາສິ. ອຖ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ຈາຕິ ຕໂຍ ຊນາ ຈີວຣໍ ກຣິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ສູຈິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອທາສິ. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ສ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣໂຕ ເທວຕາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ສມາທເປຕິ. ສາ ກາເລນ ເອກິກາ, ກາເລນ ອຕ຺ຕທຸຕິຍາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕທາ ປນ ອຕ຺ຕຕຕິຍາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວາຏ຺ຐາເນ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘‘ມຍໍ ມນາປກາຍິກາ ນາມ ມນສາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຣູປໍ ມາເປມາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ – ‘‘ເອຕາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ, ວີມໍສິສ຺ສາມິ, ສພ຺ພາ ນີລກາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕາ ເຖຣສ຺ສ ມນໍ ຎຕ຺ວາ ສພ຺ພາວ ນີລວຓ຺ຓາ ອເຫສຸໍ, ເອວໍ ປີຕໂລຫິຕໂອທາຕວຓ຺ຓາຕິ. ຕໂຕ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ເຖໂຣ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນໍ ອສ຺ສາເທຕີ’’ຕິ ຕາ ສມຊ຺ຊໍ ກາຕຸໍ ອາຣທ຺ຘາ, ເອກາປິ ຄາຍິ, ເອກາປິ ນຈ຺ຈິ, ເອກາປິ ອຈ຺ຉຣໍ ປຫຣິ. ເຖໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂອກ຺ຂິປິ. ຕໂຕ – ‘‘ນ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນໍ ເຖໂຣ ອສ຺ສາເທຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ສິເນຫໍ ວາ ສນ຺ຖວໍ ວາ ອລຠມານາ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸມາຣທ຺ຘາ. ເຖໂຣ ຕາສໍ ຄມນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ມາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຄຈ຺ຉິໍສູ’’ຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິກ຺ຂີໂຓຕິ ຂີໂຓ. ຊາຕິສໍສາໂຣຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິສງ຺ຂາໂຕ ສໍສາໂຣ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ນາຄທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໗. ສຕ຺ຕເມ ອຕິກາເລນາຕິ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາ ພລວປຈ຺ຈູເສ ໂກຏິສມ຺ມຸຎ຺ຊນິຍາ ໂຖກໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຍາຄຸຠິກ຺ຂາຍ ປາໂຕວ ປວິສຕິ. ອຕິທິວາຕິ ຍາຄຸໍ ອາທາຍ ອາສນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ນິປນ຺ໂນ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາ – ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ໂຠຊນເວລາຍ ປຓີຕໍ ຠິກ຺ຂໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປກຏ຺ເຐ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ອຸຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມກຣເຓນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອກ຺ຂີນິ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ວີຕິວຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ກມຕິ. ທິວາ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕິກາເລ ປວິຏ຺ເຐນ ນາມ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຐມຕຣໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕ຺ວໍ ປນ ອຕິວິຍ ທິວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຕາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠາຍາມິ ນາຄທຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ນາຄທຕ຺ຕໍ ອຫໍ ຠາຍາມິ. ສຸປ຺ປຄພ຺ຠນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຄພ຺ຠໍ. ກຸເລສູຕິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລາທິອຸປຏ຺ຐາກກຸເລສຸ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ກຸລຆຣຓີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໘. ອຏ຺ຐເມ ອຊ຺ໂຌຄາຬ຺ຫປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ໂອຄາຫປ຺ປຕ຺ໂຕ. ໂສ ກິຣ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ ປາສາທິເກຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທີຫິ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຸລໍ ຕສ຺ສ ອິຣິຍາປເຖ ປສີທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອທາສິ. ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ປຸນ ສຸຕ຺ວາ ອຕິເຣກຕຣໍ ປສີທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ນິຈ຺ຈກາລໍ ອິເຘວ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ເຕສິ. ເຖໂຣ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຆເຏນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພຫູປກາຣໍ ເມ ເອຕໍ ກຸລໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ? ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ວສິ. ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ສາ ກິຣ ເຖຣສ຺ສ ຂີຓາສວຠາວໍ ອຊານນ຺ຕີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ເນວ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຆຣໍ, ນ ຣຸກ຺ຂມູລອາສນສາລາທີສຸ ນິສີທຕິ, ນິຈ຺ຈກາລໍ ຆຣໍ ປວິສິຕ຺ວາວ ນິສີທຕິ, ອຸໂຠເປເຕ ໂອຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ປຏິຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ, ກທາຈິ ເອສ ອິມໍ ກຸລໍ ທູເສຍ຺ຍ, ໂຈເທສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຠາສິ.

ສຓ຺ຐາເນຕິ ນຄຣທ຺ວາຣສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ມນຸສ຺ສານໍ ຠຓ຺ຑກໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ວິສ຺ສມນຏ຺ຐາເນ. ສງ຺ຄມ຺ມາຕິ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ. ມນ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ມຎ຺ຈ ຕຎ຺ຈາຕິ ມຎ຺ຈ ກເຖນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ກເຖນ຺ຕິ. ກິມນ຺ຕຣນ຺ຕິ ກິໍ ກາຣຓໍ? ພຫູ ຫິ ສທ຺ທາ ປຈ຺ຈູຫາຕິ ພຫຸກາ ເອເຕ ໂລກສ຺ມິໍ ປຏິໂລມສທ຺ທາ. ນ ເຕນາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ, ເຕນ ວາ ຕປສ຺ສິນາ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເຕນາຕິ ນ ຫິ ເຕນ ປເຣຫິ ວຸຕ຺ຕວຈເນນ ສຕ຺ໂຕ ກິລິສ຺ສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ກເຕນ ປນ ປາປກມ຺ເມເນວ ກິລິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວາຕມິໂຄ ຍຖາຕິ ຍຖາ ວເນ ວາຕມິໂຄ ວາເຕຣິຕານໍ ປຓ຺ຓາທີນໍ ສທ຺ເທນ ປຣິຕສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂຍ ສທ຺ທປຣິຕ຺ຕາສີ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາສ຺ສ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕ ວຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ລຫຸຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຕໍ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຖໂຣ ປນ ຂີຓາສວຕ຺ຕາ ສມ຺ປນ຺ນວໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໙. ນວເມ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕໂກຕິ ວຊ຺ຊິຣຏ຺ເຐ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ສພ຺ພຣຕ຺ຕິຈາໂຣຕິ ກຕ຺ຕິກນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ໂຆເສຕ຺ວາ ສກລນຄຣໍ ຘຊປຏາກາທີຫິ ປຏິມຓ຺ເຑຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໂຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິຈາໂຣ. ອິທຎ຺ຫິ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ຍາວ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກຫິ ເອກາພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ຕູຣິຍຕາຬິຕວາທິຕນິຄ຺ໂຆສສທ຺ທນ຺ຕິ ເຠຣິອາທິຕູຣິຍານໍ ຕາຬິຕານໍ ວີຓາທີນຎ຺ຈ ວາທິຕານໍ ນິຄ຺ໂຆສສທ຺ທໍ. ອຠາສີຕິ ເວສາລິຍໍ ກິຣ ສຕ຺ຕ ຣາຊສຫສ຺ສານິ ສຕ຺ຕສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ຣາຊາໂນ, ຕຕ຺ຕກາວ ເຕສໍ ອຸປຣາຊເສນາປຕິອາທໂຍ. ເຕສຸ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ເຕສຸ ນກ຺ຂຕ຺ຕກີຬນຕ຺ຖາຍ ວີຖິໍ ໂອຕິຓ຺ເຓສຸ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ເຖ ມຫາຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມມາໂນ ນຠສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຐິຕໍ ຈນ຺ທໍ ທິສ຺ວາ ຈງ຺ກມນໂກຏິຍໍ ຜລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິໂຕ ອຠາສິ. ອປວິທ຺ຘໍວ ວນສ຺ມິໍ ທາຣຸກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖເວຐນາລງ຺ກາຣຣຫິຕຕ຺ຕາ ວເນ ຉຑ຺ຑິຕທາຣຸກໍ ວິຍ ຊາຕໍ. ປາປິໂຍຕິ ລາມກຕໂຣ ອມ຺ເຫຫິ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ. ປິຫຍນ຺ຕີຕິ ເຖໂຣ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ສປທານຈາຣິໂກ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐຕິ ພຫູ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຄ຺ຄຄາມິນນ຺ຕິ ສຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຄຕານມ຺ປິ. ນວມໍ.

໑໐. ສຊ຺ຌາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໐. ທສເມ ຍໍ ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລຕິ ນິສ຺ສຣຓປຣິຍຕ຺ຕິວເສນ ສຊ຺ຌາຍນໂຕ ພຫຸຕຣໍ ກາລໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ. ໂສ ກິຣ ອາຈຣິຍສ຺ສ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖ ນໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕາລວຓ຺ຏວາຕໍ ທຕ຺ວາ ປານີຍໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ເຕລໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອຸທ຺ເທສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາວ ສູຣິຍຕ຺ຖງ຺ຄມາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ນ຺ຫານໂກຏ຺ຐເກ ອຸທກໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອງ຺ຄາຣກປລ຺ເລ ອຄ຺ຄິໍ ກໂຣຕິ. ອາຈຣິຍສ຺ສ ນ຺ຫຕ຺ວາ ອາຄຕສ຺ສ ປາເທສຸ ອຸທກໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ເທສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຐມຍາເມ ສຊ຺ຌາຍໍ ກຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ສຣີຣໍ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ອຸທ຺ເທສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘສທ຺ທໍ ຂຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ. ຕໂຕ ເສສໍ ອຸປາທາຍຣູປໍ ຠູຕຣູປໍ ນາມຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກຕິ ອຸທ຺ເທສຄ຺ຄຫເຓ ຈ ສຊ຺ຌາຍກຣຓີເຍ ຈ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ໂກ. ສງ຺ກສາຍຕີຕິ ຍສ຺ສ ທານິ ອຕ຺ຖາຍ ອຫໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ. ກິໍ ເມ ອິທານິ ສຊ຺ຌາເຍນາຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ກາລໍ ອຕິວຕ຺ເຕຕິ. ອຊ຺ຌຠາສີຕິ, ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ອຜາສຸກໍ ຊາຕໍ, ອຸທາຫຸສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ? ເກນ ນຸ ໂຂ ກາຣເຓນ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ນ ສຊ຺ຌາຍຕີ’’ຕິ? ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສນ຺ຕິເກ ຐິຕາ ອຠາສິ.

ຘມ຺ມປທານີຕິ ອິຘ ສພ຺ພມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ນາຘີຍສີຕິ ນ ສຊ຺ຌາຍສິ. ນາທິຍສີຕິ ວາ ປາໂຐ, ນ ຄຓ຺ຫາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປສໍສນ຺ຕິ ຘມ຺ມຠາຓໂກ ປສໍສໍ ລຠຕິ, ອາຠິຘມ຺ມິໂກ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ ວິນຍຘໂຣຕິສ຺ສ ປສໍສິຕາ ຠວນ຺ຕິ. ວິຣາເຄນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ. ອຎ຺ຎາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ. ນິກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐສຸຕາທິໂນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສນ຺ໂຕ ວທນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ, ນ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ‘‘ເຖໂຣ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕີ’’ຕິ ນ ນິຈ຺ຈກາລໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ເຕເນວ ຠວິຕພ຺ພໍ, ສຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ປນ – ‘‘ເອຕ຺ຕກສ຺ສາຫໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສ ວາ ອາຘາໂຣ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ທສມໍ.

໑໑. ອກຸສລວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໑. ເອກາທສເມ ອກຸສເລ ວິຕກ຺ເກຕິ ກາມວິຕກ຺ກາທໂຍ ຕໂຍ ມຫາວິຕກ຺ເກ. ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາຕິ ອນຸປາຍມນສິກາເຣນ. ໂສຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ. ອໂຍນິໂສ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊາຕິ ເອຕໍ ອນຸປາຍມນສິກາຣໍ ວຊ຺ເຊຫິ. ສຕ຺ຖາຣນ຺ຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປາສາທິກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕິ. ປີຕິສຸຂມສໍສຍນ຺ຕິ ເອກໍເສເນວ ພລວປີຕິຎ຺ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ອຘິຄມິສ຺ສສິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໒. ທ຺ວາທສເມ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ເຕ ນນ຺ທນວຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ. ທ຺ວາທສມໍ.

໑໓. ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໓. ເຕຣສມໍ ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ເຕ ຊນ຺ຕຸເທວປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ເຕຣສມໍ.

໑໔. ຄນ຺ຘຕ຺ເຖນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໔. ຈຸທ຺ທສເມ ອຊ຺ຌຠາສີຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ນາເຬ ຄເຫຕ຺ວາ ປທຸມໍ ສິງ຺ຆມານໍ ທິສ຺ວາວ – ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕິ, ສ຺ວາຍໍ ອຊ຺ຊ ອຸປສິງ຺ຆໍ ສ຺ເວປິ ປຸນທິວເສປິ ອຸປສິງ຺ຆິສ຺ສຕິ, ເອວມສ຺ສ ສາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ນາເສສ຺ສຕິ, ມາ ມຍິ ປສ຺ສນ຺ຕິຍາ ນສ຺ສຕຸ, ໂຈເທສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠາສິ.

ເອກງ຺ຄເມຕໍ ເຖຍ຺ຍານນ຺ຕິ ເຖນິຕພ຺ພານໍ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນໍ ປຎ຺ຈໂກຏ຺ຐາສານໍ ອິທໍ ເອກງ຺ຄໍ, ເອກໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຫຣາມີຕິ ນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມິ. ອາຣາຕິ ທູເຣ ນາເຬ ຄເຫຕ຺ວາ ນາເມຕ຺ວາ ທູເຣ ຐິໂຕ ອຸປສິງ຺ຆາມີຕິ ວທຕິ. ວຓ຺ເຓນາຕິ ກາຣເຓນ.

ຍ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ເທວຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ເອໂກ ຕາປໂສ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຠິສຂນນາທີນິ ກາຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ອາກິຓ຺ຓກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ອປຣິສຸທ຺ຘກມ຺ມນ຺ໂຕ. ອຂີຓກມ຺ມນ຺ໂຕຕິປິ ປາໂຐ, ກກ຺ຂຬກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຄນ຺ຘໂຈໂຣຕິ ວາ ປຸປ຺ຜໂຈໂຣຕິ ວາ ກສ຺ມາ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອາກິຓ຺ຓລຸທ຺ໂທຕິ ພຫຸປາໂປ ຄາຬ຺ຫປາໂປ ວາ, ຕສ຺ມາ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຘາຕິເຈລໍວ ມກ຺ຂິໂຕຕິ ຍຖາ ຘາຕິຍາ ນິວຕ຺ຖກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖໍ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວປໍສຸມສິກທ຺ທມາທີຫິ ມກ຺ຂິຕໍ, ເອວເມວໍ ຣາຄໂທສາທີຫິ ມກ຺ຂິໂຕ. ອຣຫາມິ ວຕ຺ຕເວຕິ ອຣຫາມິ ວຕ຺ຕຸໍ. ເທວຕາຍ ໂຈທນາ ກິຣ ສຸຄຕານຸສິຏ຺ຐິສທິສາ, ນ ຕໍ ລາມກາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນກປຸຄ຺ຄລາ ລຠນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ຕຠາເວ ມຄ຺ຄຜລານໍ ຠພ຺ພຣູປາ ປຸຄ຺ຄລາ ຕໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ.

ສຸຈິຄເວສິໂນຕິ ສຸຈີນິ ສີລສມາຘິຎາຓານິ ຄເວສນ຺ຕສ຺ສ. ອພ຺ຠາມຕ຺ຕໍ ວາຕິ ວລາຫກກູຏມຕ຺ຕໍ ວິຍ. ຊານາສີຕິ ສຸທ຺ໂຘ ອຍນ຺ຕິ ຊານາສິ. ວຊ຺ຊາສີຕິ ວເທຍ຺ຍາສິ. ເນວ ຕໍ ອຸປຊີວາມາຕິ ເທວຕາ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖິ ເມ ຫິຕກາມາ ເທວຕາ, ສາ ມໍ ໂຈເທສ຺ສຕິ ສາເຣສ຺ສຕີຕິ ປມາທມ຺ປິ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ນາສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຕ຺ວເມວາຕິ ຕ຺ວໍເຍວ. ຊາເນຍ຺ຍາຕິ ຊາເນຍ຺ຍາສິ. ເຍນາຕິ ເຍນ ກມ຺ເມນ ສຸຄຕິໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ຕ຺ວໍເຍວ ຊາເນຍ຺ຍາສີຕິ. ຈຸທ຺ທສມໍ.

ອິຕິ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ວນສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.